якшанба, апрел 20, 2014 маҳаллий вақт 15:50

Матн катталиги - +

Blog: Yashasin senzura!

Shu turklarga qoyil qolmadim-da. Sirkasi suv ko‘tarmaydigan xalq ekan. Hadesa qo‘lida allambalo plakatlar ko‘tarib, namoyishga yig‘iladi. Bekorchixo‘jami, qiladigan ishi yo‘qmi? Yo bu namoyish degani bir ermak – hobbi bo‘lib qoldimi ularga?

Televizorda ko‘rsatdi, tunov kuni Istanbulda yana namoyish bo‘ldi. Taqsim maydonini tumonat odam bosdi. Bultur xiyobonni deb ko‘chaga chiqqandi minglab odam (Tavba, bitta xiyobondagi daraxtlar kesilsa kesilibdi, shungayam ota go‘ri qozixonami?! Ana, Toshkentda 150 yoshli chinorlarga qiron keltirildi, birov g‘ing demadi-ku!).

Bu gal internetda tsenzura joriy etilgani ommaning noroziligiga sabab bo‘ldi. Turkiya hukumati internetdagi terrorchilik, pornografiya va boshqa mavzudagi saytlarni sud qarorisiz yopib qo‘yish (blokirovka qilish) huquqiga ega bo‘ldi. Parlament bu haqdagi qonunni 6 fevralda qabul qilgandi. Prezident Abdulloh Gul ham paysalga solmay, temirni qizig‘ida bosdi: qonunni azza-bazza imzolavordi.

Turk muxolifati hukumatga internet saytlarini mahkama iznisiz yopib qo‘yish huquqi berilishini “so‘z erkinligining cheklanishi”, deb baholadi. Bu, ayniqsa, o‘tyurak yoshlarga ko‘p-da xush kelmadi. Qarabsizki, yana bir necha ming yalangto‘sh yosh-yalang Taqsim maydonida jam bo‘lib turibdi-ku.

O‘lmagan o‘zbekning joni ekan-da!

Turk hukumati-ku internet tsenzurasiga qonuniy tus beribdi – bu haqdagi qonunni parlament yo‘li bilan tasdiqlatib olibdi. O‘zbekistonda internet degani qachonlardan beri parlament-marlamentning qonunisiz, sud-pudning qarorisiz blokirovka qilinyapti-ku.

Turklar hadeb gustohlik qilavermay, Rajabboy akaga (Turkiya bosh vazirini aytyapman) rahmat desin. Bu yog‘ini so‘rasangiz, Rajabboy akamiz asli shu oddiy xalqni o‘ylab, internetni tsenzuralamoqchi-da. “Odamlarning qulog‘i tinch bo‘lsin, asabi buzilmasin” degan muddaoda yopmoqchi-da nobop saytlarni.

E-e, baribir tushunolmadim shu turklarni. Boshidan oftob uradimi, sharros yomg‘ir quyadimi, farqi yo‘q – haq deb turaverarkan namoyishda. Jonini huzurini bilmagan anoyilar! Undan ko‘ra, choyxonaga borib, oyoqni osmondan qilib yotmaysanmi, palovxonto‘rani paqqos tushirib, chilimni qurillatib tortib...

Ha-ya, chilim deganda yodimga tushib ketdi. G‘afur G‘ulomning “Shum bola”sida takyaxonadagi portlash sahnasi esingizdami? Manqaldondagi shisha qizib ketib, bexos portlab ketadi-ku. O‘shanda jon achchig‘ida yerga uzala tushib yotvolgan bangi Hoji bobo aytgan gap ham esingizdadir? “Aytgandim-a, hukumatning ishiga aralashmaylik, deb” deydi-ku joni ko‘ziga shirin ko‘rinib ketgan giyohvand chol.

Hoji bobo bekorga shunday demagan. Hoji bobo mansub o‘zbek xalqining ham bilgani  bilgan. Arzimas masalalarni deb namoyishga chiqmaydi, jonini koyitmaydi. To‘g‘ri qiladi! Bundan naf yo‘qligini biladi-da.

Tsenzurani yo‘qotib bo‘larkanmi? O‘tda yonmaydigan, suvda cho‘kmaydigan o‘lmas Koshchey-ku u! Ura! Yashasin senzura!

                                                                         Sobiq demokrat, sodiq avtokrat

Мобил мухбир: Ўзбекистонда совуқ туфайли ёпилган мактабларнинг баъзилари очилди

"Биз суҳбатлашган бу болажонлар келажаги буюк давлатнинг ҳозирги ёшлари. Улар зрта баҳор келса ғўзани ягана қилади..."

Ўзбекистонда ҳаво ҳарорати кескин пасайиб кетгани туфайли мамлакатнинг турли ҳудудларида бир қатор мактаблар ва мактабгача тарбия муассасалари ёпилгани тўғрисида ўз вақтида Озодлик хабар қилган эди. Хавфсизлигини ўйлаб исмини келтирмаслигимизни сўраган тингловчимиз республикадаги баъзи мактаблар қайта очилганини хабар қилар экан, воқеа муносабати билан ўз фикрларини ҳам қоғозга туширибди. Қуйида у ёзиб юборган матн билан танишишингиз мумкин.


Ўзбекистонда қаттиқ совуқ туфайли ёпилган баъзи мактабларда бугун дарс машғулотлари бошланди. Лекин мактабдан қайтаётган баъзи ўкувчиларга "синфхоналар совуқми, иссиқми" деб савол берганимизда, аксарият ҳолларда улар "совуқ" деб жавоб беришаяпти.     

- Совуқ бўлса қандай ёзаяпсилар, қўл совқотмаяптими? 

- Ёзмаяпмиз, ёзмасаларинг ҳам майли дейишаяпти. Фақат тинглаш дарслари бўлаяпти.  

- Печкалар исияптими? -давом зтамиз.   

-Печкалар исимайди. Яхлаб ётади.- дейди ростгўй ўқувчи.  

- Бўлмаса дарсда қандай ўтирасилар?  

- Икки синфни бир қилиб қуёш нури тегиб турадиган хоналарда дарс ўтишади.     
- Икки  синф боласи бир синфга сиғадими? 

- Ҳамма мактабга келмайди. "Оёғим совқотади", деб, бир синфдан 12-13 та бола келади. Сиғамиз.  

- Келмаганларни ўқитувчиларинг урушмайдими?  

- Йўқ, ўзлари айтишган. Шароитларингга қараб келинглар деб.                         

Биз суҳбатлашган бу болажонлар келажаги буюк давлатнинг ҳозирги ёшлари. Улар зрта баҳор келса ғўзани ягана қилади, ўтоқ қилади. Ўқиш билан бирга ватан учун металл ва қоғоз йиғади. Кўча супиради, Ёзда оромгоҳларга бориб дам олишдан кўра мол боқиб, самон-хашак ташиб ота-онасига камарбаста бўлишни афзал билади. Куз келиши билан фермер амикиларининг жонига аро киради.

Давлат бюджетининг таянчи бўлган миллон-миллион тонна пахта уларнинг жажжи қўлчалари  билан терилади. Улар фақат қиш ойларидагина бехавотир ўкишлари мумкин зди. 

Афсуски, номард табиат баъзида буниям кўп кўради. Қиличини ялонғочлаб синфхоналардан қувиб солади. Мустақиллик болаларининг мактаб ҳаёти деярли шундай.

Катталарга нима?! "Ўзим чиққан тепа омон. Солдат ухлаяпти, хизмат кетаяпти". Камбағалнинг боласи нима бўлса бўлаверсин. Бойнинг боласи, амалдорнинг  боласи бари бир дадажонисининг зътиборида. Унинг билимли бўлиши шарт змас. У дадасидан қолган меросни тасарруф зта олса, пул санашни билса бўлди.  

Ҳурматли Озодлик, бугун йўлда мактаб ўқувчилар билан суҳбатлашиб қолдим. Бу ўша таассуротлар асосида ёзилди. Йиртиққа ямоқ дегандай зарур бўп қолса фойдаланарсиз.

Салом билан, тингловчингиз.

Blog: Ozodbek Nazarbekov “ur kaltak, sur kaltak” qilindi

O‘zbekiston xalq artisti, taniqli xonanda Ozodbek Nazarbekovning shu yil bahorda berajak konserti xususida ijtimoiy tarmoqlar, xususan, Facebook tarmog‘ida qizib borayotgan bahslardan ilhomlangan bloggerdan biri Ozodlikka bitiklarini yo‘lladi.

Ozodbek Nazarbekov bahorda konsert berarkan, degan xabar tarqaldi-yu, ijtimoiy tarmoqlar, xususan, “Facebook” qirqquloqli qozondek biqirlab qaynab ketdi! Muxlislarning ko‘ngli to‘lib turgan ekan. Bahsu munozara avjiga chiqdi deng!

Sal tushuntiribroq gapiring, dahanaki tortishuvga nima sabab bo‘ldi o‘zi, deysizmi? E, o‘lmang!

Gap shundaki, xonanda 6-23 aprel kunlari Toshkentdagi muhtasham “Istiqlol” san‘at saroyida o‘tadigan konsertida barmoq bilan sanarli qo‘shiqlarnigina jonli aytarkan. Dasturning asosiy qismi esa paqqos fonogrammadan iborat ekan.

Asl shinavandalarni norozi qilgan jihat shu. O‘zbekiston xalq artisti degan unvonga ega dongdor san‘atkor nega jonli konsert bermaydi, deya jig‘ibiyron bo‘lmoqda aksar muxlislar. G‘ildiragi yog‘lanmagan aroba shovqinidan farqsiz badhazm nag‘malardan zada bo‘lgan san‘atsevarlar ko‘zbo‘yamachilikni bas qilishni talab etmoqda.

Alhosil, san‘atsevarlar ikki guruhga bo‘linib qolgan. Bir toifa Ozodbek Nazarbekov boshqa otarchilardek fonogrammaga yopishib olganidan, pul topishga berilib ketganidan xunob. Ikkinchi toifa esa Ozodbek jonli aytadimi, fonogrammadami, ishqilib, muxlislarni xushnud etayotganidan mamnun.

Gapiramang desak, gap ko‘p. Keling, yaxshisi, e‘tiboringizga o‘sha munozaralardan bir parcha havola etaylik. Ijtimoiy tarmoqlardagi bitiklar maktab o‘quvchisining diktantidan farq qiladi va ularda imloviy-uslubiy xatolar bo‘lishi tabiiy. Biz esa izohu munosabatlardagi ana shunday qusurlarni andak “andavaladik”.

Nazarbekovni tanqid qilganlarni shartli ravishda “muxolif”, uning yonini olganlarni esa “muxlis” deb atadik.

Muxolif: Ozodbek Nazarbekovga qoyil! Xalq artisti bo‘la turib kontsert afishasiga fonogrammada ijro etiladi, deb yozishga uyalmaganini qarang!

Muxlis: Hammasi fonogramma emas, orasida jonlisi ham bor. 18 kun to‘laligicha jonli aytish imkonsiz. Shundoq ham 8 ta qo‘shiq jonli aytiladi.

Muxolif: Nega imkonsiz bo‘larkan?! Ana, Yulduz Usmonova yigirma kunlab faqat jonli ijroda konsert berardi. O‘lmagan Yulduzning joni ekan-da! Xalq artistini “8 ta qo‘shiqni jonli ijro etadi-ku” deb oqlash kulgili emasmi?!

Muxlis: Ozodbek Samarqandda bergan jonli kontsertni ko‘rishni maslahat beraman sizga.

Muxolif: O‘sha jonli kontsertni bevosita ko‘rgan bo‘lsam-chi! Musiqani yaxshi tushunganingizda, bu konsertni ko‘rishni maslahat bermagan bo‘lardingiz.

Muxlis: Ozodbek Nazarbekov baribir Samarqandning Registonida to‘liq jonli ijroda kontsert bera olishini isbotlab qo‘ydi. Qolaversa, “Istiqlol” san‘at saroyida apparaturalar boshqacha, imkoniyatga ham qarash kerak. Jonli ijrodagi konsertlarda mikrofon o‘chib qolishi, apparatura ishlamasligi odatiy holga aylangan.

Muxolif: Fonogrammani apparaturalar ishlamasligi bilan xaspo‘shlash to‘g‘rimikan?! Bu gap negadir menga arpa uni haqidagi mashhur naqlni yodga soldi. Katta hofizlar mikrofonsiz, apparaturalarsiz ham jonli ijro etgan-ku! Uzoqqa bormaylik, o‘tgan yili Jahongir Otajonov o‘sha siz aytgan “apparaturalari ishlamaydigan” “Istiqlol” saroyida to‘laligicha jonli konsert berdi-ku!

Muxlis: O‘zbekistonni bilmadim-u, lekin Tojikistonda Ozodbekning avtoriteti bor. Fonogrammada aytsayam, hartugul, ovozi o‘ziniki-ku.

Muxolif: Xudo bu xonandaga “yorvoradigan” talant bermagan. Konservatoriyani 3 martalab o‘qib tugatsayam, jonli aytolmaydi. Lekin tan olish kerak, hofizning odamgarchiligi joyida.

Muxlis: Haqiqiy san‘atkor ekanligini isbotlab qo‘ygan. Shuncha kun kontsert bersayam chipta topa olmaganlar qancha?! Hatto falon pulga bo‘lsayam, chiptani qo‘ldan olib kiradigan muxlislar sonmingta! Hozirgi kunda O‘zbekistonni birinchi raqamli san‘atkori shu xonanda!

Muxolif: Ozodbek Nazarbekov mening do‘stim, lekin haqiqat undan ustun. Jonli ovozda yuragi baquvvat hofizlargina kuylay oladi. Fonogrammada “kuylovchi” yulduzlarimizning o‘z qo‘shiqlarining matnini yoddan bilishiga ham ishongim kelmaydi. Demak, bu ko‘rishga arzimaydigan tomosha. Har kim kuchi yetgan ishga unnasin, kuchi yetmaganiga chiranmoq chikora?!

Muxlis: Alloh aziz qilganni bandasi xor qilolmaydi. Bu gapda hikmat ko‘p.

Muxolif: Og‘abek Sobirov ham 2 yil ketma-ket 10 kundan 100 % jonli konsert berdi. Hatto “Istiqlol” san‘at saroyida bir-ikki juft ashulani mikrofonsiz tor va doira jo‘rligida ijro etdi, zalning eng orqa o‘rindig‘idagilar ham juda yaxshi eshitdi uning ovozini. Ozodbek Nazarbekov, mayli, 20 kunmas, atigi 5 kun jonli kuylasin!

Muxlis: Eng kamida 400 xo‘jalikni boqishning o‘zi bo‘ladimi? Nazarbekovning yonidagilarning aksariyati shu inson orqali rizq topishadi.

Muxolif: Ozodbek Nazarbekov Everest cho‘qqisiga chiqqan edi... Endi bo‘lsa, qulayapti, afsuski, buni u uchish deb hisoblayapti. Xalq artistiga qayerdagi bir she‘rbuzarlarning matnlaridan foydalanish yarashmayapti... Kuzatamiz: 18 kunlik kontsert davomida Yuraklilar – Usmon Azim, Shavkat Rahmon, Rauf Parfi ijodidan bir qatorgina bo‘lsa-da, kuylashiga umid qilib qolamiz...

"Даракчи" журналисти: Бургага аччиқ қилиб, кўрпа куйдирманг, илтимос!!!

Озодликдан: "Даракчи" газетасининг ёпилиши туфайли унинг ишсиз қолган журналистларидан биридан қуйида эътиборингизга ҳавола қилинаётган матн етиб келди. Биз уни сайтимизнинг "Блогистон"ида таҳрирсиз чоп этишга қарор қилдик. Сарлавҳа ҳам матн муаллифиники.

Яқин орагача “Даракчи” газетасининг ёпилиш арафасида турганлиги ҳақидаги хабар кўпчиликнинг оғзида асосий эрмак бўлиб, газета ходимлари эса бу гап- сўзларга парво қилмай, умидини узмаган ҳолда ўз ижодини давом эттириб келаётган эди.

Тафтишчиларнинг (кутилган ва кутилмаган) ташрифи эса жавлон уриб ижод қилиб келаётган газета ижодкорларининг тинчлигини бузди.

Ваҳолангки, унгача ижодкорлар газетанинг ёпилиши билан боғлиқ тахминларга ишонишни истамай ҳам ўз ижодини давом эттириб келаётганди.

Турли ижтимоий тармоқлар ва айрим (ҳеч қайси газетани “Даракчи” газетасига рақобатдош дея тан олмайман) газеталар эса “Даракчи” газетаси фаолиятининг тўхтатилиши билан боғлиқ мақолалари билан ўқувчиларни ўзларига жалб эта бошлади (Эҳтимол, ҳеч бўлмаса шу йўл билан тираж миқдорини кўпайтирмоқчи бўлишгандир?).

Аниқроғи, айнан шу вазият “Даракчи”ни ўзларига катта рақобатдош деб ҳисоблаётган бошқа газеталар учун қўл келди десак янглишмаймиз!

Ҳа, газета фаолиятининг тўхтатилгани рост! Ходимларга эса ҳозирча, бир ой муддатга вақтинчалик меҳнат таътили берилди халос.

Ачинарлиси, ноябрь ойи иш режасинини аллақачон якунлаб улгурган ходимлар янги йил байрами арафасида ойлик маошсиз ва ишсиз қолди.

Шунча йилдан бери сиёсий-маърифий, спорт, санъат ва маданият борасидаги ўз қизиқарли маълумотлари билан халқ хонадонига файз улашиб келаётган “Даракчи” газетаси ва унинг жонкуяр фидоий ходимлари “КАТТА ЎЙИНЛАР” касрига қолди...!

Бугунгача ўз танловида адашмай газетамизга ҳақиқий ашаддий мухлислигини билдириб келаётган ўқувчиларимиз эса севимли газетасисиз қолди! ШУМИ ҚОРБОБОНИНГ ЯНГИ ЙИЛ СОВҒАСИ?” РАҲМАТ...!!!

Матбуот дўконларига газетанинг охирги 50-сонини ҳарид қилиш учун келаётган мухлислар қуруқ қўл билан кайфиятсиз қайтишмоқда. Ваҳолангки, газета ижодкорлари янги йил арафасида ўз ўқувчиларини хурсанд қилиш учун ранг баранг ва бир биридан қизиқарли, ажойиб мақолаларни тайёрлаган эди...

Газетанинг очилиши билан боғлиқ даргумонли умид ҳеч бир ходимни тарк этмаётган бўлса-да, энди улар вақтинчалик ўз оиласи ва тирикчилиги учун бошқа иш қидиришга мажбур.

Бошқа бир тирикчилик билан шуғулланиш учун ҳам қўлингизда беш-тўрт сўм бўлиши керак... Ходимлар эса бир ой давомида қилган меҳнати эвазига бўш қўл билан таҳририят идорасини тарк этишга мажбур бўлди!

Қизиқ, наҳотки, бундай “йўл” тутилишидан аввал беш юзга яқин газета ходимларининг ишсиз, маошсиз қолиши билан боғлиқ фикр юқоридагиларни ўйлантирмади?

Кутилмаган “қоқилиш”дан сўнг беш юз нафарлик “Даракчи” ходимларини бўш иш ўрни қаерда қучоқ очиб кутиб турган экан? Асосийси, ишсиз фуқароларни тайинли иш билан таъминлаш учун олиб борилаётган сиёсат буёқда қолиб, бир кунда ишидан ажраган беш юз нафарга яқин ходимнинг огоҳлантирилмаган ҳолда ишсиз қолганлиги кишини ўйлантиради...

Наҳотки, ишсиз, маошсиз тафтиш ўтказишнинг бошқа бирор йўли йўқ эди?

Айтиш жоизки, бугунги кунгача бир ёқадан бош чиқариб, аҳил ва иноқликда ижод қилиб келаётган ходимлар бирдамлигида “Даракчи” раҳбарларининг алоҳида ўрни бор эди.

Қулай шароитда иноқ жамоа бўлиб, мухлисларга ҳолисона хизмат қилиб келаётган газета ходимлари ўз ўриндиқлари билан йиғлаб хайрлашди... Энг қизиғи улар бошқа бир газетада фаолият юритиш ҳақида ҳаёлларига ҳам келтиришаётгани йўқ!

Қисқаси, ҳар бир ходим мухлислар қаторида (“ЯХШИЛАРДАН ИНСОФ ТИЛАБ”) ўз севимли газетаси “Даракчи”нинг қайта фаолият юритишидан умидвор!

Халқ тили билан ўз эгаларига айтилганда эса: — “Бургага аччиқ қилиб кўрпа куйдирилмасин....

ИЛТИМОС!!!” “Даракчи” нинг ашаддий мухлислари диққатига! Севимли газетангизнинг қайта фаолият юритишини чин дилдан истасангиз, газетамизни ҳимоялаб. ўз фикрингизни билдиринг!

Даракчи журналисти

Blog: “Bilayn” mijozlarni shilishning yangi usulini amalga kiritdi

20 noyabrdan “Bilayn” uyali aloqa kompaniyasi Toshkent shahri va Sirdaryo viloyatidagi mijozlari uchun “Ovozli pochta” xizmatini amalga kiritdi. Aslida qo‘shimcha xizmat turi sanalgan va ma‘lum to‘lov evaziga ishlaydigan ovozli pochta he yo‘q, be yo‘q - hamma mijozlar uyali telefonida azza-bazza ishlab ketdi deng. Majburiy tarzda!

Xizmatning ishlash tartibi shunday: kimgadir qo‘ng‘iroq qilayotgan bo‘lsangiz, beshinchi gudokdan keyin avtomatik ravishda ovozli pochta ishga tushadi. Ya‘ni beshinchi gudokkacha go‘shakni ko‘tarmagan – qo‘ng‘irog‘ingizga javob bermagan tanishingizga ovozli xabar qoldirish imkoniga ega bo‘lasiz. Albatta, ovozli xabar qoldirish xizmati joriy qilingani yaxshi. Ammo mushuk bekorga oftobga chiqmaganidek, har bir xabar 3 sent turadi-da. Buni esa hamma mijozning ham cho‘ntagi ko‘taravermaydi.

“Signaldan keyin xabaringizni qoldiring” degan mazmundagi xabar tugar-tugamas hisobingizdan 3 sent yechib olinadi.  Deylik, xayol bilan bo‘lib chaqiruvni to‘xtatmasangiz, “falon qiling, pismadon qiling” deb uqtirayotgan robot-maslahatchi gapiga mahliyo bo‘lib qolsangiz, tamom, 3 sent qulog‘ini ushlab ketdi!

Telefon funktsiyalarini unchalik tushunmaydigan, “texnologiyabexabar” mijozlarni aytmang, har bir javobsiz qolgan chaqiruvdan bekordan-bekorga 3 sentyutqizadi. Garchi ovozli pochta xizmatidan foydalanmasa ham!

3 sentni minglab mijozlarga ko‘paytirib ko‘ring, bir kunda kompaniya qancha mablag‘ yutishini taxminan tasavvur qilasiz!

Eng qizig‘i, majburiy tarzda joriy qilingan pullik xizmatni SMS yuborib ham o‘chirtirolmaysiz. Xizmatdan qutulish uchun “Bilayn” Sall markaziga telefon qilasiz. Ammo sadoqatli mijozlarga otning qashqasidek ma‘lumki, Sall markaziga qo‘ng‘iroq qilib bog‘lanishdan ko‘ra Xorazmdan “Bilayn”ning bosh ofisiga kelib ishni bitirish osonroq.

O‘zimdan misol, ming bir urinishdan keyin Sall markaziga tushdim ham. Qo‘ng‘iroqdek ovozli qizdan ovozli pochta xizmatini o‘chirishni so‘rasam, “Sistema hozircha ishlamayapti, keyinroq o‘chiramiz” dedi, ketidan quyuqqina uzr ham aytdi.

“Bilayn” kompaniyasining o‘zi ovozli pochtani “Betakror xizmat” deb jar soldi! “Bari mijozlar uchun” deb mahobat qildi. Agar bu xizmat tekin bo‘lganida edi, bu alvon shiorlarga ishonsa bo‘lardi.

Birinchidan, pullik xizmatlarni har bir abonent o‘zi xohlab yoqtirishi kerak. Uni hammaga tiqishtirish to‘g‘ri emas.

Ikkinchidan, xo‘p, mayli, xizmat ommaga majburiy joriy qilinibdi. Endi jilla qursa, uni SMS orqali o‘chirish imkoniyatini yaratib qo‘yish kerak.

Uchinchidan esa, “Bilayn” qo‘shimcha xizmatlar haqidagi ohanjama gaplarni yig‘ishtirib, telefon orqali oddiy so‘zlashuvni sifatli qilib qo‘ygani yaxshi edi! Shunda mijozlar: “E otangga rahmat!” deb, ovozli pochtami, videoli pochtami - bariga o‘zi ulanaveradi.

Toshkentlik abonent

Blog: Davlat tili yoki xo‘jako‘rsinga ochilgan saytlar

Zamona zayli deysizmi, davr talabimi, O‘zbekistondagi davlat idoralari ham ixtiyoriy-majburiy ravishda internetda o‘z sahifasini ochib, sayt yurityapti. Ammo kuzatuvlar sayt yuritishda ba‘zida ixtiyoriylikdan ko‘ra majburiylik ulushi ko‘proq ekanini ko‘rsatyapti.

21 oktabr – o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan kun. Shu sana bahona bo‘lib, mamlakatdagi ayrim davlat idoralarining veb saytlarini birrov ko‘zdan kechirdik. Saytlarni tahlil-taftish etaman desangiz, talabu mezonlar ko‘p. Biz doirani andak torroq olib, davlat idoralari saytlarining davlat tilidagi bo‘limi qay darajada ishlayotganigagina diqqat qildik.

Ichki ishlar vazirligi sayti faqat rus tilida ishlayapti. O‘zbekchasiga kirsangiz, sahifa “Vaqtincha ish faoliyatida emas” degan shapaloqdek e‘lonni o‘qiysiz.

Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi sayti ham faqat Pushkin tilida yuritilyapti. “O‘zbekcha” degan tugmani ko‘rib, ko‘p xursand bo‘lmang, u shunchaki xo‘jako‘rsinga qo‘yilgan, bossangiz, baribir ruschasiga o‘tib ketadi.

Monopoliyadan chiqarish davlat qo‘mitasining sayti o‘zbekcha bo‘limi pala-partish, sutga suv qo‘shgandek o‘zbekchayu ruscha matn aralash-quralash qilib yuborilgan.

Arxitektura va qurilish davlat qo‘mitasi sayti o‘zbekcha bo‘limida 28 avgustdan beri “texnik ishlar” olib borilyapti. Tushunish mumkin: qurilish bilan band bo‘lib, me‘morlarning saytga qo‘li tegmayapti chog‘i.

Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri qo‘mitasi ham nomigagina o‘zbekcha bo‘lim ochib qo‘ygan. Ammo barcha muhim hujjatlar – qonun, farmon, qaror, nizomlar rus tilida. Darvoqe, fuqarolarga kommunal sohadagi keng ma‘lumotlarni taklif qilayotgan http://e-kommunal.uz portalida ham shu ahvol. O‘zbekzabon fuqarolarda kommunal soha bo‘yicha hech savol tug‘ilmaydi shekilli.

Namuna bo‘lishi kerak bo‘lgan Intellektual mulk agentligi saytida ham o‘zbekchayu ruscha materiallar qorishtirib tashlangan. Xatolarni sanab tugatolmaysiz, administratorning boshqa jiddiy ishlari borga o‘xshaydi: maqolalarning sarlavhasi qo‘yilgan, ammo arzanda maqolaning o‘zini chiroq yoqib topolmaysiz. 

Geologiya va mineral rerurslar davlat qo‘mitasi, “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspektsiyasi saytlari o‘zbekcha bo‘limi ham ma‘dani qazib olingan kondek huvillab yotibdi.

“O‘zdavtemiryo‘lnazorat” davlat inspektsiyasi saytidan o‘zbekcha material qidirsangiz, “Ushbu ma'lumot saytining rus tilidagi qismida mavjud” degan “lutf” bilan siylanasiz.

O‘zbekiston respublika tovar xomashyo birjasi, “O‘zbekneftegaz” kontserni, “O‘zavtosanoat”, “O‘zbekengilsanoat”, “Toshshahartransxizmat” uyushmalari ham fuqarolarga davlat tilida ma‘lumot berishni lozim topmagan.

“O‘zfarmsanoat” davlat kontserni, “O‘zagromash” uyushmasi saytlari o‘zbekcha bo‘limi “Bormi – bor!” qabilida – mardumko‘rsinga ish yuritadi.

“Kafolat” davlat sug‘urta shirkati saytidan ham “urug‘likka” birorta o‘zbekcha jumla topolmaysiz. O‘zbekzabon aholiga sug‘urta kerak emasmikin?!

Navoiy viloyati hokimiyati sayti o‘zbekcha bo‘limi huvillab yotibdi – yarim yildan beri o‘zbekcha bo‘limga bosh suqilmagan.

Respublika ma‘naviyat targ‘ibot, Milliy g‘oya va mafkura ilmiy-amaliy markazlari esa sayt ochmagan. Aftidan, sayt tashkil qilib, uni ruscha yuritgandan ochmay qo‘ya qolishni afzal ko‘rishgan.

O‘zbekiston tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi sayti o‘zbekcha bo‘limi “qayta ishlanmoqda”.

Chkalov nomidagi aviatsiya zavodi sayti o‘zbekcha bo‘limi esa “v stadii napolneniya”.

O‘zbekistondagi eng yirik metall kombinati sayti o‘zbekcha bo‘limiga kirib, “Saxifa ustida xali ish olib borilmokda” (xabar imlosi saqlandi) degan bildirgiga oshno bo‘lasiz.

O‘zbekcha bo‘limlardagi imloviy-uslubiy xatolar, dizayndagi kamchiliklarga to‘xtalmadik. Til bilgich ziyolilar va veb-dizaynerlar saytlarni bu jihatdan ham zarrabinga solib ko‘rar.

