жума, сентябр 19, 2014 маҳаллий вақт 12:48

OzodMaktub: Farzandim bunday tuzumda o‘sishini istamayman!

"Mana bir yildirki, Ozodlik saytiga kirib sharh qoldirmasam-da, barcha maqolalarni qoldirmay o‘qiyman. Bugun shu maktubni yozishga jazm etdim. Chunki sizlarga ishonaman..." deb gap boshlagan mushtariy O‘zbekistonda oliy ma‘lumotli yosh kadrlarning ahvoli haqidagi achchiq tajribasidan tug‘ilgan xulosasini bayon qildi.

***********************************************************************

Men o‘z mehnatim va bilimim bilan yurtimizning eng nufuzli institutlaridan biriga davlat granti asosida o‘qishga qabul qilindim. Buning uchun yaratganga shukurlar aytaman.

Xullas, 4 yil o‘qish mobaynida prezidentimiz, uning qilayotgan buyuk ishlari, mulozimlarining amalga oshirayotgan sa‘yi harakatlari, yurtimizning yil sayin rivojlanib borayotgani xaqida ajabtovur maqtovlar va faqat ijobiy faktlar bilan aldab qulog‘imizga quyib qo‘yishgan ekan. Men buni o‘qishni bitirgach anglab yetdim.  

Hammasi 4-kursni bitirish paytlaridan boshlandi. Zamdekanimiz (dekan muovini - tahr.) qo‘limizga shartnoma tutqazib ishga joylashib kelinglar, aks holda, diplom ishi himoyasiga qo‘yilmaysizlar, dedi.

Aytishicha, biz o‘zimiz yashaydigan hududdagi faqat davlat tashkilotlaridan biriga ishga joylashib, sharnomani imzolatib kelishimiz kerak ekan.

Vaholanki, davlat dasturi bo‘yicha OTMning (Oliy ta‘lim muassasasi - tahr.) o‘zi talabalarni ish bilan taminlashi kerak. Mayli, deb uyimga vodiyga keldim. Lekin hech qaysi tashkilot hali diplomini qo‘liga olmagan talabani ishga ololmasligini aytdi.

TANISh-BILISh bilan ish bitirdik. O‘qishni tamomlab, diplomsiz uyga qaytdik. Byudjetda o‘qiganlar 3 yil davlat tashkilotida ishlasagina diplomi berilar ekan. Diplomdan ko‘chirma berishdi, xolos. ChIDAYMIZ.

Men bilan shartnoma imzolagan tashkilot ko‘ngildagidek bo‘lib chiqmadi. Davlatdan allaqancha milliard qarzi bor, ish xaqi berish uchun faqat kredit oladi, oylik esa 2 oyda atigi 100 ming so‘m. U ham bo‘lsa 100% plastik.

4 oy zo‘rg‘a sabr qildim. IShIMNI O‘ZGARTIRDIM. Yangi ishxonam ham davlat tashkiloti bo‘lib, oylik vaqtida berilardi. 350 ming so‘m 100% plastikda. Avvalgisiga qaraganda yomonmas shukur qildim.

Bo‘rini yesa ham, yemasa ham og‘zi qon, degan maqolni tushunib yetdim. Yangi ishxonamdagi barcha hodimlar poraxo‘r edi. Shu qatorda mijozlarimiz ham meni shunday o‘ylarkan. Halolligim ortidan bir necha bor pand yedim.

Ishxonadagi turli bahonalarni ro‘kach qilib, pul yig‘ishlar odamni hayratini oshiradi. Aqlini shoshiradi. Quruq oylik bilan oyning oxirigacha yetib borish ehtimol. Oylikni naqdlashtirish esa 12 %. Halol peshona teringku bu, deydigan mard yo‘q. Baribir pora olishga majbur bo‘ladi kishi.

IShIMNI O‘ZGARTIRDIM.

Bankda 6 oy ish o‘rganib yurdim oyliksiz. Hammadan barvaqt kelib hammadan kech ketardim. O‘zimni egallagan bilimlarim, mehnat faoliyatim bilan jamoada o‘rin topishga harakat qildim.

Afsuski, KATTA TANIShI bo‘lmagan inson GADO ekan. TANISh-BILISh bilan buyrug‘im chiqdi. Oylik yaxshi 800 ming. 100 % plastik, 50% ini bankning o‘zi naqdlashtirib beradi. Bir amallab harajatlarga ulguryapman. Mening yutug‘im bo‘ydoqman. Bilmadim, agar uylansam oylikni ro‘zg‘orga yetkaza olamanmi?

Ana yoshlarga yaratilgan imkoniyat, ana demokratiya, ana prezidentning “buyuk” ishlari natijasi, ana amaldorlarning sa‘yi harakatlari samarasi!

Qo‘limda diplomim yo‘q. Yana bir yildan keyin olaman. 2 yil davomida 3 ta joyda ishladim. Buni o‘zim xohlaganim yo‘q. Majburlikdan qildim. Men ham bir joyda “ko‘karishni” xohlagandim. Bankda ham mamlakat bo‘ylab chuqur ildiz otgan korruptsiya ta‘siri yaqqol seziladi.

OTMda AZIZ USTOZLARIMIZ aytgan gaplari butunlay teskari bo‘lib chiqdi. Agar haqiqatni biror yerda og‘iz ochib gapirsam bormi, xalq dushmani va vatan xoiniga aylanaman qolaman. Hamma jim. Chunki DIKTATORdan qo‘rqadi.

Endi savollar quyilib kelyapti:

Nega davlat tepasidagi vatan boyliklarini o‘zlashtirib, chetga sotib boylik orttirayotganlar vatarparvar-u, bu yoqda ertadan kechgacha ter to‘kib halol ishlab mehnatiga yarasha haq olmagan, kamiga dakki eshitgan yana qo‘rqqanidan jim yurgan oddiy xalq birgina haqiqatni talab qilishi bilan vatan dushmani, diniy ekstremistga aylanib qoladi?

Nega DIKTATOR va uning mulozimlariga sakkiz bukilib qulluq qilayotganlar vatanparvar, vatanni jondan sevguvchi-yu, ular siyosatiga qarshi chiqish u yoqda tursin, oddiy bir fikr bildirgan odam vatan dushmani bo‘lib qoladi?

Nima, Rossiyada oilam, bolam-chaqam, deb ishlab yurganlar vatan xoinimi?

Harom yeyishni xohlamay halol pul topgani chetga ketganlar vatanini sevmaydimi?

Men yaratgan egamni, xalqimni va yurtimni sevaman, o‘zidan iloh yasab olgan IAK ni emas. Va men, bir narsaga umid qilaman: kun kelib chetga umrbod ketganlar katta sarmoyalar bilan qaytadi. Rivojlanamiz! Butun turkiy xalqlar, jumladan Markaziy Osiyo xalqlari bir kuni birlashadi!

Hozircha jim ishlashda davom etamiz. Har yil mehnat ta‘tilida xorijda dam olib kelish, ota-onamni hajga yuborish, uylanish, yangi uy solish, mashina olish, bola-chaqa orttirish kabi “xomhayollarni” 10 yil keyingi kelajak uchun asrab qo‘ydim.

Mening farzandim bunday tuzumda tug‘ilib o‘sishini, bog‘chadan qorni ochiqib jarohatlar bilan qaytishini, maktabda boyning bolasi oldida mulzam bo‘lishini, Institutga 60 ballik ilmi bilan imtiyoz asosida o‘qishga kirib olgan tentak chala soldatlarning kasriga talabalikdan mahrum bo‘lishini, idorama-idora ish qidirib, sarson yurishini, uylanish va mashina olish uchun harom pul topishini, oilasini boqish uchun bechoralarni haqqini noxaq yeyishini aslo istamayman.

Hurmat bilan,

OLIYJANOB


Blog: Facebookdagi o‘ttiz bir “qo‘rqmas” haqida badiha

Seshanba kuni peshindan keyin internetdagi ikkita ijtimoiy tarmoqda “Qo‘rqmayman” degan fleshmob boshlandi. To‘rtta jurnalist tashabbusi tadbir boshlanganidan 15 soat o‘tib, 31 kishi qo‘lida ”Qo‘rqmayman” degan yozuv bilan tushgan suratini Facebookdagi sahifasiga ildi.

Facebook ijtimoiy tarmog‘ida borayotgan “Qo‘rqmayman” nomli fleshmobga O‘zbekiston ichkarisidan qo‘shilayotganlar ko‘p hollarda yuzini ko‘rsatmasdan,bir parcha qog‘ozga “Men qo‘rqmayman” deb yozib, internetda e‘lon qilmoqda.

O‘z rasmini qo‘yganlardan biri hozir Kandada muhojirlikda yashayotgan andijonlik jurnalist G‘afurjon Yo‘ldoshev nega qo‘rqmasligini she‘riy satrlarda ifodaladi:

Qo‘rqmayman men diktatoringdan,

Buni ana, bilganlar aytsin.

Xalqimni och-yalang‘och qilgan,

O‘sha diktator mendan qo‘rqsin.

Odamlarga yorug‘lik bermay,

Gazni yegan, oltinni yegan,

O‘sha mechkay, yeb to‘ymas, yuho –

Islom Karim bizlardan qo‘rqsin!

Bu misralar tagiga izoh qo‘ygan Mister Qalampir ismli yuzer G‘afurjon akani olqishladi:

“Gap bo‘lishi mumkin emas. Mana bor ekanku, haqiqiy qo‘rqmaydiganlar. Kimdan qo‘rqmagani va nima uchun qo‘rqmayotganini aniq ravshan yozgan. Bravo!”

Termizlik 31 yashar muxandis yigit Umid Soatov esa o‘z jasurligini “Agar doimo qo‘rqsak¸ unda yashashdan nima ma‘no bor?!” deb izohladi.

Shvetsiyada istiqomat qiladigan o‘zbekistonlik siyosiy faol Dilobar Erkinozoda Facebook ijtimoiy tarmog‘ida “Qo‘rqmayman” degan sahifani ochdi.

- O‘ychi o‘ylanguncha, tavakkalchi ish bitiradi! Ko‘p o‘ylanmasdan qo‘rqmasligimizni izhor qilaylik, - deydi blogger bilan suhbatda fleshmob faollaridan biri Dilobar Erkinzoda.

Dilobar ErkinzodaDilobar Erkinzoda
x
Dilobar Erkinzoda
Dilobar Erkinzoda

Tadbirni AQShdan turib qo‘llab-quvvatlayotgan Ahmadjon bunday fleshmoblarning samarasiga ishonishini o‘z sahifasida yozdi.

Ahmadjonning fikricha, bundan ikki yil avval Belarusda shunday tadbir o‘tkazilgan va ancha shov-shuvga sabab bo‘lgan. Bu tadbirda belarusliklar hushtak chalib, diktatorga e‘tiroz bildirgan edi.

Ayni paytda 10 millionga yaqin aholi yashaydigan Belarusda o‘tkazilgan fleshmobda o‘n minglab kishi qatnashgani aytiladi.

31 million kishi istiqomat qiladigan O‘zbekistondan esa hozircha 31 kishi qo‘rqmas ekanini ijtimoiy tarmoqda izhor qildi. Ya‘ni, 1 milliondan 1 kishi hozircha “qo‘rqmayman”, deb ayta oldi.

Tadbirni Ukrainadan turib qo‘llayotgan Do‘stanazar bu raqamni oz deb bilishini aytarkan, ayni paytda bu ahvolni tabiiy, deb baholaydi.

“Nayzaning uchi doimo nozik bo‘ladi, bu 31 kishi ulkan nayzaning uchi, xolos” deydi Do‘stnazar.

Ayni paytda ko‘pchilik bu tadbirga bepisandlik bilan ham qaramoqda.

x

Tadbir ishtirokchilaridan biri bo‘lgan amerikalik talaba qiz Tinch okeani sohilidagi qumloqqa “Qo‘rqmayman” deb yozib qo‘ydi.

Bir pasdan keyin kelgan odatiy to‘lqin bu yozuvni yuvib ketdi va kichikkina hodisa, go‘yoki ayni fleshmob taqdiriga bitilgan ramziy bashorat o‘laroq ko‘rindi.

Va, 31 millionning og‘zidan tushmay kelayotgan savol yana tilga ko‘chdi - xo‘sh, nima foyda bunday tadbirdan?!

Men bu savol javobini Ozodlik mushtariylaridan kutib qolaman...


Blog: Xiyobonda bo‘saxo‘rlikni taqiqlash kerakmi?..

Ozodlik bloggeri Toshkent markazidagi Amir Temur xiyobonini kezdi va ko‘rgan-kechirganlarini qog‘ozga tushirdi. Bu gal faol blogger xiyobonni to‘ldirib, o‘pishayotgan yoshlarni "bo‘saxo‘rlar" deb atar ekan, bu manzaradan xulosalarini bayon qildi.

*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  

Bog‘-xiyobonda bo‘zaxo‘rlik qilib o‘tirgan bo‘z yigitlarni ko‘p ko‘rgansiz, a? Endi deng, bo‘saxo‘rlar ham ko‘payib ketdi.

“Obbo, bo‘saxo‘rlar kim bo‘ldi” deysizmi? Kim bo‘lardi, kuppa-kunduzi bir-birining pinjiga kirib, o‘pishayotgan oshiq-ma‘shuqlar-da.

“Hoy, errayim, o‘pishsa o‘pishaversin, senga nima, endi birovning labiga xo‘jayinlik qilmoqchimisan?!” deya gapga omoch solmay turing.

So‘z erkinligi degich tansiq ne‘matdan foydalanib ikki og‘iz mulohazamni bildirib olay, e‘tirozingiz bo‘lsa, keyin eshitmagan nomard!

Sobiq Toshkent shahar hokimiyati, hozirgi Xalq banki binosi biqinidagi xiyobonga yo‘lingiz tushib qolsa, bo‘sh o‘rindiq topaman deb xomtama bo‘lmang.

Aksar skameykalarni serehtiros juftliklar egallagan bo‘ladi. “O‘psa netar– yuvsa ketar!”

Shahidlar xotirasi (!) xiyoboni ham sevishganlarning visol makoniga aylanganiga allazamon bo‘ldi.

“Pand-nasihatni nabirangizga qilasiz,boboy, toshingizni tering, birovning ishiga burun suqmang, xopmi?!”

Senat ortidagi so‘lim Anhor bo‘yi ham qaynoqqon oshiq-ma‘shuqlarning “siyosiy boshpanasi”ga aylangan. “Sayr bahona, diydor g‘animat!”

Botanika bog‘ini-ku aytmay qo‘yaqolay, chirmovuqdek chirmashgan juftlarni qizg‘in “ijod” ustida ko‘rasiz. “Yoshlik – beboshlik!”

Ro‘yxatni davom ettiraveraymi?

Bo‘lar, a?

Yuksak axloq haqida nutq irod qilib, kulgiga qolmay. Axloq degani “modadan qolgani”ga ancha bo‘ldi, shekilli.

Lekin... baribir bu ahvolda bog‘-xiyobonga voyaga yetmagan bola bilan yo‘lab bo‘lmasligini aytsam, eskichilikda ayblamassiz.

Ota-onasi bilan sayr qilib yurgan mardum “tekin tomosha” ustidan chiqib, o‘ng‘aysiz holga tushishini aytsam, zamondan orqada qolishga yo‘ymassiz.

Albatta o‘pishish – mutlaqo shaxsiy ish. Ammo jamoat joyda ehtiroslarga erk berishni ham shaxsiy ish deb bo‘ladimi?

Indoneziya, Malayziya, BAA singari davlatlarda jamoat joyda o‘pishganlarga jarima yo qamoq jazosi tayinlanar ekan. Osiyo Osiyo-da, dersiz.

Bu yog‘i Yevropa – Vena metrosi, Tbilisi xiyobonlarida ham o‘pishish taqiqlangan deb eshitaman.

O‘zbekistonda ham jamoat joylarda o‘pishishni taqiqlash kerakmikan?

Yo‘g‘e, yasoqdan ish chiqmas-ov. O‘zi shundoq ham taqiqlar serob bo‘p turganda yangisini o‘ylab topmaylik, to‘g‘rimi? Qolaversa, taqiqlangan mevaning ta‘mi shirinroq bo‘lib chiqmasin...

London metrosida o‘pishish uchun alohida hudud ajratilgan deb o‘qigandim. Balki bizda ham oshiq-ma‘shuqlarga maxsus joy ajratish kerakdir.

Ehtimol, ovloq maskan topolmay jamoat ko‘z o‘ngida xo‘rozqand shimishayotgan oshiqlarni tushunib, ularning tinchini buzmagan ma‘quldir?

To‘xtang, to‘xtang, masalaning rosmona yechimi yoshlarning e‘tiqodi, intellektini oshirishda emasmikan?..

Injiq mushtariy


Blog: Shakar taqchilligining asl sababini bilasizmi?

Shakar uchun navbat.

 

Shu kunlarda shakar taqchilligi mavzusi odamlar og‘zidan tushmayapti. Bemalol va bedallol sotilgan mahsulot birdani tanqislashib, otliqqa ham topilmay qolgach, odamlar gapiradi-da, to‘g‘rimi?

Shakar bahosi he yo‘q-be yo‘q 2800 so‘mdan 7000-8000 so‘mga sapchiganidan xabaringiz bor. Bozoru rastalarda turnaqator navbatlar yuzaga kelayotganini ko‘ryapsiz. Raiyat uch-to‘rt so‘m arzonroqqa olish ilinjida saraton oftobi tig‘ida soatlab kutayotganiga o‘zingiz guvohsiz. 

Shakarning tanqis va tansiq bo‘lib qolganiga turfa vajlar keltirilyapti.

Kimdir: “Xorazmdagi shakar zavodi oshib borayotgan ehtiyojni qoplolmay qoldi”, deydi. Bo‘lsa bordir. O‘zi shirinlikka “suyagimiz yo‘qroq”, yil-o‘n ikki oy ishtahamiz karnay shakarga.

Yana kimdir: “Mahsulot narxi ko‘tarilib ketganiga konserva yopish mavsumi boshlangani sabab”, deydi. Ehtimol shundaydir. Qish g‘amini yozda yeyishga odatlanganmiz, chillada jillaqursa uch-to‘rt banka murabbo yopib olmasak bo‘lmaydi.

Hushyor soliqchilarimiz esa insofsiz chayqovchilarni “shakaromaniya”ning bosh aybdori qilib ko‘rsatishyapti. Bo‘lishi mumkin. Chapdast tujjorlar hamisha va hamma zamonda vaziyatdan foydalanib qolishga urinadi. Eskidan qolgan gap bor-ku, echkiga jon qayg‘usi, qassobga yog‘!

Lekin, menimcha, shakar taqchilligining asl sababi boshqa!

Oxirgi yillarda shakardan haddan ziyod istifoda etdik.

Qishin-yozin og‘zimizdan bolu shakar tomadi. Arboblarimizni nuqul maqtaymiz, kimo‘zarga shakarguftorlik qilamiz.

O‘rtamiyona rahbarlar haqida so‘z borsa ham gaplarimizga mo‘l-ko‘l shakar sepib olamiz. Kattaroq rahbarlar xususida gap ochilsa-ku, har bir so‘zimizni shakarga obdon bulamasak, ko‘nglimiz joyiga tushmaydi.  

Ochig‘i, shirinxo‘r bo‘lib qoldik. Shirin-shakar gaplarga mukkamizdan ketdik. Sal taxirroq gapga toqatimiz yetmaydi, andak achchiqroq tanqidga jilla tobimiz yo‘q.

Alhosil, shakarguftorlikka berilib ketib, shakarning oylik “limit”ini azza-bazza bir kunda ishlatib qo‘yyapmiz. Shunday bo‘lgach, shakar chidash berarmidi bizga?! Shunday bo‘lgach, shakar oshmasdan, tuz oshsinmi?!

Shakarga ruju qo‘yib, shirinxo‘r bo‘lish durust emas. Hadeb shakarguftorlik qilishning oqibati yaxshi bo‘lmas.

Qilni qirq yoradigan ustamon iqtisodchilar “shakaromaniya” borasida o‘z fikrini aytar. Ammo, mening fikri ojizimcha, maqtovbozlik va haybarakallachilikdan andak tiyilsak, shakar tejalib, mahsulot narxi tushishi turgan gap...

Shirinxo‘r mushtariy


Blog: Bir kelib ketingiz Bobotog‘imizga

Men Surxondaryo viloyati Uzun tumani Bobotog‘ QFY Yangiobod mahallasi Malik qishlog‘i haqida sizlarga hikoya qilmoqchiman. Bizning qishloq, nafaqat bizning, balki butun Bobotog‘ uch tarafi Tojikiston bilan o‘ralgan chegara hududidir.
 
Adashmasam, 2001 yil edi - chegara hududidagi aholining xavfsizligini ta‘minlash maqsadida Tojikiston va O‘zbekiston o‘rtasida tikansimlar torta boshlashdi. Tojiklar emas albatta, biznikilar. Malik qishlog‘i esa simdan tashqarida qolib ketdi, o‘zi omon zamonda arang boriladigan qishloqqa o‘tib qaytish yanada qiyinlashdi. Shaharga, bozorga tushib chiqish uchun ham kamida ikkita chegara posti tekshiruvidan o‘tishga majbur bo‘lardik. Shu-shu, mana, qariyb 10-11 yildan buyon “qishloqni ana ko‘chirarmish, mana ko‘chirarmish” degan tashvishda qishloqliklar aytarlik birorta imorat ham qurmasdan, xavotirda o‘tkazmoqda kunini. Va nihoyat, qishloqliklar qo‘rqib kutishgan, lekin qachondir bo‘lishi muqarraru, qachonligi mavhum bo‘lgan o‘sha kun ham yetib keldi.
 
Bu tarixiy kunlar 2012 yilning yoz oylariga to‘g‘ri keldi.

Yodimda o‘shanda bir necha harbiy kiyimdagi amaldor va ularning yonida papka qo‘ltiqlab olgan 1-2 yugurdagi kelib, qishloqni qayoqqa ko‘chirish to‘g‘risida qishloq ahli bilan rosa bahslashishdi. Bir yerning joyi to‘g‘ri kelmasa, boshqasiga suv chiqarish muammo edi. Bobotog‘ning nafas olib bo‘lmaydigan darajada isib ketgan havosida, haligi amaldorlar chodir yasattirib, hansirab chodirga kirib olishgan, ustma-ust sovuq suv ichishardi. Qishloq ahli esa tashqarida jaziramada ularning qarorlarini kutishardi. Nihoyat, malikliklarga Guliston qishlog‘ining qoq o‘rtasida joylashgan, qaysidir bir fermerga tegishli, lekin necha yillardan buyon suv chiqmay qurib-qaqrab yotgan yerdan tomorqa beradigan bo‘lishdi. Navqiron yoshida issiqqa dosh berolmay, hansirayotgan kishilar o‘ylashmadiki, “bu issiqda qaqrab yotgan yerda yosh bolasi, keksa ota-onasi bor oilalar qanday kun ko‘rishadi?” deb.
 