Muallif: Havaskor tahlilchi

Фотогалерея Rok olami: Mik Jagger va Rolling stones

  • Mik Jagger va Keyt Richards, London, 1967 yilning fevral oyi.
  • Xorvatiya poytaxti Zagrebda o'tgan konsertda, 1998 yilning 29 avgusti
  • Rolling Stones 2005 yilgi dunyo bo'ylab turnesini e'lon qilmoqda, Nyu York
  • Chernogoriyadagi konsertda, Budva, 2007 yilning 9 iyuli
  • Rolling Stones guruhi Londondagi Marquee Club yonida, 2012 yilning 11 iyuli
  • Rolling Stones, London, 2012 yilning 12 iyuli
  • Mik Jagger, London, 2012 yilning 18 oktabri
  • Londondagi konsertda, 2012 yilning 25 noyabri
  • Концерт в Лондоне, 29 ноября 2012 года
  • Londondagi konsertda, 2012 yilning 29 noyabri
  • Anaxaym shahridagi konsert, Kaliforniya, 2013 yilning 19 mayi
  • Anaxaym shahridagi konsert, Kaliforniya, 2013 yilning 19 mayi
26 iyul kuni taniqli Rolling Stones rok guruhi solisti, rok-musiqa tarixidagi eng mashhur musiqachilardan biri hisoblanmish Mik Jagger 70 yoshga to'ldi.

Blog: Shig‘ar juz rubl - 3

O‘zini O‘zbek Turist deb tanishtirgan tinglovchimiz WhatsApp dasturi orqali yozib jo‘natgan yo‘lnomasi - Shig‘ar juz rubl-1 va Shig‘ar juz rubl-2 hikoyalari bilan may oyida tanishgan edingiz. Texnik muammolar tufayli bu tinglovchi biz bilan bir muddat bog‘lana olmagan ekan. O‘z manziliga yetib olgach, u hikoyaning davomini Ozodlikka jo‘natishga muvaffaq bo‘ldi.

O‘zbek Turist o‘z smartfon hikoyasida bu gal o‘zbek mehnat muhojirlarining Rossiya va Ukraina chegaralarida duch kelgan hodisalarini bayon qiladi

***

Salom, Ozodlik. Turist yana aloqada.

Xullas, poyezdimiz yulida davom etyapti. Biz ham amal-taqal qilib, qozoq chegarachilarining ko‘nglini oldik. Borlar pul berishdi. Puli yo‘qlar - kim mayiz, kim turshak, qurut, bir-ikki pachka ko‘k choy, yana biri bankada yarimlab qolgan qovurdoq deganday - bergisi kelmasayam berishdi.

Bu azamatlar ham tortinib o‘tirishmas ekan - nima bo‘lsa olib, cho‘ntaklariga, sig‘maganni qo‘yinlariga tiqib, xursand bo‘lib, tushib ketishdi. Biz yarim soatcha yurib, yarim tunda Rossiya chegarasiga yetib keldik. Bu chegarada aytarli hech bir hodisa sodir bo‘lmadi, dehqonobodlik bir yigitni tushirib, qaytarvorganini hisobga olmaganda (to‘lanmay qolib ketgan shtrafi borlarni Rossiya qaytib kirgizmaydi, qaytarvoradi chegaradan).

Rossiya

O‘zbeklarimiz manzillariga yetib, bitta-bitta yo guruh-guruh bo‘lib tushib qolyapti. Tushgan joyida har vagonning oldida kutib oluvchisidan ham oldin jonsarak melisalar (yoki zamonaviy qilib aytganda politsiyachilar) kutib olishadi.

Ular orasida taxminan shunday suhbat bo‘lib o‘tadi:

Melisa: Bilet.
Muhojir yo‘lovchi: Marhamat, mana biletim.
Melisa: Pasport.
Muhojir yo‘lovchi: Mana pasport, mana migratsionka. Mana yangi pasportligi uchun perevodi.
Melisa: Nima maqsadda kelding?
Muhojir yo‘lovchi: Ishlashga (ammamning o‘g‘lini ko‘rgani kelamanmi bo‘lmasam?!).

Melisa oxirgi, "rokovoy xod"ini ishga soladi. U: “A u vas yest priglasheniye na rabotu ot rabotadatelya?” deb so‘raydi (so‘ragan narsasini shuncha yil melisada ishlab, o‘ziyam bilmaydi qanaqa bo‘lishini).

Ana!!! Bu yog‘i endi qozoqchasiga "shig‘ar juz rubl!"

Shunaqa tomoshalar bilan yo‘lda davom etamiz.

Yo‘l-yo‘lakay shu yerlarda ishlaydigan o‘zbeklar chiqishadi: kim nos so‘rab chiqadi, kim ko‘k choy, guruch so‘rab, hatto “tandirda yopilgan uy noni bormi, yaxshi pul beramiz”, deganlariyam bor.

Rossiyadan chiqishga 2-3 soat qolganda bir stantsiyada 4 yigit keldi. Uchtasining milliy libosidan (sariq kamzulidan) bildimki, yo dokumenti yo‘q, yoki bir ishkali bor. To‘rtinchisi qolgan uchtasini kuzatib, vagonga opchiqib qo‘yib, qaytib ketdi. Uchchovining bittadan salafan paketdan boshqa yuki yo‘q. Paketda nima borligini ko‘rmasam ham bilaman: bitta baton non, bir baklashka suv, uchta doshirak (balkim to‘rttadir), lekin boshka narsa yo‘q. Bular kim? 23-26 yoshlardagi bu yigitlar  Andijonning Jalolquduq degan joyidan ekan. "Kirdi-chiqdi"ga ketishyapti.

Ko‘pchilik bilsayam, izoh berib ketaman. Rossiya qonuniga ko‘ra, migrantlar 90 kunda chiqib ketishi kerak Rossiyadan. Bo‘lmasa, shtraf yoki deportatsiya. “Unda qanday yillab ishlayapti?” desangiz, xuddi mana shunaqa "kirdi-chiqdi" qilinadi har uch oyda. Bunda o‘zbek poyezdga chiqadi, boya aytganimdek, bitta salafan bilan. Rossiyadan chiqadi, Ukrainaga kiradi. Yana shu poyezdning o‘zida Ukrainadan chiqib, Rossiyaga kiradi yangi migratsionka, pasportda yangi pechat bilan. Keyin yana uch oy bemalol ishlayveradi.

Bu Ukrainaga yaqin joylarda ishlaydiganlar. Qozog‘istonga kirib-chiqadiganlar ham bor. Bunga o‘rtacha bilet-miletlari bilan 100 dollardan 200 dollargacha pul ketadi.

Bundan arzon yo‘liyam bor. Besh-olti yuz rublga Ukraina, Rossiyaning qalbaki pechatini bosib, soxta pechatli migratsionkani qo‘lingizga beradi. Ham arzon, ham tez. Ko‘pchilik shunaqayam qilib yuradi. Lekin xavfli tomoni bor, qalbaki pechat bilan qo‘lga tushib qolsangiz, oqibati yaxshi bulmaydi, o‘zimning boshimdan o‘tgan. Qalbakiligini ko‘chada to‘sib tekshiradigan melisa bilmaydi. Lekin uyga ketayotganda chegarachi biladi. Insoflirog‘i indamay chiqarvoradi. Yomonrog‘iga tushib qolsangiz, yo pulingizni oladi, yo shtrafga tortadi. Pul olgani yaxshi. Jarima solib qo‘ysa, uyga ketayotgan odam tushib qolib, yugurib borib, bankka pul to‘lab kelmaydi-ku. Qo‘lida kvitantsiyasi bilan ketaveradi. Keyin kelganda, kechagi dehqonobodlik bolaga o‘xshab, chegaradan o‘tolmay, qaytib ketadi.

Rossiyadan chiqish chegarasida ko‘pchilik tushib ketdi. Vagonda hammasi bo‘lib, 15-17 tacha odam qoldi Ukrainaga ketadigan.

Ukraina

Rossiyadan chiqib, birpasda Ukrainaga kirdik. Bu yerning chegarachilari poyezdga chiqib, keyingi stantsiyagacha tekshirib ketaverar ekan. Keyingi stantsiyada tushib qolishadi. Ko‘ziga yoqmagan yulovchilarniyam shu yerda tushirib, Rossiyaga qaytarvorishadi.

Mana, biz ketayotgan vagongayam navbat keldi. Bir guruh gavdali-gavdali chegarachilar qo‘lida kichkina kompyuteri bilan kirib, tekshirishni boshladi.

Ularni Rossiyaning qizil pasportiyam, Ukrainaning ko‘k pasportiyu qozoqlarning havorang pasporti ham qiziqtirmaydi. Ular ortiqcha so‘roq-savolsiz shtamp urib ketaveradi. Yashil pasport egalari bilan boshqacharoq gaplashiladi. Endi bu yerda "juz rubl" ketmaydi. Mingsiz ish bitishi qiyinroq. O‘zlarini har xil qonunlarini pesh qilishadi. Guyo Ukrainadan chiqib ketgandan keyin bu mamlakatga 90 kun o‘tmasdan kirish mumkinmasmish.

Yoki mana bunday suhbat bo‘lib o‘tadi ular bilan:

Chegarachi: Kimnikiga ketyapsan?
Yashil pasport egasi: Falonchinikiga.
Chegarachi: Falonchi Ukraina grajdanimi? Telefon nomeri bormi? Seni kelishingni biladimi? Hozir telefon qilib, so‘rab ko‘ramiz rost yo yolg‘on gapirganingni.

Yoki:

Chegarachi: Necha kunga kelyapsan Ukrainaga?
Yashil pasport egasi: Faloncha kunga.
Chegarachi: Har bir mehmonni kunlik ehtiyoji faloncha griven, demak, falon kunga ko‘paytirsak, faloncha griven bo‘ladi. Senda bormi shuncha pul? Yo‘qmi, demak, Ukrainagayam yo‘l yo‘q.

Xullas, shunga o‘xshash jinni-ketti prinsiplar. Kirdi-chiqdiga kelayotganlarni darrov bilishadi. Jalolquduqlik bolalarniyam pasportini olib, cho‘ntagiga solvoldi. Rosa u yoqdan bu yoqqa sudrab yurib, uchchoviga ikki ming rublga pechat qo‘yib berdi. Pulini olgani yetmagandek, haligi yigitlardan birining kallasi kattaroq ekan - o‘rtaga olishib, to‘rt kishi rosa masxara qilishdi.

Ular o‘tib ketishi bilan tamojnyachilar kirib, hammaning sumkasini tit-pit qilishni boshladi. “U mumkinmas Ukrainaga, bu mumkinmas”. Qo‘qonlik savdogar opalar bor ekan qo‘shni vagonda, ularniyam bizning vagonga chaqirib, ancha pulini olishdi “mumkinmas”ligini pesh qilib.

Ukrainada ishlayotgan o‘zbeklar Rossiyadagi o‘zbeklardan ancha farq qiladi. Ukrainada o‘zbek muhojirlarimizning ko‘pi tadbirkorlik bilan shug‘ullanadi. Bozorda “tochka”si bor, zapchast magazini bor, mashina tuzatadigan ustaxonasi bor.

Oshxonasi, restorani bor o‘zbeklaram yo‘q emas. Qurilishlarda, qora ishlarda o‘zbek kam. O‘zimning shaxsiy xulosam - Ukraina chegarasidagi stavkalarni ham o‘zimiz ko‘tarib yubordik shekilli, aytgan pulini beraverib. Aytuvdim-ku, Ukraina chegarachisining oldida qozoq askari o‘n baravar arzon so‘raydi, deb.

Hikoyam tamom. Voqealar hammasi rost, hammasi real. Ishingizga rivoj tilab,

O‘zbek Turist.

R.S. Ukrainaning melisalari haqida yozish esimdan chiqibdi. Ular haqida keyinroq hikoya qilib berarman.


Ozodlikdan: Tinglovchimiz O‘zbek Turistning smartfondagi Whats App dasturi orqali yozib jo‘natgan hikoyasi poyoniga yetdi.

Ozodlikning WhatsAppi:

(WhatsApp  +420 724 971 539)

Siz ham biz bilan aloqaga chiqing!

Blog: Endi biz televizorda futbol ko‘ra olmaymizmi?

Sport TV Osiyo Futbol Konfederatsiyasi Chempionlar ligasi o‘yinini Al-Jazira telekanalidan yozib olib ko‘rsatdi. (Surat Sanjar Rizayevning Twitter sahifasidan olindi)

O‘zbekistondagi "Sport" telekanali futbol bo‘yicha Ispaniya kubogi finali va Angliya chempionatining so‘nggi tur o‘yinlarini namoyish qilmaganidan keyin futbol ishqibozlari buning sabablari bilan qiziqa boshladi. Stadion.uz muxbiri Cardor Yusupov ayni mavzuni “Endi biz televizorda futbol ko‘ra olmaymizmi?” maqolasida ko‘tardi. Muallif va sayt tahririyati ruxsati bilan ushbu maqolani Ozodlik mushtariylariga ham ilindik.

(Maqola tahrirsiz e‘lon qilinayapti)

Yaqinda futbol muxlislari orasida “Sport” telekanali bundan buyon xorijiy chempionat o‘yinlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri namoyish etmas ekan” degan sovuq xabar tarqaldi. Hech kim rasmiy ravishda buni e‘lon qilmagan bo‘lsa-da, so‘nggi kunlarda bu telekanal orqali xorij chempionatlarining bir qancha muhim o‘yinlarini ko‘rsatilmay qolishi, bu mish-mishlarni haqiqatga yaqin ekanini bildirib qo‘ydi.

“Sport” telekanali tashkil qilingan kundan boshlab, O‘zbekiston Respublikasi hududida mamlakatimiz va dunyo sportiga oid musobaqalarni translyatsiya qiladigan yagona telekanalga aylandi. Bu telekanal orqali futbol bo‘yicha jahon, Yevropa va Osiyo chempionatlari, yevrokuboklar, Osiyo chempionlar ligasi, OFK kubogi, Olimpiada, Osiyo o‘yinlari kabi ko‘plab musobaqalarning translyatsiyasini jonli efirda tomosha qildik. Yillar davomida biz ko‘plab sport musobaqalarini “Sport” telekanali orqali ko‘rar ekanmiz, buning evaziga bir tiyin ham to‘lamadik. “Televizorda futbol ko‘rish uchun pul to‘lash kerak ekan” degan fikr hatto hayolimizga ham kelmadi. Vaholanki, yirik sport musobaqalari allaqachon tijorat ob‘ektiga aylangan va ularni translyatsiya qilish, efirga uzatish uchun katta miqdorda pul to‘lanishi hech kimga sir emasdi.

Umuman olganda, har qanday sport musobaqasining translyatsiya huquqi musobaqa tashkilotchilariga yoki ularni manfaatlarini ko‘zlab harakat qiladigan maxsus kompaniyalarga tegishli bo‘ladi. Misol uchun, Yevropa chempionlar ligasini translyatsiya huquqi UYEFAga, jahon chempionatlariniki FIFAga tegishli. Aynan mana shu tashkilotlar translyatsiya huquqini boshqa kompaniyalarga tender asosida sotishadi.

Masalan, Rossiya futbol premьer-ligasi o‘yinlarini translyatsiya qilish huquqi to‘laligicha NTV-Plyus kompaniyasiga tegishli. Undan boshqa biror telekompaniyaga RFPL o‘yinlarini to‘liq ko‘rsatishi, hatto o‘yinlardan qisqa lavhalar olib berishi ta‘qiqlanadi. NTV-Plyus Rossiya futbol ittifoqiga 81,5 mln. yevro to‘lab, 4 yil muddatga bu huquqni sotib olgan. Agar O‘zbekistonning “Sport” telekanali RFPL o‘yinlarini efirga uzatishni istasa, NTV-Plyus bilan shartnoma qilishi va translyatsiya pulini to‘lashi shart. Aks holda NTV-Plyus kompaniyasining mualliflik huquqi buzilgan hisoblanadi va bu huquq qonun bilan himoyalanganligi sababli, “Sport” telekanali javobgarlikka tortiladi.

Aytish joizki, eng tomoshabop va qiziqarli bo‘lgan musobaqalarning translyatsiya huquqi narxlari ham qimmat bo‘ladi. Sababi, ular teleekran oldiga juda ko‘p tomoshabinlarni to‘play oladi. Telekompaniyalar bunday translyatsiyalar orqali reklama beruvchilarni jalb qilib, daromad topadilar, chunki ular asosan, reklama va homiylardan tushadigan pul evaziga kun ko‘radilar. Reklama beruvchilar esa teleekran oldida eng ko‘p tomoshabin to‘planadigan ko‘rsatuvlarga reklama berishga intilishadi va bu orqali o‘z mahsulotlari va xizmatlari haqidagi ma‘lumotlarni iloji boricha ko‘proq auditoriyaga yetkazishga harakat qilishadi.

Misol uchun, AQShda “amerikancha futbol” o‘yini juda ommabop bo‘lib, Milliy futbol ligasi chempionini aniqlab beradigan “Superboul” – Superkubok o‘yini har yili teletomoshabinlar soni bo‘yicha rekord o‘rnatadi. MFLning 2013 yilgi final o‘yinini translyatsiyasi 109 mln. tomoshabin yig‘a olgan va bu translyatsiya paytidagi 30 soniyalik reklama narxi 4 mln. dollarga ko‘tarilgan.

O‘zimizga tanish bo‘lgan futbolga qaytadigan bo‘lsak, Yevropa chempionlar ligasi, Yevropa ligasi, shuningdek “Qo‘hna qit‘a”ning kuchli beshta chempionati nafaqat dunyo futbol muxlislarida, balki bizda ham katta qiziqish bilan tomosha qilinadi. Xo‘sh, ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish narxlari qanday, ularni kimdan sotib olish mumkin?

Eng qiziqarli va ommabop bo‘lgan Angliya premьer ligasinining 2013-2016 yillardagi translyatsiya huquqi “Sky” va “British Telecom” kompaniyalariga tegishli. Bu kompaniyalar Angliya Futbol Assotsiatsiyasiga yiliga 2 mlrd. 167 mln.evro to‘lab, bu huquqni qo‘lga kiritishgan.

Germaniya bundesligasining 2013-2017 yillardagi translyatsiya huquqi “Sky Deutschland” kompaniyasiga tegishli bo‘lib, uning yillik narxi 628 mln.evro.

Ispaniya primerosi o‘yinlarini translyatsiya huquqi “Sogecable” va “Mediapro” kompaniyalariga tegishli bo‘lib, yillik narxi 655 mln.evro.

Frantsiya 1 ligasining o‘yinlari translyatsiya huquqi Al-Jazeera kompaniyasiga tegishli bo‘lib, yillik narxi 606 mln.evro.

Italiya “A” seriyasi o‘yinlari translyatsiya huquqi “Sky Italia” va “RTI” kompaniyalariga tegishli, yillik narxi 820 mln.evro.

Demak, ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish uchun aynan mana shu kompaniyalar bilan shartnoma tuzilishi shart. Misol uchun, agar “Sport” telekanalimiz “Manchester Yunayted” va “Arsenal” klublari o‘rtasidagi APL o‘yinini efirga uzatishni istasa, u holda “Sky” yoki “British Telecom” kompaniyasi bilan shartnoma tuzib, translyatsiya pulini to‘lashi shart. Shundan keyingina bu o‘yinni O‘zbekiston hududida namoyish etilishi qonuniy bo‘ladi.

Endi yana bir yirik musobaqa – futbol bo‘yicha jahon chempionatiga to‘xtalamiz. Yaqinda FIFA 2015-2022 yillarda bo‘lib o‘tadigan musobaqalar (ayollar o‘rtasidagi jahon kubogi - Kanada-2015 va 2019, shuningdek Rossiya-2018 va Qatar-2022)ni translyatsiya huquqini 1,85 mlrd. dollar evaziga bir qancha kompaniyalarga sotdi. Endilikda ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish huquqi “Fox”, “Telemundo”, “Futbol de Primera Radio”, “SBS”, “Bell Media”, “IMC” va “Infront Sports & Media” kompaniyalariga tegishli. Shulardan Shveytsariyaning “Infront Sports & Media” kompaniyasi jahon chempionati o‘yinlarini Osiyo mamlakatlariga translyatsiya qilish huquqini qo‘lga kiritdi. Endilikda, jahon chempionati o‘yinlarini O‘zbekiston hududida translyatsiya qilishni istagan telekompaniyalar faqat “Infront Sports & Media” orqali ish ko‘rishlari talab qilinadi.

Narxlardan ko‘rinib turibdiki, futbol o‘yinlarining translyatsiya huquqi kompaniyalar uchun juda katta xarajatlarni talab qiladi. O‘z navbatida bu telekompaniyalar pullik telekanallar orqali bu translyatsiyalarni o‘z mijozlariga yetkazib, ushbu xarajatlarni qoplab, daromad ko‘rishga intiladilar.

Pullik kanallarni tomosha qilish uchun esa mijozlar maxsus resiver (tyuner)lar, telekarta modullari va smart kartalarni sotib olishlari lozim. Ularning narxi 1000 yevrogacha boradi. Bundan tashqari, ushbu kanallarga a‘zo bo‘lish uchun yillik, oylik obuna to‘lovi ham joriy qilinadi. Ma‘lumot tariqasida ba‘zi kanallarning narxlarini ko‘rsatsak: NTV+Supersport oyiga 8$, Al-Jazira Sport – 15$, Setanta sports 22 yevro, Skay Sports – 50 yevro va h.k.

Endi o‘zimizning “Sport” telekanaliga qaytsak.. Ushbu telekanal ma‘muriyati yillar davomida aksariyat translyatsiyalarni sun‘iy yo‘ldosh orqali uzatiladigan telekanallardan ko‘chirib olgan holda namoyish etishi hech kimga sir emasdi. Buni teleekranning burchagida joylashgan xorij kanalining logotipini bo‘yab, yashirib ko‘rsatilishidan, shuningdek translyatsiya davomida eshitilib turadigan xorijlik telesharhlovchilarning ovozidan bilib olish qiyin emasdi. (Qonuniy sotib olingan translyatsiyalarda boshqa telekompaniyaning logotipi va sharhlovchilarning ovozi bo‘lmaydi). Albatta, xorijlik kompaniyalar bunga jimgina qarab turmasdan, turli tashkilotlar, xalqaro sudlar bilan tahdid solib, O‘zbekistonga bosim o‘tkazib turishdi. Chunki ular mana shu o‘yinlarni efirga uzatish huquqi uchun katta pul sarflashgan edi. Lekin “Sport” telekanali bunga pinagini ham buzmasdan, har turli kanallardan ko‘chirgan holda translyatsiyalarni davom ettiraverdi. Ammo ish uzoqqa bormasligi ayon edi...

Avvalo, davlatimiz mustaqillik yillarida, mualliflik huquqini himoya qilish bo‘yicha bir qator chora-tadbirlarni amalga oshirdi. Mualliflik huquqi va uni himoya qilinishi O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik kodeksiga kiritildi. 2006 yilda esa "Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi. Shuningdek mualliflik huquqlari muammolari bilan shug‘ullanuvchi “Mualliflik huquqi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi agentligi” tashkil qilindi. Bundan tashqari O‘zbekiston mualliflik huquqlarini himoya qilish bo‘yicha ko‘pgina xalqaro bitimlarga imzo chekdi, ma‘lum bir majburiyatlarni o‘z zimmasiga oldi. Endilikda xorij kompaniyalarning mualliflik huquqlari O‘zbekistonda ham himoya qilina boshlandi.

O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1070-moddasida “mualliflik huquqini buzgan tomon keltirilgan zararni, shu jumladan olinmay qolingan foydani qoplab berishi shart” deyilganini hisobga oladigan bo‘lsak, “Sport” telekanalining “ko‘chirmachilik” faoliyati, oxir-oqibat bu kanalni bankrotlikka uchratuvchi katta miqdordagi jarimalarga olib kelishi ayon edi.

Shu o‘rinda, mamlakatimizda xorij sport musobaqalarini qonuniy ko‘rishning iloji bormi degan haqqoniy savol tug‘iladi. Shu maqsadda tashkil qilingan “Uzdigital TV” kompaniyasi faoliyati - bu yo‘lda tashlangan dastlabki qadamdek ko‘rinadi.

2009 yildan boshlab mamlakatimizda DVB-T standartli raqamli televideniye xizmatlari yo‘lga qo‘yilib, “Uzdigital TV” kompaniyasiga asos solindi. Hozirgi kunda bu kompaniya yurtimizning deyarli barcha viloyatlarida 12 kanaldan iborat bepul paket, shuningdek Toshkent shahri va viloyatida 25 va 36 kanaldan iborat pullik paketlarni taqdim qilmoqda.

Ushbu kompaniya kanallarini tomosha qilish uchun mijozlar DVB-T signallarini qabul qila oluvchi resiver (tyuner)ga yo bo‘lmasa shunaqa resiveri mavjud bo‘lgan televizorga ega bo‘lishlari shart. Pullik paket kanallarini tomosha qilish uchun esa qo‘shimcha ravishda TeleKARD moduli va smart-karta sotib olishlari talab qilinadi. 25 kanalli paketning obuna narxi oyiga 10000 so‘m, 36 kanalli paketning obuna narxi 15000 so‘m qilib belgilangan.

Hozirgi kunda kompaniya Toshkent shahrida yashovchi mijozlarga, sportga oid – “NTV+Futbol”, “Evrosport” va “Sport 1” kanallarini, Toshkent viloyatidagi mijozlarga esa “Rossiya 2” kanalini taqdim qilyapti (barcha kanallar pullik paketga kiradi).

Xo‘sh, “Uzdigital TV” kompaniyasi xorij telekanallarini efirga uzatishda amaldagi qonunchilikka rioya qilyaptimi?

Bunga aniqlik kiritish maqsadida “Uzdigital TV” kompaniyasining pullik paketiga kiruvchi “NTV+Futbol” kanali to‘g‘risida NTV-Plyus kompaniyasiga murojaat qildim. Mazkur kanal Rossiyaning NTV-Plyus kompaniyasiga tegishli bo‘lib, unda Yevropa chempionlar ligasi, Yevropa ligasi, Ispaniya, Italiya, Frantsiya va Germaniya chempionati o‘yinlari to‘g‘ridan-to‘g‘ri olib ko‘rsatiladi. NTV-Plyus kompaniyasi ushbu o‘yinlarni faqat Rossiya Federatsiyasi hududida translyatsiya qilish huquqini sotib olgan. Ya‘ni bu kanalni Rossiya Federatsiyasi hududidan boshqa joylarda, xususan O‘zbekistonda ham translyatsiya qilish ta‘qiqlanadi. Bundan tashqari NTV-Plyus kompaniyasi O‘zbekistondagi birorta kompaniya bilan hamkorlik to‘g‘risida shartnoma imzolamagan.

Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkin: afsuski, bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi hududida eng ommabop sport musobaqalarini qonuniy ko‘rishning iloji yo‘q.

Endilikda, qonun doirasida harakat qilib, xorijiy kompaniyalarning mualliflik huquqlarini hurmat qilgan holda, translyatsiya shartnomalarini imzolab, musobaqalarni efirga uzatish - yuzaga kelgan vaziyatdan chiqib ketishning yagona yo‘lidir. Hozirgi kun talabi shuni taqozo etadi. Bu maqsadga qanday yo‘llar bilan erishish, baquvvat homiylarni topish, kerak bo‘lsa, mijozlarga pullik xizmatlar orqali bo‘lsa-da bu translyatsiyalarni yetkazish “Sport” telekanali va “Uzdigital TV” kompaniyalarining vazifasidir.

Manba: Stadion.uz

“Shig‘ar juz rubl” – 2 (davomi)

O‘zini O‘zbek Turist, deb tanishtirgan tinglovchimizning WhatsApp dasturi orqali yozib-jo‘natgan yo‘lnomasi dastlabki qismini 21 may kuni e‘lon qilgan edik.

O‘zbek Turistning smartfon hikoyasi o‘zbek mehnat muhojirlarining poyezdda Qozog‘istonning kirish chegarasidan to chiqish chegarasigacha ko‘rgan-kechirganlari bayonidir.

Hikoya, bir qarashda, qozog‘istonlik ma‘murlarning yulg‘ichligi to‘g‘risida. Lekin, matnni diqqat bilan o‘qisangiz...

Smartfon hikoyaning davomini o‘qing.

***

11:33 - Oxirgi chegara (qozoqlarniki) tinkamizni quritdi. Pul so‘rab. Odamlarning aksariyatida pul qolmagan. Pograndosmotrlar odamlarning sumkalarini titib, cho‘ntaklarini kavlab, pul chiqmaganlarning narsalarini obqo‘yishdi.

x
Bitta yoshi elliklardan oshgan farg‘onalik amakining sumkasida eski drel borakan. “Buning cheki qani”, deb uniyam olib qo‘ydi. “Hoy bola, o‘g‘lim tengi ekansan. Bu mening asbobim. Ustaman, shu bilan pul topaman”, desayam quloq solmadi.

11:34 - Odamga alam qiladi. O‘zbegim ishdan qaytayotgan bo‘lsayam mayliydi, bir-ikki ming rubl ortiqcha solvoladi cho‘ntagiga. Ko‘pchilik bilan gaplashdim,  deyarli hammasining uyida sharoiti og‘ir, molini sotib, hatto qarz olib yulkira kilib ketishyapti. Bir-ikki marta borib kelganlari shu qozoq chegarachilari, bojxonachilariga deb, ozgina zahirasi bilan chiqadi. Birinchi marta ketayotganlari yo‘lda yeb-ichib ketaman, degan pullarini oldirib bo‘ldi. Hatto shisha bankadagi qovurdog‘iniyam obqo‘yishdi.

11:43 - O‘zbekiston kuzatishi mumkinmi bu yozishmalarni? Baribir odam cho‘chiydi sal. Texnika taraqqiy etdi. Har-har xakerlar bor davlatning ishida shu taraqqiyotga yarasha. Lekin siyosatga qarshi hech narsa yomadimu...

11:44 – Agar, shu ish bilan astoydil shug‘ullanamiz, desanglar, menda Qozog‘istonning xavfsizlik xizmati chegara qo‘shinlari ishonch telefoniyam bor, yozvoraman.