Qishloqliklar bir ovozdan qarorga qarshi chiqishib, “bu qaqrab yotgan joyda suv yo‘q, sharoit yo‘q” deya rozi bo‘lishmadi. Shunda haligi amaldorlarning boshida turgan bejirim mo‘ylabli harbiy kishi (ismi yodimda yo‘q) ko‘kragiga urib: "Mana, man turib beraman, lyuboy sharoitingizni qilib beraman. Juda qisqa fursatda hamma sharoitlarni - suv, elektr, ichimlik uchun toza kran suvlari yetkazib berish mening zimmamda", deya qop-qop va‘dalarni berib, xalqni ko‘ndirdi. U kishi shu yilning oktyabr oyiga qadar hamma majburiy ko‘chib chiqishi lozimligini, qish fasliga qadar hech kim qishloqda qolmasligi kerakligini eslatib, sharoitlar haqida hech ham xavotir olmaslikni qayta-qayta ta‘kidladi.
 
Shundan keyin qishloq ahli imkoni yetgan-etmagani o‘z cho‘ntagidan taqir dalaning o‘rtasidan o‘ziga uy qurishga tushib ketishdi. Axir ularga vada berishgan “tez orada hamma sharoitni qilib beramiz”, deb. Ammo qish ostona qoqib qolganida qishloqliklar chuchvarani xom sanashganini anglab qolishdi. O‘sha amaldorlar va‘da berib ketganicha qayta qorasini ko‘rsatishmadi. Na suvdan darak bor, na elektr tokidan va na boshqa va‘da qilingan sharoitlardan.
 
Qishloqliklar esa ikkiga bo‘linib qolishdi, yarmisi chala bitgan uylariga ko‘chib kelishgan bo‘lishsa, oilaning qolgan bir-ikki a‘zosi eski qishloqdagi narsalarga, mol-holga qorovul bo‘lib qoldi.
 
Hash-pash deguncha oradan bir yil o‘tib, 2013 yil yozi ham yetib keldik. Bu orada hech qanday o‘zgarish bo‘lmadi – “eski hammom, eski tos”.
 
Bu masala ko‘tarilib, xat yozilmagan tashkilotu idora qolmadi. Prezident devoni deysizmi, bosh vazir deysizmi, viloyat hokimiyu bosh prokurorigacha yozildi. Hatto viloyat televideniyesida ham bu masala ommaga havola etildi.
 
Idoralarning hammasidan bir xil mazmundagi javob olindi - 2014 yilning 1-kvartaligacha bu masala hal etiladigan bo‘ldi. Ammo 2014 yilning 1-kvartali emas, balki yarmi ortda qolyapti hamki, hech qanaqa o‘zgarish yo‘q.
 
Qishloq ahliga Tolto‘qay mahallasidan boshlangan katta Bobotog‘ kanali to Guliston qishlog‘igacha yangitdan qazilib, kapital remont qilinishi va 1-kvartalning oxirigacha qishloq ahli suv bilan ta‘minlanishi va‘da qilingan edi. Afsuski, kanal qazib bitkazilishi u yoqda tursin, hatto boshlangani ham yo‘q?

Mana oradan zuvillab ikki yil ham o‘tib ketdi. Amaliy yordam tugul, hatto tovon puli ham berilmagani xalqni ancha og‘ir ahvolga solib qo‘ygani bor gap.
 
Bilmadim, hukumatimiz bizni unutib qo‘ydimi yoki ajratgan pullari qaysidir “qorinboy”ning cho‘ntagiga tushib ketdimi - bu yog‘i bizga qorong‘u.
 
Qishloq ahli amal-taqal qilib, uzuq-yuluq simlar yordamida uylariga elektr toki o‘tkazishgan, bu ham harna - pomidordan yaxshiroq qizarib turibdi.
 
Tomorqani sug‘orish uchun esa sobiq SSSR davridan qolgan ko‘tarma nasos stantsiyasi qayta-qayta ta‘mirlanib, suv chiqarilmoqda. “Eskini yamaguncha esing ketadi” deganlaridek, eskirib qolgan generatorlar uzog‘i bilan bir haftaga arang dosh beradi va yana kuyib ketadi. Qishloqliklar uyma-uy yurishib ming azob bilan pul yig‘ishib, yana qayta ta‘mir qilishadi. Ammo, afsuski, tuzatilgan generator uzog‘i bilan yana bir haftagina ishlaydi. Nasosning bir martalik ta‘miri uchun bir million so‘m atrofida pul ketayotganini hisobga olsak, xulosani o‘zingiz chiqarib olavering!

Prezidentimiz “O‘zbekiston - kelajagi buyuk davlat”,  “Farzandlarimiz bizdan ko‘ra kuchli, bilimli, dono va albatta baxtli bo‘lishi shart” degan bir necha iborani har doim takrorlab keladi. Lekin bu ishga mas‘ul kishilarning loqaydligi tufayli yurt kelajagining bir bo‘lagi bo‘lgan qishloq yoshlari og‘ir shart-sharoitlarda ulg‘ayishi to‘g‘rimikin? Bu sharoitda ular ertaga yurtiga qanchalik foyda keltirarkin?

Bu hali hammasi emas. Oq machit va Yangiobod mahallalarini bog‘lab turuvchi bir necha kilometrga cho‘zilgan asfalt yo‘lni bundan uch yil oldin eski asfalьtini qo‘porib, yangi asfalt yotqizish maqsadida shag‘al to‘kib chiqishgandi. Shu-shu bu ish ham qarovsiz tashlab qo‘yildi. Hech kimni qiziqtirmadi yoki qiziqtirsa ham ajratilgan pullar qaysidir bir “vatanparvar”ning cho‘ntagini qappaytirdimi - bunisi bizga qorong‘u.

Yo‘l esa eskisidan ham battar shag‘al uyumlariga aylandi-qoldi. Bundan eskisi ming marta yaxshi edi. Hozir bu yo‘ldan mashinasida bir marta o‘tgan kishining bir hafta mashinasiga ichi achib yuradi.

Xullas, aytaversak, gap ko‘p, lekin yechim yo‘q. Murojaatlarimiz mutasaddilarimizni qiziqtirmas ekan, bu masalada sizdan yordam kutib qolamiz.

P.S. Surxondaryo taraflarga yo‘lingiz tushib qolsa, so‘rab-surishtirib, Bobotog‘ tarafga - "bir kelib keting qishlog‘imizga" deb, muxlisingiz ...

Blog: Ibn Sino, doktor Haus va fonendoskop ishlatishni bilmaydigan shifokor

Xudo ko‘rsatmasin, betob bo‘lib qolsangiz, ko‘zingizga dunyo tangu tor ko‘rinib kasalxonaga chopasiz. Shunday mahalda najot istab borgan shifokoringiz o‘zi yordamga muhtoj bo‘lsa-chi?! Ciz yig‘lab borsangiz, u ho‘ngrab chiqsa-chi?!

Shu kunlarda O‘zbekistondagi sog‘liqni saqlash muassasalarida kadrlarni yoshartirish kampaniyasi davom etyapti. “Davri o‘tgan” keksa mutaxassislar kuzatilib, ular o‘rnini yangi avlod egallayapti.

Mayli-da, tegirmon navbati bilan. Keksalar nafaqaga chiqib, o‘z o‘rnini yoshlarga bo‘shatib bergani nur ustiga nur. Lekin eski avlod o‘rniga kelayotgan yangi avlod orasida malakasiz, hatto sohaga tasodifan kirib qolgan yigit-qizlar anchagina ekani xavotir uyg‘otmay qo‘ymaydi.  

Oilaviy poliklinikalarda ham navqironu navjuvon mutaxassislar xiyla ko‘payib qoldi. “Aql yoshda emas, boshda” degan ko‘hna gap bor. Hakimi hoziq Ibn Sino 11 yoshida Buxoro tojdori Nuhni davolagani ma‘lum va mashhur. Lekin zamon o‘zgarib, “Aql boshda emas, yoshda” qoidasi ustun kelayotgandek.  

Poliklinikalardagi ona suti og‘zidan ketmagan tajribasiz shifokorlarni ko‘rib, ochig‘i, rahmingiz keladi. Hatto fonendoskopni amal-taqal ishlatadi, tashxis qo‘yishga kelganda muztar yer chizib turadi. “Avval shifokorga uchraganmisiz? Nima degandi?” ko‘zlari javdirab kasalingizni o‘zingizdan so‘raydi (Bu manzaraga Siz ham duch kelgan chiqarsiz).

Hoynahoy, tibbiyot akademiyasini hotamtoy otasining davrida bitirib olgan. Mudarrisning gavroni ham kor qilmaganini qarang! Jillaqursa, “Doktor Haus” serialini to‘liq ko‘rib chiqqanida ham binoyidek shifokor bo‘p qolardi-ya!

Bemor zoti vahimachi, badgumon bo‘ladi, shunday emasmi? (Esingizda bo‘lsa, yozuvchi Dino Butsatti “Yetti qavat” hikoyasida kasal odam psixologiyasini kiftini keltirib tasvirlagan) Soniyalar ichida ne xayollarga borasiz. Boz ustiga, no‘noq shifokorni ko‘rib, jismi joningiz og‘rib turgani ham zumda esdan chiqadi. Jon shirin-da!

Boshqa sohalarni bilmadim-u, lekin tibbiyotda yosh omili ham muhim. Yillar o‘tgani sari shifokorning ko‘zi pishadi, tajribasi oshadi. Bilim va tajribani bearmon g‘amlagan hakimlarni ko‘chaga chiqarib qo‘yishdan esa, birinchi navbatda, bemorlar jabr ko‘radi.

Ot o‘rnini toy bosgani durust. Lekin toychoqlar bebosh va yotag‘on chiqaversa, yoshi o‘tinqiragan bo‘lsa-da, otlar xizmatidan foydalanib turish kerak.

Sinchkov bemor

Blog-ertak: Dalaga o‘qituvchilar o‘rniga militsionerlar chiqadigan bo‘ldi

Sarlavhaga chiqarilgan xabar aslida xabar emas, balki shunchaki bir istak edi. Ya‘ni mana bu shaklda edi: “Dalaga o‘qituvchilar o‘rniga militsionerlar chiqsin!”.

Bu istak tinglovchining istagi edi. Men “chiqsin”ni “chiqadigan bo‘ldi” qilib o‘zgartirdim, quvlik qildim, Sizni o‘qiy boshlaganingiz blogga “ilintiray”, dedim-da! Mana ilindingiz, endi buyog‘iniyam o‘qing. Ertak aytib beraman.
 
Ertakni tunov kuni OzodlikOnlinening so‘nggi sonida tinglovchilardan biri boshlab berdi. “Dalaga o‘qituvchilar o‘rniga militsionerlar chiqsin”, dedi u.

Qani, insof bilan ayting-chi, axir ertak emasmi bu?!

G‘irt ertak. Istak ertak.

Tinglovchining istagini eshitdimu efir ham esimdan chiqib, xayolimda ertak davom etaverdi:


Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, Chig‘atoyiston degan yurt bor ekan.

Xalqining qo‘li gul ekanu, lekin hech kim o‘z ishini qilmas ekan.

Qaqimchining ishini chaqimchi, bakovulning ishini yasovul, surnaychining ishini karnaychi qilar ekan. Hech kim hayron ham bo‘lmas ekan bunga. Hamma ko‘nikib ketgan ekan.

Paxta ekadigan Dehqon bor ekan Chig‘atoyistonda. Paxtakorligi yerga chigit qadalishi bilan tugar ekan. Keyin uning vaqti tongdagi, peshindagi, oqshomdagi va xuftondagi selektor majlislarida o‘tarkan. Selektorlar orasidagi vaqtda u sholikor, kartoshkakor, pamildorikor dehqonga aylanarkan.

G‘o‘zaning yaganasi, qatqalog‘i, chopig‘i, sug‘orishi, chekankasiyu terimi boshqalarning ishi ekan.

Muallimlariyam bor ekan Chig‘atoyistonning. Qishda 5 - 6 hafta ular maktabga borar ekan. Bolalarga temir-tersak, qog‘oz-mog‘oz, latta-putta, baklashka-maklashka, maktabning yozgi ta‘miriga pul-mul yig‘ish bilan shug‘ullanar ekan ular qishda.

Bahor-yoz-kuzda muallimlar g‘o‘zaning yaganasi, qatqalog‘i, chopig‘i, sug‘orishi, chekankasiyu terimi bilan band ekan.

Bir Mahmadana kunlardan bir kun “dalaga muallimlar o‘rniga mirshablar chiqsin”, degan taklif kiritibdi.

Premyer-vazir bu gapni eshitib, "mayli", debdi. "Chiqsa-chiqsin mirshablar dalaga, balki qorinlari biroz puchayar", debdi. "Axir muzofot barqaror, mardum tinch", debdi.

Mirshablar dalaga chiqib ketibdiyu Premyer-vazirni birdan vahm bosibdi: mardum bosh ko‘tarib qolsa, nima bo‘ladi? Ana Sulton Sulaymonning suyukli zavjasi Hurramning yurtida bir isyon ikkinchisiga ulanib yotibdi-ku?!

Vahimaga tushgan Premyer-vazir nima qilarini bilmay qolibdi. Mirshablarni ortga qaytaray desa, farmoyishni kechagina bergan – fuqaro uning tuturuqsizligini bilib qolishi mumkin. Qaytarmay, desa - boyagi gap.

"Maslahatchi" deb ataladigan shotirlarini mashvaratga chaqiribdi Premyer-vazir:

- Nima qil, deysanlar?

- Ko‘ylarning posbonlarini mirshablarning o‘rniga qo‘ying, - debdi biri.

Premyer-vazir o‘ng ilkining barmoqlarini quyuq qora sochlariga yuboribdi.

- Posbonlarni mirshablikka qo‘yib bo‘lmaydi, - debdi boshqa bir shotir. - Posbon fuqarodan chiqqani uchun fuqaroga rahm qilib qo‘yishi mumkin, bu - bir, bizga rahm qilmasligi mumkin, axir mirshab qilib qo‘ysak, to‘pponchayam berishga to‘g‘ri keladi-ya, bu - ikki!

Premyer-vazir so‘l ilkining barmoqlarini quyuq qora sochlariga yuboribdi.

- Harbiylar-chi, harbiylar? - devoribdi uchinchi shotir.

Bu gapni eshitgan Premyer-vazir so‘l ilki bilan bosib o‘tirgan boshini ilkis ko‘taribdi, avval peshonasi, keyin ikki qora ko‘zi chaqnab ketibdi.

- Yes! - devoribdi Premyer-vazir. Yaqinroq o‘tirgan shotirning yaqin yelkasiga bir uribdi. Zarbani kutib o‘tirgani uchunmi, shotirga hech narsa qilmapti – yiqilmapti.

Ertasi kundan boshlab mirshabning ish joyiga askar ishga chiqibdi. Mirshab esa, o‘qituvchining o‘rniga dalada.

Dehqonning o‘zi tongdagi, peshindagi, oqshomdagi va xuftondagi selektor majlislarida. Selektorlar orasidagi vaqtda sholisi, kartoshkasi, pamildorisini parvarishlashi kerak ekan.

Fuqaro ko‘chaga chiqsa, hujjatini askar so‘rabdi.

- Nima uchun hujjatimni sizga ko‘rsatay, - deb yumshoq so‘rabdi har ehtimolga qarshi fuqaro, - axir har kuni melisaga ko‘rsatardimku?!

- Endi men melisaman, - debdi askar.

- Melisa akamizning o‘zlari qattalar, - debdi fuqaro har ehtimolga qarshi yanayam yumshoqroq qilib.

- Dalada, - debdi askar.

- Nega? - deb so‘rabdi fuqaro.

- Bilmayman, - debdi askar.

Fuqaro hujjatini ko‘rsatibdiyu birdan ko‘nglini vahm bosibdi. Bu Askar chegarani tashlab, melisaxonaga kelivolgan bo‘lsa, dushman hujum qilib qolsa, Muzofotni kim himoyalaydi?

O‘ylay-o‘ylay fuqaro yoniga boshqa fuqaroni chaqiribdi. Ular endi fuqarolarga aylanibdi. Fuqarolar boshqa fuqarolarni chaqiribdi. Ko‘-o‘-o‘p bo‘lishibdi. Hammasi bir olomonga aylanibdi. Hammasida bitta gap, bitta vahima: "Armiyasiz qolibmiz, Hurramning ota yurtini bosib olgan qarindoshi ertaga bosib kelib qolsa, nima qilamiz?" deb vahima qilishibdi.

Olomon hajmi kattargandan kattaveribdi. Hamma gapirarmish, hech kim eshitmasmish. Shunda bir esli chiqib, "muzofot Oxlokratiyaga (o‘sha esli bilarkan-da bu so‘zni)  aylanib ketmasin", debdi.

"Mayli", debdi Olomon. Vahima qila-qila Olomon o‘z ichidan Qo‘rboshi tayinlabdi. Olomon Xalqqa aylanibdi.

Qo‘rboshi bahaybat ekan. Shunchalik bahaybat ekanki, kaftiga olti oylik chaqaloqni yotqizib, pampersini almashtirsa bo‘lar ekan.

Muzofotning egasiz qolgan chegaralarini qayta mustahkamlab bo‘lgach, Qo‘rboshi masalani o‘rganibdi. Ayblini topibdi. Aybli Dehqon bo‘lib chiqibdi.

Qo‘rboshi dehqonni chaqiribdi.

- Kimsan? - so‘rabdi Qo‘rboshi.

- Permirman.

- Peremirman?

- Yo‘q, Peremir Shoshda, Peremir-vazir deyishadi uni, men shunchaki bir
permirman.

- E, menga qara, pirmisan, mirmisan – menga baribir. Nima uchun dalangga o‘zing qaramiysan?

- Bilmiyman.

- Kim biladi?

- Voliy biladi.

Qo‘rboshi voliyni chaqiribdi.

- Nima uchun pirmir degan dehqoning dalasiga qarmaydi?

- Bilmiyman.

- Kim biladi?

- Premyer-vazir biladi.

- Qatta u?

- Shoshda, - debdi voliy qoramaldog‘i bilan xona shiftini ko‘rsatib. Lekin Qo‘rboshi tushunibdi: "Peremir degani shiftdan ham balandda".

Qo‘rboshi voliyga ketishiga izn berib, mundo-oq o‘ylab qarasa, Premyer-vazirni Shoshdan chaqirtirishiga, uning yetib kelishiga ancha vaqt ketadi. Kutish esa xavfli – muzofot chinakam armiyasiz qolgan. O‘zi qo‘ygan soqchilarning esa, qo‘lidan ish kelguday emas.

Shuning uchun "oxlokratiya" degan so‘zni biladigan Bilgichni chaqirib, Premyer-vazir bilan selektr aloqa uyushtirishni buyuribdi.

Bilgich selektr-pelektr qilib o‘tirmasdan, Premyer-vazirni skayp orqaliyoq ulab beribdi.

- San kimsan? - debdi Qo‘rboshi.

- Man, man, Premyerman, - debdi Qo‘rboshining naxalona so‘rovidan gangib qolgan Premyer-vazir.

- E, senam permirmisan?

- O‘v aka, nima deyapsiz? Fermer emas, Premyerman. Premyer-vazirman. Ziyoli Amir ismim.

- Bu muzofotda sen emas, mana men Amirman, - debdi Qo‘rboshi, - sen nega saltanatni qo‘shinsiz qoldirding? (Shu joyda Qo‘rboshi Hamza Umarovga taqlid qilib, “Ko‘ppak” deb qo‘shib qo‘ygisi kelibdiyu, lekin komputerda kichkina ko‘rinayotgan yigitning vazir degan nomini hurmatini qilib, o‘zini tutibdi)

Qo‘rboshining favqulodda qahridan esankirab qolgan Premyer-vazir “men hozir”, debdi-da, lip etib deraza oldiga boribdi. Bo‘yla-a-ab qarabdi. Deraza ortida har doimgi maydon. Osmonda har doimgi Quyosh. Daraxtlar ortidan Bosh Imorat ham ko‘rinib turibdi. Lekin hech kim ko‘rinmaydi tashqarida - zog‘ yo‘q.

- Qiziq, - deb yelka qisibdi-da joyiga qaytib o‘tirib, "labbay", debdi yumshoqqina qilib har ehtimolga qarshi.

- Sen nima uchun askarlarni melisaxonaga obborib qo‘yding?

- Melisalarni dalaga chiqaruvdim.

- Nima uchun?

- Bugun Chig‘atoyistonda hamma paxtakor! Paxta iftixorimiz, paxta buyuk kelajagimiz poydevori...

- E, uka, bo‘ldi opqochma, paxtadan poydevor qilinishini sendan eshityappan. Gap bunday: melisani melisaxonaga, askarni chegaraga qaytarasan. Paxtasini Dehqoningning o‘zi tersin. Tuzukmi?!

- Endi, aka, kimligingizni bilmadimu, lekin paxta boyligimiz, - debdi Premyer. Bu gapni aytar ekan, yiltirab ketgan ko‘zlarini yumib olibdi.

- Bilaman paxta boyliging ekanligini. Paxta sening emas, Dehqonning boyligi bo‘lmaguncha selektr o‘tkazaverasan. Gapni cho‘zma. Aytganimni qil.

Premyer-vazir “Xo‘p” devoray debdiyu, lekin har ehtimolga qarshi lip etib deraza oldiga boribdi. Bo‘yla-a-ab qarabdi. Deraza ortida har doimgi maydon. Osmonda har doimgi Quyosh. Lekin hech kim ko‘rinmaydi tashqarida - zog‘ yo‘q. “Xalq dalada shekilli, o‘zim ham sa-al oshirvorganga o‘xshayman”, deb o‘ylabdi Premyer-vazir.

Kompьyuterning oldiga qaytar ekan, bir qarorga kelolmay, boshi qotibdi: hozir anavu bahaybat kimsaga javob berish kerak. Nima desin?

Premyer-vazir yana deraza oldiga qaytibdi. Zo‘r bir bir orziqish bilan, umid bilan daraxtlar ortidagi Bosh Imoratga qarabdi. U yerda ham hayot alomati sezilmaydi. Qiziq?!

Premyer-vazirni birdan vahima bosibdi, tizzalari qaltiray boshlabdi.

“Bir balo bo‘lganov, bo‘lmasa bu muzofotda menga ish buyuradigan biron kimsa bormidi?” deb o‘ylabdiyu cho‘chib, yana Bosh Imorat tomonga qarab qo‘yibdi.

“Demak, shundoq buyruq bo‘lgan. Buyruqni Kattaning O‘zi bergan!”

Bu fikridan Premyer-vazirning birdan ichiga yorug‘lik tushibdi. Tizzalari qaltirog‘i bosilibdi.

Shaxdam ustali oldiga kelib, skayp suhbatdoshiga: “Bo‘ldi, oqsoqol, men hozir farmoyish beraman. Askarlar chegaraga, melisalar melisaxonaga qaytadi”, debdi.

- Melisaning o‘rniga o‘qituvchini chiqarmaysanmi dalaga? - so‘rabdi Qo‘rboshi.