11:47 - Yozganlarim hammasimas, yana Ukrainaning chegarasiyam bor. Ukraina chegarachiyu bojxonachilari bilan bir gaplashgan odam qozoq chegarachilarini quchoqlab, peshonasidan o‘pib qo‘ygisi keladi. Jiddiy aytyapman.

x
11:58 - Shu ko‘rib turganingiz o‘n sakkizga to‘lmagan bola. Nima ish qilasan, desam, “Nima ish bo‘lsayam qilaveraman”, deydi. Hunaring bormi qo‘lingda, desam, “G‘isht urish, beton quyish qo‘ldan keladi”, deydi. O‘zim shu yoshda dada velik obering, magnitofon obering, deb yurganimni esladim.


12:06 - Yana bir yo‘lovchi -oltmishga kirgan. U nima ish qiladi, kim ish beradi  - Xudo biladi. Lekin ishga ketayotganligi aniq. Kurortga ketayotgan odam Rolton yeb, maxorka chekmaydi.

​14:04 - O‘zbek har qanaqa qiyinchilikka chidaydi. Dunyo xalqlari orasida o‘zbek xalqidaqa har qanday sharoitga moslashadigan xalq bo‘lmasa kerak. O‘zbeklarni bir qanchasi manzillarda tushishdi. O‘rnilariga bir qancha ruslar chiqdi. Biznikilar o‘zi bilan o‘zi ovora: kim uxlayapti, kim ovqatlanyapti, kimlar kechagi holatlarni eslab kulishyapti, kim poyezddan tushib uyog‘iga kanday yetvolar ekanman, bor pulimni oldirib qo‘ydimu, deb o‘ylanib o‘tiribdi. Hech kim qiynalgani yo‘q. Faqat yangi chiqqan yo‘lovchi ruslarning ba‘zilari achinib, ba‘zilari esa, yomon ko‘z bilan bizga qarab-qarab qo‘yayotganini ko‘rib, men qiynalib ketyapman. Bizzi o‘zbekka esa po... Ular ko‘nikib ketgan bunaqa nigoxlariga, kesatiq gaplariga ruslarning.

14:18 - Bir tomon - Qozog‘istonning, yana bir tomon - Ukrainaning chegarachisiyu melisalari bo‘lsa, bu o‘zbek deganlari faqaat ikki o‘rtada - Rossiyadagina sal erkin nafas olarkan-da, degan xulosa bo‘lsa, noto‘g‘ri o‘ylapsiz. Sizga haliroq yana bir voqea aytaman.

14:20  - Hozir telefonimni zaryadi o‘tirib koldi. Vagon-restoranga o‘tib zaryadkaga qo‘yib kelaman.

15:46 - Yana men.

16:10  - Xullas, 2012 yil oktyabr oyida Vatanga qaytayotuvdik. Poyezdda odam ko‘p. Hamma uyiga ketayotgan payt. Rossiyadan chiqish chegarasiga uch soatcha qolganda bir stantsiyadan beshta rus melisa poyezdga chiqdi. Ichida bittasi ayol kishi. “Migratsionnaya politsiya”, deb hammaning hujjatini tekshirib ketdi. Ba‘zilarning pasportini olib, cho‘ntagiga solib qo‘yishadi. Bilsak, registratsiyasi muddati o‘tgan, migratsion kartasida xatosi bor o‘zbeklarning pasportini yig‘ishtirishayapti. Keyin bitta-bitta tamburga chaqirishib, bir yarim ming, ikki mingdan (rubl) pulini olib, qo‘yvorayapti. Biznikilardan biri - yigirma uch-yigirma to‘rt yashar yigit ular bilan tortishib qoldi. Patent, registratsiyasining srogi o‘tmagan, davlatga to‘lagan nalogining kvitantsiyalariyam - hammasi bor ekan. Aybi migratsion kartada "tselь vizita" degan grafasi bor. Shuning "rabota" degani tagiga chizmagan ekan. Printsip qilib uning pasportini berishmadi. Keyin yana bir qizning pasportini berishmadi. U qizning registratsiyasi muddati o‘tib ketgan ekan.

16:10 - Xullas, chegaraga keldik. Bizning vagondan haligi yigit bilan qiz, yana qolgan vagonlardan ham bitta, ikkita qilib o‘ntacha odamni poyezddan obtushib yetaklab ketishdi. Qayoqqa, deb so‘rasak, “bankka borib shtraf to‘lab kelishadi”, dedi kapitan-melisa. Men bu ayolning puli yo‘q-ku, qanday to‘laydi, puli bo‘lganda o‘sha paytda o‘zingga berib obqolardi pasportini, desam, “Hechqisi yo‘q, biletini topshirsa - pul bo‘ladi, shtrafgayam, taksigayam yetadi”,  deb obketdi.

16:18 - Biz haligi chegarada ikki soat turdik. Keyin ozgina yurib, Qozog‘iston chegarasiga keldik. U yerdayam ikki soat turib, keyin ketdik. Tushganlar qaytishga ulgurmadi. Bir soatdan oshiqroq yurib, Qozog‘istonning bir kattaroq shahriga to‘xtadik. Poyezddan tushsak, haligi Rossiyani chegarasida qolgan odamlar turishibdi. Haligi tortishgan yigit vagonga chiqib sheriklaridan o‘n ming rubl olib, qozoq taksistga beruvdi, qozoq ikkita pasportni cho‘ntagidan chiqarib berdi. Bittasi haligi juvonniki. U qiz birinchi poyezdga chiqqanda...

16:46 - Poyezdga chiqqanda kiyinishi, gap-so‘zi, o‘zini tutishi umuman yoqmaganidi. Yengiltakligi, Rossiyada nima ish bilan shug‘ullangani aniq bilinib turuvdi. Qizni melisalar obtushganda puli yo‘q edi. Ko‘pchilik oz-ozdan yig‘ib jarimasini to‘lashibdi.

17:16 - Keyin o‘sha yerdagi qozoq taksistlar bilan gaplashib, uchta mashinaga chiqishgan. Tushib qolganlar kim biletini...

17:24 - Kim biletini topshirgan, kim oxirgi pulini bergan, xullas, hech kimda pul yo‘q, nasiyaga taksi gaplashib chiqishgan. Yo‘lda kelishayotganda bir joyda to‘xtashib, bitta uyga haligi qizni obkirib, to‘rtta qozoq navbat bilan zo‘rlashibdi. Qolgan o‘zbeklar nima gapligiga sal-pal bo‘lsayam fahmi yetib tursayam, mashinadan tusholmay o‘tiraverishgan. Shuning uchun chegaraga ulgurib kelisholmagan. Keyingi katta stantsiyaga yetkazib oborish uchun kelishilgan. Yulkira narxi yana oshgan. Nihoyat yetib kelib, hammasi poyezdda odamlarga yig‘lab yalinib, pul so‘rab yurishdi. O‘nta odamdan ikkitasi qolib ketdi o‘sha joyda taksistga pul topolmay. Haligi farg‘onalik qiz bo‘lsa hech narsani tushunmayapti, karaxt bo‘pqolgan. Yomg‘irda ivib ketgan, tomog‘ining taglari tishlanib ko‘karib ketgan. Bir-ikki kishi ko‘targudek qilib vagonga obkirdik. Suv ichib, o‘ziga kelib, bo‘lgan ishlarni bitta menga aytib berdi. Boshida yomon ko‘rganim o‘sha suyuqoyoq o‘zbek qiziga rahmim keldi. Yig‘lagim keldi. Vagonning tualetiga kirib rosa yig‘ladim. O‘zbekni nima sababdan buncha xor bo‘lganiga tushunolmay yig‘ladim. Nima, balki, kim sabab?!

17:24 - Erkak kishi bo‘lsam ham yaqindan beri shunaqa yig‘loqi bo‘pqoldim. Millatning xorligini ko‘rib, qo‘limdan hech narsa kelmayotganidan yig‘lavoraman. Alamdan yig‘lavoraman.

17:26 - Bunaqa kechinmalarim ko‘p. Ozginasini yozdim. Balki sizga uncha qiziqmas tuyulishi mumkin. Lekin umuman yolg‘oni yo‘q. Hammasi rost, bo‘lgan, bo‘layotgan ishlar. Axir kimdir kimgadir kachondir yorilishi kerak-ku! Xohlang, tahrirlab bosib chiqaring, xohlang chiqarmang, lekin siz ham xabardor bo‘ling millatimning bugunidan qayerda joylashgan bo‘lsangiz ham.

17:28 - Qozog‘iston nomeridan yozib, Rossiya nomeridan yozib ham baribir hadik bilan turibman, O‘zbekistonda turib kuzatayotgan bo‘lishsachi, deb.

17:32 - Qani butun boshli millat?! Davlatni so‘ramayman. Mamlakatni so‘ramayman. Millat qani, millat?!

17:39 - Biron fikr yoki savol bo‘lsa ikki soatlar chamasi ichida yozing. Chunki keyin Ukrainaga kirib ketamiz, bu nomer o‘chadi.

                                                                                          O‘zbek Turist

Ozodlikdan: Tinglovchimiz O‘zbek Turistning smartfondagi Whats App dasturi orqali yozib-jo‘natgan hikoyasining ikkinchi qismi shu o‘rinda yakuniga yetdi. Muallif hozircha aloqaga chiqqani yo‘q. Lekin biz uning aloqaga chiqishiga, yo‘l taassurotlarini yozishni davom ettirishiga umid qilamiz.

Ozodlikning WhatsAppi:
(WhatsApp  +420 724 971 539
)


Siz ham biz bilan aloqaga chiqing!

Blog: Qoraqamishlik o‘zbek Nobel mukofotini oladi

Yarim asrdan keyin To‘ytepada yashovchi o‘zbek to‘yda 100 ming kishiga osh berib, Ginnesning rekordlar kitobiga kiradi.

100 yildan so‘ng hayotimizda qanday kutilmagan o‘zgarishlar ro‘y beradi? Xayol degani ham bor bo‘lsin-da! Ertangi kungi voqealardan gap ochilsa, “ichimdagini top” odamning ham tili yechilib ketadi.

Internetning jonsarak va jonhalak foydalanuvchilar kelajakdagi o‘zgarishlarni muhokama qilmoqdalar. Turli ijtimoiy tarmoqlarda kuzatganimiz – O‘zbekiston hayotiga oid ayrim “bashorat”larni Ozodlik blogsevarlariga ilindik.

2050 yil. Yo‘l harakati xavfsizligi xodimlari mo‘r-malaxdek ko‘payib ketganidan, bir-birlariga jarima solishga tushishadi. “Qarg‘a qarg‘aning ko‘zini cho‘qimas”, “Sulton suyagini xo‘rlamas” singari maqollarining bozori kasod bo‘ladi.

2060 yil. Metro bekatiga tushayotgan yo‘lovchining ko‘z to‘rpardasi ham tekshiruvdan o‘tkaziladi.

2070 yil. “Paynet” to‘lov tizimi orqali talaba sessiyani yopishi, yosh kelin-kuyov nikohdan o‘tishi, bemor esa har turli tibbiy analiz topshirish mumkin bo‘ladi.

2080 yil. Aholi farovonligiga qo‘shgan hissasi uchun “Matiz” mashinasiga monument o‘rnatiladi.

2090 yil. Toshkent aeroportiga yaqinini kutib olish yoki kuzatish uchun chiqmoqchi bo‘lganlar mashinalarini Bobur bog‘i oldida qoldirishlariga to‘g‘ri keladi. Uchayotgan yo‘lovchilar esa parvozdan uch kun oldin aeroportga kelib tunashi talab etiladi.

2100 yil. Toshkent metrosining Yunusobod yo‘nalishi qurilishi barqaror davom etadi.

2110 yil. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati kredit uyushmalari tashkil etadi. Qoidabuzarlik uchun jarima to‘lashga mullajiring yo‘qmi, marhamat, “gai”chilar bir zumda sizga kredit rasmiylashtirib beradi. Foiziga chidasangiz kifoya!

2120 yil. Dunyo yigirmanchi marotaba moliyaviy inqirozni boshdan kechiradi. O‘zbekistonga esa inqirozning epkini ham kelmaydi.

2130 yil. Toshkentning Qoraqamish dahasida yashovchi fuqaro qo‘lbola usulda elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi vosita yaratgani uchun Nobel mukofotini oladi.

2140 yil. YuNESKO o‘zbek nosini insoniyatning ko‘hna madaniy boyliklari ro‘yxatiga tirkaydi.

2150 yil. O‘zbekistonga rasmiy tashrif bilan kelgan Rossiya prezidenti o‘zbekistonlik hamkasbi bilan o‘zbekcha gaplashadi. Lekin O‘zbekiston birinchi rahbari rusiyzabon bo‘lgani sababli Rossiya prezidentining o‘zbekcha fikrlarini unga tarjima qilib berishga to‘g‘ri keladi.

2160 yil. Toshkent viloyatining To‘ytepa shahrida yashovchi o‘zbek to‘yda 100 ming kishiga osh berib,  Ginnesning rekordlar kitobiga kiradi.

2170 yil. BMT Bosh kotibi ekologik vaziyat bilan tanishish uchun Orol sahrosiga boradi. Bosh kotib sobiq dengiz o‘rnida bir chelakcha suv ko‘rgani haqida bestseller xotiranoma yozadi.

2180 yil. O‘zbekiston parlamentining yalpi majlisida “Lotin alifbosiga butunlay o‘tish kerakmi yo kirill alifbosi ma‘qulmi?” degan masala ko‘riladi. Deputat va senatorlar bu masalani uzil-kesil hal qilishni 10 yil keyinga qoldirishadi.

2190 yil. Parlament lotin yo kirill yozuvi masalasida yana bir to‘xtamga kelolmaydi. Ayni shu yig‘ilishda o‘zbek tilining izohli lug‘atidan “pora” so‘zi tag-tugi bilan chiqarib tashlash, uning o‘rniga “hadya” so‘zini qo‘llashga qaror qilinadi.

2200 yil. Toshkent “O‘tin tayyorlashning tesha tegmagan usullari” mavzusidagi xalqaro anjumanga mezbonlik qiladi.

Ayni o‘sha yili. O‘zbek rejissyori suratga olgan “Hotamtoy va o‘tinchi chol” filьmi “Oskar”ning biryo‘la yetti nominatsiyasida g‘olib, deb topiladi.

2210 yil. O‘zbekiston xalq hofizi Jasur Umirovning “Oysara opaning qizi Jumagul” qo‘shig‘i o‘zbek mumtoz san‘ati namunasi sifatida e‘tirof etiladi.

Muhojir sarguzashtlari: “Shig‘ar juz rubl”

Bu va ilova qilingan boshqa suratlarni matn muallifi o‘zi tushgan poyezdda olgan.

Yaqinda o‘zini O‘zbek Turist, deb tanishtirgan tinglovchimiz Ozodlik ,
bilan smartfonidagi WhatsApp dasturi orqali aloqaga chiqib,
mana bu taklif-savolni o‘rtaga tashladi:


“O‘zbek mehnat muhojirlari haqida ko‘p yozasizlar. Ularning poyezdda Qozog‘istonning kirish chegarasidan to chiqish chegarasigacha sarguzashtlari haqida yozsam, bu yoritilsa, Qozoq hukumati betartiblikka chora ko‘radimi? O‘zi, umuman, Qozog‘iston hukumati ham o‘qib, eshitadimi Ozodlikni?”

- Qani, yozingchi, deb uladik smartfon orqali boshlangan muloqotni.

Tinglovchi yoza boshladi. Yozaverdi. O‘qiyverdik.

3 – 4 daqiqada bittadan abzats kelaverdi.

Abzats ketidan abzats yozilaverdi. Biz esa o‘qiyverdik.

Qarasak, binoyiday bir hikoya hosil bo‘ldi va uni Sizga ilindik.

Marhamat, o‘qing. Demak, Poyezd Toshkentdan chiqdiyu tez orada O‘zbekiston chegarasini kesib o‘tdi.

Bu yog‘i tinglovchimiz matni:

21:32 - Poyezd Kelesdan o‘tib Sarog‘ochda to‘xtadi. Bir guruh chegarachilar chiqdi. O‘zlarini “pograndosmotr”, deb tanishtirdi. Sanadim: it yetaklagani bilan olti kishi. “Shegereni qurmeti baring juz rubldan shigar. Aksha bermegening jayingdi jiyna, tusesin”. (Chegaraning hurmati hammang yuz rubldan chiqar. Pul bermaganing joyingi yig‘, tushasan) Berganlar berdi. Bermaganlarning cho‘ntagini titishdi, sumkasini titishdi. O‘zbegimning paypog‘i ichidagi pulgacha topib obqo‘ydi. Berkitilgan pulning hammasini obqo‘yisharkan o‘z xohishiz bilan "juz rubl" bermasangiz. Puli yo‘qlarning ancha asabini buzishdi, shu yerdan qaytarvoramiz, deb. Ular qo‘shni vagonga chiqib ketdi hamki, yana bir guruhi kirdi. Ular o‘zlarini "tamojnya", deb tanishtirdi. Yana xuddi boyagi holat takrorlandi. Sumkalardagi hamma narsa chiqdi. Baklashkalardagi nosvoylar derazadan uloqtirildi. Yana "juz rubl"dan tamojnyaning "qurmet"i.

21:35 - Pasportga pechat kerakmi? Ha. “Shig‘ar juz rubl”. Bu pasportchining gapi. Bermasang - bepechatь ketasan, keyingi chegaradan qaytarvorishadi.

x
21:48 - Keyin ola-bula kiyinganlar. Ularniyam bittasi it bilan. To‘rt kishi. Yana "juz rubl". “Hozir berdimu” desangiz, “ular boshqa slujba, biz boshqa”, deyishadi. Ikki soat turadi poyezd chegarada. Olti xil slujbaga besh yuz rubl ketdi. Hurmati shu ekan. Tong yorishar mahalda yurdik. Ikkita chegarada ikki soatdan to‘rt soat turdik.

​Buning ustiga hamma yulovchilar viloyatlardan kamida besh soatdan yul bosib kelgan. Xullas, hamma charchagan. Endi uxlagani yotganda ikkita melisa kirib hammani bitta-bitta uyg‘otib, cho‘ntagini titishga tushib ketdi. Birov g‘ing demaydi. Sen kimsan? Nima xaqqing bor? Yo‘q. "Juz rubl"dan.

21:55 - Telefonlarini oldirib qo‘yganlar bo‘ldi. Kim xo‘l meva, kim quruq meva olgan. Sumka titgan chegarachiyu tamojnyachilar uyalmay cho‘ntaklariga tiqishadi...

21:57 - Tahririyat o‘zi abzatslarni joyiga qo‘yib olar. Men esimga tushgan-tushganini yozaveraman.

22:03 - Uzr. Hozir yana bitta chegaraga kelyapmiz. Buyam Qozogiston. Shu yergacha uchta chegarasi bor qardoshlarimizning. Bu to‘rtinchisi. Oxirgisi – Qozog‘istondan chiqish. Aloqa uzilib qolsa ertaga kunduzi Rossiya nomerga pul solib davomini yozaman.

22:06 – Bu hali hammasimas, albatta. Ukrainaga kirib borguncha yozsam, rosa qiziq. Kulgili joylariyam bor oz-moz.

x
22:10 - Toshkentdan atigi Turkistongacha bo‘lgan ishlarni yozdim. Shundayam batafsilmas. Keyingi uchta chegara orasida poyezdni qozoq melisalar soprovojdeniye qiladi.

23:41 - Yopiray, bu qozoq chegarachilarigayam davlat oylik berarmikan yoki tirikchiligi faqat shu o‘zbegimning poyezdidanmikin?!

23:48 - Hozir chegarada turibmiz. Telefon ishlatish umuman mumkinmasakan. Telefonini oldirib qo‘yganlar ham bo‘ldi, deb yozdimku, shularning telefoni sumkasida turib jiringlab ketadi. Birov qo‘ngiroq qilibmas, "Kozog‘istonga xush kelibsiz! Doimo Bilayn bilan birga bo‘ling!" degan sms ayni chegarada turgan mahalimizda kepqoladi. Bu “Xayr telefonim”, degani.

23:58 - Endi bu nomerga yozmang. Biz Qozog‘istondan yurdik. Birpasdan keyin Rossiyaning chegarasi bo‘ladi. Rossiya nomerimning puli bo‘lsa, davom etamiz. Bo‘lmasa ertaga kunduzi biror kattaroq stantsiyada pul tushirib, keyin yozaman.

                                                                                      O‘zbek Turist

***
Tinglovchimizning smartfon hikoyasi shu joyda uzilganicha hali aloqaga chiqqani yo‘q. Aloqaga chiqib, yozishni davom ettirishi bilanoq Siz ham o‘qishni davom ettira boshlaysiz. Har holda uning "Bu hali hammasimas, albatta. Ukrainaga kirib borguncha yozsam, rosa qiziq. Kulgili joylariyam bor oz-moz", degan va‘dasi bor.

Ozodlikning WhatsAppi:

(WhatsApp  +420 724 971 539)

Blog: Pushkin zo‘rmi, yo Qodiriy?..

Daf‘atan, savol beo‘xshov tuyuladi. Biri – fatilasoch, biri – qorako‘z; biri – rusning, biri – o‘zbekning ko‘zga to‘tiyo adib. Bu, endi “Inson uchun o‘ng qo‘l zarilroqmi yo chap qo‘l?” degandek gap-da.

Lekin har qancha mantiqsiz, har qancha o‘rinsiz bo‘lmasin, “Pushkin: so‘nggi duel” hujjatli filmi ko‘ngilda shu sarkash savolni uyg‘otvordi...

Natalya Bondarchuk muallifligidagi kinoasar Pushkinning so‘nggi kunlaridan naql qiladi.

1837 yil 27 yanvar. Hassos shoir Pushkin ustasi farang Jorj Dantes bilan omonsiz va omadsiz duelga chiqadi.

Duelь adoqsiz munozara-mujodalalarga mavzu bo‘lib kelyapti. Bahsni davom ettirib, kalavani battar chuvalashtirish niyatimiz yo‘q.

E‘tiborli jihati – filmda chorakkam ikki asr muqaddam ro‘y bergan voqealar tizimi soatma-soat, daqiqama-daqiqa tiklangan! (Erinmagan bandalar, zamondoshlari shoir o‘limiga doir tafsilotlarni ikir-chikirigacha yozib ketganini ayting).

Yana e‘tiborli jihati – duel bir shoirning fojiasi emas, butun millatning fojiasi sifatida talqin qilingan.

Baraka topsin, rus kinochilari millat ulug‘ining bevaqt o‘limi haqida ko‘rsa ko‘rgudek film ishlabdi (aslida, kinobisot kavlansa, Pushkin hayotiga bag‘ishlangan yana o‘nlab kartina topiladi).

Xo‘sh, bizda hayoti fojeiy yakun topgan ulug‘larimiz haqida qachon tarozi bosadigan hujjatli filmlar ishlanadi?

Boborahim Mashrab yo Nodirabegim fojiasini eslatsak, kinochilarning kapalagi uchib ketmasin. Mayli, insof sari baraka, yaqin tarixdan so‘raylik.

Buxoro amiriga tik boqqan ma‘rifatparvar, jadidlar otasi Mahmudxo‘ja Behbudiyning qatli hamon sir pardasiga o‘ralgan.

Tomoshabin qilqalam yozuvchi Abdulla Qodiriyning so‘nggi kunlaridan paqqos bexabar, shahid ketgan adibning hatto qabri ma‘lum emas.

Zax va rutubatli tutqunxonada jon bergan o‘tyurak Usmon Nosir taqdiri haqida uzuq-yuluq farazlar bor, xolos.

...Eh-he, hujjatli filmga tortadigan tarixiy shaxslarimiz osmonga sochilgan yulduzlardek serob.

O‘zbek kinosida qaynona-kelin o‘rtasidagi qo‘ydi-chiqdilar, tavanxona darajasidagi maishiy masalalar “tarannum etilgan” kinonamo mahsulotlar bemaza qovunning urug‘idek ko‘paydi.

Tomoshabin didini cho‘ltoq supurgiga aylantirayotgan xom-xatala “e‘jod” namunalari haqida ko‘p va xo‘b gapirilyapti.

“Xaltura” kartinalar tufayli o‘zbek tilining holiga maymunlar ho‘ng-ho‘ng yig‘layotganini eslatmay. Tag‘in, sizning ham hasrat kitobingiz lang ochilib ketmasin.

Kino kabi qudratli san‘atning kuchi qachongacha “o‘tin yorish”ga sarflanadi?
Tarixiy siymolar haqida pishiq-puxta hujjatli filmlar olish – yopig‘liq qozonlarini ochish vaqti kelmadimi?!

Blog: “Lasetti” – veliosiped = eshakarava

Toshkentda eshak bahosi osmonga sapchishi mumkin. Buni xalqaro birjalardagi alg‘ov-dalg‘ovlarga aloqasi yo‘q. Sarrof bozoridagi vasvasaga ham. Sabab boshqa – velosipedlar “qatag‘on” bo‘lgani...

O‘tgan kuni deng, “Navoiy” ko‘chasida velosipedimni uchirib ketayotsam, yo‘l harakati xavfsizligi xodimi hushtagini churillatib to‘xtatdi.

Nozirning shashtini ko‘rsangiz edi: so‘nggi haftalarda Toshkentning tinchini o‘g‘irlagan manyakni tutgandek. Og‘zi qulog‘ida. Bu orada “bizam bormiz” degandek ikki sherigi “soya”dan ko‘rinish berdi.

– Tezlikni oshirdimmi, komandir? –  hazil qilgan bo‘ldim.

– Yo‘lning asosiy qatnov qismida harakatlanyapsiz, trotuarda yurish kerak, – jiddiy alfozda tushuntirish berdi u.

– Asosiy qatnov qismida emas, chetda kelayotgandim. Bo‘lmasa, velosiped uchun alohida yo‘lak qilib qo‘yish kerak, – “eng yaxshi himoya – hujum” taktikasini qo‘lladim.

– Vaqti-soati bilan alohida yo‘lak ham bo‘ladi. Lekin hozir velosipedingizni olib qo‘yamiz. Yo‘l harakati xavfsizligini buzganingiz uchun 26700 so‘m jarima to‘laysiz, – sovuqqonlikni yo‘qotmay qarorini e‘lon qildi nozir.

Nima, 26700 so‘m? Miyam soniyaning trilliondan bir ulushi ichida bu miqdordagi jarima kamtarona byudjetimga beayov zarba bo‘lishini hisob-kitob qilib ulgurdi.

“Zako‘nchilik”ni davom ettirdim: “Haqqingiz yo‘q” dedim, “Ustingizdan ombudsmanga shikoyat qilaman” dedim. Lekin nozir ombudsmanni eshitmagan, shekilli – jilla qursa, kiprik qoqmadi.

Keyin, quvlik qilmoqchi bo‘ldim, telefonimni kavlab, o‘zimcha qaysidir tanishga qo‘ng‘iroq qilishga taraddudlandim. “No‘mir”im o‘tmadi.

Velosiped sal uringanini aytmasa, binoyidek yuryapti. Og‘irimni yengil, uzog‘imni yaqin qilyapti. Beye, uni qo‘shqo‘llab topshirib qo‘yadigan anoyi yo‘q!

“Lo‘li”lik qildim: “Jonimdan to‘yib turibman, o‘zimni shartta Anhorga tashlayman, tovonimga qolasiz!”

Qofiyasini keltirib iltimos qildim: “Stipendiya yetib-etmay, gadoyga ham quyuq salom berib yurgan talaba bo‘lsam! Insof qani, komandir?!”

Omonsiz jangdan keyin, velosipedimni arang qutqarib qoldim. Kattakon bo‘p ketsam, “shtraf”ni ortig‘i bilan to‘lashga tantanali va‘da berdim...

Keyin bilsam, velosipedga qarshi reyd butun shaharda o‘tkazilayotgan ekan.
Toshkent shahar yo‘l harakat xavfsizligi nozirlari tomonidan velosipedlar yig‘ishtirib olinmoqda. Kamiga, “narusheniye” degan bahona bilan 26700 so‘mdan jarima solinmoqda.

Qiziq-da, butun dunyoda velosiped “atrof-muhitga zarar keltirmaydi”, “yo‘l tirbandligini kamaytiradi”, “salomatlikka koni foyda”… yana boshqa asoslar bilan ko‘tar-ko‘tar qilinyapti. 

Bizda bo‘lsa... militsionerlarimiz qo‘shg‘ildirakli beminnat dastyorlarni yeng shimarib qantarishyapti.

...Bu voqea bo‘lib-bo‘lib eshak narxini ko‘tarvorsa, ajab emas. Hozircha yo‘l nozirlari eshakaravani musodara qilishmayapti-da.

Muallif: Toshkentlik talaba

Blog: Shumaxerning toshkentlik “shogird”lari

Toshkent ko‘chalarida yo‘lovchi avtobuslar bir-biri bilan poyga qilayotgani har kungi manzaraga aylangan.

Mashhur poygachi Shumaxer toshkentlik ayrim avtobus haydovchilarining chapdastligini ko‘rsa bormi, o‘ylab-netib o‘tirmay, sportni tark etardi. “Poygachiman deb noma‘qul buzoqning go‘shtini yeb yurgan ekanman”, deb ko‘zyosh ham qilvolardi. Behazil.

Avtobusga chiqishga yurak bezillab qoldi. Yo‘q, shaloqaravaligidan yo odam tiqilinchligidan emas (Hartugul, chetdan chimildiq ko‘rmagan kelinchakdek yangi “Mersedes”lar op kelinyapti. Qatnov ham xiyla jadallashib qoldi – tirbandlik muammosining tafti ancha pasaydi). 

Minglab yo‘lovchilar qatori kaminani tashvishga solgan narsa – avtobus haydovchilarining ko‘p-da qoidalarga rioya qilmayotgani, yo‘lovchi emas, “sholg‘om tashiyotgani”!..

Avtobusga haydovchisiga qarab chiqadigan bo‘p qoldim. Rulda yosh-yalang bo‘lsa, vaqt ketsa ketsin, keyingisini kutaman. Jon shirin, o‘pkasini qo‘ltiqlaganlarga ishonch yo‘q.

... Bu safar haydovchisiga ham qaramay, shoshilib avtobusga chiqvola qopman. Sho‘pir – 20 ning nari-berisidagi bo‘z yigit. Bolaligida televizor tagidan chiqmay “Formula-1” musobaqasini ko‘rganmi deyman, hamkasblari bilan nuqul quvalashadi.