- Yo‘g‘-e, o‘libmanmi, Premyerlik so‘zim, - debdi Premyer.

Premyer-vazir chindan ham so‘zida turibdi. Ertasiga Chig‘atoyistonda hamma o‘z ishi bilan band bo‘libdi. Qaqimchining ishini chaqimchi, bakovulning ishini yasovul, surnaychining ishini karnaychi qilmaydigan bo‘libdi.

Qo‘rboshi nima bo‘ldi, deb so‘rarsiz? Uni qamalgan, deb o‘ylayotgandirsiz? Qamalmabdi. Ertakda, endi bu, o‘rtoq.

Uyda emish u shu kunda, bekor qolgan emish. To‘g‘risi, bekorchiyam deb bo‘lmas ekan uni: nevarasi ko‘p ekan, kaftini tutsa, hali unisini, hali bunisini yotqizib, pampersini almashtirib olishar ekan.

Blog: "Professor" bo‘lsang o‘zingga, pulini to‘la!

Muhtasham tog‘lar orasidagi Angren shahrida joylashgan pedagogika oliygohi haqida bundan 7 yil oldin hech qanday tasavvurim yo‘q edi. Maktabni tugatgach, men Toshkent shahriga, oz emas-ko‘p emas, naq sakkiz sinfdoshim Angren pedagogika oliygohiga (TVDPI) o‘qishga kirdi. Shundan keyin mening Angren va TVDPI haqidagi tasavvurlarim shakllandi.

Chunki do‘stlarim bilan uchrashish uchun ko‘p marta Angrenga borganman. Shunday uchrashuvlarda bo‘ladigan ba‘zi suhbatlar esa meni hayratga solardi.
 
"Kecha ikki para darsga kirolmadim, 6 ming so‘m berishim kerak endi", deydi o‘rtog‘im. Hayratlanib savol nazari bilan o‘rtog‘imga qarayman. U esa izoh beradi: "Bir para dars qoldirsang, 3 ming so‘m to‘laysan".
 
Eng qizig‘i, mazkur o‘quv dargohida tirishib o‘qiganning foydasi yo‘q ekan, chunki baribir barcha fanlar uchun 100 foiz hamma talabadan pul yig‘ilarkan. Bu gaplar biroz erish tuyuldi. Taqdir taqazosini qarangki, ko‘p o‘tmay, ikkita institutda omadini boy bergan singlim TVDPIga o‘qishga kirishga qaror qildi. Va omadi bor ekan (yoki yo‘q ekan) - 2010 yilda talaba bo‘ldi.
 
Avvalo bir narsani aytib o‘tishim kerak, singlim o‘z fani bo‘yicha olimpiadalar g‘olibi, o‘qituvchilardan doim maqtov eshitib kelgan. Tirishqoq ekanligini bilganim uchun hech qanday pulsiz, sessiyalarni o‘zi yopishiga ishonardim. Ammo birinchi semestrdayoq hafsalam pir bo‘ldi.
 
Uddaburon o‘qituvchilar singlim yozib borgan mustaqil ishlarni, referatlarni qabul qilmas, har bir mustaqil ishga qo‘yilgan stavka bo‘yicha pul talab qilishardi.
 
Tinim bilmay darslarni o‘zlashtirgani ham foyda bermadi: sessiya mahali olinadigan baho uchun pul berilmasa, iloji yo‘q ekan. "Professor" bo‘lsang o‘zingga, pulini to‘la!!!
 
Singlim o‘ziga ishongani uchun, pul berishdan bosh tortib, o‘qituvchisidan xohlagan savolini berib, imtihon olishni talab qildi. O‘qituvchi esa butun guruhni qoldirish bilan tahdid qildi. Shundan keyin kursdoshlari tarafidan ham siquvga olingan singlim taqdirga tan berdi.
 
Eng qizig‘i, ularning sohasiga umuman aloqasi bo‘lmagan qo‘shimcha fan 3 baho uchun 30 000 so‘m so‘ragan (2012 yil). Chidolmagan talabalar zamdekan oldiga kirishga qaror qilgan. Zamdekan o‘sha o‘qituvchini ishdan haydagan, deb o‘ylayotgandirsiz... Unchalikmas, "Iloji boricha arzonlashtirishga harakat qilamiz..." degan, ammo arzonlashtirish ham qo‘lidan kelmagan.
 
Tishni tishga bosib to‘rt yilni o‘tkazdik. Singlim hozirda institutda qolgan oxirgi talabalardan biri. Sessiya yaqinlashgan sari yuragimni qo‘rquv bosmoqda. Chunki yaqindagina diplom himoyasi uchun hammadan majburiy 500 ming so‘mdan, mustaqil ishlari uchun 50 ming so‘mdan yig‘ib olishdi. Endi sessiyaga pul topishimiz kerak...
 
Mazkur institutni tugatgan pedagoglar qanday qilib bolalarga dars berishi mumkin, hayronman. Poraxo‘rlik avj olgan jirkanch muhitda o‘qituvchi shakllanishi mumkinmi? Nahotki ularni tartibga chaqiradigan biror tashkilot bo‘lmasa?
 
Poradan bezgan mushtariy

Blog: O‘qituvchi bo‘lganimga ming pushaymonman

Bugungi kunda O‘zbekistonda o‘qituvchining mardikordan farqi qolmadi.

Men o‘qituvchiman. Endigina bir yil ishladim. Shu bir yil ichida to‘rt yil o‘qiganimga, o‘qituvchi bo‘lganimga ming pushaymon qildim.

Maktabda o‘qib yurganimda o‘qituvchilarga havas qilardim; ziyoli, madaniyatli, doim o‘ziga qarab, chiroyli kiyinib yuradi. Shu xayollar meni pedagogika universitetiga yetakladi.

Allohga behisob shukur - orzularim ushaldi. Bugun men o‘qituvchiman. Ammo orzuimdagidek emas.

Sentyabrdan boshlandi. Hamma paxtaga! Bu yangilik emasdi. Ko‘pga kelgan to‘y. Bir oy paxta tersak, o‘lib qolmaymiz. Ammo kutilmaganda yangi buyruq keldi: Hamma paxtaga, ammo hech kim paxtaga bormaydi, darsini o‘tsin... Asl mazmun-mohiyat shundaki, hech kim paxtaga ketmay, darsini o‘tadi, paxta planini ham bajaradi. Ya‘ni pulini beradi.

Men Toshkent viloyatidagi maktablardan birida ishlayman. Xotinim ham o‘qituvchi. Men 600 ming, xotinim 300 ming oylik oladi (o‘sha payt hali olganimiz yo‘q). Har bir kishi uchun 600 mingdan berish kerak. Endi o‘ylab ko‘ring, men qanday qilib xotinim va o‘zim uchun 1 mln. 200 ming bera olaman. Bizda pul yo‘q, paxtaga ketamiz, degan e‘tirozlarimiz qabul bo‘lmadi. “Buyruq shunaqa, darsingni kim o‘tadi? Paxtaga ketish mumkinmas, pulni berishing kerak”, deyishdi.

Xayriyatki, bir yo‘li bor ekan, yuqoridagi pullarni maoshdan uzish mumkin ekan. Oktyabr oyi edi adashmasam. Barcha rejalar bajarilib, prezidentning tabrigi e‘lon qilindi. Har holda, yengil nafas oldik. Buni qarangki, oradan bir kun o‘tib, yangi xabar keldi: xalq ta‘limi vaziri tashabbus bilan chiqibdi. Xalq ta‘limi xodimlari ko‘ngilli ravishda yana o‘n kun paxta terib berarkan... Buni qanday tushunish kerak – hayronman...

Barchasi o‘tdi-ketdi. Terilmagan paxtalar uchun o‘qituvchilardan milliardlab pullar yig‘ildi. Bular endi tarix bo‘la qolsin, yuzdan ortiq gazetaga majburiy obuna ham tarix bo‘la qolsin. Ammo bugungi kunga ham chidab bo‘lmayapti.
 
Shu o‘rinda bir savol qiynaydi. Hech tushunolmadim, o‘zimizning maktab hisobidan oladigan bo‘lsak, 50 o‘qituvchi va texnik xodimdan pul yig‘ildi. Aytishlaricha, o‘sha pullarga paxta sotib olib, maktab rejasini bajarishibdi. Xo‘sh, biz o‘sha pulni bermaganimizda o‘sha paxtalar davlatga topshirilmay qolarmidi? Axir baribir davlat hisobiga ketadi-ku hamma paxta. Unda biz nima uchun pul berdik?

Paxtadan qutilgach, endi erkin nafas olamiz, maosh cho‘ntakka, deb xursand yuruvdim. Buni qarangki, bizni yangi syurpriz kutayotgan ekan. Maktabga majburiy obuna bo‘lishimiz kerak bo‘lgan gazetalar ro‘yxati keldi. 100 ortiq gazeta nomi bor. Har bir gazetaga 2 tadan 10 tagacha obuna bo‘lish kerak. Yana yig‘di-yig‘di boshlanib ketdi. Shu bilan o‘quv yilining yarmini yemagan somsalarimiz uchun pul to‘lab o‘tkazdik.

Inson tabiatida “xijolat bo‘lish” degan bir jihat bor. Buning ma‘nosini tushuntirishga hojat yo‘q, menimcha. Agar yumshoq kresloda o‘tirib, bizning hayotimizni xohlagancha boshqaradigan kishilarda shu tuyg‘u bo‘lganda, yangi yildan keyin biroz tanamizga shamol yugurishi kerak edi. Chunki salgina vijdoni bor odam o‘ylaydi: “O‘qituvchini paxta deb qon qildik, obuna deb joniga tegdik, endi uyiga ham pul olib borsin” deb.
 
Qarangki, ularda na vijdon bor, na insof. Bil‘aks, bizni "zeriktirmaslik uchun" yangi topshiriq yuborishdi: hamma hasharga! Qaysidir maktabda yangi bino qurilyapti - 10 kunga 2 kishi hasharga, qaysidir mahallada “namunali uylar” qurilishi boshlandi - bir haftaga 4 kishi hasharga, qanaqadir ob‘ektning ochilish marosimiga vazir keladi, butun mahalla yog‘ tushsa yalagudek bo‘lishi kerak - 4 kishi hasharga, magistral yo‘lning 20 km qismi bizning maktabga tushgan, tozalash kerak va hakazo... Bu hasharlarning oxiri ko‘rinmaydi

Hasharlarning yaxshi tarafi - yosh o‘qituvchilar o‘zi boradi. Yoshi katta va ayol o‘qituvchilar o‘zining o‘rniga mardikor yollaydi. “Shunga ham shukur, pul yonimga qoladi-ku” deb, hashar desa, yugurib ketaverdim. Bosh omon bo‘lsa, har baloni ko‘rarkan. Mahallalarga olib borib, ko‘chalarni tozalatishadi, mahallaning odamlari esa tirjayib bizni tomosha qilishadi... RayONO vakilining “tez-tez ishla”, deb so‘kishlari ahamiyatsiz bir mavzu bo‘laqolsin...

Bu yerda butun o‘quv yili davomida jonimizga tekkan yana bir muammoni aytmadim. Yig‘di-yig‘dilarning yana bir turi - jarimalar. Hali SESdan keladi, hali pojarniydan keladi, hali ekologiyadan keladi - hammasi jarima qilib ketadi. Keyin kim to‘laydi - albatta o‘qituvchi to‘laydi.

Yaqinda Zangiota tumanida yashaydigan tanishim bilan gaplashib qoldim. Aytishicha, Zangiota ziyoratgohi atrofidagi 60 dan ortiq uy buzilayotgan ekan. Poyezd bekatidan ziyoratgoh ko‘rinib turishi uchun o‘rtadagi uylarni buzib, yo‘l qilisharkan. Bunga o‘qituvchining nima aloqasi bor dersiz? O‘sha uylarni buzishni o‘qituvchilar zimmasiga yuklashibdi.

Har bir maktab uchun uylar biriktirilibdi. Narsalarga ehtiyot bo‘lib, sindirmasdan buzishni tayinlashibdi. “Peshonada shu ham bor ekan, birovning uyini birov buzarkan, biz ishlarkanmiz-da” deb, ishni boshlashgan mahal uy egasi kelib, qarg‘ashga tushibdi. Shundan keyin kimning qo‘li ishga boradi?

Bu voqeadan keyin o‘qituvchilarning sustlashganini ko‘rgan yumshoq kreslo egalari yangi fikr o‘ylab topishibdi: maktablar o‘ziga biriktirilgan uyga 6-7 tadan mardikor olib kelib ishlatsin! Bir haftadan oshdi, har kun o‘qituvchilardan pul yig‘ib, mardikor olib borisharkan. Aytishiga qaraganda, hali bir oylik ish bor...

Qancha o‘ylamay, bu ishdan hech qanday mantiq topolmadim. Paxtani “umumxalq ishi”, “ko‘pga kelgan to‘y” deb ozimizni ovutdik, obunani “o‘zimizga foyda, o‘qisak o‘rganamiz” (garchi hech birida jo‘yali, o‘qiydigan maqola bo‘lmasa-da) deb o‘zimizni ovutdik. Adog‘i yo‘q hasharlarda “savob” deb o‘zimizni ovutdik. Xo‘sh, bugun birovlarning uyini buzish uchun pul to‘layotgan o‘qituvchi qanday ovutsin o‘zini? Bu ochiqchasiga zulm-ku! O‘qituvchining ustidan kulish-ku axir...

Endi “ta‘tilga ketishdan oldin maoshni to‘liq qilib olib ketasizlar”, deb dalda bermang, allaqachon yangi topshiriq kelgan: paxta egatlarini yumshatish uchun chopiqga 50 ming so‘mdan...

O‘qituvchining mardikordan farqi qolmadi. Tepadagilar uchun biz hech qanday haq-huquqi yo‘q, har doim hamma ishga tayyor qulmiz, xolos. Bu so‘zlarim kimlargidir og‘ir botsa, uzr. Ammo bu bugungi kunda achchiq haqiqat. Yana o‘ylamang, hali yosh, chidolmabdi deb. Men ishlayotgan jamoaning birortasi o‘z kasbidan roziligini ko‘rmadim hali.

Bular faqat maktab tashqarisidagi muammolar. Ichki muammolarni yozsak, bir kitob bo‘ladi.

Pushaymon muallim

O‘zbekistonda kechasi jononga borish uchun litsenziya olish kerak (Blog)

“O‘zbeknavo” estrada birlashmasi savob ish boshladi: endilikda bu muassasaning maxsus komissiyasi har bir yangi qo‘shiqni nazoratdan o‘tkazib, uni maxsus guvohnoma bilan ta‘minlaydi. Tashkilot vakili Odiljon Abduqahhorovning mahalliy jarnalistlarga aytishicha, maqsad "ma‘nisiz qo‘shiqlar yaralishining oldini olishga erishishdir".

“O‘zbeknavo”ning tashabbusini olqishlagan bir tinglovchimiz Ozodlik bilan bog‘lanib, bir oydan keyin ish boshlaydigan komissiyaga o‘z takliflarini yetkazib qo‘yishni so‘radiki, uning aytganlarini yozib oldik.
 
- Millatning, Rauf Parfi iborasi bilan aytganda, “g‘oyaviy jihati”ni ixotalashni o‘zining korporativ zimmasiga olgani uchun “O‘zbeknavo” estrada birlashmasi rahbariyatidan enasini to‘yib emgan buzoqday minnatdorman, deb gap boshladi tinglovchi.

Ayni paytda, o‘zini Taqiq Tarapdoriyip, deb tanishtirgan tinglovchimiz fikricha, Birlashma boshlagan ish biroz chaladir. Ya‘nikim, guvohnomalar faqat endi yoziladigan qo‘shiqlarga joriy etilmoqda.

- Xo‘sh, shu paytgacha yozilgan ashulalar hujjatsiz qolaveradimi, deb masalani qobirg‘asidan qo‘ydi u, - retroni qo‘msovchilarning ko‘ngil ko‘chasiga kirib g‘oyaviy jihati zaif, partiya va hukumatning bosh liniyasiga yot, mafkurasi buzuq xirgoyilar radio va Internetga chiqib ketaversa, har-xil balo-qazolardan asrab-avaylab o‘stirayotganimiz yangi avlodni buzib olmaymizmi?

Taqiq Tarapdoriyip fikrining isboti uchun bir necha qo‘shiqni misol keltirar ekan, har bir misol ketidan Birlashma maxsus komissiyasi qarori loyihasini ham taqdim etdi.
 
 
Qo‘shiq raqam 1:

Poyizingni jildirgan,                      
O‘txonasi bilan do‘ngalagi
Dvinskaga ketdi Andijonni
Mard yigitining bir bo‘lagi.


Komissiya xulosasi loyihasi (KXL): Bu qo‘shiq, birinchidan, Ukraina mojarosi fonida Toshkent-Moskva munosabatlariga aks ta‘sir ko‘rsatishi, ikkinchidan, bir necha million o‘zbek mardikorining Rossiyada ishlab yurganiga ishora bo‘lib eshitilishi mumkin.

Qaror: Guvohnoma berilmasin.


Qo‘shiq raqam 2:

“Pobeda”ning eshigi ochilsa yopilmaydi,
Fabrikaning qizlari chervonga sotilmaydi


KXL: Qo‘shiqni undagi Sovet davrini eslatuvchi “Pobeda”ni Asakadan chiqayotgan “Neksiya”ga almashtirib saqlab qolsa ham bo‘lar edi. Lekin “fabrika qizlarining chervonga sotilmasligini” eslatish ularning Rus rubliga, Turk lirasiga, Ozarbayjon manatiga, Tailand batigaGruzin larisigaBAA dirhamigaTojik somoniysiga va boshqa qator valyutalarga sotilayotganiga ishora bo‘lishi mumkin.

Qaror: guvohnoma berilmasin.
 


Qo‘shiq raqam 3:

Kularman bir unga, bir bunga qarab,
Qo‘ynimda bir yoru ko‘nglimda bir yor.


KXL: Bu qo‘shiq muallifi keltirilgan satrlarni “Kularman bir senga, bir senga qarab, Qo‘ynimdagi sensan, ko‘nglimda ham sen”, deb o‘zgartirishga rozi bo‘lsa, marhamat, aytaversin ashulasini. Asl variant esa, tinglovchi shuurida o‘ynash tutishni mashru‘lashtirib qo‘yadi. Demak, matn o‘zgartirilmasa,

qaror: guvohnoma berilmasin.
 


Qo‘shiq raqam 4:
 
Jononga bordim bir kecha,
Bir bir bosib astogina.
Janon yotur noz uyquda,
Chertdim eshik astogina.


KXL: Bu qo‘shiqni sharhlashgayam odam iymanadi. Bunga qiyoslansa, qo‘shiq raqam 3 moralьniy toza ko‘rinadi.

Qaror: guvohnoma berilmasin.
 

Qo‘shiq raqam 5:

La‘lixon hayda qo‘yingni boqaman,
Lablaringda pista-bodom chaqaman.


KXL (Komissiya xulosasi loyihasi): Bu qo‘shiq qahramonlari hayotining aniqlik kiritilishi zarur bo‘lgan jihatlari mavjud. Birinchidan, lirik qahramonning qo‘y boqishga litsenziyasi bormi, soliqdan qarzi yo‘qmi, kommunal xizmatlar haqini to‘liq to‘laganmi? Ikkinchidan, La‘lixonning boshi ochiqmi-yo‘qmi, balki u birovning halol xotinidir? Bu savollarga aniqlik kiritishini so‘rash kerak muallifdan. Aks holda

qaror: guvohnoma berilmasin.

Taqiq Tarapdoriyip muxbiringiz bilan suhbat davomida “Do‘lana”, “Sumalakdan tosh topdim” va boshqa o‘nlab qo‘shiqlar yuzasidan ham fikrlarini “O‘zbeknavo” estrada birlashmasining yangi qo‘shiqlarni nazoratdan o‘tkazib, ularni maxsus guvohnoma bilan ta‘minlaydigan maxsus komissiyasiga yetkazib qo‘yishni so‘radiki, biz ularni Birlashmaga pochta orqali zakaznoy xat bilan jo‘natishga so‘z berdik.

Shuncha ketganning biri, mayli, zakaznoy xat puliyam bizdan. Axir gap millatning, Rauf Parfi iborasi bilan aytganda, “g‘oyaviy jihati”ni ixotalash ustida ketayapti!

Taqiq Tarapdoriyip suhbat adog‘ida maxsus komissiya mumtoz ashulalarniyam nazardan qochirmasligi lozimligini ta‘kidlab o‘tdi. Uning fikricha, ishni Shashmaqomning g‘oyaviy-mafkuraviy mazmunini taftish qilishdan boshlash kerak.

Shu fikr aytilganidan so‘ng suhbat uzildiyu birozdan so‘ng telefonimizdan yana “Vohay bola” yangray boshladi. (Uzr, “Vohay bola” – telefonimizning ringtoni, uni o‘chirib, o‘rniga ma‘naviy baquvvat rington yozishga so‘z beramiz)

- Labbay, dedik.

- Yana men, Taqiq Tarapdoriyippan, dedi Taqiq Tarapdoriyip, gap munday, o‘ylab qarasam, o‘zbekning bironta ham o‘yansiz qo‘shig‘i yo‘q ekan. Shuning uchun birato‘la hammasini taqiqlab qo‘yaverish kerak.

- Tarapdoriyip brat, axir odam qo‘shiqsiz yashay olmaydiku?!

- Bilaman, shuning uchun harbiy marshlarni qoldirsa bo‘ladi. Bu sohada jahon tajribasi ham bor. Masalan, faqat o‘z kuchiga tayanadigan, ya‘ni Cho‘chxe ta‘limoti bilan yashaydigan Shimoliy Koreyada karislarga ertalabdan kechgacha, kechdan ertalabgacha  faqat harbiy marshlar eshittiriladi. O‘zbekiston esa, o‘zingiz bilasiz, hech kimdan kam emas, o‘ziga xos va o‘ziga mos mamlakat, ya‘ni karislarnikidan kam emas ta‘limotimiz. Tushundingizmi? Xullas, shu gapni “O‘zbeknavo”ga yetkazing, deb tayinladi Taqiq Tarapdoriyip.

- Xo‘p, dedik, zakaznoy xatga ilova qilamiz.


Taqiq Tarapdoriyipning aytmishlarini nashrga
Sarvar Usmon tayyorladi.

Blog: Qo‘shiqchi Rayhon amerikalik arbobni ham changida qoldirdi​

Yaxshiyam, san‘atkor degan toifa bor ekan. Shular bilan hayotimiz qiziq-da. Siyosat bilan ishimiz yo‘q, ammo yallachiyu mashshoqlarning har biri qadamidan boxabarmiz.

Ukraina, Suriyada nimalar bo‘lyapti – parvoyimizga kelsa qani! Ammo, sal mahobat bilan aytilsa, tupkaning tagidagi bir mamlakatda yashaydigan nomdor qo‘shiqchining xushtorlarini nomma-nom sanab berishimiz mumkin. 
 