Poygaga sho‘ng‘ib ketgan “akam”ning parvoyi falak: munkib, turtinib-surtinib borayotgan yo‘lovchilar bilan ishi yo‘q.

Yana deng, butun dunyoning muammosini hal qilgudek shahd bilan “sotka”da gaplashadi. Uzluksiz qo‘ng‘iroqbozlikni ko‘rib, haydovchi emas, “Uoll strit”dagi uchar birjachimi, deb o‘ylaysiz.

Dovulda qolgan kemadek qalqib borayotgan avtobusda asabiy xavotir hukmron.

– Mushtdek bolaga butun boshli avtobusni kim ishonib topshirdi o‘zi?! – munkillagan otaxon izdihomning dilidagini tiliga chiqardi.

– Nimasini aytasiz! Orqa-oldiga qarab yurmaydimi, Popning kalishini tashimayapti, shekilli, – zardasini sochdi boshqa bir mo‘ysafid.

– Avvallari besh-o‘n yil staji bo‘lmagan sho‘pirni avtobusga yo‘latishmasdi. Hozir bo‘lsa, tuxumdan chiqiboq, rulga o‘tirishyapti, – mahobat qildi elliklarni qoralagan enlikkina ayol.

– 600-700 ming oylikka bo‘ydoq yigitlar qanoat qilmasa, kattalar chidamaydi. Avtobus saroylari odam yo‘qligidan tajribasiz yoshlarni olishga majbur, – vaziyatga oydinlik kiritdi qanshariga ko‘zoynak  qo‘ndirgan ziyolinamo kishi.

– Oyligini ko‘paytirib, tajribali sho‘pirlarni olsin-da! Yo‘lkirani oshirib yotibdi-ku! – e‘tiroz bildirdi boyagi qariya o‘sha tanish zardali ohangda.

...Chorrahadan shitob bilan qo‘zg‘algan avtobus yengil mashina bilan to‘qnashib ketdi. Shunday bo‘lishi aniq edi!

Xudo saqladi, yengil jarohatni aytmasa, hech kim jiddiy jabr ko‘rmadi. Lekin kimo‘zar poyga har doim ham yengil jarohat bilan yakunlanishiga kafolat yo‘q. Shumaxerning fotihasini olmagan shogirdchalariga insof bersin!..

Muallif: Kuni avtobusga qolgan yo‘lovchi

Blog: Gastarbayterning paymonasi to‘ldi

Taniqli rejissyor Yusuf Roziqov 3 - 4 yil oldin suratga olgan “Gastarbayter” nomli filmini tomosha qilgach, g astarbayterning yurtdoshi ko‘nglidan o‘tgan kechinmalarni yana qog‘ozga to‘kdi.

Fatoratga yuz tutgan befayz hovli...

Xonadon erkagi tirikchilik ilinjida uzoqlarga ketgan. Yakkaqo‘l ayol o‘choqboshida kuymalanadi. Asoga suyangan mo‘ysafidning esa oila og‘irini yengillatishga qurbi yetmaydi.

Tanish, judayam tanish manzara...

Yaqinda rejissyor Yusuf Roziqovning “Gastarbayter”ini ko‘rib qoldim. Aslida, film 3-4 yil oldin suratga olingan. Lekin tuzuk-quruq reklama bo‘lmagani uchunmi, tomosha qilmagandim.

Bosh qahramon (Sodiq bobo) qishloqda o‘limini kutib yotibdi. Mo‘ysafid hayotning barcha sho‘rishlarini tatigan: urush, asirlik, mahbuslik, xotini va o‘g‘li o‘limi... Endigi bor umidi, omonatini tezroq topshirsa-yu, tashvishlardan qutulsa.

Birato‘la.

Biroq qariyaning manglayiga ji-i-imgina o‘lish yozilmagan. Ishlash uchun Moskvaga ketgan nabirasi Omon yo‘qolib qoladi.

Taqdir uning yuziga (kelini qo‘li bilan!) bir tarsaki tushiradi-yu, mudrab yotgan chol ilkis uyg‘onadi.

Va... o‘ris o‘rmonlarida badar ketgan nabirasini daraklab safarga otlanadi: tanasini quvvat tark etgan-u, hali oriyatni boy bermagan-da.

“Nabira qidirish” operatsiyasi asnosida jinoyat olami, muhojirlar hayoti, ijtimoiy tabaqalanish va yana boshqa allaqancha voqeliklar ishonarli hikoya qilingan.

Bosh qahramon faqat nabirasi emas, oilasining ertangi kunini ham izlaydi.

Menimcha, har bir tomoshabin chol siymosida o‘ziga yaqin kimnidir tanib oladi.

Negaki, o‘zga yurtda yo‘qolgan, sotib yuborilgan, qamalgan, mayib bo‘lgan, chavaqlangan... xullas, boshiga kulfat tushgan jigarini qora tortib yo‘lga chiqqanlarning umumlashma obrazi.

Lekin rejissyor rus jamoatchiligining migrantlarga munosabatini oq bo‘yoqda tasvirlashga zo‘r bergandek taassurot uyg‘onadi. Bunga film Rossiya hukumati ko‘magi bilan olingani sababdir.

Naq bir xurjun narkotika bilan qo‘lga olingan otaxonni militsiya hech gap bo‘lmagandek qo‘yib yuboradi. Yo qudratingdan! Nahotki, Rossiya militsiyasi shunchalar musofirsevar, musichadek beozor bo‘lsa?!

Har kuni ular bilan yuzma-yuz kelayotganlar aytsin, mirshablar hatto qo‘lida hujjati bor muhojirni ha desa to‘xtatib, qildan qiyiq axtarib, shilvolish payida-ku!

Ana, matbuot ham ayrim politsiyachilar huquqsiz muhojirlarni “sog‘in sigir” qilvolganini xavotir bilan yozyapti.

Badiiy filmdan hujjatlilik talab qilinmaydi.  Mayli-da, optimizm ham ayb sanalmaydi. Ammo harne bo‘lganda ham, real hayotga yaqinroq kelgan ma‘qul emasmi? Ayniqsa, minglab insonlar qismatiga daxldor mavzuda.

...Taqdir hazilini ko‘ringki, Sodiq boboning o‘zi ham gastarbayterga aylanadi: arman qovoqhonasida idish yuvib kun ko‘radi. Qariya, oxir-oqibat, o‘ris tuprog‘ida jon taslim qiladi. Film avvalida ko‘rsatilgan – Rossiyadan kelayotgan mash‘um tobutlar bittaga ko‘payadi.

O‘ylab qarasangiz, turmush mushtlarini bearmon yegan chol o‘z uyida oyoq uzatib jon taslim qilishi mumkin edi.

Navqiron nabira oqbilak o‘ris “marja”ga uylanmay, qishlog‘ida uni umid bilan kutayotgan qoramag‘iz qizni baxtli qilishi mumkin edi.

Kim bilsin, balki rejissyor ham syujet bu tarzda yakunlanmasligi uchun obdon harakat qilgan, ammo voqealar oqimi uni o‘zga o‘zanga olib ketgandir.
 
Gastarbayterning yurtdoshi

Blog: Qo‘ylar muborak!

Qirg‘iziston axborot agentliklari kecha o‘zbekistonliklar tomonidan olabuqalik cho‘pondan olib ketilgan 101 qo‘yning 24 tasi qaytarilmaganini xabar qildi.


Aytilishicha, 14 yanvar kuni o‘zbekistonlik uch kishi Jalolobodning Olabuqa tumanida mahalliy cho‘pon Qapar Mo‘ldo‘bekovni kaltaklab, u boqib yurgan 100 dan ziyod qo‘yni O‘zbekistonga haydab ketibdi.

Qirg‘izistonlik voqea guvohlari Qapar cho‘pon Ko‘kserek qishlog‘ida 355 ta qo‘yni o‘tlatib yurgan paytda o‘zbekistonliklar kelib, qo‘ylarining qariyb uchdan birini olib ketishganini aytishibdi. Ular avvaliga o‘zbekistonliklar butun suruvni haydab ketmoqchi bo‘lishgani, faqat boshqa bir cho‘pon xalaqit berib qolgani uchun “boriga baraka” qilishganini qo‘shib qo‘yishibdi. Hozir cho‘pon kasalxonada davolanayotganmish.

Voqeadan keyin u yerga 50-60 odam yig‘ilib, qo‘y o‘g‘rilari go‘riga g‘isht qalashibdi. Shundan keyin ikki davlat chegarachilari uchrashibdi. Qirg‘iz zobitlari o‘zbekistonlik hamkasblariga o‘g‘rini ushlab, ta‘zirini berib qo‘yishni so‘rashibdi.

O‘g‘rilarni tutgan o‘zbek pogonlilari 77 qo‘yni qo‘shnilarga qaytaribdi. Qo‘ylarning qolgani qayoqda qolgani hozircha ma‘lummasmish.

Bunaqa voqealar paytida yo‘tal aralash ovoz chiqarib qo‘yadigan o‘zbekning mutasaddilari bu gal og‘ziga talqon solib olgan – O‘zbekistondagi hech bir xabarchi sayt bu haqida yozmadi. Faqat Uzmetronom degan sayt Qirg‘izistondan kelgan “24 qo‘y o‘z yurti kelajagiga ishonch yo‘qligini aytib, O‘zbekistondan siyosiy boshpana so‘ragan”i haqida istehzo qildi.

Bu voqeadan keyin O‘zbekiston haqida “u yoqlarda erkinlik yo‘q bo‘lgani bilan talonchilik avj olmagan” deb birovga gap bermay yurgan mendek notavonlar tilini tishlab qoldi.

Yo tilni tishlash o‘rniga o‘sha tarafga qarab, baland ovoz bilan: “Qo‘ylar muborak, boy ota, qo‘ylar muborak!” deb qichqirsammikin? Qani, dandanadan oling, dandanadan...

Xijolat maxsum

Blog: Toshkent hokimi qachon velosipedga o‘tiradi?..

London hokimi Boris Jonson.

London hokimi Boris Jonson velosipedda ketayotgani tasvirlangan suratga ko‘zingiz
tushmadimi, mabodo? Qizig‘-a, hayhotdek shaharni so‘rab turgan hokimto‘raning kuni
qo‘shg‘ildirakka qolgan bo‘lsa?!

Shu surat Feysbuk tarmog‘iga qo‘yilgan ekan. Bir necha soat ichida bir necha yuz odam “Yoqtiraman” tugmasini bosibdi. “Ee, otangga rahmat!”, “Yashavor, shovvoz!” “Bo‘larkan-ku!” singari turli tillardagi olqish-izohlarning ham adog‘i ko‘rinmaydi.

Endi, amaldor odam (yana, London kabi qudratli shaharning hokimi!) xalq transportida yursa avomga moydek yoqadi-da!

Shvetsiyada kimsan podshoh a‘zam Gyustavning shaxsan o‘zlari ikki g‘ildirakli dastyorda yuradi, uning oldida Jonson kim bo‘pti deyishingiz mumkin.

Lekin almoyi-jalmoyi soch turmagi, ancha-muncha arbobning rang-qutini o‘chiradigan jazavali chiqishlari va shunga yarasha serko‘lam ishlari bilan tilga tushgan Boris Jonsonning yo‘rig‘i baribir bo‘lakcha.

Ijtimoiy tarmoq ham choyxonadek gap, izdihom ko‘ngliga kelganini aytadi. London hokimining suratiga bu yog‘i Qozog‘iston-Qirg‘iziston, u yog‘i Rossiya-Ukrainadan izohlar qoldirilgan.

Hatto Moskva, Sankt-Peterburg, Olmaota kabi nisbatan liberal shaharlar vakillari ham umidsizlik bilan hokimlari velosipedda yurishini tasavvur qilolmasliklarini yozishgan.

...Toshkent hokimi Rahmonbek Usmonov ham velosipedda yurishi mumkinmi?!

Har kimning og‘zi o‘zida, albatta. Lekin Toshkenti azimning hokimi narxi mundayroq avtobus olishga yetadigan “inomarka”sini bir chetga qo‘yib, velosipedda ishga kelishi... hech tasavvurga sig‘mayapti-da.

Bir-ikki yil oldin poytaxt tuman hokimlari jamoat transportida yuradi degan xabarlar tarqaldi. Bu shunchaki reklama edim-u, “falon tuman hokimini avtobusda ko‘rdim”, degan odam bo‘lmadi.

“Anoyi bo‘lmang, Boris Jonsonning “velik”da yurishi shunchaki siyosiy texnologiya, saylovchilarning ko‘zini boylash usuli” deysizmi?

Mayli-da, siyosiy texnologiyami, boshqami, velosipedparvarligi uning obro‘sini oshiryapti-ku. Boris Jonsonbey (bey deganimga hayron bo‘lmang, sinchilarning uqtirishicha, London hokimida turk qoni ham bor), mana, 2012 yili ikkinchi muddatga hokimlikka saylandi-ku!

Rahmonbek Usmonov ham biror kun velosipedda yursa (shunchaki xo‘jako‘rsin uchun bo‘lsa ham!), hokimning tirigini ko‘rmagan toshkentliklar, jillaqursa, uni tanib olarmidi?..

Blog: Rayhonning oshiqlariga hamdardlik

Rayhon G'anieva

O‘n minglab, balki yuz minglab azamatlarning ko‘ngliga gurillatib olov yoqqan sohibjamol xonanda Rayhon turmushga chiqyapti.

Hali eshitmadingizmi? Shou biznesdan non yeydigan gazetayu saytlar shu haqda bong urib yotibdi-ku.

Hofiz Ozodbek Nazarbekov “Rayhon, senga uylanaman, go‘shangamiz bog‘ bo‘ladi” deb, xunibiyron qo‘shiq kuyladi. Oh-vohlardan foyda chiqmadi.

Aftidan, Rayhon xotin ustiga xotin bo‘lishga rozi bo‘lmagan. Yo, chimildiqning ochiq osmon ostida bo‘lishiga unga ma‘qul kelmagan. “Evropeyskiy” tarbiya ko‘rgani, o‘zbekchani uncha bilmagani bilan, baribir o‘zbek-da!

Bu yoqimtoy qizginaga kimlar og‘iz solmadi! Buyurganniki emas, yugurganniki ekan-da.

"Maqolni xato yozvordi" deb tusmollamang, asli aktyor bo‘lgan kuyov bo‘lmish Yigitali Rayhonning kliplarida bearmon yugurib rol o‘ynagan.

Ta‘riflarga ishonsak, Yigitali yigitmisan-yigit! O‘mbaloq oshishmi, chapdastlik bilan chopishmi, xonaki qurollardan otishmi, ma‘shuqasini tarallabedodchi ko‘chabezorilardan himoya qilishmi, ishqilib, kiroyi aktyor nima qilishi kerak bo‘lsa, barini uddalarkan.

Og‘ziga kuchi yetmaganlar "kuyov qaylig‘idan 12 yosh kichik ekani chatoq bo‘pti-da", deb gap tarqatib yurganmish. Hasadchi bo‘l, insof bilan bo‘l-da!

“Muhabbat yosh tanlamaydi” degan ekan Napoleon (mabodo buni aynan Napoleon aytmagan taqdirdayam, biror ishqparast frantsuz tilidan chiqqani aniq).

Yulduzi yulduziga to‘g‘ri kelgandirki, ko‘plarni quruq qo‘l bilan qaytargan ofatijon Rayhon Yigitaliga rozilik bergan.

Boya aytdim-ku, "Rayhonga ko‘ngil qo‘yganlar sonmingta edi" deb. Uzunquloq gaplarga qaraganda, ancha-muncha ashaddiy rayhonsevarlar to‘y haqidagi xabarni motamdek qabul qilibdi. Hatto o‘z joniga qasd qilishga urinishlar bo‘pti.

Toshkentda bir kirakash yigit “Matiz”ida “Neksiya”ni turtib yuboribdi.

Melisa kelib, qoidabuzarlik sababni so‘rasa, “Rayhon erga tegib ketyapti, endi menga yashashning hojati yo‘q”, debdi.

Melisa: “Yashashning hojati yo‘q bo‘lsa, boringizni chiqarib bera qoling”, debdi.

“Kamandir, jinnimanmi, hali hayotdan umidim bor”, debdi oshiq pishiqlik bilan.

Qashqadaryoda rayhonsevarlardan bittasi to‘y daragini eshitib, o‘ylab-netib o‘tirmay, mahalladagi chog‘roq ariqqa tashlabdi o‘zini! Ariq suvi arang tizzadan kelarkan, oshiqning hamma yog‘i shalabbo bo‘lgani qolibdi.

Shu holatda satilini ko‘targancha xotini chiqib qolibdi. Qarasa, er so‘laqmonday bo‘lib ariqda yotibdi. “Cho‘kib ketishdan oldin o‘g‘lingizning oyog‘iga olib bersangiz bo‘lardi!” kesatibdi ayol “majnun” eriga.

Andijonda ham xonandaning xufyona oshiqlaridan biri gaz bilan zaharlanish orqali joniga qasd qilmoqchi bo‘libdi. Ammo uyida gaz yo‘qligi pand berib, niyati amalga oshmay qolibdi.

Aytishlaricha, keyin o‘ziga kelib, qo‘l urmoqchi bo‘lgan ishining dahshatini his
qilgan oshiq gaz idorasi vakillarini chaqirib, osh qilib beribdi. Joni yoniga qolgani uchun-da!

Men ham bir paytlar Rayhonga ko‘ngil qo‘ygandim. Xayriyat, ishq balosidan vaqtida xalos bo‘lgan ekanman. Bo‘lmasa, etak silkib, tarki dunyo qilishimga to‘g‘ri kelarmidi?!

Sobiq rayhonsevar

Blog: Paxtani yaxshi tergan... Prezidentga maslahatchi bo‘ladi

Chorva mollari tashiladigan usti yopiq yuk mashinasida paxtazorga olib ketilayotgan mustaqil O‘zbekistonning yosh olimlari...

Bu yil ilmiy-tadqiqot institutimizning yosh xodimlari qatori men ham paxta terimiga – Jizzax viloyatiga bordim. Terimga hozir O‘zbekiston Prezidentining maslahatchisi bo‘lib ishlayotgan yozuvchi Xayriddin Sultonovning “Ko‘ngil ozodadur” degan qissasini ham olvoldim.

Shomgacha paykalda paxta terib, amallab kunni kech qilamiz. Domlalarimizning kundalik “osh-non”imiz bo‘lib qolgan tergashlari, nomiga ovqatlanishdan keyin alamni kitobdan olaman.

Yonimda boshqa kitob bo‘lmagani uchunmi, yo yozuvchining uslubi ma‘qul keldimi (ustozlarimiz “Xayriddin Sultonov o‘z vaqtida talantli bo‘lgan” deganicha bor ekan), yo asardagi dardlar yaqin bo‘lgani uchunmi, ikki-uch qayta o‘qib chiqdim “Ko‘ngil ozodadur”ni.

Qissa 1986 yilda yozilgan ekan. Ammo, ne ajabki, unda tasvirlangan voqealar shunaqa tanish, shunaqa o‘xshash. Oradan salkam 30 yil o‘tgan bo‘lsa-da, paxta siyosati borasida ko‘p narsa o‘zgarishsiz qolganiga hayron qolasiz. Ishonmasangiz, asardan olingan ayrim parchalarga diqqat qiling.

Bugun mansabdor, u paytlar oddiy yozuvchi minglab toshkentliklar paxta dalalariga chiqarilganini obrazli tarzda tasvirlaydi:

“Yana kuz keldi. Chaman-chaman ochilgan paxtalarni quvnab-quvnab tergali ming-minglab shahar ahli safarbar etildi. Jamiki ulov shaharga jo‘natildi. Faqat tramvayni jo‘natmoqning iloji bo‘lmadi. Ro‘znomalar sahifasida andoq so‘zbo‘ronlar boshlanib, ko‘z ochirmay qo‘ydi; sakson yashar momoning etak tutgani ham, to‘qson yashar boboning himmat kamarini beliga bog‘lagani ham, besh yashar go‘dakning g‘o‘zaga bo‘yi yetmasa-da, umumxalq hashariga otlangani ham, uch kunlik kelinchakning oq saharni paykal og‘ushida qarshilangani ham... hech narsa qolmadi. Hammamiz uchun hurmatli zotlar “oynai jahon”dan boqib, “million egatlarga sochilgan” umumqo‘shinga amr qilar edilarki, so‘nggi misqolgacha! Jon berib, qon berib, sharaf-shon berib bo‘lsa-da!”

Tanish manzara, shunday emasmi? Xayriddin Sultonovning qahramoni ham bizga o‘xshagan ilmiy xodim. Boyaqish aspirant ham hashardan qo‘li bo‘shaganda, ilm qiladi. Naq bizning dardimizni topib yozgan ekan yozuvchi:

“Yalpi xuruj boshlangan kuni men bir hafta muqaddam Nazarbekdan – oylik yantoq o‘rimidan qaytib endi ishga chiqqan edim... Garchi biz ilmiy-tadqiqot muassasasi deb atalmish dargohda ishlasak-da, chopiqqa chiqamiz, yagana qilamiz, piyoz o‘taymiz, pichanu yantoq o‘ramiz, patinjondan tortib paxtagacha teramiz va misqolini ham qoldirmasdan hukumatga to‘plab beramiz. So‘ngra ana shu ishlardan ozgina fursat orttirgudek bo‘lsak, ilmu urfon bilan ham mashg‘ur bo‘lamiz...”

Qissa qahramoni ham maktab yoshidan kuzni paxta dalasida o‘tkazgan:

“Endi ba‘zan o‘ylab, o‘n ikki yashar bolaning qo‘lidan nimayam kelardi, deb shubhaga boraman. Moziyda-ku misollar ko‘p: Bobur o‘n ikki yoshida Andijon taxtiga o‘tirgan, Motsart, deylik, simfoniya yozgan, lekin eng buyuk daholar ham o‘n ikki yasharida Ko‘korol cho‘llarida yetmish ikki kun paxta terolgan emas – tarixni varaq-varaq axtarib ham bu yanglig‘ hodisani hech qaysi solnomadan topolmaysiz...”

Xayriddin Sultonovni hayotda ko‘rmaganman, ammo kitobini o‘qib 100 foiz amin bo‘ldimki, u ham bizga o‘xshab paxta dalalarida bearmon “oq oltin” tergan. Agar shunday bo‘lmaganida, holatni ishonarli ko‘rsatolmasdi-da. Bo‘lganda ham eng peshqadam terimchilardan bo‘lgandir.

To‘g‘risini aytganda, shu narsa institutimizning barcha xodimlari qatori menga ham kuch bag‘ishladi: Xayriddin Sultonovdek paxta teryapmiz, ajabmas, kun kelib, biz ham u kabi birinchi rahbarga maslahatchi bo‘lib ketsak, deb o‘zimizga tasalli berdik.

Blog: O‘zbekistonda futbolni kim yaxshi o‘ynaydi?

Futbol bo‘yicha O‘zbekiston nogironlar termasi jahon chempioni bo‘ldi! Bor ekanu, sheri mard, azamatlar! To‘rt muchasi soppa-sog‘ koptokteparlarning uhdasidan kelmayotgan ishni uddalashdi-ya. Yana, ketma-ketiga uchinchi marta!

“Ramaqijon, nimjongina yigitlar ekan. To‘p tepguncha, tinchgina umrguzaronlik qilishsa bo‘lmaydimi, nima zaril qiynalgan jonlarini yana qiynab?!” Bu o‘zini shoir deb hisoblaydigan, vatan mavzusidan gap ochilsa, ancha-munchani changida qoldiradigan (so‘zbozlikda albatta!) tanishimning luqmasi.

“Ramaqijon, nimjon”mish!.. Ko‘rinishidan shundaydir. Ammo shu ushoqqina ko‘ringan vujudlarda tog‘ni ursa talqon qiladigan polvonning kuchi bor ekan-ku, mana!

Nodon shoir bilmaydi-da, millionlab muxlislar yigirma yildan beri “Milliy termamiz jahon chempionatiga qachon chiqarkin” deb xunibiyron yurganini!

Bilmaydi-da, o‘zbekning so‘zamoli Hojiboy Tojiboyev “Futbolchilarimiz jahon chempionatiga borib, maro‘jniy yeb kelishsa ham mayliydi” deya ilhaq o‘tib ketganini!

Xullas, bu azamatlarning g‘alabasi shu kunlarda zarildan ham zaril edi!

Bu yog‘ini so‘rasangiz, bo‘z bolalar bobomeros ishni ham qilishdi...

Zamaxshariyni eshitgansiz, tafsir ilmida tengsiz zotning taqdiridan ham xabardor chiqarsiz. Alloma avji navqironlik payti oyog‘ini sovuqqa oldiradi. Bir oyog‘i kesib tashlanadi. Yarim jon holida ham ilm istab dunyo kezadi xorazmlik daho. Arabistonda arab tili grammatikasi qoidalarini ishlab beradi. Islom olamida ardoqli manba – “Kashshof” tafsirini yozadi. Haligacha bu zotni nomini eshitsa ancha-muncha ziyoli arab kalovlanib qoladi. Hurmatdan-da.

Amir Temurni eslang. G‘animlari qo‘rquv, g‘ayirlik va ehtirom bilan “Temurlang” deb atagan oqsoq sarkardani! “Jo‘mardlar qirilgan Turonzaminda” (Shavkat Rahmon so‘zlari) bo'sh qolmagan kezlari tarix sahnasiga chiqib, millatni g‘aflat uyqusidan uyg‘otdi. Minglab tani rasolarni o‘z yo‘rig‘iga soldi.

Kim nima desa desin, nogironlar termamiz ham o‘sha ulug‘ bobolaridan ulgi olib, kimligini esdan chiqarib, “kunim o‘tsa bo‘ldi”ga ko‘nikib qolgan futbolchilarimizni, futbolchilarimiz nima, jamiki yurtdoshlarimizni uyg‘otishga urinib ko‘rdi.

Tani sog‘lardan sado chiqavermagach, O‘zbekistonni dunyoga tanitib qo‘yish uchun bel bog‘lab chiqdi.

Shoyad, iroda, matonatning tirik timsoli bo‘lgan yigitlarning jasorati ibrat bo‘lsa! Shoyad...

Blog: Putinning turnalari Karimovning O‘zbekistoniga bormadi

Putin turnalarni oq kiyimda jo‘natib qo‘ygan edi.

Vladimir Putin o‘tgan oy boshida, Russkiy oroliga ATES sammitiga ketayotib, yo‘l-yo‘lakay janubga kuzatib qo‘ygan turnalar ortga qaytdi. Qizil kitobga kiritilgan oltita oq turnani Rossiya prezidenti O‘zbekistondagi qushlar qishlaydigan mintaqaga jo‘natvorgan ekan.

Xabarlarga ko‘ra, Qozog‘iston chegarasiga yetib borib “dalьshe ne politim”, deb qanotini tirab olgan turnalarning beshtasi samolyotda Ryazan viloyatidagi qo‘riqxonaga qaytarilgan.

Putinning turnalari ortga qaytgani munosabati bilan Rossiya muxolifati faollari “turnalar Putinsiz janubga ketishni istamadi”, “turnalar Putin ko‘rsatgan yo‘ldan uchmadi” qabilidagi hazillar bilan Intenetni to‘ldirib yuborishdi.

Shu rus muxolifatchilariga ham xayronsan kishi, Putinni mazah qilish bo‘lsa, yotvolishadi.

Ha, to‘g‘ri geografik jihatdan jahonning eng katta mamlakati, sanoqli yadroviy davlatlardan biri Rossiya prezidenti bo‘lsa nima bo‘pti? Kim aytdi, prezident tabiatni samimiy seva olmaydi, deb? Axir turnalarni kuzatib yuborish uchun oq motodeltaplan va (turnalar Putinni yo‘lboshchimiz, deb o‘ylasin uchun) oppoq kiyimni o‘z oilasi byudjetidan iqtisod qilgan bir million rublga sotib olgani aytildiku. Nima emish, “Putinning yolg‘oniga hatto turnalar ham ishonmadi”, emish.

Rus muxolifati o‘zi bilan o‘zi ovora bo‘lib, turnalarning qaytishiga boshqa siyosiy-meteorologik sharoitlar, qolaversa, turnalarning yakuniy manzili O‘zbekistonda qizil kitob personajlariga nisbatan munosabatdan ham xabari yo‘q shekilli rus intelligentsiyasining.

Putinning olti turnasi yovvoyi sharoitda yashab ko‘rmagan bo‘lsa-da, yovvoyi instikti bor va Moskva bilan Toshkent o‘rtasidagi munosabatlar harorati sovib borayotgan bir paytda, o‘zi millionlab o‘zbek Rossiyada qishin-yozin ishlayotgan bo‘lsa, Islom Karimovning O‘zbekistonida nima qildik, Vladimir Putinimizning Rossiyasida qolamiz, deyishi tabiiy.


Axir O‘zbekistonda 8 yil "jitь qilgan" Rossiyalik zotdor parrandaning taqdiri ne kechganiga guvoh bo‘lib turibmizku. Sertuxum bu parrandaning tuxumlarini noqonuniy tarzda yuvganlikda ayblanib, tuxumiga qo‘shilib, gardani sindirilishiga, uzunquloq gaplarga qaraganda, o‘zbek siyosiy esteblishmentining bevosita aloqasi bor.

Ustiga-ustak, Putin bir millionlik deltaplanida turnalarni 6 sentyabr kuni kuzatib yuborgandan beri hali Bishkekda, hali Dushanbeda Karimovning jig‘iga teguvchi bayonotlarni qilishi oqibatida sovub ketgan munosabatlar harorati O‘zbekistonni turnalar qilshashi uchun yaroqsiz qilib qo‘ymadimi, axir?

Erta-indin Putinning matbuot kotibi Dmitiriy Peskov “o‘zi turnalarga qaytinglar deb talefonogramma yuborgan edik”, deb qolsa, ajabmas.

Darvoqe, olti oq turnadan beshtasigina Qozog‘iston chegarasidan qaytarildi, bittasi kulrang qarindoshlariga qo‘shilib, Qozog‘istonga o‘tgan (Putinning ishonchini oqlash uchun ko‘rsatilgan jasoratni qarang!), lekin aytishlaricha, itlar hujumiga uchrab og‘ir jarohatlangan.