Tunov kuni o‘zbekistonlik xonanda Rayhon egizak farzand ko‘rgan ekan. Shu xabar chiqdiyu, Internet deganimiz qirqquloqli qozondek qaynab ketdi. Ijtimoiy tarmoqlar tabrigu muhokamalardan portlab ketayozdi. Ko‘cha-ko‘yda, avtobusda, universitetda – hammaning og‘zida shu gap: eshitdingizmi, Rayhon naq egizak tug‘ibdi!
 
Umri bilan bergan bo‘lsin, bozori chaqqon qo‘shiqchi qizimizga jilla adovatimiz yo‘q. Ammo baribir odam hayron qolarkan-da, nahot, san‘atkorning shaxsiy hayoti dunyodagi hamma narsadan muhim bo‘lsa!
 
Rayhonning ko‘zi yorigan kuni O‘zbekistonga Yaponiya bosh vaziri o‘rinbosari Taro Aso, uning ortidan Amerika davlat kotibi o‘rinbosari Uilyam Byorns tashrif buyurdi. Yaponlar “o‘zimizniki”, bir mehmon bo‘lgisi kelib, “hayyo-huyt” deb, ot solib kelavergandir. Lekin dunyoni o‘tirg‘izib-turg‘izayotgan amerikalik diplomat Byorns ne muddaoda Toshkentga qadam ranjida qildiykan? Bunga qiziqib ham o‘tirmadik. Siyosat bilan necha pullik ishimiz bor?! Zarilmi shuni bilish?!

Mayli, ajnabiy arboblarni qo‘yaturaylik, bu orada O‘zbekistonda davlat hokimiyatining ochiqligi haqidagi qonun kuchga kirdi. Qog‘ozda qolmay, hayotga ko‘chadigan bo‘lsa, o‘ta muhim qonun. Har birimizga taalluqli qonun. Ammo qonun mohiyatiyu maqsadiga qiziqish qayoqda?!
 
U emas-bu emas, yana qanchadan-qancha muhim gaplar Rayhon degan qo‘shiqchi qizimizning qo‘chqordek egizaklar tuqqani soyasida qolib ketdi. Dangalini aytganda, Rayhon mashhurlikda hatto amerikalik dongdor arbobni ham changida qoldirdi.  
 
O‘rta asrlar Frantsiyasida qirolichaning ko‘zi yorishini butun elu yurt tomosha qilgan ekan. Kim bilsin, zoti oliylari son-canoqsiz jazman tutgani sababli, odamlar bo‘lajak qirolni chindan ham malika tug‘ayotganini o‘z ko‘zi bilan ko‘rgisi kelgandir-da. Bu ketishda san‘atkorlarimizning tug‘ishi ham Farangistondagi kabi tomoshaga aylanmasa bo‘lgani!
 
Negadir san‘atkorlarga oid xabarlarga chanqoqmiz. Qulog‘imiz ding, hatto mushugi bolalasa, iti bemavrid vovillasa ham bizga qiziq tuyulaveradi. Qo‘shiqchi ayol liftda ayb ish ustida qo‘lga tushsa bormi, ko‘ring tomoshani! Xobxonasida yashirin kamerada olingan video tarqasa-chi!..
 
Yozuvchi Anvar Obidjon aytmoqchi, teshigini ko‘rmasa, nayni tesha sopidan ajratolmaydigan, ammo da‘vosi dunyoni buzadigan yallachilarimiz ko‘p. Kunimiz badhazm qo‘shiqlar, chuchmal klip va jo‘qiyona she‘rlarga qolgani ham rost. Lekin baribir shularning hayotiga qiziqaveramiz. Dunyoni suv bosib ketmaydimi, o‘z taqdirimiz qolib, “yulduz”larning taqdiriga kuyinamiz? Nega shunday ekan?

Sinchkov mushtariy

Блог: Пиллахонами ёки ётоқхона?

Ўзбекистон қишлоқ хўжалигида пиллачилик ҳам энг оқсоқ ва ислоҳатталаб соҳалардан биридир. Постсовет даврида республика пахта хом ашё базаси бўлиш билан бирга пилланинг ҳам асосий қисмини етказиб берган.

Хўжаликларга режа бўйича берилган ипак қурти шу хўжалик аъзоларига бўлиб берилган. Пиллакор қуртни ўз уйида, меҳмонхонасида бўлса ҳам парвариш қилган. Бунинг учун қурт боқувчига ойлик иш ҳақи, иситиш учун кўмир, ўтин, сўри ясашга ёғоч ёки металл ҳамда топширган пилласи учун ҳақ тўланган.

Пиллага сортлар бўйича ҳақ тўлаш жорий этилган. Пиллачи ўз маҳсулотини қанча юқори сортларга топширса, шунча кўп ҳақ олган. Шунингдек, ипак қурти озуқаси бўлмиш тут дарахтлари ҳам пилла боқувчилар ўртасида қурт миқдорига қараб тақсимланган. Тут плантациялари узлуксиз парваришланиб, кўпайтириб турилган. Қурт боқувчи тут дарахти баргларини қуртга берса, тут шохчаларидан ўчоққа ўтин сифатида фойдаланган.

Мутахассислар бир қути қуртни боқиш учун ишлатиладиган тут дарахти шохчалари ўртаҳол хонадонни бир қишда бемалол исиниб чиқиши учун етарли деб айтадилар. Далаларга, йўл четларига қатор қилиб экилган бу тут дарахтлари баҳорда бир кесилиб, йилнинг қолган фаслларида эса экологик зийнат ҳамда экинларни шамоллардан ҳимояловчи иҳота вазифасини ўтаган.

Мустаққиллик йилларида ушбу плантацияларга ҳам қирон келди. Ўтин, газ, свет йўқлиги важидан кўплаб тут дарахтлари кесилиб ёқиб юборилди. Ипак қурти боқиш, талаб ва режалар деҳқон фермерларга мерос бўлиб ўтди. Лекин пилла аввалгидек давлат монополияси бўлиб қолаверди.

Пиллачининг моддий манфаатдорлиги умуман йўққа чиқди. Бекор юргандан кўра ҳар ҳолда ўтинли бўлиш орзусида бўлган қурт боқувчиларга  1 қоп унми ё 5-10 кило оқ ёғ билан иш ҳақи бериш удумга айланди.        
           
Эндиликда  ҳукумат қатор йилардан бери бош оғриғи бўлиб келаётган бу соҳада ўзгаришлар қилишга уриниб қелмоқда.  Бундан 2-3 йил муқаддам республиканинг кўплаб қишлоқ туманларида мавжуд пахта тозалаш заводлари маблағлари ҳисобидан миллиардлаб пуллар ҳисобига замонавий "намунали" президент уйлари сингари кўринишга эга бўлган пиллахоналар курилди.

Яқинда хизмат сафари билан Чироқчи туманининг Еттитом қишлоғида бўлганимизда,  пахта қабул қилиш пункти ҳудудида қурилган ана шундай муҳташам қўшқаватли бинога кўзимиз тушди.

 - Пиллахона,- дейишди маҳаллий ҳамкасблар.- Ўтган йили қуриб ишга  туширишди, азаматлар. Азаматлар деганимни сабаби бу бино усти ялтироғу ичи қалтироқ. Унда умуман иситиш, сув таъминоти ва канализация тармоқлар йўқ. Ахир пиллахоналар маълум температурада иситилиши, шамоллатилиши, ишловчилар учун барча шароитлар бўлиши керак-ку.

 Албатта, бу биноларни қуриш учун озмунча маблағ сарфланмаган. Меҳнатга чет эллардагидек муносабат, шароит ва манфаатдорлик бўлганда эди бу ерда тонналаб пилла етиштирса бўларди. Лекин ўтган йили еттитомлик пиллакорлар шундай бинода бор-йўғи 5 кило пилла етиштиришибди, қойилай, қандингни ур. 

Суҳбатда бўлганимиз Тоир исмли (исмини ўзгартирдик) йигит шундай дейди:

-Ўтган йили шу пиллахонада 5 ой ишладим. Бинони қурт боқишга тайёрлашдан то қурт чиқиндиларидан тозалашгача. Ишга кирган вақтим бир марта 30 минг сўм беришди. Хоналар совуқ бўлгани сабабли қуртни ҳаммаси ўлиб кетди. Кейинги ойлар учун 1 тийин ҳам беришмади. Бу йил шу пиллахона ёнидан яна шундай катталикдаги янги бино қурилмоқда. Энди ишламоқчи эмасман. Россияга кетсамми деяпман. Биз қилган меҳнатимизга кўйдик. Лекин давлат куйган эмас. Пиллахона пилла топширмаса ҳам у пахтага ишлаш учун келган ҳашарчиларга ётоҳхона вазифасини ўтаяпти.

Пилла мавсуми тугаши биланоқ, бу ер фермерларга ёрдам учун юборилган ўқитувчилар, тиббиёт ходимлари ва бошқа соҳа вакилларининг ётоқхонасига айланади. Ўтган пахта мавсумида бу ерда 250 нафар ҳашарчи ётиб пахта терди. Тез-тез вилоят ва туман марказидан санъаткорлар келиб турди.   

Қаловини топсанг қор ёнар дейди доно халқимиз. Чироқчи туманининг асосий пахтаси ва ғалласини берувчи собиқ Кўкдала, Чиял, Ф. Хўжаев, Яссавий, Наврўз, Д. Сафаров, Бешчашма хўжаликлари учун ўрталик жойда бунёд этилган бу бино аслида пиллахонами ёки мажбурий меҳнатга жалб этилганлар ётоқхонасими деган саволга жавоб топгандай бўлдик. Йўқса  туманда ипак қурти боқиш ишига  бу йил ҳам ҳар йилгидек ўқитувчилар ва бошқа соҳа вакиллари мажбурланмаган бўларди.
------------------------------------------------------------------------------------------------
Habar, foto va videoni Ozodlik radiosiga +420724971539 WhatsApp, Telegram raqamiga yuboring! 
 
Jonli efirlarimizda qatnashmoqchi bo'lsangiz har Dushanba va Chorchanba kunlari Toshkent vaqti bilan 19:00 dan boshlab ozodovoz, ozodlikonline va ozodskype Skype manzillariga qo'ng'iroq qiling!
 
60 yildan beri habarchilik qilayotgan Ozodlik radiosi shaxsingiz sir qolishini kafolatlaydi.

Blog: Sudya bosh vazirni o‘sal qildi

Aytgani aytgan, degan degan bo‘lib turgan bosh vazirning so‘zi yerda qoldi. Sudya hukumat yetakchisining o‘zboshimcha xatti-harakatini qoralab, uni o‘sal qildi. Qizig‘i, bu hodisa salkam diktaturada ayblanayotgan mamlakatda ro‘y berdi.

Turkiya hukumati va Konstitutsiyaviy sudi o‘rtasidagi “mushuk-sichqon” o‘yinini kuzatib borayotgan zukko o‘quvchi gap nima haqda ketayotganini darrov ilg‘agan bo‘lsa kerak.

Kuni kecha Turkiya Konstitutsiyaviy sudi raisi Hoshim Qilich bosh vazir Rajab Toyyib Erdo‘g‘onning aybloviga javob berdi. Bu Hoshim Qilich deganlari ismiga monand qilichdek o‘tkir tilli ekan. Sud raisi sud hokimiyatini noxolislikda ayblagan bosh vazirning xatti-harakatini “pastkashlik”, deb atadi.

Xabaringiz bor, Turkiya Konstitutsiyaviy sudi Erdo‘g‘onning mamlakatda Twitter ijtimoiy tarmog‘ini yopish haqidagi buyrug‘ini noqonuniy, deb topgan. Ra‘yi qaytarilgan bosh vazir esa sudning qarorini noxolis deb baholab, uni hurmat qilmasligini aytdi. Sud hokimiyatini milliy manfaatlar qolib, Amerika kompaniyasi nog‘orasiga o‘ynashda aybladi.  