Hozirda jarohatlangan parranda Rossiyaga jo‘natilgani va u yerdan Putin turnalarining barchasi uchoqda O‘zbekistonga yuborilishi aytilmoqda (qizil kitobga kiritlgan qushlarni qutqarishdagi jonbozlikni qarang!).

Lekin Putinga maslahat bermagan bo‘lardim, turnalarni majburlab, samolyotda O‘zbekistonga olib borishni. Chunki O‘zbekistonning o‘zida Qizil kitobga kiritlgan hayvonlari ko‘p, qarab o‘tirishmaydi.

Uch-to‘rt yil avval Bolgariya prezidenti Georgiy Parvanov O‘zbekistonga safari doirasida Jizzaxning Forishida ov qilib, Qizil kitobning yana bir personaji - noyob tog‘ echkisini o‘ldirgani mojarosidan xabari yo‘q shekilli Putinning.

Blog: Oʻzbekcha Vikipediya rivojlanmoqda, biroq...

Vikipedia ensiklopediyasining o'zbekcha sahifasi.

Bu yil butun dunyoga mashhur Vikipediya ochiq ensiklopediyasining oʻzbek tilidagi versiyasida katta oʻzgarishlar boʻldi.

O'zbek Vikipedia sahifasi jamoasi a'zolaridan ikki nafari - kamina (foydalanuvchi nomim Nataev) va Casual logini bilan tahrir qiluvchi foydalanuvchiga joriy yilning iyul oyida AQSh poytaxti Vashingtonda boʻlib oʻtgan Vikimaniya konferesiyasida qatnashish imkoniyati berildi.

Har yili har hil shaharda o'tkaziluvchi konferensiyada Casual va men oʻzbekcha Vikining hozirgi ahvoli haqida prezentatsiya qilib, boshqa Vikichilarga u haqida maʼlumot berdik.

Konferensiya davomida Belgiyalik vikichi Robin (foydalanuvchi nomi SPQRobin) bilan birga oʻzbekcha Vikidagi sahifalarni ham lotin, ham kiril yozuvida koʻrish imkonini yaratish uchun kod yozdik.

Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
x
Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
Bu funksiya avgust oyida ishga tushdi. Hozir istagan sahifani lotin yoki kiril yozuvida oʻqish mumkin. Buning uchun xohlagan sahifani ochib tepada joylashgan "oʻzbekcha" degan yerdan kerakli alifboni tanlash kifoya.

Yana bir yangilik - oʻzbekcha Vikipediyadagi maqolalar soni 40 000 dan oshib ketdi. Maqolalarning aksari "bot" (mahsus yozilgan kompyuter dasturi) bilan yozilgan boʻlsa ham bu katta yutuqdir. Oʻzbekcha Vikida minglagan maqola yaratgan botlarni Abdulla logini bilan tahrir qiluvchi eng faol foydalanuvchi ishlatmoqda.

Shu kungacha botlar yordamida Italaiya, Germaniya, Ispaniya shaharlari haqida hamda Tumanlik va yulduz klasterlari yangi umumiy katalogiga kiritilgan obyektlar haqida qisqa maqolalar yaratildi.

Hozirda oʻzbekcha Vikipediya Markaziy Osiyo xalqlari Vikipediyalari ichida maqola soni boʻyicha qozoqcha Vikidan keyin ikkinchi oʻrindadir.

Vikipedia nashrlari Maqola soni
Qozoq tilida 168,637
O'zbek tilida 44,554
Qirg'iz tilida 11,858
Tojik tilida 10,431
Turkman tilida 4,566

Bundan tashqari, oʻzbekcha Vikida faol foydalanuvchilar soni oʻsmoqda va ular koʻplagan yangi maqola yaratishmoqda. Masalan, yaqinda oʻzbek cholgʻu asboblari haqida maqolalar yaratildi.

Abdulla yulduzlar haqidagi maqolani inglizcha Vikipediyadan mashaqqatli mehnat qilib oʻzbek tiliga tarjima qildi. Bu maqola oʻzbekcha Vikida ham tanlangan maqola qilib saylandi.

Oʻzbekcha Vikipediya hozirda ham Oʻzbekiston hududida toʻsilgan boʻlishiga qaramay faol foydalanuvchilar Vikipediyani yaxshilash uchun tinimsiz mehnat qilishmoqda.

Bu yutuqlarga qaramasdan oʻzvikini yanada yaxshilash uchun ancha mehnat qilish kerak. Koʻplagan mavzuda maqola yoʻq va mavjud maqolalarning aksari yaxshi yozilmagan.

Bu muammolarni bartaraf qilish uchun yanada koʻproq faol foydalanuvchi kerak. Har kim tahrirlashi mumkin boʻlgan Vikipediyaga hissa qoʻshishni istasangiz yordam sahifasiga bir nazar tashlang.

Muallif: Nodir Atayev

Аудио Blog: Googoosha yana qo‘shiq aytishga urinib ko‘rdi

Prezidentning to‘ng‘ich qizi Gulnora Karimova Buxoroning Eski shahrini bir necha kunga yoptirib qo‘yib suratga olgan "Round Run"("Girdikapalak") qo‘shig‘i klipi ayni kunlarda O‘zbekiston telekanallaridan tushmay qoldi.

Googooshaning "Round Run" qo‘shig‘iga olingan yangi klip - nisbatan chog‘roq bo‘lgan jamoamizda mana ikki kundirki, bahs-munozaralar ob‘ekti.

Ko‘p masalalarda tili chiqishadigan hamkasblarim shu klipga qolganda bir-birini tushunolmay garang.

- Chiroyli olinibdi, dedi klipni yoqtirganlar.

- Bema‘ni, dedi ularning hariflari.

Tomonlar bir-biroviga yon bermadi. Bahs avj oldi. Xona harorati ko‘tarilib ketdi. Derazalarni ochsak ham foydasi bo‘lmadi.

A‘zolari soni toq bo‘lgan jamoamiz 50 ka 50 bo‘lindi.

Chunki men xolis qoldim.

Xolis bo‘lmasam bo‘lmaydi. Chunki “Televizor”ning bugungi soni shu klip to‘g‘risida.

Bas, o‘zbekning Ozodlikdagi kichkina jamoasida shunchalik bahsga sabab bo‘lgan ekan, demak o‘zbekning katta jamoasi ham gapirayotgan bo‘lsa kerak Googooshaning klipi to‘g‘risida, deb o‘yladim.

Xo‘sh, klip to‘g‘risida kim nima degan, kim qanday yozgan bo‘lar edi?

Masalani shu taxlit qo‘yib, faraz qildik.

Farazlarimizga o‘tishdan oldin bir

Real sharh

bilan tanishing:

Youtubega joylashtirilgan klip tagidan mana bu pozitiv sharhni topdik:

“Qoyil zo'r chiqibdi bu O'zbekiston uchun juda katta natija”.

Klipni Internet orqali mamlakat tashqarisida ham ko‘rganlar ko‘p bo‘lishi, ular orasida

andijonlik qochqinlardan biri, 26 yashar novvoy yigit

ham bo‘lishi mumkin. Mana uning degani:

- Gunnoraxondi klipini ko‘rdim. Omalekin bola pachag‘ini chiqarip, teship-pishirip qo‘yipti. Haligi tomma-tom yugurip yurgan bolani aytyappan. Oldin o‘zimizi Valijon bo‘sa kerey debo‘yladim. O‘xshamadi. Valijon sal pachag‘raq. Ashinchun G‘ayrat bo‘sa kerey, dedim. Unaqa desam G‘ayratlaram ikkita. Bittasi qiziqchi, bittasi bokschi. Qiziqchisi bo‘sa kerey har holda. Bokschisi Amerkadaku. Har holda ertaga birodarlardan so‘rapko‘ramanda. Kimisi bo‘sayam mayli, o‘zimizzi anjanlik. Klip o‘zi yaxtiyu ko‘ribo‘tirip nastrenyam buzlip ketti. Anjandan qochkanimizdan beri Anjan bo‘shap qog‘andey tuyulo‘vrardi. Buxoroyam bo‘m-bo‘sha. Bitta Gunnoraxonu uni yigitini o‘ynagan G‘ayrattan boshqa hichkim ko‘rinmadi. Aytkancha, G‘ayratka nechipul berdiykin Gunnora?

O‘zTVning “Axborot” dasturi:

Jahon madaniyati durdonalaridan bahramand bo‘lish shaxs ma‘naviyatini boyitadi, o‘z mehnati mahsulini hamfikrlar va muxlislar bilan baham ko‘rish imkoniyati esa ijodkorga qanot bag‘ishlaydi.

Davlatimiz rahbari Islom Karimov yetakchiligida olib borilayotgan islohotlar nafaqat yosh ijodkorlar, balki o‘rta yosh ijodkorlar uchun ham keng yo‘l ochib berdi.
O‘rta yosh avlod vakili, xushovoz xonanda Gugushaning yangi klipidan esa, Yurtboshimiz olib borayotgan oqilona siyosat tufayli ko‘hna va hamisha navqiron Buxoroday shahri azimning yo‘llari bo‘shatib ham berilganiga guvoh bo‘lamiz.

Shoir Shig‘irjavon Parvoniyning klip munosabati bilan yozgan dostoni zamonidan uzindi:

Gunnoraxon klipiz lek miravo‘y,
To‘g‘ri gap bu. Yo‘q tudavo‘y – sudavo‘y.
Bir narsani tushunmadim, aytingiz,
Bola muncha chopqillaydi? Delavo‘y?

Shig‘irjavon Parvoniyning o‘z she‘ri ostida bergan lug‘ati:

Miravo‘y – o‘richcha “mirovoy”dan, zo‘r degani.
Tudavo‘y – sudavo‘y – o‘richcha “tuda-syuda”dan. Har-xil dvijenya-pvijenyasiz, degani.
Delavo‘y – o‘richcha “delovoy”, so‘zidan, borzet qilyapti, degan ma‘noda.

Yirtiqyaktak mahalla guzaridagi Chegali Choynak choyxonasining kunda-shundasi, Arab bahori bo‘yicha ixtisoslashgan siyosatshunosning ulfatlariga shivirlab degani:

- Klippi ko‘rdilarizmi? Undagi yigitning tomma-tom yugurib yurishi ma‘nisini chaqinglar. Quruqparmidiyey, Poraxo‘rmidiye... ha esladim, parkur deyiladi uning yugurishi. To‘siqlarni oshib o‘tish degan bir o‘yin-da! Xo‘sh, bu bilan nima demoqchi prizidentti qizi? Pikir qilinglar. O‘ylanglar. Gulnora bu bilan xalqni isyonga chaqiryapti. Shunaqa qilib to‘siqlarni oshib o‘tmasalaring, nafaqat Buxoro, balki butun mamlakat klipimdagiday kimsasiz bo‘lib qoladi, shuning uchun harakatinglarni qilinglar, demoqchi. Taxtni tortib olmoqchida u. Tarixda bunaqa ishlar ko‘p bo‘gan...

Tarixiy yodgorliklarni himoya qilish jamiyati shikoyatining yuqori tashkilot chiqindi paqiridan topilgan parchasi:

“...biz komil ishonch bilan aytamizki, Gugusha - Gulnora Karimovaning qo‘shig‘iga klip olishda Buxoroning tarixiy va me‘moriy yodgorliklari tahdid ostida qolgan, ba‘zi inshootlar devorlari kamera o‘rnatish uchun teshilgan, ya‘ni YuNESKO talablari hamda mahalliy qonunlar qo‘pol ravishda buzilgan. Aytilganlardan kelib chiqib, Gugusha - Gulnora Karimovaga Buxoro va buxoroliklarga yetkazgan moddiy va ma‘naviy zararini qoplash uchun yirik miqdorda jarima solishni talab qilamiz. Undirilgan zarar Buxoro yodgorliklarini ta‘mirlash jamg‘armasiga o‘tkazib berilsin...”

(Shikoyatning boshi kabi oxiri ham yirtib tashlangani uchun imzolarni keltira olmadik)

***

Mening fikrim

Ko‘rib turibsizki, aziz o‘quvchi, Googooshaning yangi klipi hech kimni befarq qoldirmadi.

Men ham xolisman, deb o‘tiraverishim to‘g‘ri emas.

Klip menga yoqdi. Umuman – yoqdi. Hatto xonandaning o‘ziyam. Ko‘hlikkina, to‘g‘rimi?

Faqat u kishi o‘zini biroz qiynab qo‘ygani chatoq bo‘pti. Qo‘shiq aytishga uringanini aytaman-da.

A tak, nichego...

Gogoosha яна қўшиқ айтишга уриниб кўрди
Gogoosha яна қўшиқ айтишга уриниб кўрди i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Blog: “Artel”ni sudga beraman!..

Ko‘pdan beri Toshkentga yo‘lim tushmagandi. Katta idoralarga shikoyat tashlash vajidan poytaxt havosidan nafas olish nasib etdi. O‘zi bir quchoq ariza bilan kelgandim. Ka-atta pannoga ilingan “riklom”ni ko‘rib qo‘lim beixtiyor yana bir shikoyatga yugurayozdi.

Gapni ko‘p cho‘zmay, muddaoga o‘ta qolay. Shu desangiz, “Artel” degan shirkat Toshkentning eng gavjum joylarini reklama bilan to‘ldirib  tashlabdi. Birida jonning huzuri sovutgich, yana birida ancha-muncha tandir-o‘choqni changida qoldiradigan gaz plitasi ko‘z-ko‘z qilingan. Hammasidan ham, shu gaz plitasi reklamasi ta‘bni xira qildi...

Serialu filmlarni bo‘shatmayotgan aktrisa qizimiz Dilnoza Kubayeva, keyin, hadeb irg‘ishlab, sahnani changitadigan yigit bor-ku, “Bojalar” gruppasi a‘zosi – ikkovlonning rasmi tushirilgan panno. Kattaligi qo‘shnimiz Qodirboyning darvozasichalik keladi. Unga shapaloqdek qilib “Endi sizga o‘tin kerak bo‘lmaydi!” deb yozib qo‘yibdi.

Shu gapi bilan “Artel” davlatimizni siyosatiga qarshi chiqayotganiga nega hech kim sarosop solmayapti – hayronman.

“O‘tin kerak bo‘lmaydi” degani nimasi?! Mana, Andijonimizda shaxsan hokimbuvaning o‘zi qishga o‘tin g‘amlab olishni qulog‘imizga quyayotgan bo‘lsa! Odamlar molini, borini sotib, jon halpida o‘tin yig‘ayotgan bo‘lsa!

O‘tin jonivorning bir mashinasi (a‘robangizning katta-kichikligi, bo‘yi-eniga qarab-da) bir million so‘mga chiqib ketgan (Qo‘shni Namangan, Farg‘ona viloyatlarida ham sarjini falon pul deb eshitaman). U emas, bu emas, ahvol shundoq davom etsa, o‘tin valyutaga aylanib ketadiyov.

Jiyanim Farg‘onaga tushgan. Fig‘onidan dud chiqib arz qiladi, tappi qilishga tushib ketdik deb. O‘tin falon pul bo‘lganidan keyin burnini jiyirmasdan tezak yoqishga ham ko‘nadi-da odamzot! (Aytgancha, mavridi bo‘lmasayam, tilshunoslarimizga bir so‘rovim bor edi, iltimos, shu tappi, tezak so‘zlarini “eskirgan” degan tamg‘a qo‘yib, lug‘atning eng tubiga tushirib yuborishmasa, hali bu so‘zlar bizga ko‘-o‘p asqotadi, shekilli).

“Artel”ning reklamasi shijoat bilan o‘tin yig‘ayotgan bizga o‘xshagan omilarning ishchanlik kayfiyatini so‘ndiradi. Yo noto‘g‘ri gapiryapmanmi? Yanayam yomoni, odamlarda “Iye, gaz bo‘lishi mumkin ekan-da!” degan xomxayol uyg‘otib qo‘yish xavfiyam bor.

Bu “riklom”ni viloyatlarga qo‘ysa, “ChP”larga sabab bo‘lishi an-niq! Gazning  shaklu shamoyilini, hid-isini esdan chiqargan odamlar “Nahotki, bu yil qishda gaz yoqsak!” deb yuragini ushlab qolishi, uzr-u, biror homilador kelin hayajondan bola tashlab qo‘yishi... xullas, shunga o‘xshagan bexosiyatliklar yuz berishi mumkin.

Yana nimalardir yozmoqchi edim. Lekin gap ko‘p-u, ko‘mir oz-da. Siyosiy sergakligim uchun orden-medal berish shart emas, fiysabillo yozdim.

Muallif: Andijonlik muallim

Blog: Militsiya kimni himoya qiladi?

Uzbekistan - Tashkent police

Kecha yo‘lda ketayotsam politsiya to‘xtatdi. Hujjatlarimni so‘radi. Pasportimni olib qaysi adres bo‘yicha yashashimni so‘radi. Men aytayotgan adres bilan pasportdagi adres bir xilmi yoki yo‘qmi shuni tekshirmoqchi bo‘ldi u.

Hamma narsa joyida ekanligiga amin bo‘lgan politsiya xodimi muloyimlik bilan “rahmat” deb hujjatlarimni qo‘limga berdi.

Avtobusga chiqib uyga ketarkanman, bundan ancha yillar oldin bir o‘rtog‘imning Toshkentga kelib boshidan kechirgan sarguzashti esimga tushdi.

Maktabni bitirgan yili o‘qishga kira olmadim, deya o‘z hikoyasini boshlagan edi do‘stim.

Keyingi yili testga uch oy qolganda Toshkentga keldim. Ulfatlardan uzoqda tayyorgarlik ko‘rish osonroq bo‘lsa kerak deb o‘yladimda.

O‘zim bilan yog‘, guruch deganday narsalar opkeldim.

Toshkent degan joylarida pul juda tez ketib qolarkan. Ikki haftadan keyin pulsiz qolib, besh kilo guruchni ko‘tarib Yunusobod bozori qaydasan deb yo‘lga chiqdim.

Bozorga 50 metrlar chamasi qolganda oldimdan yam-yashil formasi bilan jonajon melisa chiqib qolsa bo‘ladimi.

Men tushunmaydigan qanaqadir bir tilda o‘zini tanishtirdi chest berib. Keyin “hujjat bomi” deb so‘radi.

Pasportimni qo‘liga olib varaqlarkan “Nima qivossan bo‘tta? Qayaqqa ketvossan? Iye, propiska yo‘g‘akanu” dedi viloyatdan kelgan toshkentlik melisa.
Bozorga, dedim. Qo‘lingdagi nima? Guruch. Qattan oldin? O‘zimniki, pulim qolmadi. Bozorda sotib besh-o‘n so‘m pul bo‘lsin devdim.

Pasportimni cho‘ntagiga solgan melisa “Bu yoqqa yur” dedi.

Birgalikda militsiya tayanch punktiga kirdik. Ichkarida navbatchidan boshqa hech kim yo‘q. Hamma xodimlar yurtimizni ko‘ra olmayotgan terroristlarni ushlagani ketgan shekilli.

Bir payt boyagi melisa ratsiyasida “Alo, faloncha, mani eshitvossanmi? Bo‘tta gruz bor. Mashina jo‘natgin” deb qoldi. “Aka, o‘zi besh kilo guruch bo‘lsa, bu qanaqasiga gruz bo‘ladi?” desam, “man guruchchi eytmayabman” dedi.

Bir payt xuddi retsidivistni olib ketish uchun kelayotganday qilib sirenalar chalib melisa mashinasi keldi. Ichidan yam-yashil yigitlar tushib meni olib ketishdi.

Borgan joyimiz menimcha yo IIB edi yoki IIBB edi. Aniq esimda yo‘q. Lekin yaxshigina qorovullanadigan joy ekanligi esimda.

Ichkariga kirsam, menga o‘xshagan viloyatliklar anchagina ekan. Kimdir mardikorlikka kelgan, kimdir yumush bilan va hokazo.

Yarim soat navbatim kelishini kutdim. Navbat menga kelganda bitta xonaga kirgazishdi.

Ichkarida shtativga o‘rnatilgan videokamera. Oldida grajdanskiy formadagi yigit.

Oppoq devor oldida videokameraga tikilgancha qo‘limga berilgan qanaqadir qog‘ozni ikki qo‘limda ko‘krak balandligida ushlab pasport danniylarimni “sayrashni” boshladim.

Endi chap tomoning bilan menga, o‘ng tomoning bilan devorga qarab takrorlaysan shu aytganlaringni, dedi grajdanskiy formadagi yigit.

Kamera ishlari bitib mayorning yoniga bordim. “Endi ukam Toshkentda propiskasiz yurish mumkin emas. Shuning uchun 5000 so‘m shtraf to‘laysan” dedi yonidagi issiq choydan bir ho‘plagan mayor.

Gap kor qilmas ekan bu mayor deganlariga. yo tushunmaydi, yo tushunishni istamaydi.

Xullas 2000 so‘mga sotaman deb olib chiqqan guruchim menga 5000 so‘mga tushdi.

Men bitta narsaga hayronman. O‘g‘riyu qaroqchilarni ushlab xalq xavfsizligini ta‘minlashi kerak bo‘lgan melisa nima uchun menga o‘xshagan viloyatliklarni ovlash payida yuradi? Axir biz melisa davlati emas demokratik huquqiy davlatmizku, deya kuyunib o‘z gapiga yakun yasadi o‘shanda o‘rtog‘im.

To‘g‘ri biz qog‘ozda demokratik huquqiy davlatmiz, ammo amaldachi?

Militsiya xalq xavfsizligini ta‘minlaydigan organmi yoki o‘zbekning poytaxtini viloyatlik o‘zbeklardan himoya qiladigan organmi?

Blog: Londonda bor alamim manim!

O'zbekiston uchun yagona oltin medalni qo'lga kiritgan kurashchi Artur Taymazov.

O‘zi, ko‘pdan gazeta o‘qimay qo‘yganman. Jurnalistlarimizning badhazm madhiyalariga toqat qolmagan-da. Bugun nima bo‘ldi-yu, qo‘limga “Xalq so‘zi” gazetasi tushib qoldi. Yurtimizning London Olimpiadasidagi ishtirokiga bag‘ishlangan maqola e‘lon qilinibdi. Maqola ostiga O‘zbekiston Milliy axborot agentligi muxbiri Zohir Toshxo‘jayev imzo chekkan.

Yashirib nima qildim, milliy termamizning Londondagi chiqishidan uncha ko‘nglim to‘lmadi.  Yo, sizning ko‘nglingiz to‘ldimi? Komandamiz bundan a-ancha yaxshi natija ko‘rsatishi mumkin edi. Shuning uchunmi, Zohir Toshxo‘jayevning maqolasi negadir lo‘qillab turgan yaramga tuz sepgandek bo‘ldi.  

Avvalo aytib qo‘yay, men ham shu yurtni sevadigan, yutuqlaridan suyunib, omadsizligidan kuyunadigan bir fuqaroman. Lekin yo‘q yerdan to‘polon ko‘tarib, hadeb “biz buyuk millatmiz” deya ko‘krakka urib kulgi bo‘lishimizni xohlamayman.

XXX Yozgi Olimpiada o'yinlarida O'zbekistondan jami 53 sportchi qatnashdi.XXX Yozgi Olimpiada o'yinlarida O'zbekistondan jami 53 sportchi qatnashdi.
x
XXX Yozgi Olimpiada o'yinlarida O'zbekistondan jami 53 sportchi qatnashdi.
XXX Yozgi Olimpiada o'yinlarida O'zbekistondan jami 53 sportchi qatnashdi.
Jurnalist Toshxo‘jayev Olimpiadadagi yutuqlarimizni bo‘rttirish uchun boshqa mamlakatlar tahliliga zo‘r beribdi. O‘sha maqoladan bittagina ko‘chirma: “Aholisi 1 milliard 230 million bo‘lgan Hindistondan musobaqalarda 83 nafar sportchi ishtirok etdi va ulardan birortasi Olimpiya oltin medalini qo‘lga kirita olmadi...” Sportda qachondan Hindistonga qarab to‘n bichadigan bo‘lib qoldik? Qolaversa, birovning holiga kulgandan o‘z ahvolimizga boqqanimiz yaxshi emasmi?

Modomiki, gap aholi sonida ekan, devordarmiyon qo‘shnimiz – aholisi bizdan ikki baravar kam Qozog‘istonning 13 medal olgani, undan naq 7 tasi oltin ekanini nima deb izohlaymiz?

Dunyo ahli allaqachon sanoqdan chiqarib, “yakkamoxov” qilib qo‘ygan Shimoliy Koreya 4 ta oltinga ega chiqqanini qanday tushuntiramiz?

3 million aholi istiqomat qiladigan Yamayka 4 oltin, 4 kumush va 4 bronzani qo‘lga kiritib, Useyn Boltdek bizni changida qoldirib ketgani-chi?

Jami aholisi ro‘yxatga tirkalsa, Andijoncha chiqmaydigan do‘ppidekkina Trinidad va Tobago bilan bitta safda turganimiz-chi?

Bronza medali olgan o'zbekistonlik kurashchi Soslan Tigiyev.Bronza medali olgan o'zbekistonlik kurashchi Soslan Tigiyev.
x
Bronza medali olgan o'zbekistonlik kurashchi Soslan Tigiyev.
Bronza medali olgan o'zbekistonlik kurashchi Soslan Tigiyev.
Olimpiada chempioni bo‘lgan ko‘p yurt vakillari intervyusini tomosha qildim. Bari “G‘alabamni oilamga, onamga, bolamga bag‘ishladim” deb camimiy javob berdi. Biznikilar bo‘lsa... Gazetalarimizga ishonsak, Artur ham, Rishod ham, Soslan ham, Abbos ham g‘alabasini “mustaqilligimizning 21 yilligiga bag‘ishladi” (bu sohadan uzoq bo‘lsam ham, o‘zbek jurnalistlari sportchilarning yetti uxlab tushiga kirmagan balandparvoz gaplarni ular nomidan to‘qib-bichishini eshitganman). Mustaqillik ne‘matini har joyga tiqishtiraverib, obro‘sizlantirib yuborganlaridan jurnalistlarning o‘zi xabardormikin?

Olimpiadachi yigit-qizlarimizga rahmat. Hartugul, qo‘ldan kelgancha harakat qilishdi. Ammo ko‘pkaridan o‘ljasiz qaytgan chavandoz kamchiliklarini taftish qilishi ham kerak. O‘zbek millati to‘rtta medalga qanoat qilib, do‘ppisini osmonga otadigan mayda millat emas! Shunday ekan, madhiyabozlik o‘rniga muvaffaqiyatsizlik sabablarini qidirish ma‘qulroq.

Hech kimga yon bermaydigan bokschilarimiz ilk janglardayoq mag‘lublik bayrog‘ini baland ko‘tarishdi...

Bayroqdorlik ishonib topshirilgan Elshod Rasulov eldan burun quyonning rasmini chizdi...

Sayyoramizning eng yaxshi eshkakchisi Vadim Menkov uch bora medaldan quruq qoldi...

Doping testidan o'tolmasdan London Olimpiadasidan haydalgan o'zbekistonlik yengil atletikachi Luiza Galiulina.Doping testidan o'tolmasdan London Olimpiadasidan haydalgan o'zbekistonlik yengil atletikachi Luiza Galiulina.
x
Doping testidan o'tolmasdan London Olimpiadasidan haydalgan o'zbekistonlik yengil atletikachi Luiza Galiulina.
Doping testidan o'tolmasdan London Olimpiadasidan haydalgan o'zbekistonlik yengil atletikachi Luiza Galiulina.
Manguberdi va Temur nabiralarining qilichbozlik, merganlik va chavandozlik musobaqalarida nomi ham chiqmadi...

Kuragi yer iskamagan Alpomish avlodlarining yuzi shuvut bo‘lib birin-ketin gilamni tark etdi...

9 nafar atletimiz, 4 nafar g‘avvosimiz ham “Londonda bor alamim manim” deya haydalish kuyiga jo‘r bo‘lishdi...

Bari bosinqi tushga o‘xshaydi...

Xo‘sh, nega shunday bo‘ldi?!

Pekin–2008da ham Artur Taymazov, Soslan Tigiyev, Rishod Sobirov nasibador bo‘lgandi. To‘rt yil o‘tib yana o‘sha manzara. Kam bo‘lmasin bu polvonlar! Lekin, nahot, shuncha vaqt davomida 30 million nufusli eldan ularga munosib sportchi yetishib chiqmadi?!

Abdulla Tangriyev va Luiza Galiulina doping mojarosi sababli o‘yindan chetlashtirilgani juda xunuk bo‘ldi. Menimcha, O‘zbekiston obro‘siga soya solgan bu voqeada Milliy olimpiya qo‘mitasining ham aybi bor. Qo‘mitaning vazifasi faqat sportchilarga aviachipta xarid qilishu, mehmonxonaga buyurtma berishdan iborat emasdir. Milliy olimpiya qo‘mitasining mas‘uliyati haqida yozishga tutindim-u, yana o‘ylanib qoldim: rasmiy saytida (http://www.olympic.uz) o‘zbek tiliga o‘rin bermagan tashkilotdan yana qanday milliy g‘urur talab qilish mumkin?

Muallif: Ko‘ngli to‘lmagan muxlis

Pop bozori

Uzbekistan - A bazaar in Pop district of Namangan region which works only on Sunday, 05Aug2012

Yaqinda Namangan viloyati, Pop tumanida yashovchi do‘stlarim meni mehmonga chaqirishdi.

Hozir ta‘tildaligim sabab, vodiyga otlandim.

Do‘stlarim meni Popda oqib o‘tadigan Sirdaryo bo‘yiga olib borishdi, dam oldik, talabalik davrlarimizni esladik, xullas juda yaxshi vaqt o‘tkazdik.

Yakshanba kuni, hamma ko‘chada, bozor-o‘charga shoshgan. Men ham Popdagi bozorni ko‘rgim keldi. Olomonga qo‘shildim.

Bebozor kunlari ishlaydigan Dehqon bozorida ta‘mirlash ishlari borayotgani sabab, hamma “pastki mahalla”dagi bozorga borarkan.

Do‘stlarimning aytishicha, yakshanba kuni katta bozor o‘sha pastdagi katta ko‘chada bo‘larkan.

Mashinalar to‘planib turgan joyga borib, bozorga olib boradigan Damasga chiqdim.

Mashina katta ko‘chaning qoq o‘rtasiga kelganda to‘xtadi. Qarasam, yakshanba kuni mashina yuradigan ko‘chaning yarmi yopilib, “bozorchilar”ga berilarkan.

Aslida bozor uchun ilgari pillani qayta ishlash tsexi bo‘lgan joy ajratilgan ekan.

Savdogarlar va har-xil qishloqlardan keladigan aholi ko‘pligi bois bozor katta ko‘chaga ulanib ketgan.

Bozorni aylanarkanman, hali kabob, hali ziravor, yana nimalarningdir hidi dimog‘imga urildi.

Bozor ichida yurib, hali ham shunday bozorlar borligiga hayron qoldim va bozor tugagandan so‘ng bir nechta surat oldim.



Blog: Gulnora Karimovani sevib qoldim...

Gulnora Karimova Kann kinofestivali doirasidagi ziyofatlardan birida.

Osilsang baland dorga osil yoxud maslahatli to‘y tarqamas

E yoronlar, yurakda bir dard bor menda.  Hech kimga aytolmayman bu gaplarni. Yonimda bir hamdardim yo‘qki, yurakni yorib hasratlashadigan. Oh tortsam, o‘tli nafasimga burama mix qotiradigan drelim qizib ketib ishga yaramay qolayapti. A‘zoi badanim otashga aylangan, bochkadagi sovuq suvga boshimni tiqsam suv sharaqlab qaynab toshayapti.

Ishq dardiga mubtalo bo‘ldimu qoldim. Tushunyapsizmi, men sevib qoldim! Battar bo‘l deyapsizmi? Ne dojdetes! Chunki bundan battari bo‘lmaydi. Bo‘larim bo‘lgan allaqachon.  Uyqusiz tunlaru, tomoqdan suv o‘tmay qolgani sabab, ko‘zlar kirtayib, gugurt cho‘pdek ozib ketdim.

Mavzudan biroz chekinaman, doim internetu gazetalarda sonsiz e‘lonlarni ko‘raman, bir oyda faloncha, bir yilda pistoncha ozdiraman degan. Hammasi bo‘lmagan gap ekan. Ozishni istagan odamlar sevib qolsin. Shunaqa sevsinki kuniga uch kilo, uch kilodan et tashlaganini  o‘ziyam sezmay qolsin.

Bilmayin bosdim tikonni, birodarlar. Xullas sevib qoldim. Sevgandayam, o‘ngu so‘lga, yuqoriga, pastga, diagonaliga qaramay sevdim.

U parivash doim ko‘z oldimda, ko‘zimni yumsam u, ko‘zimni ochsam u. Kunu tun yurak o‘ynog‘i sabab validolxo‘rlik qilib yotibman.

Ha, yigit o‘lgur, aytmaysanmi, kimni sevib qolganingni deysizmi? Aytaman, aytaman, hozir bir krujka sovuq suv ichib olay. Yaqinroq keling ,qulog‘ingizga aytaman kimligini.

Hoy, nima bo‘ldi, unsiz qotib qoldingiz? Ko‘zingizni pirpiratmang, eshitganingiz aniq. Gulya xonimni sevib qoldim.

Ha da, o‘sha maloik, Gulnora Karimova.

E, boringe, qanaqa odamsiz o‘zi, sevgining s harfini tushunmaysiz. Xo‘sh nima qilishim kerak edi? Bu yurak qurg‘urga buyruq berib bo‘lmasa. Istaganini sevadida. Menga Alla Pugacheva yoqardi, lekin uning boshi ochiqmas. Maksimjon bor o‘rtada, oilasini buzmaymanku, uyam orzu havas ko‘rgisi keladi.

Men nimayam qila olardim, yurak qurg‘ur Gulyaxonga chopib tursa. Xullas, uzil-kesil qarorga keldim. Peshanada borini ko‘ramiz. Qaror qat‘iy, muhokamaga o‘rin yo‘q. Tavakkalning boshi kal¸ derlar. Boshga tushganni ko‘z ko‘rar.

Uylanaman shu qizga. Topsam molim , topmasam jonim fido shu malakka. Teng tengi bilan, tezak qopi bilan degan siyqasi chiqqan gaplarni aytmang menga.  Bo‘ridan qo‘rqqan o‘rmonda o‘tin kesmas emush, chumchuqdan qo‘rqqan dalaga tariq sepmas emush.

Qolaversa men ham yerdan chiqqan qo‘ziqorin emasman. O‘zimga yarasha obro‘im bor. O‘rta Osiyo , Qozog‘iston va Rossiyada xizmat ko‘rsatgan Gastarbayter unvoni sohibi, Xalqaro Sargardon Sayyohlar Klubi Raisi, Dunyoda bor yo‘g‘i uch odam olgan  Qizil G‘isht (Krasniy Kirpich) ordeni egalaridan biriman.

To‘y masalasiniyam deyarli pishitib qo‘ydim. O‘zbekmiz har holda, sovchi qo‘yaman udum bo‘yicha. Sovchilarniyam topdim. Hurmati ulug‘ insonlar. Muhammad Solih, Abduraim Po‘latov va Bahodir Choriyevlarni ko‘ndirmoqchiman o‘rtaga tushishga. Ularam bahonada O‘zbekistonni ko‘rib kelishadi. Ortiqcha savob hech kimga ziyon qilmas deb o‘ylayman. Qolaversa¸ bo‘lajak qaynotam bilan yarash oshini yeb kelishadi.

Buyuk kelajak sari Yurtboshimiz (bo‘lajak qaynotam) belgilab bergan yo‘ldan og‘ishmay borayotgan yurtga to‘ylar yarashadi. To‘yni isrofgarchiliklarsiz, ixchamgina o‘tkazmoqchiman. Barini o‘ylab pishitib qo‘yganman. Ko‘p narsadan tejaymiz ekan. To‘y ko‘ylaklariyu, taqinchoqlarni arendaga olishga hojat yo‘q.  Hamma pulni shilib ketadigan otarchilar umuman kerakmas. Gulya xonim qo‘shiq aytsa, men qiziqchilik qilib to‘yni o‘tkazvolamiz.  Bir xozyaystvenniy er bo‘lsa menchalik bo‘lar. Ichkilik masalasiniyam hal qildim. Qozog‘istondan o‘n, o‘n besh yashik aroq, besh olti bochka Chimkent pivosidan olib boraman.

Xorazmlik do‘stlarim guruchini, Surxonlik shogirdlarim go‘shtini, Vodiylik hamkasblar meva-sabzavotini ko‘taramiz deyishyapti. Qolaversa o‘zimning ham uncha muncha jamg‘arib qo‘yganim bor.

Agar Gulya xonimni ko‘ndirolsam  to‘yni "Mingta to‘y" aktsiyasiga qo‘shib qo‘yamiz.

Eson-omon to‘yni o‘tkazib olsam, qaydasan Zomin tog‘lari deb asal oyiga jo‘nab ketamiz. Kelin bolaga o‘z qo‘llarim bilan archa bosib, tandir kaboblar tayyorlab beraman.

To‘yga marhamat azizlar!! To‘y xabarini eshitgan zahoti¸ Mustaqillik maydoniga kelaveringlar!!!

Muallif: Shavkat Muhammad

Blog: “Zolotoy” nomerga tobingiz qalay?

Bilgichlarning aytishicha, "zolotoy" bo‘lmasa ham "krutoyroq" nomerlarni 100-200 "qo‘qoniga" olsa bo‘ladi.

Mashina raqamini o‘zgartirishga to‘g‘ri kelib qoldi. Duppa-durust yurgandim, lekin 2013 yilning 1 yanvarigacha yangi namunadagi davlat raqami olish shart ekan. Bir parcha temirni deb Yunusobod GAIsiga (yo‘l harakati xavfsizligi idorasiga) bir necha bor qatnadim.

Birinchi borganimda, turnaqator navbatni ko‘rib yuragim orqaga tortib ketganidan quyonning rasmini chizib qo‘ya qoldim. Ikkinchi gal dushanbada boribman, bu kuni dam olishardi-ku, hardamxayolligimni qarang! Uchinchi marta...

Keling, uchinchi borishda nimalarni ko‘rganimni batafsil aytib beray. 

It egasini, mushuk bekasini tanimaydigan izdihom


Yunusobod GAIsining qopqasiga “Eski nomerlarni 2012 yil 31 dekabrgacha yangi namunadagi davlat raqamiga alishtiring!” degan mazmunda shapaloqdek e‘lon ko‘rga hassa qilib ilingan.

Keksa-yosh, erkak-ayol, boy-kambag‘al – barisi anvoyi rusumli ulovini qantarib, nomer olish, teshilgan talonini yangilash, musodara qilingan “prava”sini undirish tashvishida ichkari yo‘nalyapti.

Eshik-oynalarga avtomashinalarda tibbiy quti (aptechka) bo‘lishi zarurligi haqidagi “hasan-husan” plakatlar yopishtirib tashlangan. Haydovchi zoti faromushxotir keladi, eslatilgani zap ish bo‘libdi. Lekin “Tibbiy qutilarni Oxy Med dorixonalaridan olasiz!” degan buyruqnamo chaqiriqqa tushunmadim, to‘g‘risi. Nima, boshqa firmaning tibbiy qutisi o‘tmaydimi? Monopoliyaning hidi kelmayaptimi ehtiyot-shart?.. Mayli, mayli, asosiy masaladan chalg‘imaylik.

Eski nomer va zarur hujjatlarni qabul qilish uchun 6 ta bo‘lma ishlab turibdi. 6 nafar “gaishnik” (lekin lippasiga tayoq qistirmagan ular, idorada o‘tiradiganlar navidan) qo‘li qo‘liga tegmay ishlayapti. Har bir darcha og‘zida 5-6 chog‘li odam. Talabgor hujjat topshiradi, o‘rnini boshqasi egallaydi, karvon qisqargisi kelmaydi.

Men-ku, uchinchi kelishim, bu yerga tanda qo‘ygan haydovchilarning aytishicha, oxirgi haftalarda odam nihoyatda ko‘payib ketibdi. Uzunquloq mahobatlarga ishonsak, bu hali holva ekan, yangi yilga yaqin yana mindi-mindi bo‘lib ketarmish.

Sohibi markablarning aksari sotkasida qulog‘i ding bo‘lib Azamat, Ma‘mur, Ilhom akalari bilan gaplashadi (shu yerda ishlaydigan “tanka”lari, shekilli).

Ilinj – sal ko‘rimliroq raqam olish, ishni tezroq bitkazish.

Eh, o‘chakishgandek, tayoqdorlar orasidan birorta tanish ham orttirmabman, jonimga ora kirardi, axir.

Shu payt anavi mashhur aktyorni ko‘rib qolsam deng. Oti nimaydi, hah, tilimning uchida turibdi, Milliy teatrda ishlaydi, xontaxta filmlarni ham bo‘shatmaydi. Doim mafiya rollarini o‘ynardilar akam, savlatlaridan ot hurkardi. Kinoda nuqul nomiga til kelishmaydigan “inomarka”larda yurardilaru, a? Mo‘minqulning o‘g‘li Qobulqul bo‘lib kelib turibdilar.

Nomer olishda aktyoru kaskadyor (yo‘llarimiz haydovchilarni kaskadyorga aylantirvorgan, ishonavering) barobar ekan-da!

Kim oladi-yo, shuginani-yo?


E‘tibor bersangiz, uch-to‘rtta erkak jam bo‘lsa, ob-havo, narx-navo va “gaishnik”larni muhokama qiladi. Bugun ham gap qoplarining og‘zi lang ochilgan.

Ko‘rkamroq nomerga ko‘z tikkan barzangi haydovchi yonidagi sherigidan chiqimini surishtiradi.

– 101ni 400ga oldi tanishim,– deydi u.

– Yo‘g‘-e! Vaapshe suvtekinga tushibdi! Og‘aynim 707 uchun 800 so‘m otdi,– suhbatga qo‘shiladi po‘rim kiyingan daroz haydovchi.

– 800 so‘mga shunaqa zo‘r nomer olsa bo‘larkanmi, a?– halitdan beri haydovchilar og‘zidan chiqayotgan so‘zlar mag‘zini chaqolmayotgan anoyiroq kishi savolga tutadi Darozni.

– Qanaqa so‘m, 800 “qo‘qon”ga oldi divomman?– “dunyobexabar”ga tushuntirgan bo‘ladi u.

– “Qo‘qon”ingiz nimasi? Farg‘onadagi shaharni aytyapsizmi?– ko‘cha tilidan paqqos g‘ofil kishi yana qovun tushiradi.

Bu gal Daroz o‘zini tutib tura olmaydi:

– Namuncha g‘alchalik qilasiz, “ko‘k”iga – 800 AQSh dol-la-ri-ga!

Boyaqish “tarkidunyochi” oyligini tishining kovagida saqlab-saqlab mashina olgan maktab o‘qituvchisiga o‘xshaydi. Yo, biror ilmiy dargoh tuprog‘ini yalab yurgan olim bo‘lsamikin?..

– Takoy (chiroyli, esda qoladigan demoqchi) nomer olish uchun yo zar, yo zo‘r bo‘lishi kerak. Nomeram kotta biznes bo‘p ketgan! Bo‘tta ishlaydiganlar yil to‘lmay mashinani qattan ovotti bo‘lmasa?– suhbat jilovini yana qo‘lga oladi Daroz.

– Manga desa, 777da yurmaysizmi, gaishnikni qo‘liga tushganda, muomalasini qilmasangiz, emaklatadi baribir!– uning gapini bo‘ladi boshiga oftobpana ko‘zoynak qistirgan, aft-angoridan kirakashligi ko‘rinib turgan yigitcha.

– Aytgancha, 777 nomeri qancha turadi o‘zi?– arini iniga cho‘p tiqqan anavi barzangi haydovchi yana bahstalab savol tashlaydi o‘rtaga.

– Kimoshdiga qo‘yilgan u. Boshlang‘ich narxi 100 million so‘m,– bilag‘onlik qiladi Daroz.

– Uchta bir xil raqamlilar muomalaga chiqarilmagan hali. Daje “Doda”ni mashinalarida ham yo‘q unaqasi!– munozaraga kirishadi “gaishnik emaklatgan” kirakash.

– Uchta yettili nomerni olishga qurbi yetadigan ko‘p, lekin bunaqa “zolotoy” nomerda yuradiganlar organni nazariga tushadi. Och qornim, tinch qulog‘im, puldorlar mundayroq nomerga qanoat qiladi,– vazmin luqma tashlaydi yoshi ulug‘roq amaki.

– “Bunyodkor” stadionini qurvommiz mana! Omon bo‘lsak, yana boshqa “stroyka”larniyam bitkazib beramiz ko‘plashib,– bahsga yakun yasaydi Daroz.

Sizga yolg‘on, menga chin


Olijanob militsionerlarimizning muomalasiga qoyil qolaman-da! Tilidan bol tomadi desangiz, haqqiga kuppa-kunduz kuni xiyonat qilgan bo‘lasiz. Tilidan bol emas, asl shveytsar shokoladlari tomadi! Xizmat madaniyati-chi!

Turnaqator navbatda turganlarning hayhaylashiga qaramay, 3-bo‘lmadagi mayor shartta oynasini yopib, bamaylixotir chiqadi-ketadi. Osmon qo‘lingizda bo‘lsa, tashlab yuboring, zato, mayornig qo‘lida hokimiyat bor!

Amallab bu bosqichdan o‘tganingizdan keyin ariza topshirishingiz kerak.

Mehribonlikni qarang, arizani ham ikkita qo‘li yengil xodim o‘zi yozib beradi, faqat... shu insof yuzasidan 3-4 ming tashlab ketasiz. To‘g‘ri-da, ariza o‘zingizga qo‘yib berilsa, hayajonda familyangizni noto‘g‘ri yozvorishingiz mumkin.

Aytgancha, orada texnik ko‘rikdan o‘tasiz. Mashinangiz “maslo” – yap-yangi bo‘lsa, bir yilgacha bu boshog‘riqdan ozodsiz!

Kassadagi holatni bir ko‘rsangiz edi. 4 ta darcha atrofi pul to‘lamoqchi bo‘lganlar bilan to‘lib toshgan. Tanga, e-e, tanga nima bo‘pti, igna tashlasangiz yerga tushmaydi! Odamlar urush payti nonga navbatda turganmidi.

Sizga yolg‘on, menga chin, dasta-dasta pul ko‘targan sohibi markablar jig‘ibiyron bo‘lib gal kutyapti. “Militsiya ishlamaydi, lekin jaraq-jaraq oylik oladi” deganlar bekor aytibdi. Mana, o‘zining tuz-nasibasidan orttirib, davlat g‘aznasiga ham olamjahon pul tushiryapti baraka topgurlar.

O‘zbekistonda transport vositalari uchun yangi davlat raqami 2008 yildan joriy qilindi. Aslida, hukumat qarori bo‘yicha 2011 yil 1 yanvarda yoppasiga yangi nomerga o‘tilishi kerak edi. Xayriyat, yana ikki yil qo‘shimcha berilgan ekan. Bo‘lmasa, bilmadim, odamlar nomer vasvasasida ko‘rpa-yostiq qilib shu yerga yotvolarmidi...

Yunusobod yo‘l harakati xavfsizligi idorasi faqat shu tumanga emas, Mirzo Ulug‘bek va Olmazor aholisiga ham xizmat ko‘rsatadi.

GAIdagi sarsongarchilik bugun paydo bo‘lib qolgani yo‘q. Odamlarning qimmatli vaqtini o‘g‘irlamay, har bir tumanda raqam berish yoki jarimalarni qabul qilish bo‘yicha alohida shaxobchalar ochish kerakka o‘xshaydi.

...Sabr tagi – sariq oltin! Nihoyat, mahtalu intizor qilgan yangi raqam ham qo‘lga tegdi. (Bizga “zolotoy” kerak emas, “bronza”si ham bo‘laveradi) Radarga tushmagur kirakashlar topib aytgan: melisa va banisaga ishing tushmasin ekan!..

O'zbekiston ramzi Yevro-2012 finalida

Italiya terma jamoasi himoyachisi Leonardo Bonuchi va O'zbekiston milliy bayrog'i.

1 iyul kuni Kiyevning Olimpiya stadionida o'tgan Yevropa chempionatining final o'yini Ispaniya terma jamoasining Italiya termasi ustidan 4:0 hisobidagi g'alabasi bilan yakunlandi.

Kutilganidek juda qiziqarli o'tgan final uchrashuvini tomosha qilish uchun kelgan 63 ming tomoshabin stadionni teng ikkiga - finalchi terma jamoalarning ramzi bo'lmish qizil va ko'k rangga bo'ldi.

Biroq stadionida o'zbekistonlik futbol ishqibozlariga qadrdon bo'lgan yana uch rang - o'zbek "trikolori", ya'ni uch rangli O'zbekiston milliy bayrog'i ham bor edi.

Agar televizor orqali sinchikovlik bilan kuzatgan bo'lsangiz, siz ham Skuadra Adzurra va Qizil Furiyalar ranglari orasida O'zbekiston bayrog'ini ham payqagan bo'lsangiz ajab emas.

Yuqoridagi Facebook ijtimoiy tarmog'iga yuklangan surat kuzatuvchan tele-tomoshabin tomonidan olingan.

Aftidan birinchi qatorlarda o'tirgan o'zbekistonlik futbol ishqibozi stadionga milliy bayro'gini o'zi bilan olib kelgan ko'rinadi.

Yevropa chempionatida hilpiragan O'zbekiston bayrog'i Jahon chempionatida ham balandlarga ko'tariladi degan umiddamiz.

Blog: Toshkentda futbol ko‘rish kamida 30 mingga tushadi

Chastota yaxshi uzatilmagani uchun ispan muxlislari ham Italiya-Irlandiya o‘yinini ko‘rishga majbur bo‘ldi.

Ko‘cha-ko‘yda Yevropa chempionati haqida bir-biriga gap bermay suhbatlashayotgan yosh-yalang ko‘p uchraydi. Lekin to‘ng‘ich avlod orasida futbol ruhi unchalik sezilmayotgandek. Kim bilsin, kattalar ishqibozlikni kichiklarga qo‘shqo‘llab topshirib, o‘zlari turmush tashvishlari bilan andarmonmi...

Qayerga borsam ekan?..


Futbol desa o‘zimni tomdan tashlamasam ham, hartugul, pichoqqa ilinadigan jamoalar bahsini kuzatib boryapman. Xabaringiz bor, kecha S guruhi taqdiri hal bo‘ldi. Bu yoqda Ispaniya va Xorvatiya, u yoqda Italiya va Irlandiya maydonga tushdi. Har ikki o‘yin Toshkent vaqti bilan 23:45 da boshlandi. Ko‘pdan italyanlarga ishqibozlik qilib yurganim uchun ikkinchi o‘yin qiziq tuyuldi menga.

Shu desangiz, uyda yostiq quchoqla-ab, Ukrainayu Polsha stadionlariga sayohat qilish jonga tegdi. Biror kafedami, xiyobondami, klubdami – xullas, besh-o‘n muxlis yig‘iladigan joyga borgim keldi.

Do‘stlarning tavsiyasi bilan  Toshkentdagi “Premier League” sport bariga yo‘l oldim. Match boshlanishiga bir soatcha vaqt bor, lekin barda odam siyrak. Eshik og‘zida g‘ozdek turgan xizmatchi yigitdan buning sababini so‘radim.

– Bilmadim, oxirgi kunlar tomoshabin qadami uzilib qoldi. Rossiyaning o‘yiniga odam ko‘p kelardi. Oldindan telefon orqali joy buyurtirib qo‘yishardi. Gruppadan chiqolmadi-ku Rossiya. Endi... qancha odam yig‘ilishi komandalarga ham bog‘liq. Lekin, menimcha, chorak final boshlanganidan keyin ishqibozlar ko‘paysa kerak, – deya vaziyatga oydinlik kiritdi eshikog‘a.

Bilsangiz, futbolni ko‘pchilik bilan tomosha qilish kerak. Ashaddiy muxlislarning baqir-chaqiri, olqish-qarg‘ishiga qo‘shilishib, ko‘nglingizdagi g‘uborlar tarqaydi-da.

“Premier League”dan kutganim – gurros-gurros tomoshabinni topmadim. Shu sabab zaxiradagi ikkinchi joy –   “Soccer resto-club” restoraniga qarab ot soldim.

1000 dollar to‘lab qo‘ygan korchalon


Bino peshtoqiga yopishtirilgan ulkan koptok ishqibozlarni sirli imlayotgandek.

x
Ichkariga kirganingiz zahoti, boshingiz ustidagi bahaybat qo‘g‘irchoq – to‘pga qarab sapchiyotgan darvozabon e‘tiboringizni tortadi. Futbol restoranining har bir qavati, har bir burchagi koptoksevarlarning didiga mos bezatilgan.

Bir necha oshyonli bino devorlariga futbol yulduzlarning turfa alfozdagi suratlari yopishtirib tashlangan. Istasangiz, xorijning nomdor jamoalari uslubida bezatilgan xos hujrada (ammo ixchamroq ekranda), istasangiz 3x4 metrli monitorda – ko‘pchilik davrasida tomosha qilasiz o‘yinni. Katta ekran o‘rnatilgan asosiy tomoshaxonaga 60 chog‘li odam sig‘adi. Lekin bugun bu yerda ham 15-20 tomoshabin yig‘ilgan.

Azamat ismli oyoq-qo‘li yengil yigit “Soccer resto-club”da futbol tomosha qilish shartini tushuntirdi.

Har bir mehmon futbol ko‘rish bilan cheklanmay, kamida 30 ming so‘mli yegulik tanovul qilishi kerak. Ham tomoshaxona, ham tamaddixona!

Qulog‘ingizga chalingandir, bu yil O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi Yevropa chempionati translyatsiyasi huquqini ko‘tarasiga sotib oldi.

O‘zMTRK futbol ko‘rsatmoqchi bo‘lgan restoran, kafe, klub, choyxona, kinoteatr, istirohat bog‘lariga 1000 dollarlik shartnoma imzolash talabini qo‘ydi.

Mo‘‘jaz tamaddixonalar uchun bu to‘lov og‘irlik qilgani rost. Lekin aksar kafeyu restoranlar ko‘zni chirt yumib teleradiokompaniya bilan shartnoma imzoladi. Alomat musobaqa bahona uch-to‘rt tanga ishlab olish mumkin-da.

Oyog‘i olti, qo‘li yetti bo‘lib muxlis-xo‘randalarga xizmat qilib yurgan Azamat gap orasida litsenziya borligini pisanda qilib qo‘ydi. Demak, happoi halol o‘yin ko‘ramiz.

Mabodo teleradiokompaniyadan biror taftishchi kelib qolsa ham (bilib bo‘ladimi, butun ommaviy axborot vositalari orqali translyatsiya uchun shartnoma qilmaganlar ogohlantirib chiqildi-ku!), xotirjam o‘tirsak bo‘ladi: “Soccer resto-club” rahbariyati bizdek muxlislar uchun naqd 1000 dollar sanab bergan!

Baqir-chaqir taqiqlan...maydi!


Ana-mana bilan qo‘sh o‘yin ham boshlandi. Katta xonaga jam bo‘lgan aksar muxlis Ispaniya–Xorvatiya bahsi uchun kelgan ekan. Men esa, boya aytganimdek, Italiya–Irlandiyani ko‘ray degan ilinjida edim. Ikki o‘yin ham parallel kechayotgani uchun ulardan birini tanlash kerak. Ko‘pchilikning gapi gap! Alhosil, qarshimizdagi mahobatli ekran “Yoshlar” telekanali efirga uzatayotgan Ispaniya–Xorvatiya o‘yinini ko‘rsata boshladi.

Shu texnika degani zap mavhum-mujmal narsa-da. O‘chakishgandek, hali ovoz yo‘qolib qoladi, hali tasvir deng! Padari qusur qurilmaning aybi bilan sharhlovchi Davlat Turdialiyevning biyron gaplari ham xuddi xumdan chiqayotgandek eshitiladi-ya! Xizmatchi yigit arzanda matohini sozlolmay garang, mijoz-xo‘randalar asabi tarang!

“Chastotani yaxshi uzatishmayapti, bizning aybimiz yo‘q” deb qo‘yadi orada. Baribir bo‘lmadi. Ispan muxlislarining ham, axiyri, sabr kosasi to‘ldi. “Italiyaga olib ko‘r-chi!” deyishdi noiloj. Mijozning istagi qonun! Kanal “Yoshlar”dan “Rossiya 2”ga almashdi. Xudo degan muxlis ekanman, bu kanal Italiya–Irlandiya o‘yinini bip-binoiy ko‘rsatyapti. Andak asabiylashuvlar ortda qolib, o‘zim kutgan tomoshaga oshno bo‘ldim...

Tomoshaxonaga kengish oromkursilar qo‘yilgan. Yalpayibmi, yastanibmi – o‘zingizga qulay pozada ko‘raverasiz o‘yinni. “Baqir-chaqir taqiqlanadi!” degan e‘lonni ham ko‘rmadim. Demak, qisinib-qimtinmay, bemalol “o‘z uyingizdagidek” o‘tirishingiz mumkin (Restoranda baqir-chaqir taqiqlanmasa ham, suratga olish man qilingan ekan, qarang! Bitta-ikkita suratga olganimni ko‘rgan xodim oshig‘ich ogohlantirdi. “Ul-bul yozsam, foydalanarman, reklama-ku sizlarga”, deya murosaga chaqirmoqchi bo‘lsam, “Reklamaga muhtoj emasmiz” dedi qat‘iy. Shu tomonlarga yo‘lingiz tushib qolsa, suratga olib, menga o‘xshab dakki eshitib yurmang-a tag‘in!)

Futbol bahona... ulfatchilik g‘animat


Qurama izdihom. Futbol desa chimildiqni ham tashlab chiqqudek jur‘atga ega ashaddiy ishqiboz ham shunda. Do‘stlarining tortqilashlaridan uyalibmi, bezor bo‘libmi, ko‘pchilikdan qolmay deb kelgan ham shunda.

Xotinining ta‘na-dashnomi (“Bitta koptokning ketidan Halokuning itidek chopayotgan ahmoqlarga sherik bo‘lmay, foydali ish qilsangiz bo‘lmaydimi?!”) jonidan o‘tib ketib, tinchlik istab kelgan “mazlum” ham shunda...

Ha, o‘z nomi bilan tomosha bu! Huv chekkada o‘tirgan yigitlar o‘yinga ham qaramay, oldidagi serko‘pik pivoni semirgancha gap sotib o‘tiribdi: futbol bahona ulfatchilik g‘animat.

Yonqatordagi o‘rta yashar er-xotin muxlis mo‘l-ko‘l buyurtma berib, paqqos taomxo‘rlikka ixtiyor bergan.

Yo‘q, haytovur, ashaddiy muxlislar ham bor ekan. Ana, o‘rta qatordagi yigit og‘ziga solmoqchi bo‘lgan bodrog‘i qo‘lida qolib, italyanlarning navbatdagi hujumini angraygancha kuzatib o‘tiribdi...

“Evropani moviyga bo‘yaymiz!” degan shior bilan to‘p tepayotgan Italiyaning ishqibozi ko‘p azaldan. Tomoshaxonadagi aksar muxlislar ham italyanlarga “bolet” qildi shu kuni.

Kampisand Irlandiyaga yon bosgan odam bo‘lmadi. 2:0 hisobida Italiya g‘alabasi bilan yakunlangan o‘yin tafsilotlariga to‘xtalib o‘tirmayman.

Shirin uyqusidan kechib, tun yarmigacha bahsni ko‘rgan muxlislar izohlarimga muhtoj emasdir.

Ammo-lekin Italiyaning sevimli zanjisi Balotellining goli hammasidan ham chiroyli chiqdi, a, to‘g‘rimi?..

Blog: Shou bizneschilarning paytavasiga qurt tushdi

Prezidentning to‘ng‘ichi Gulnora Karimova ham Gugusha taxallusi bilan mashhur qo‘shiqchilar ashulalarini remake qilish bilan tanilgan.

O‘tgan hafta  “O‘zbeknavo” estrada birlashmasi xonandayu sozandalarni yig‘ib ka-atta yig‘ilish o‘tkazdi. Majlisda jahon moliyaviy bo‘hroni yo Gretsiyadagi iqtisodiy tanglikdan ham “dolzarbroq” masala – shou-bizneschilarning taxalluslari muhokama qilindi. Mashvaratga birlashmaning azamat rahbari Azamat Haydarov boshu qosh bo‘ldi.

Hammasidan ham, Sayyorai jahon, Zamzama, Kaniza, Mango taxalluslari bilan yallachilik qilayotgan xonandalarga qiyin bo‘ldi. Yana bir talay guruhlarning boplab po‘stagi qoqildi. San‘atga politsiyachilik vazifasini dadil zimmasiga olgan “O‘zbeknavo”ga ko‘ra, shu va shunga o‘xshash boshqa taxallusli shou bizneschilar yoshlarning tarbiyasiga salbiy ta‘sir qilayotibdi ekan. Taxallusining ma‘no-mazmuni “risoladagidek” emas ekan-da.

Endi... bu xonandalar boshini qaysi devorga urishni bilmay turibdi. Ularga taxallus borasida oshig‘ich o‘ylab ko‘rish tavsiya etilgan-da. Ko‘hli ko‘rinish uchun kiyilgan yasama soch bo‘lsa ekan, shartta yulib bahridan o‘tsa... Ko‘zini chirt yumib, taxallusdan voz kechay desa, muxlisu muxlisalari shu nom – “brend” bilan tanigan. Eskisining bahridan o‘tib, yangisini olgani haqida uyma-uy yurib xabar berib chiqishning imkoni yo‘q. Odam gavjum bozor-pozorda “Xaloyiq, taxallusimni o‘zgardim!” degan mazmunda varaqa tarqatib chiqish ham xavfli – niqoblilar qo‘lini qayirib olib ketishi aniq. Haq deb ko‘ngilsizlik keltirgan taxallusga sodiq qolay desa... masala ko‘ndalang qo‘yilgan.

Uzunquloq gap-so‘zlarga qaraganda, shu kunlarda kitob do‘konlarida chang bosib yotgan “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”ga ham talab oshib ketganmish. Pashsha qo‘rib o‘tirishga ko‘nikib qolgan kitobfurushlar ilkis jonlanishdan hayronmish. Keyin ma‘lum bo‘lishicha, bu galcha tanqiddan omon qolgan xonandalar ham yoppasiga lug‘at titib, taxallusi, ismu sharifi mag‘zini chaqishga tushib ketganmish (Ehtiyot shart-da, “O‘zbeknavo” keyingi majlisda qo‘qqis ularni ham turg‘izib savolga tutib qolishi ehtimoldan xoli emas).

Oldindan aytib qo‘yay, ur kaltak-sur kaltak qilingan xonandayu guruhlarga shinavandalik joyim yo‘q. Boz yana, to‘y-po‘yga aytganimda bebiliska xizmat qilib bermagan ular.

So‘zmi, sozmi, ishqilib, biror ijod sohasini tanlagan mardum borki, o‘ziga taxallus oladi. Daqyonus davridan qolgan ko‘hna an‘ana bu! Shu mahalgacha biror yerda ijodkorning taxallusiga osilganlarini eshitganmisiz?! (Ayting-ayting, forsiy baytlariga “Foniy” deya imzo chekkan Navoiy ham xo‘b zamonlarda yashab o‘tib ketgan ekan! Bugungi arboblar “Taxallusing yoshlarni tarki dunyochilikka boshlayapti” deb Hazratning yoqasidan olishi ham mumkin edi-da) Balkim, o‘tmishda –  aytgani aytgan, degani degan mustabidlar davrida ijod ahlining taxallusiga e‘tirozlar bo‘lgandir. Lekin tsivilizatsiya qozoni qaynab toshayotgan XXI asrda, yana deng, demokratik davlat qurishni bayroq qilgan davlatda ijod erkinligiga aralashish, uni cheklash... qanday bo‘larkin? Uyat emasmikin?..

Qolaversa, O‘zbekiston Fuqarolik kodeksining 19-moddasiga darj etilganidek, taxallus davlat tomonidan fuqaroning ismi kabi himoyalanishi haqidagi qonuniy kafolat qayerga ketadi?!

O‘zi, e‘tibor berdingizmi, oxirgi mahallar idoradagi arbobiyam, ko‘chadagi nobopiyam ijodkor ahlini har bob bilan urishga, xumordan chiqib tepkilashga o‘rganib qolgandek. Mayli, qalam ahlini gapirmay. Bir qarashda to‘kin-sochin yashayotgan, matbuotu radioyu televideniyeni bo‘shatmayotgan shou bizneschilarga ham qiyin bo‘lib qoldi, chamasi.

“O‘zbeknavo” yaqindagina chet elga  iznsiz chiqqan xonanda Botir Qodirovning litsenziyasini tortib olib, “persona non grata”ga chiqargandi. Kamiga, mahalliy matbuot orqali toshbo‘ron qilingandi “o‘zbilarmon”. Shundan beri xonandalar har bir qadamini o‘ylab bosadigan bo‘lib qoldi. Endi tegirmoni navbati taxalluslarga kelibdi. Bu ketishda mazkur idora xonandalarning nima yeyishi – kundalik ratsionigacha belgilab  beradi-yov!

“O‘zbeknavo” birlashmasi qoshida taxalluslar bo‘yicha boshqarma ochish vaqti kelganga o‘xshaydi. Qo‘shiqchimi, bastakormi, klipmeykermi, taxallus tanlamoqchi bo‘lsa, avvalo, kabinetda qo‘r to‘kib o‘tirgan galstukli zotdan ruxsat olsin. Yo‘q, oldin so‘rasin, tanlayotgan taxallusi maqsadga muvofiqmi, mabodo yoshlar tarbiyasiga salbiy ta‘sir qilib qolmaydimi... Keyin mutasaddilar bir parcha vasiqa bersin arizachiga. Buning evaziga, shou bizneschilar, marhamat qilib,  taxallus uchun davlat boji to‘lab qo‘ysin! Pul ishlashning original yo‘li, a? Nima dedingiz?!

Teshik quloq eshitarkan, yaqinda Gugusha degan xonandaning qo‘shiqlarini tinglab qoldim. Taxallusi g‘irt ajnabiycha-ku. Nima degani ekan bu: Gugusha? “O‘zbeknavo” birlashmasidan iltimos, galdagi majlislarda shu xonanda ham chaqirtirilib, taxallusi muhokama qilinsa, yoshlarga tushunarli, risoladagidek yorliq olish kerakligi tushuntirib qo‘yilsa. Agar so‘zlarini yerda qoldirsa, hammaga ibrat uchun azza-bazza litsenziyasini olib qo‘yishsa (O‘zi, litsenziyasi bormikin bu xonandaning?..)

Kinoya-kesatiqlar yetar. “O‘zbeknavo”ga jiddiy maslahat. O‘zbekiston Adabiyot va badiiy asarlarni muhofaza qilish bo‘yicha Bern konventsiyasiga qo‘shilganiga 7 yil bo‘ldi. Xalqaro hujjat uni imzolagan davlatlarga barcha ijod sohalari qatori qo‘shiqchilikda ham plagiatorlik – ko‘chirmakashlik, o‘g‘riliklarni bartaraf etish majburiyatini yuklaydi. Bugun o‘zbek shou biznesida xorij qo‘shiq va musiqalarini kuppa-kunduz kuni o‘g‘rilash ommaviy, zamonaviy usulga aylangani ma‘lum.

Agar “O‘zbeknavo”ning taxalluslar bilan shug‘ullanishdan boshqa yumushi qolmagan bo‘lsa, do‘stona maslahat, birovning tahoratiga namoz o‘qiyotgan, tayyor oshga bakovullik qilayotgan o‘g‘ri xonandalarga qarshi kurashsin! Shunisi jo‘yaliroqmikin deyman-da...

Blogger: Ayub Umar

O‘zbekistonda nega saxovatli boylar kam?

Uzbekistan - school girl is reading biology book at home, 15May2012

Shartnoma pulini to‘lolmay yurgan magistrant do‘stim tunov kuni hasratidan tutun chiqib dardini to‘kib qoldi:

– "Kontrakt to‘lab ber", deb bosh urib bormagan idoram qolmadi. Ishonsang, shu pulni deb eshakni tog‘a, itni amaki deyishga to‘g‘ri keldi. Yo‘q, birortasidan sado chiqmayapti.

– Oldingi gal “Asakabank”dagi tanishing – xolavachchangmi, amakivachchangmi, o‘tkazdirib bergandi-ku. O‘shanga aytib ko‘r yana, – deyman tuzukroq maslahat yo yordam bera olmaganidan o‘ng‘aysizlanib.

– E-e, uyam bezor bo‘ldi, shekilli, tutqich bermayapti.

O‘zi, shu do‘stimiz ko‘p qoqildi hayotda. Sinfdoshlar allaqachon o‘qishni bitirib, ishini topib ketgan, benavo do‘stimiz hali ham filologiya fakulteti tuprog‘ini yalab yuribdi – adabiyotshunoslik bo‘yicha magistr diplomini olmoqchi bu kishim.

Shartnoma puli yiliga salkam to‘rt million so‘m. O‘tgan yili muammo uzoqroq bankir qarindoshining marhamati bilan yechilgandi. Bu gal... mana, o‘quv yili tugay deb qoldi, pul dahmazasi hal bo‘lay demaydi. Iqtisod, axborot texnologiyalari, ishqilib, shunga o‘xshash “avtoritetniy”roq yo‘nalishda o‘qisa ham mayliydi. U yoq-bu yoqdan pul undirsa bo‘lardi-da. Adabiyotshunosga... qaysi tashkilotning ko‘zi uchib turibdi deysiz!

Mung‘ayibgina o‘tirgan yurist do‘stimizga qaramaymiz. Lekin bilamizki, undan ham najot chiqishi gumon. Vazirlikda huquqshunos bo‘lib ishlaydi-yu, topgani arang ro‘zg‘origa yetadi. “Nomi ulug‘, suprasi quruq”lardan boyaqish.

– O‘ylab ko‘rish kerak, – deydi qonunchi do‘stimiz hardamxayollik bilan.
Oraga jimlik cho‘kadi.

–  Nega bizda saxovatpesha boylar yo‘g‘-a? – shartnoma tashvishi yelkasini tog‘dek bosib turgan do‘stimiz sukutni buzadi. – Qani endi birorta mard boyvachcha chiqsa-yu, uka, qiynalab qolibsan, ke, kontraktingni to‘lab beraman desa.

– To‘g‘ri aytasan, oshna, – negadir chorasizlikda saxiy boylar “najot farishtasi” tuyulib ketdi menga ham. – Eshitgandirsan, amerikalik Uorren Baffett 37 milliard dollar pulini xayriya fondlariga bo‘lib beribdi. 37 milliard-a! O‘sha Hotamtoying ham shunchalik mardlik qilolmas. Bu pul senga o‘xshagan talabaning necha mingtasini kontrakt puliga yetadi.

– Baffet-maffetingni bilmayman, – adabiyotshunos do‘stimning odatdagidek “millatchiligi” tutadi. Odati shunaqa, suhbatlashib qolganda chet elliklarni maqtasangiz jahli chiqadi. – O‘zimizdan ham ko‘p chiqqan ma‘rifatparvar boylar. Fayzulla Xo‘jayev yonidan hamyon-hamyon pul sarflab talabalarni Germaniyaga o‘qishga yuborgan. 1910-yillarda aka-uka Komilbek va Karimbek ocharchilikda qolgan yarim Toshkentga bug‘doy ulashgan, yana qancha faqir talabaga yordam bergan...  
  
Xayolimga birinchi kelgani rimlik Metsenat bo‘ldi. Imperator Oktavianning qiyomatli do‘sti, adabiyot, san‘at vakillariga bearmon yaxshilik qilgan o‘sha mashhur davlatmandni aytyapman. Shoir Vergiliyning boshini silagan, Goratsiyga hayhotdek hashamatli uyini sovg‘a qilib yuborgan! Qarang, oradan asrlar o‘tib, bugun Rim qaysari, mustabid Oktavianni odamlar eslamasligi mumkin, lekin Metsenat yodlanadi. Hatto bu nom “ilmu ma‘rifat homiysi” ma‘nosida lug‘atga ham tirkalgan.

Lekin dilimdagini tilimga chiqarmadim. Metsenatni eslasam, jadidlarga kasal manavi do‘stim yana birorta ma‘rifatparvar boyimizni maqtab qolishi aniq-da.

– Bo‘lmasa, ana Salimboygami, G‘afurboygami uchrash, – maslahat bergan bo‘laman unga.

– Yo‘q, talabaga yordam bermaydi ular. Odilboy bo‘lganda boshqa gap edi. Yupqaqo‘lroq bir tanishim qizini operatsiya qildirganda, Odilboy 2500 dollar bergan. Tanishim o‘zi aytib bergan.

Serdovruq “Zeromaks” shirkatini boshqargan, keyinchalik xorijga chiqib ketgan Mirodil Jalolovning qo‘li ochiqligi, beva-bechoraga yordam bergani haqida eshitganman. Ammo bu odamlar orasidagi mish-mishu ovoza, xolos-da. Ehtimol, Toshkent xalqi orasida “Odilboy” nomi bilan tanilgan bu ishbilgi chindan ham saxovatpeshadir...

– Bir narsani bilib olinglar...

O‘zimizcha boylarning “cho‘ntagidagini hisoblash”ga kirishib ketib, yurist do‘stimiz yonimizdagi o‘tirganini ham esdan chiqarayozgandik.

– Sizlar aytgan saxovatli boylar O‘zbekistonda oz bo‘lsa-da bor. O‘ng qo‘li berganni chap qo‘li bilmaydigan badavlatlar ham yo‘q emas, – yotig‘i bilan tushuntira ketdi qonunshunosimiz. – Shartnoma puli cho‘t ekanmi, maktab quraman, universitet ochaman degan boylarimiz ham bor. Lekin muammo shundaki, kimgadir yordam beraman,  savob qilaman degan boylar, odatda, “organ”ning nazariga tushadi. Keyin, ularga jinoiy ish ochiladi. Shu-chun ham boylar “Och qornim – tinch qulog‘im” deb topganini bosib o‘tirishga majbur.

Men va adabiyotshunos do‘stim – ikkov omi masalaning “yuridik” jihatiga e‘tibor bermabmiz, qarang. Yurist do‘stimiz, zumda ko‘zimizni moshdek ochib qo‘ydi...

“Rahbar bo‘lmoqchimisan, so‘kishni o‘rgan!”

Ko‘pchilik hokimlarni xalq orasida "mushtumzo‘r va so‘kong‘ich" hokim bo‘lgan Shavkat Mirziyoyev erishgan cho‘qqilar tinch qo‘ymayotgan ko‘rinadi.

O‘zbekistondagi o‘rta asrlarga xos feodal boshqaruv uslubi, davlat hokimiyati organlari vakillarining ma‘naviy qiyofasi masalasi haqida avval ham ko‘p gapirilgan.

Siyqasi chiqqaniga qaramay mavzu jozibador, chunki har birimizing hayotimizga ko‘p jihatdan daxldor bir masala bo‘lgani uchun ham bu borada o‘ylamaslik mumkin emas. Boz ustiga, mamlakat mustaqillikka erishganidan keyingi shakllanib kelayotgan idora uslubi tadrijini kuzatsangiz, ruhingizni allanechuk bir vahima egallaydi.

Oshirib yuborayotganim yo‘q, hokimu hukamolar, rahbaru rahbarchalar bilan hamnafas, ularning majlislarida ishtirok etgan kishilar bilan gurungda bo‘lsangiz, mubolag‘a qilmayotganimni his qilasiz.

Kecha Qashqadaryoga borib keldim. Kasbim taqozosiga ko‘ra, doim qulog‘im ding yuradi. Odamlarga quloq tutaman, o‘zbek jamiyatining nimani his etib yashayotganini bilishga urinish, hayot ritmi va kishilarning o‘y-xayollarini kuzatish nuqtai nazaridan ham bu muhim.

Masalan, bugungi kunda mamlakatning eng yirik strategik viloyataridan biri bo‘lgan Qashqadaryodagi musohabayu gurunglarning yetakchi mavzusi iqtirdordagi hokim  masalasi ekan. Boisi Turobjon Jo‘rayev atalmish bu odam haqida o‘ylamaslikning iloji yo‘q. U, uning nomi har bir xonadonga qaysidir ma‘noda kirib borgan.

Bosh vazirning karerasi “lom”dan boshlangan


Turob Jo‘rayev haqida gapirishdan avval bir odamning o‘tmishiga qisqa sayohat qilishga to‘g‘ri keladi. Boisi u ham Jo‘rayevning hozir bosayotgan yo‘lini odimlagan, uning professional karerasini ham bo‘ralatib so‘kish, do‘pposlashdan boshlangan, deyishadi.

Bu hozirda O‘zbekiston hukumatini boshqarayotgan Shavkat Mirziyoyevdir.

1999 yilda “Hurriyat” gazetasida ishlab yurgan paytlarim edi. Mirziyoyev hokimlik qilgan Jizzaxdan bir guruh chollar tahririyatga shikoyat bilan keldi. Chollar Jizzaxning shunchaki mo‘ysafidlari emas, balki bir guruh o‘rtamiyona rahbarlarning otalari. Ularning aytishlaricha, viloyat hokimi kimgadir un zavodi, kimgadir tuman hokimligi va yana kimgadir yog‘ zavodini berish uchun 30000 dan 80000 AQSh dollarigacha yig‘ishtirib olibdi. Lekin va‘dasini bajarmay, hukmdorning topshirig‘i bilan Samarqandga hokim qilib yuborilibdi. Puli kuygan korchalonlar taqdirga tan bermay o‘zlari borishdan qo‘rqib, Samarqandga otalarini yuborishgan.

Tabiiyki, bo‘lg‘usi bosh vazir eski ginalarni ko‘tarib kelgan otalarni bir piyola choy va izzat-ikrom bilan qarshi olmaydi. Bundan ranjigan otalar hokimni hurmatsizlik va keksalar oldidagi odobsizligi uchun hukmdorga aytish bilan qo‘rqitishibdi. Shunda hokim istehzo aralash: “Boraveringlar, u ham kabinetida uchta boboyni urib o‘ldirdi” degan ekan.

Shundan so‘ng chollar ko‘p yozdi. Mirziyeyoyevning Jizzaxdagi paxta paykalida jigarini ezib o‘ldirgan talaba haqida ham, Samarqandning Chelak tumanidagi g‘alla maydonida mol boqib o‘tirgan bolakayni otgani, Samarqand tumani hokimi, prezidentning erkatoylaridan biri Rahima Hakimovani do‘pposlagani haqida ham hukmdorga aytdi. Oqibatda Mirziyoyev oradan bir yil o‘tib, hukumatga rahbar bo‘ldi.

O‘shandan beri bosh vazir tarixidan xabardor kishilar uning eski hunari, so‘kishi haqida gapirishadi: “Lom tiqaman”!

Hokim qochdi...


Xalqimizda “Holvani hokim yeydi, kaltakni yetim” degan maqol bor. Lekin bu maqol doim ham to‘g‘ri chiqavermas ekan. Boisi o‘tgan hafta Qashqadaryo viloyati Nishon tumani “Do‘stlik” fermerlar uyushmasida viloyat faollarining yig‘ini bo‘lishi, unda Qashqadaryo viloyati hokimi Turob Jo‘rayev, viloyati IIB boshlig‘i S. Haydarov, respublikadan viloyatga kurator va vakolatli vakil etib tayinlangan Favqulodda vaziyatlar vaziri T. Xudoybergenov qatnashishi lozim edi.

Hokim va uning komandasi yig‘ilishga ketayotib, uyushmadagi “T. Choriyev” fermer xo‘jaligi paykalidan o‘tadi va paykalni yovvoyi o‘t bosib ketgani uchun fermerni “Onangni...” deb so‘kadi.

Fermer oriyatli yigit ekan, darhol ukalari bilan birga 80 yoshni qoralagan onasini olib kelib, hokimga ro‘baro‘ qilibdi. “Otamiz o‘lib ketganidan afsusda edik, yangi otalik bo‘ldik” deya hokimning gardaniga musht tushiradi, onaxon esa mirshabboshining yoqasidan oladi.

Voqeadan xabar topgan qarindoshlar to‘planishib, qishloqning tor va chang yo‘lini bekitishadi. Ehtiroslar junbushga kelib, favqulodda vaziyatlar vaziri ham dovdirab qoladi va hokimni kechirim so‘rashga, vaziyatni yumshatishga chaqiradi.

Ahvol tangligini sezgan hokim kechirim so‘ragan, ammo odamlar tinchimagach, majlis qoldirilib, hokim va uning komandasi dala yo‘li orqali qochib qolishga ulguribdi.
Shu palladan hukmdorning xalq deputatlari Qashqadaryo viloyati kengashining dekabr oyida o‘tgan navbatdan tashqari sessiyasidagi gaplari esimga keldi: “Jo‘rayev, Siz qashqadaryoliklarga qo‘pol muomalada bo‘lmang, ular qo‘rpollikni ko‘tarmaydi”, degan edi u.

Demak, har doimgidek uzoqni ko‘ra biladigan hukmdor Jo‘rayevning nomai a‘molini bashorat qilgan. Lekin hukm qanday bo‘ladi: Jo‘rayev hozirgi bosh vazir kabi ko‘tarilib ketadimi yoki poshshoning bashoratiga qurbonliq keltiriladimi, ko‘ramiz.

So‘kong‘ichlarning o‘z jargoni bor


Milliy folklorimiz, ya‘ni xalq og‘zaki ijodining tilga olinmaydigan janrlaridan biri so‘kish bo‘lib, yuqorida ta‘kidlaganimizdek, u asosan katta-kichik rahbarlarimiz tomonidan boyitilmoqda.

Yangrayotgan bu so‘kishlarni yozib borish yoki to‘la qayd qilishning imkoni yo‘q. Ammo bot-bot quloqqa chalinadigan bu kabi “siylov”larning ayrimlarini aytib o‘tsak zarar qilmaydi.

Masalan, 2011 yilning kuzida Qashqadaryo viloyati Nishon tumani sobiq hokimi Rustam Sa‘dullayev “Guliston” MMTP raisi Elmurod Jo‘rayevni majlisda “Qizingni... ” deb so‘kkan. Odatda “...yban”, “j...lab” deb so‘kib, mahalliy aholining boshini qotiradigan hokimning bu so‘kishi tushunarliroq bo‘ldi.

Tumanga so‘nggi bir yil davomida kurator bo‘lgan, hozirda jizaxliklarning "onasini siylayotgan" Sayfiddin Umarov (Jizzax viloyati hokimi) oddiygina qilib, “Enangni...” deb so‘karkan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi o‘rinbosari Amir Omonov esa adabiy til "normalariga amal qilgan holda" Qashqadaryoda o‘tkazilgan majlislarda yig‘ilganlarni “Onangni...” deb haqoratlardi.

Bosh vazir o‘rinbosari bo‘lib ishlagan Hamidulla Karomatov Surxondaryo viloyatining sobiq hokimi Jo‘ra Noraliyevni Alpomishning 1000 yilligi tantanalari oldidan katta yig‘inda “Onangni...” degan oddiy qilib.

2000 yillarda Qashqadaryoda hokim bo‘lib ishlagan Baxtiyor Hamidov viloyatning Chiroqchi tumani hokimi Mustafo Temirovni “Ayachangni...”,  “Buvingni...”  deb so‘kkandi. Mahalliy shevaga yot bu so‘kish turi keyingilarining oldida holva ekan.

So‘kishni o‘rgan!


Tajriba shuni ko‘rsatmoqdaki, bo‘ralatib so‘kishni, do‘pposlashni bilgan rahbarlar uzoq yillardan beri ishlamoqda. Bilmaydiganlari esa... darrov kursini bo‘shatadi. Ketgandayam badnom bo‘lib, sharmisor bo‘lib ketadi. Ishlarni bo‘shashtirganlikda, bo‘shanglikda, lapashanglikda ayblanib ketadi. Shunaqa bizning kelajagi buyuk mamlakat. Xalq og‘zaki ijodi, uning chambarchas qismi bo‘lgan so‘kinish san‘ati rivoj va qadr topayotgan o‘lka.

Usta Haqgo‘y

Blog: Tuyaning orzusi

Muallif: Sarvar Usmon

Mazkur buyruqning jurnalistika tiliga daxli yo‘q. Shunday bo‘lsa-da¸ “O‘zbekiston” telekanali jurnalistlari tili, umuman davlat tilining bugungi ahvoliga  Adliya vazirining buyrug‘i prizmasi orqali nazar tashlaymiz.

Paytavaga qurt tushdi

Ishonmasayam bo‘laveradigan xabarlarga qaraganda, “O‘zbekiston” teleradiokanali jurnalistlarining paytavasiga shu kunlarda  qurt tushgan.

Jurnalistlar tushlikka olganlari somsani jag‘i kuyganiga qaramay¸ yo‘l-yo‘lakay apil-tapil yeb, kutubxonaga chopayotganmishlar – ularga o‘zbek tili darsliklari yetkazib berolmay kutubxonachi opalar sochlarini yulayotganmish.

Opalardan birini Anhor bo‘yida ko‘rganlar bor: sochlari yoyilgan, qo‘lida kutubxona kartotekasining “O‘” harfli qutisi, o‘tgan-ketganga “Meni kutubxonaga obborib qo‘yinglar”, deb yalinarmish.

O‘tgan-ketganlar bir kutubxonachi opaga, bir uning qo‘lidagi qutiga, bir ho‘o‘v naridagi yangi kutubxonaga qararmish.

Kutubxonada kitob yetmay qolgan jurnalistlar kechqurunlari uylarida koreyscha serial ko‘rish o‘rniga o‘g‘il-qizlarining darsliklarini o‘qiyotganmish.

Yoshi o‘tganroq bir jurnalist akaxonning uyiga kecha “Tez yordam” chaqirishibdi. U yashaydigan mahallaning soqolsiz oqsoqolidan olingan xabarga qaraganda, chala savodi kirill yozuvida chiqqan jurnalist o‘z qizining lotin yozuvidagi “O’zbek tili” darsligida Sex so‘zini ko‘rib qolibdi.

Jurnalist “O‘zbekistonda sex yo‘q!”deb hayqiribdiyu “O’zbek tili” bilan qizining qanshariga bir tushiribdi.

“Sex SSSRda yo‘q edi, O‘zbekistonda bor. Bir paytlar biznikidayam bo‘lgan. Qansharini yordingiz, bo‘yiga yetib qolgan qizingiz endi yoriq qanshari bilan erlik bo‘ladimi yo esesesrlik bo‘ladimi?!”, deb yig‘lab, shifon sarafanining bandini ho‘l qilibdi jurnalistning xotini.

Qansharidan qon to‘xtagan qizgina sex seks emas, tsex ekanligini adasiga tushuntirmoqchi bo‘ptiyu qo‘rqib indamabdi, xonasiga kirib boyfrend... yo‘g‘-e, yigitiga SMS yozib o‘zini ovutibdi...

“O‘zbekiston” teleradiokanali darvozaxonasida turuvchi soqchilardan biridan buzuq telefon orqali olingan uzuq ma‘lumotga ko‘ra, 30 apreldan beri  jurnalistlar tildan imtihon topshirayotganmish.

“Imtihonni til do‘xtirlari olayapti”, deb xabar qildi soqchi.

10 kundan beri til imtihoni topshirar ekanlar, telejurnalistlar orasida irim-sirimlar ham shakllanibdi.

“Tilimga tirsak chiqdi”, dermish imtihonga kirib ketayotgan jurnalist.

Bu gapga javoban keti tilga olinmagan hayvon qolmaganmish.

Adliya vaziri buyrug‘i


“O‘zbekiston” teleradiokanali jurnalistlari paytavasiga qurt tushirgan – Adliya vaziri N. Yo‘ldoshevdir. (Rasman – N. Yuldashev)

Rus tilida yozadigan Norma.uz saytining xabar qilishicha, vazir 30 aprel kuni bir buyruq imzolagan.

Buyruqki, vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralari qabul qiladigan me‘yoriy-huquqiy hujjatlarga oid.

Toki o‘sha hujjatlarda “so‘zlashuv tili shakllari, davlat tilida ma‘nosini to‘la ifodalay oladigan so‘z va tushunchalar mavjud taqdirda chet tillardagi atamalar...” ishlatilmasin.

Shuningdek, davlat hujjatlarini yozishda “qabul qilingan umumiy grammatik, orfografik va punktuatsion qoidalarga rioya” qilinsin va ularda huquqiy atamalar ishlatilsin, rasmiy uslubda yozilsin!

Adliya vazirining buyrug‘i 10 may kuni kuchga kirdi.

Tarkibiga “O‘zbekiston” teleradiokanali kiradigan O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi ham davlat muassasasi.

Demak, Adliya vazirining buyrug‘i mazkur kompaniya uchun ham buyruq.

Telejurnalistlarni “O‘zbek tili” va ”O’zbek tili” darsliklarini o‘qishga ana o‘sha buyruq majbur qildi.

Yashasin Adliya vaziri!


Bu shiorni SSSRdan qolgan plakatlarning orqa tomoniga yozib olib, vazirlik oldida piket o‘tkazishga shaxsan men tayyorman.

Chunki “O‘zbekiston” teleradiokanali zimmasiga rasman yuklatilgan vazifalar orasida tilga olinmagan bir vazifa bor.

Vazifaki, mamlakat xalqini, Adliya vaziri tili bilan aytganda, “qabul qilingan umumiy grammatik, orfografik, orfoepik (bunisini o‘zimizdan qo‘shdik) va punktuatsion qoidalarga rioya” qilishga o‘rgatish vazifasidir.

“O‘zbekiston” kanalining “tiliga tirsak chiqqan” jurnalistlari esa, aksincha, aksini qilayaptiki, zora Adliya vazirining buyrug‘i ularni to‘g‘ri yo‘lga solib qo‘ysa!

Tilga chiqqan tirsak

Mana “Axborot”ning birgina sonidan olingan bir necha parcha:

“Moliya vazirligi tomonidan taqdim etilgan ma‘lumotda 2012 yilgi makriqtisodiy ko‘rsatkichlar prognozi soliq va byudjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari haqida so‘z borar ekan...”.

“Makr iqtisodiy ko‘rsatkichlar”, deydimi, jurnalist opa?

Bilib aytayaptimi, bilmaymi? O‘zbekistonning o‘ziga xos iqtisodiy modeli yutuqlarini ko‘rolmayotgan bo‘lmasin bu jurnalist?!

“Makroiqtisodiy”ni “makroiqtisodiy”, deb to‘g‘ri talaffuz qilish o‘rniga u ataylab “makr iqtisodiy” deyayotgan bo‘lmasin?

Tomoshabinga zararli messej yetkazmoqchi emasmikan?!

Eee, uzr, Adliya vazirining buyrug‘i esdan chiqibdi, “messej” so‘zini qaytarib oldik.

Endi bu parchani eshiting.

“Mazkur tuzim va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari demokratik qadriyatlar, inson huquq va erkinliklari, ularning qonuniy manfaatlarini himoya qilishlik muhim omilga aylanib ijtimoiy holatni ta‘minlashda faol ko‘maklashmoqda”.

Muxbir tilidan chiqqan jumladagi fe‘lning shakliga e‘tibor berdingizmi?

“Qilishlik”, dediya! Qilishlik, ko‘rishlik, bilishlik, urishlik...

Nima bu? Davlat televideniyesimi yo masjid minbarimi?

Bu muxbirning ham umr yo‘lini bir taftish qilishi kerak, kerakli organlar. Islomchilardan bo‘lib yurmasin.

Endi mana bu ikki parchaga e‘tibor bering:

“Parlament komissiyasining ekspertlar guruhi tomonidan tanlab olingan 80ta eng yaxshi loyihalardan...”

“Ayni paytda jamiyat hayotining turli jabhalarida 5000dan ziyod nodavlat notijorat tashkilotlari ish yuritmoqda”.

Raqamdan keyin keladigan otga “lar” qo‘shmagan jurnalistning mo‘miyosini osori-atiqalar muzeyidan topmasangiz, tirigini topolmaysiz bugungi kunda. Shuning uchun Adliya vaziridan iltimos: raqamdan keyin keladigan otga “lar” qo‘shishni qonuniylashtirib bering, baraka topkur!

Tinglaganingiz parchalar ovoz edi – uchdi-ketdi – ovozga tugma qadab bo‘lmaydi.
Lekin O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi jurnalistlarining tugma qadasa bo‘ladigan so‘zlaridayam xatolar “mijir-mijir”.

“Teledasto’rlar”


Masalan, kompaniya rasmiy saytining bosh sahifasida “Teledasto’rlar”, degan so‘z ko‘rsatuvlar ro‘yxatiga dastor bo‘lib turibdi.

“Dastur”ni bilardik, “dastor” ham onda-sonda ishlatilib turadi. DastO‘r so‘zini qayerdan olishdiykan?

Yerning birinchi sun‘iy yo‘ldoshi uchirilgan kunlarda o‘zbek tarjimonlari orasida bir dadili bo‘lgan ekan, “sputnik”ni “yo‘ldosh”, deb olgan va o‘shandan beri “sputnik” emas “yo‘ldosh”, deb ishlatar edik.

O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi saytida esa, “yo‘ldosh” so‘zidan voz kechibdilar: “Sputnik ko‘rsatkichlari”, deb ishlatishibdi.

Qayoqqa qarayapti, o‘zi, Adliya vaziri N. Yo‘ldoshev (rasman – N. Yuldashev)?

Ha, ha, qayoqqa qarayapti?


Vazir mamlakat prezidenti chet ellik mehmonlar bilan uchrashuvlarda qaysi tildan foydalanayotganiga ham e‘tibor bermayapti.

Mana, “Axborot”ning bugun tilga olganimiz sonidan yana bir parcha.

Syujet Vengriya prezidenti Pal Shmitdning O‘zbekistonga safari, prezident Karimov bilan uchrashuvi to‘g‘risida edi.

“Muzokarada mintaqada tinchlik va osoyishtalikni ta‘minlash, jumladan Afg‘onistondagi vaziyatni barqarorlashtirish bilan bog‘liq masalalar xususida ham fikr-mulohazalar yuritildi.

Prezident Islom Karimov: Problemi svoyey strani doljen reshat sam afganskiy narod. Tolko putyom dostijeniya kompromissa, konsensusa mejdu protivoborstvuyushchimi storonami, vovlecheniya v etot protsess samix afgantsev, a takje sotsialno-ekonomicheskogo vozrojdeniya Afganistana s pomoshchyu mirovogo soobshchestva mojno dostignut mira i stabilnosti v etom gosudarstve.

Prezident Pal Shmitd: Vi, uvajayemiy prezident, yavlyayetes zalogom stabilnosti vsego etogo regiona. Uzbekistan zanimayet vse boleye vesomuyu i avtoritetnuyu pozitsiyu na mejdunarodnoy arene”. 

30 million kishilik xalqi bor O‘ZBEKiston prezidenti ChET ELlik mehmon bilan O‘Z DAVLATI TILIda emas, BOShQA davlat tili – RUS tilida so‘zlashganiga e‘tibor berdingizmi?

Xalqi 10 million kishigina bo‘lgan VENGRIYa prezidenti esa, VENGER tilida gapirdi. O‘zbekistonlik tarjimon uning so‘zlarini O‘ZBEK tiliga emas, RUS tiliga o‘girdi.

Uchrashuv to‘g‘risida O‘ZBEK tilida hikoya qilib berayotgan “Axborot” esa, bu ikki rahbarning aytganlarini DAVLAT TILIga tarjima qilib bermadi.

Adliya vaziri O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan beri kuzatilayotgan bunday ko‘rinishga o‘zining huquqiy bahosini berganmi-yo‘qmi – bilmaymiz.

Lekin “bilamiz”, deb aytish darajasidagi taxminimizcha, Adliya vaziri N. Yo‘ldoshev (rasman N. Yuldashev) 30 aprel kungi buyrug‘i bilan SABABga qarshi emas, OQIBATga qarshi – o‘zbek tilini saksovulday quruq va dag‘al, jonsiz, ruhsiz va rangsiz bir matahga aylantirib qo‘ygan 20 yillik e‘tiborsizlikka qarshi kurashmoqchi...

...deb o‘ylagimiz keldi.

O‘ylagimiz keldi, orzu qildik-da, endi.

Tuyayam hammomni orzu qilgan-ku?!

Muhim eslatma


Adliya vaziri N. Yo‘ldoshev (rasman – N. Yuldashev) 30 aprel kungi buyrug‘i bilan vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralari qabul qiladigan me‘yoriy-huquqiy hujjatlarda “eskirgan va ko‘p ma‘noli so‘z va iboralar, obrazli o‘xshatishlar, epitetlar va metaforalar” ishlatishni ham taqiqlab qo‘ydi.

“O‘zbekiston” telekanali davlatga qarashli muassasa bo‘lgani bilan, har ehtimolga qarshi, bu me‘yorning telejurnalistlarga daxli yo‘qligini eslatib qo‘ymoqchiman.

Blog: Kapron paypoq ortidagi dunyo

Qizlarning paypog‘i boru – kapron paypog‘i – juda yaxshi narsa-da!

O‘sha paypoq orqali qarasangiz dunyo yumshoqroq ko‘rinadi.

Ayniqsa teletasvirchilar yaxshi ko‘radi uni.

Ular kapron paypoqni ba‘zida kameraga kiydirib qo‘yishadi.

Kiydirishadi, deb sag‘al oshirvordim - paypoqni ko‘ziga to‘sib qo‘yishadi. Kameraning ko‘ziga.

Qizlarning paypog‘i orqali qaragan kamera dunyoni yumshoq ko‘rsatadi.

Qizib turgan tandir tegrasiga tikilganmisiz? Havo bilinar-bilinmas jivirlab turarini eslang.

Endi tushayotgan yoxud tarqalayotgan tumanni eslang. Qizlarning paypog‘i orqali olingan tasvir o‘shanaqa bo‘ladi – yuuumshoq bo‘ladi.

Yoki farangi rassom Renuarning (Pьer Ogyust Renuar – 1841-1919) kartinalarini eslang. Paypoq kiydirilgan kamerada tortilgan tasvir o‘shanaqa bo‘ladi.

Mutaxassislar uzoq yillar tasvirning Renuar qo‘llagan usulini rassomning kashfiyoti, deb yurdilar.

Bir necha yilgina oldin ma‘lum bo‘ldiki, Renuarcha usul bor-yo‘g‘i rassomning kaltabinligi (optik ma‘noda aytayapman) oqibati ekan – ko‘zida noqislik boriydiykan. Shuning uchun dunyoni qanday ko‘rsa, shundayligicha chizgan ekan.

Men ham O‘zTVga qizlarning kapron paypog‘i orqali qaramayapmanmi, unga kaltabinlik bilan (optik ma‘noda aytayapman) yondoshib qo‘ymayapmanmi?

Ya‘ni tasvirni buzib qo‘ymayapmanmi?

“Televizor”ning yangisini yozishga yeng shimarar ekan, yaqindan beri har gal shu savol qiynaydigan bo‘lib qoldi.


Keye, dedim bugun,


bu gal televizorni boshqalarning ko‘zi bilan ko‘raman.

Bitta ko‘z “televizorchi”niki – “Yoshlar” telekanalining sobiq jurnalisti Malohat Eshoqulovaniki.

Ikkinchisi – adabiyotshunos olim Baxtiyor Isabekovniki.

25 aprel kuni ikkalovidan iltimos qildim. “O‘zbekiston”ni ko‘rib beringlar, deb.

Ko‘rishdi. Bugun gaplashdim. Ko‘p narsalarni. Lekin bugungi eshittirishga chiqariladigan gapni kecha kechqurun Toshkentda quygan jala belgilab berdi.

Mana bu teletomoshabin Baxtiyor Isabekov bilan muloqotimizning bugungi mavzuga tegishli qismi.

- O‘sha dunyo xabarlarini ko‘radigan bo‘lsangiz, go‘yo O‘zbekistondan boshqa yerning hammasida tabiiy ofatlar bo‘layapti yoki avariyalar bo‘layapti.

Ozodlik: Axborotning xalqaro xabarlar qismini aytayotgandirsiz. Kecha kechqurun ko‘rdingizmi buni yo bugun ertalabmi?

- Kecha kechqurun.

Ozodlik: Kecha kechqurun Braziliyadagi suv toshqinini ko‘rsatayotganda Toshkentda jala boshlangan edimi yoki yo‘qmi?

- U paytda yog‘ayotgan edi. yog‘ish boshlangan edi.

Ozodlik: Braziliyadagini ko‘rsatgan Axborot Toshketning o‘zida bo‘layotganini ko‘rsatdimi ko‘rsatmadimi?

- O‘zida bo‘layotganini ko‘rsatmaydiyam. U xayolga ham kelmaydi. O‘zbekistonda bo‘lgan biror-bir tabiiy ofat yoki ijtimoiy yoki umuman, endi faqat jinoiylarini beradi, jinoiylarning alohida o‘zining ko‘rsatuvlari bor.

Ozodlik: Toshkentda bo‘layotgan jalani ko‘rsatmasligi balki “Ko‘rsatib nima qilamiz? Hamma derazadan ko‘rib oladi” desa kerakda.

- (kulib) Endi bunaqa narsalar qanaqa qilib derazadan ko‘rib olish mumkin? Derazadan men 100-150 metr joyni ko‘raman. Shundoqmasmi? Shahar joyda umuman 100 metrni ham ko‘ra olmaydi.

Ozodlik: Unda nima uchun ko‘rsatmaydi?

- Bizlarda shunday tushuncha hosil bo‘lgan nazarimda bizdagi tabiiy ofatlarni ko‘rsatsa, go‘yo bu O‘zbekiston uchun minus bo‘ladi, deydi olim teletomoshabin Baxtiyor Isabekov.

Tushunmadim, baribir. Balki O‘zTV tizimida ishlagan jurnalist tushuntirib berar?

Shunday umid bilan gap boshlasam, Malohat Eshonqulova, jurnalist emasmi, javob o‘rniga o‘zi savol bera boshladi.

- Hammaning qo‘lida belkurak. Ko‘chada yuribdi tizzasigacha shimini shimarib qo‘yib. Nahotki mana shu oddiy bir holatni yo Axborotda, yo Davrda yoki bo‘lmasa biror-bir ko‘rsatuv qilish ham xavfli bo‘lsa? Ijtimoiy xavfliligi bormi buning? Davlatga aloqasi bormi buning?

Ozodlik: Kechagi jala endi kecha bo‘ldi. Bilmayman, balki bugun Axborot berib qolar. Lekin mana G‘allaorolda sel oldi, boshqa joyda bo‘ldi. Keyingi kunlarda O‘zbekiston televideniyesida sellarni ko‘rsatdimi? O‘zingiz aytganday davlatning aybi yo‘q. Tabiiy ofat bu.

- Shu tabiiy ofatni yoritish uchun ham mulohaza qilib ko‘rishadi. Shuni yoritish uchun ham tepadan qandaydir ishoratlar bo‘lishini kutishadida. Hozir shunaqa qolipga tushib qolganda jurnalistlar. Agar erkin mavzu tanlayman desangiz,  jurnalist kamera yoki qalamini ko‘tarib erkin ravishda yoritmoqchi bo‘lsa, boshida kaltak sinadi. Ular shundan zada bo‘lib qolgan. Shuning uchun ham ishorani kutadi. Qachonki topshiriq bo‘lsa, harakatga tushadi. Aytaylik bir tank bo‘lsa, shuning muruvvatiga o‘xshaydi, deydi telejurnalist teletomoshabin Malohat Eshonqulova.

26 aprel kungi “Axborot”ni hamma ishni yig‘ishtirib qo‘yib, ataylab kutib ko‘rdik.

Yo‘q, ko‘rsatishmadi kecha Toshkentda quygan jalani.

22 aprel kuni paydo bo‘lgan xabarga qaraganda, O‘zbekiston kelgusi 6 yil ichida – 2018 yilgacha to‘la raqamli televideniyega o‘tadi.

Raqamli televideniyening hozirgisidan yaxshi tomonlari juda ko‘p. Hammasini tushuntirib berardimu, o‘zim ham tushunmayman-da!

Tushunganim-tushuntira oladiganim jihati bitta: raqamli televideniyeda tasvir va ovoz favqulodda tiniq bo‘ladi.

Lekin, tez orada mazza qilamiz ekan, deb o‘zbek tomoshabini xomtama bo‘lmay tursin.

Telesignal raqamli bo‘lsayam, uni qabul qiladigan televizoringiz raqamli bo‘lsayam, tasvirchining kamerasi ko‘zidan xotinlarning kapron paypog‘ini yechib qo‘ymasalar, tasvir tiniq bo‘lmaydi.

Hamma gap o‘sha paypoqda qolganini sezayapsizmi?


Muallif: Sarvar Usmon


Hikoya-2: Safarga otlanish

(Hikoya birinchi qismini bu yerda o'qing)

Tong otdi. Derazamdan kirayotgan quyosh nuri yuzimga tushib, qizdira boshladi. Ertalabki uyqu shirin-da, turgim kelmaydi.

-Ramzon tur, nonushta qilamiz,- dedi onam derazamdan mo‘ralab.

Onam mening jonli “budilnik”im. Har kuni ertalab onamning ovozi bilan uyg‘onaman.

O‘rnimdan turib, tashqariga chiqdim. Olapar itim dumini likillatib, oldimga yugurib keldi.

Kechasi yoqqan yomg‘ir ortidan yerdan ko‘tarilayotgan bug‘lar sekin-asta osmonga ko‘tarib, bulutlar qa‘rida g‘oyib bo‘lardi.

Ariqda shildirab oqayotgan suvga yuzimni yuvdim. Muzdek suv butun badanimga tetiklik bag‘ishladi.

Kecha kechqurun o‘zimga bergan ahdimni eslab, dasturxon boshiga kelib o‘tirdim.

-Yaxshi yotib turdilarmi? Qani bu yoqqa o‘tiring Ramzonxonto‘ra,- dedi otam meni erkalatib.

Rossiyaga ketish fikrimni otam qanday qabul qiladi, degan fikrda dasturxon chetiga o‘tirdim.

Dasturxonda turshak, yong‘oqning mag‘zi, uzumdan tayyorlangan shinni va tandirda yopilgan non. Hammasidan oz-ozdan yeb olgach, o‘zim so‘z boshladim.

- Ota, men Rossiyaga borib ishlab kelsam degandim, shu fikrga siz nima deysiz?

Otam piyoladagi choyni simirib ichdida:

-Sen ham katta bo‘lib qolding, u yoq- bu yoqlarni ko‘rib, aylanib kelsang bo‘laveradi. Oq-qorani, yaxshi yomonni taniysan, o‘g‘lim. Lekin onang rozi bo‘larmikan,- deya onamga qaradi.

-Men aytdim-ku bormaydi deb, bormaydi. Kim qayoqqa ketsa ketar, lekin men o‘g‘limni hech qayoqqa jo‘natmayman,- deya onam o‘rnidan turib ketdi.

-Onangni men o‘zim ko‘ndiraman. Qishloqdan Rossiyaga tanishlar ketsa, ularga qo‘shilib borasan, maylimi o‘g‘lim,- dedi otam.

-Raxmat,- dedim xursand bo‘lib.

Nonushta tugagach, olaparimni ergashtirib, dalaga jo‘nadim. Yo‘l-yo‘lakay muhabbatimni ham bir ko‘ray deb, uning uyi oldidan o‘tgan yo‘ldan ketdim.

Oradan bir-ikki kun o‘tgach, ammamning o‘g‘li Furqat aka biznikiga kelib, otam bilan maslahatlashdi va meni Rossiyaga olib ketishga rozi bo‘ldi.

Bir tomondan xursand edim, lekin begona yurtda meni nimalar kutayotganini o‘ylab yuragim siqilar edi.

Otam, onam va muhabbatimni tashlab ketayotganimdan ich-ichim tirnalardi.

Hay, bu yog‘i Ollohga ayon. Yigit kishining risqi ko‘chada... boshga tushganini ko‘z ko‘radi!

Davomi bor...

Blog: Ramzon Jo‘ra hikoyalari

Birinchi hikoya: 2008 yilning bahori...


Chekka, olis-olislardagi  bir so‘lim qishloq... Anhorda oqayotgan suvning  shildir-shildiri, chumchuqlarning chug‘ur-chug‘uri, chang va tor ko‘chalar- bolaligim kechgan ko‘chalar…

22 yoshga ham kiribmanki, qishloqdan tashqariga biror marta chiqmabman. Shunaqa soddagina o‘zbek yigitiman. Sababi men barcha narsamni o‘sha yerda, vatanimda  qilaman, deb o‘ylardim!

O‘rta maktabni a‘lo baholarga tugatgach, o‘qishga kirishga harakat qildim... talaba bo‘ldim... diplomni qo‘lga oldim...

Lekin xayotimda o‘zgarish bo‘lmadi. Yana so‘lim qishlog‘imga qaytdim. Balki barchasiga o‘zim sababchidirman. Biror joyga mutaxassisligim bo‘yicha kirib ishlay desam, bo‘lmadi.

Oshnolarim, sinfdoshlarim esa menga Rossiyaga borib ishlashni taklif qilishdi. Avvalo rad etdim. Sinfdoshlarim, tengqurlarim orasida Rossiyaga ketganlari ham ko‘p edi. O‘ylardimki, qishlog‘imda ham hamma narsani qilsa bo‘ladi.

Keyin qishloqdan ketishni istamasligimning boshqa bir sababi ham bor edi. Mening muhabbatim yashardi qishloqda. Hozirda kun, kunora diydorlashayotganim, ketsam sog‘inch, hijron azoblaridan qo‘rqdim.

Keyin daryodagi baliqlarni qarmoq bilan kim ushlaydi? Kim ekinlarga qaraydi, kim dala ishlarini bajaradi, kim mollarga qaraydi?

Mensiz butun bir qishloq, hovli, mahalla huvullab qoladi-yu. Bo‘lishi mumkin emas! Hech qayoqqa ketmaymayman!

Oradan ancha vaqt o‘tdi. Muhabbatim bilan kun ora uchrashib turamiz. Unga dunyo-dunyo va‘dalar beraman... Hayot qiziqarli...

Bir kuni  tushdan so‘ng oshnolarim meni so‘rab, uyimizga keldi. Ular Rossiyaga pul ishlash uchun ketayotgan edi. Ular bilan quchoqlashib xayrlashdim. Oq yo‘l tiladim.

Onam ularning safarga ketayotganini eshitib, ro‘molchaga shirinliklar tugib, ularga tutqazdi. Duolar qildi.

Do‘stlarim bilan xayrlashib, uyga kirsam, otam bilan onam o‘zaro suhbatlashayapti.

- Ramzonni ham Rossiyaga jo‘natamizmi xotin, mana tengqurlari ham ketayapti. Borib ishlab keladi,- dedi otam, menga eshittirib.

Men eshikdan kiriboq, qishdan qolgan sandalning yoniga cho‘kkalab, onamning javobini kutdim.

- Nima qiladi borib, begona yurtga? Shu yerda yuraversin, o‘g‘lim. Bir ilojini topib, uylantirib qo‘ysak bo‘ldi-da, keyin o‘zi biladi,- dedi onam.

Ona-da, baribir mehri boshqacha!


- Mayli o‘zinglar bilasizlar, menga ham ko‘zimning oldimda yurgani ma‘qul,- dedi otam menga qarab.

Men esa yerga qaradim. Bolaligimdan otamning ko‘zlariga tik qaray olmasdim.

Yarim tun uyqum kelmaydi. Hayolimda Rossiyaga borib, pul ishlab kelish, keyin esa uylanish. Muhabbatimga tezroq yetishish.

Borib u yerda pul ishlay olamanmi? Bormasam uylanishim uchun to‘yimga kim pul beradi? Uylanmasam bo‘lmaydi, degan fikr hech hayolimdan ketmasdi.

Boraman, dedim o‘zimga o‘zim. Ahd qildim. Bir yil borib, ishlab kelaman bo‘ldi, boshqa borish yo‘q! Balki omadim kulib, boyib ketarman. Lekin rus tilini bilmasligim bois ikkilanardim. Har xolda javob qaytara olaman-ku. Tong otsin otam bilan maslahatlashib ko‘raychi, nima deydilar.

Xonamning  derazasini ochib qo‘ydim. Tashqarida mayin shabada esardi, biroz o‘tib, yomg‘ir tomchilay boshladi...

Davomi bor...

O‘zbekiston Yevropadan qolishmaydi, daje...

Asal o‘rniga zahar


- Seni bu qadar so‘k oshiga surnay chaladigan anoyi, deb o‘ylamagandim, deb ta‘na qilib qoldi kecha yaqin o‘rtog‘im.

- Ha, o‘rtoq, dedim, xato qilmoq bordir, tuzatmaslik ordir – ayt, aybim bo‘lsa tuzatay?

- O‘zTV bog‘dan kelsa, sen tog‘dan kelasan “Televizor” eshittirishingda, har shoirning o‘z sozi bor, ma qilasan o‘ziyni qiynab, aralashma shu televizorchilarga, baribir quloq solishmaydi, deb uqtirmoq bo‘ldi o‘rtog‘im.

- Endi, o‘rtoq, bu dunyoni har kim o‘z qarichi bilan o‘lchaydi, nazaringda qo‘shoqning orasida bo‘shoq bo‘layotgandirman, lekin men “Televizor”ni televizorchilar eshitsin uchun emas, tomoshabin eshitsin uchun qilaman – nimani ko‘rayotganini bilib ko‘rsin, deyman, men senga asal beray, deb tursam, sen menga zahar berma, dedim dilim og‘riganday bo‘lib.

Og‘riganday bo‘lib turgan dilimdan “yog‘ochni o‘z ichidagi qurti yeydi” degan gap o‘tdi. Lekin dilimdagini tilimga chiqarmadim – do‘stni ayamoq lozim, bunday paytda gapirganing kumush, gapirmaganing oltin. Gapdan – gap, cho‘pdan xas chiqishini bilaman-da!

Do‘stimning gapidayam bir hikmat bordir, dedimu bu gal O‘zTV ko‘rmadim.

“Evronyus” ko‘rdim


Bir necha yirik tillardagi “Yangiliklar”ini butun dunyo ko‘radigan “Evronyus”da keyingi kunlarda O‘zbekiston to‘g‘risida reklama roligi  namoyish qilinmoqda va uni ko‘rib, bir o‘zbek o‘laroq sevindim.

Rolik "Xalqaro valyutu jamg‘armasiga ko‘ra, O‘zbekiston byudjetidagi profitsit va hukumat qarzlarini past darajada saqlab qolgan holda moliyaviy inqirozni epchillik bilan yengib o‘tmoqda", degan so‘zlar bilan boshlanadi.



Sevingan bir men emas. “Jahon” ham sevinibdi – Tashqi ishlar vazirligining axborot agentligini aytyapman.

“Jahon”ning fikricha, rolikning “Evronyus”da namoyish qilinishi O‘zbekistonga “xorijiy sarmoyadorlar va sayyohlarning e‘tiborini jalb etishga xizmat qiladi”.

Tuqqaninggayam yoqadigan to‘g‘ri gap bu. Bunday roliklarni nafaqat “Evronyus”da, balki jahonning boshqa barcha yirik telekanallarida ko‘p va xo‘b ko‘rsatish kerak.

Bunday reklama uchun bugun sarflangan bir so‘m ertaga ikki so‘m bo‘lib qaytib kelishi mumkin.

Menga desa, xo‘o‘v Afrikaning qoq markazidagi davlatlar TVlaridayam ko‘rsatishsin – oftobdan jizza bo‘lgan afrikaliklar bahoru kuzda O‘zbekistonga kelib salqinlab ketishsin.

Endi bu rolikdan kutiladigan samara to‘g‘risidagi taxminlarimiz.

Sarmoyadorlar to‘g‘risida


O‘zbekiston hukumati o‘zining “Jahon” agentligi tili bilan bu rolik O‘zbekistonga “xorijiy sarmoyadorlar va sayyohlarning e‘tiborini jalb etishga xizmat qiladi”, deganini boya aytdik.

Sarmoyadorlarni rolik qanchalik ishontira olishi to‘g‘risida bir narsa deyish qiyin. Chunki pul jigardan paydo bo‘ladi. Puli bor odam uni sanashniyam biladi. Puli bor odam bir-ikkita rolikka ishonib, “jigar”ini jomadonga joylab O‘zbekiston qaydasan, deb yo‘lga chiqib ketavermaydi. Hisob-kitobini qiladi, chaqirayotgan mamlakat qonunlarini, investitsion muhitini o‘rganadi.

Endi sayyohlar to‘g‘risida


Bugungi kunda – Internet Zamonida anoyi sayyoh qolmadi. Bugungi sayyoh, ayniqsa yevropalik sayyoh bo‘ydoqning ko‘zi bilan xotin olmaydigan, dallolning ko‘zi bilan mol olmaydigan odamdir – tish kavlagichniyam dabdurustdan sotib olmaydi, avval Internetga kiradi, kavlagich sotib olganlarning sharhlarini o‘qiydi, shundan keyingina bir qarorga keladi.

“Evronyus”da namoyish qilingan O‘zbekiston to‘g‘risidagi rolikni ko‘rgan yevropalik ham sayohat byurosiga borish oldidan Internetga kiradi.

Bugun biz ham shu ishni qildik.

Quloqdan ko‘z haq


Maqtovdan tanqid ko‘proq ekanligini ko‘rdik.

Maqtovlar:

“Ovqatlari mazali va arzon. Ikki kishi 5-6 dollarga ovqatlanishi mumkin”.

“Taksi arzon”.

“Toshkent - Samarqand poyezdi tuzuk. Tozagina”.

“Samolyotlari yangi – qo‘rqmay uchasiz”.

Tanqidlar:

“Taomning arzoni mahalliylar ovqatlanadigan oshxonalarda – jirkanmayman desangiz kiring”.

“Taksiga o‘tirar ekansiz, avval narxini kelishib oling, aks holda ikki dollarlik yo‘l uchun 50 dollaringizni shilvolishadi”.

“Toshkentga Rossiyadan uchar bo‘lsangiz, toqatli bo‘ling – passajirlarning 95 foizi mehnat muhojirlari – “Odobnoma” darslariga birontasi ham kirmagan”.

“Aeroportdan tezda chiqib ketishni xayolingizga ham keltira ko‘rmang. Pasport nazoratida kamida bir yarim soat, bagajni yana bir soat kutasiz, bojgir bagajingizni skanerda tekshirib bo‘lishi uchun yarim soat yo‘qotasiz. Hayajonlanmang. Aeroportdan eson-omon chiqib olganingizga shukur qiling”.

“O‘zbekistonga borarkansiz, pul uchun qop olivoling – 100 dollarli bitta pulni 230 ta qog‘ozga almashtirib berishadi – o‘zbekcha eng yirik pul – mingtalikning qariyb ikki yarim pachkasi”.

“Kirishdayam, chiqishdayam deklaratsiya to‘ldirishda ehtiyot bo‘ling – yoningizdan deklaratsiya qilinmagan bir dollar chiqib qolsayam - ishingiz xalta – bojgirga “uzatib” qutulasiz”.

So‘k oshiga surnay


Xullas, maqtovdan tanqid ko‘p. Aaancha ko‘p. Biz faqat o‘znikini yomonlasang, o‘zgadan mehr ko‘tariladi, debgina tanqidlarning hammasini keltirmayapmiz. Qolaversa, hammasini keltirishning iloji ham yo‘q.

Qissadan hissa shuki, O‘zbekiston hukumati “kimsan falonchi” “Evronьyus” orqali mehmon chaqira boshlagan ekan, mamlakatni mehmonbop qilishning chora-tadbirini zudlik bilan ko‘rishi lozimligi ko‘rinib turibdi.

Axir mehmonning oldiga osh qo‘y, ikki qo‘lini bo‘sh qo‘y, deyishadiku!

Aks holda “Evronьyus”ga ishonib kelganlar uylariga maqtanganning uyiga bor, kerilganning to‘yiga bor, deb qaytishlari mumkin.

Ana unda uyat bo‘lib qoladi.

Uyat esa, o‘limdan qattiq.
.

Ozodlik Odnoklassnikida