Bu ayblovga munosabat bildirgan Hoshim Qilich huquqiy davlatda sud hokimiyati farmoyish yoki buyruqlar emas, qonunga tayanib ish ko‘rishini aniq-tiniq bayon qildi. Alhosil, Konstitutsiyaviy sud raisi haddidan oshgan bosh vazirni o‘z vaqtida jilovladi. Dehqoncha aytganda, bosar-tusarini bilmay qolgan arbobga: “O‘pkangizni bosing, janob!” deya o‘rinli tanbeh berdi.

Aslida, bu hodisaning hayron qoladigan joyi yo‘q. Har qanday demokratik jamiyatda sud hokimiyati ijroiya hokimiyatining qonun tushovini uzib yubormasligiga ko‘z-quloq bo‘lib turadi. Lekin Konstitutsiyaviy sudning bor-yo‘qligi bilinmaydigan o‘zbek jamiyati vakili bo‘lgan kamina uchun bu hodisa baribir hayratomuz tuyuldi.

To‘g‘ri-da, O‘zbekiston Konstitutsiyaviy sudi biror jiddiy masalada mustaqil pozitsiyasini ko‘rsatib, dadil bayonot e‘lon qilganini bilmayman. O‘zbekiston Konstitutsiyaning 109-moddasiga ko‘ra, Konstitutsiyaviy sud qonunlar, davlat rahbari farmonlari, hukumat va mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining Konstitutsiyaga mosligini aniqlaydi.
 
Huquqshunos sifatida dadil ayta olaman, hatto shahar miqyosidagi hokimlar ham o‘zi bilib-bilmay Konstitutsiyaga zid ko‘plab farmoyish yoki buyruqlar qabul qiladi. Lekin Asosiy Qonunning “tansoqchisi” bo‘lgan Konstitutsiyaviy sudning parvoyi palak. Vaziyatni bilmaydimi, yo bilib bilmaslikka oladimi - ishqilib, Konstitutsiyaga zid hujjatlarni vaqtida bekor qilib, o‘zbilarmonlarning aqlini kirgizib qo‘yish chorasini ko‘rmaydi. 
 
Qonunlarga sharh berish Konstitutsiyaviy sudning asosiy vazifalari sirasiga kiradi. Yurist sifatida ayrim qonunlardagi mavhum jihatlarni aniqlashtirish maqsadida sharh va talqin so‘rab Konstitutsiyaviy sudga bir necha marta murojaat qilganman. Har gal “bunday masalalar qonunchilikka muvofiq hal qilinadi” qabilidagi umumiydan umumiy javob olganman.

Fuqarolik, jinoiy yoki xo‘jalik ishlari bo‘yicha sudlarning qadrini tushirish niyatim yo‘q. Ammo demokratik davlat qurmoqchi ekanmiz, birinchi navbatda, Konstitutsiyaviy sudning mustaqilligi va faolligini ta‘minlash kerak. Ana shunda hamma soyasiga salom beradigan arboblar Konstitutsiya va qonunga zid hujjatlarga o‘ylabroq imzo chekadi.
 
O‘zbekistonlik huquqshunos

OzodTil: O‘zbekcha gapirsak, otamiz urishadimi?! (Blog)

Tufli ni ona tilimizda qanday atagan ma‘qul? Yangi zamonning oliftanamo so‘zlari – parol, login, onlayn, post, statuslarni-chi? Bolajon xalqmiz deb ko‘kragimizga uramiz-u, nahot shu pampersning o‘zbekcha muqobilini topolmasak?
 
Toshkentda marhum adib Ahmad A‘zamning “Til nomusi” degan mo‘‘jazu mo‘‘jiz risolasi chop etildi. “Akademnashr” nashriyotida. Yuqoridagi savollarga shu risoladan jo‘yali javob topish mumkin.

​O‘zi ixchamgina bo‘lsa-da, xiyla tosh bosadigan kitobini ko‘rish nasib etmadi muallifga. Bir necha yil og‘ir xastalik bilan olishgan adib 4 yanvar kuni bandalikni bajo etgan edi...
 
Tuzuvchilar baraka topsin, Ahmad A‘zamning o‘zbek tili haqidagi turli nashrlarda, saytlarda sochilib yotgan maqolalarini yig‘ib, yaxlit risola tartib berishibdi. Maqolalarning bari o‘qishli, mag‘zi to‘q. Tishli-tig‘li fikrlarga, teran mushohadalarga, tesha tegmagan o‘xshatishlarga boy. Adib shu qadar sodda, xalqona yozganki, maqolalarni xuddi blog kabi yayrab o‘qiysiz. OzodTil blogi o‘quvchilariga ham kuyinchak adibning ayrim mulohazalarini ilindik. Yuz marta ta‘rif-tavsif qilgandan bir necha iqtibos keltirgan ma‘qul-da, nima dedingiz?
 
  • - G‘alati, juda ajablanarli, “naqliyot” o‘zimizda ishlatilib kelgani holida “jamoat transporti” deymiz. Transportni “ulov” demaymiz, uni faqat eshakka nisbatan ishlatamiz, go‘yo “ulov” desak, g‘ildiragi tushib qolib, dum chiqaradigandek, o‘zimiz qoloq andiga aylanadigandek.
  • - “Botinka”, “tufli”, “saposhka” deb ketdik. Holbuki, “boshmoq”, “etik”, “etikcha” so‘zlari o‘z tilimizda bor. “Paypoq” yoki “jilop” turganida “noski”ning keng ishlatilishiga nima deysiz? Boshqa tilni mutloq bilmaydigan kampirlar “bekat” yo “manzil” demaydi, masalan, “Falonchi aptabus astanopkada simichka sotadi”, deydi.
  • - Maktab darsligida Volga daryosi bo‘yida yashaydigan xalqlarning og‘ir ahvoli aks etgan bir rasm bo‘lardi, “Burloqlar” degan. Nimaga “soldov”, “soldovchi” istilohi o‘zimizda bo‘la turib, ruschasi (“burlaki”) olingan, badiiy asarlar tarjimasida ham “burloq” tarzida qo‘llanib ketgan – tayinli mantiq topa olmaysiz.
  • - Bozordagi baliq rastasiga kiring - “som”, “sazan”, “tolstolob”, “karas”, “shuka”, “belamur” deb “import” nom bilan sotiladi. Holbuki, baliq o‘zimizning ko‘lu daryolarimizdan tutilgan, baliqfurushlar ham o‘zbek. Hech kim “laqqa”, “zog‘orabaliq” yoki “tangabaliq”, “do‘ngbosh”, “tovonbaliq”, “cho‘rtanbaliq”, “oq amur” demaydi, shunday desa, go‘yo xaridor burnini jiyiradi, “importniy” emas deb, olmaydi.
  • - Chaqalog‘i, jo‘juq go‘daklari bor hamma onalar “pampers” deydi, yigirma yil ichida shu istiloh tilimizga singib ketdi. Asl nomi o‘zimizda “ko‘llik” (“ko‘llamoq”dan olingan, talaffuzda beo‘xshov “ko‘tlik” bo‘lib ketgan) uni hamisha istifoda qilganimiz – “taglik” desak ham bo‘ladi, lekin “pampers” demasak, qoloq bo‘lib qolamiz.
  • - Hammamiz “prostina” deb ketdik, hech birimiz “hushki” demaymiz, fors-tojikcha bo‘lsa ham “hobgoh”imiz bor, lekin uni “spalni” deymiz, “spalni”dagi “spalni mebel”da yotmasak, uyqumiz buziladi. Odat qildik shunday gapirishni! “Malina” deymiz, “xo‘jag‘at” desangiz, hech kim tushunmaydi.
  • - E-e, buni qarangki, ming yil badalida bordi-keldilarda  ota-bobolarimiz ko‘rgan-bilgan bepoyon arab sahrosi “Sahroi kabir” (katta, ulkan sahro), endi uni shovvoz tarjimonlarimiz “Saxara” deb ag‘daraveradilar. Qumtepalari ko‘p ko‘ringani uchunmi, “Saxara sahrolari” deganlariga besh ketasiz! O‘rischa “Saxara”-da. Yo‘q, besh ketmang, bu shunchaki “pustыnya Saxara”ning yantoqqa sudrab tarjima qilinishi.
  • - Tarjimalarda ustoz ko‘rmaygan shogirdlar har maqomga yo‘rg‘alayveradi, tezkor “to‘g‘ri” tarjimalarda odam gapirmaydigan jumlalar paydo bo‘ladi. “Himolay tog‘larining balandligi yetti ming metrni tashkil etadi”, “Kondor qanotlari yoyilganda uch metrni tashkil qiladi” – o‘zingiz shu tilda gapirasizmi? Xo‘sh, kim qanday “tashkil qilib” berar ekan? Shuni “etti ming metrga yetadi”, “uch metrga boradi” deb oddiy o‘zbekcha aytsak, otamiz urishadimi?
  • - So‘zga chechan bo‘lmagan tarjimonni asl matn qurbaqani rom etgan ilondek o‘z domida tutib turadi, erkin o‘girishiga qo‘ymaydi, u muqobil so‘zlar tanlashda ixtiyorini yo‘qotishdan tashqari, tarjima etilayotgan tilning ifoda xossalarini o‘z tiliga ham to‘g‘ridan to‘g‘ri, “kalьka”  yo‘li bilan ko‘chirishga o‘tib oladi.
  • - Avom tilini, do‘ppini yechib o‘ylasak, xalqning o‘zi buzmaydi, buzadigan yot istiloh-iboralarni bu tirik oqim ustiga biz – qalam ahli sochamiz, xalq esa ularni o‘z talaffuziga moslab, so‘zlashuv nutqiga qo‘shib olib ishlataveradi.
  • - Germaniyaning “Olmoniya”, “Livan”ning “Lubnon”, “Bolgariya”ning  “Bulg‘oriston” bo‘lgani xotiramizdan o‘chyapti, endi o‘zimiz ham “Misr”ni “Egipet”, “Habashiston”ni “Efiopiya” deyishga o‘tib ketyapmiz. “Iyerusalim” “Quddus”ni, “Aljir” “Jazoir”ni siqib chiqaryapti. “Vengriya”ning  “Majoriston”, vengrlarni “madyar”, “major” bo‘lgani o‘tmishga cho‘kdi. 
  • - Nimaga “Hollandiya”ni o‘rischa yozib, o‘rischa talaffuz qilib, tilimizni zo‘rlaymiz? Nima uchun xorijiy istilohlarni rus tili orqali ikki aylantirib yozishimiz kerak? Muqobili o‘zimizda mavjud atamalarni ham rus tilidagisini olamiz, o‘zimizda “h” tovush harfi bo‘lgani holda rus tilidagi “g” tovush harfini qo‘llaymiz. “Gonkong”, “Geyne”, “Gomer”… Bunaqa nom, atamalarni sanasak, bir qop bo‘ladi.
  • - Chet tillar oldida o‘z tilimizni – unga davlat maqomini berganimiz bilan – past ko‘rish urf bo‘lib boryapti. Misol uchun, shahrimiz ko‘chalariga bir qarang! Uchrashuv, konferentsiyalarning taklifnoma yo dasturlarini  olaylik: inglizcha yo ruscha tarjimasi bor, o‘zbek tilida yozilgan qismi ham yo inglizcha, yo ruscha terminlarga to‘lib toshgan.
  • - Beparvomiz. Mana, “mыshka”, “prezentatsiya”, “layk” (“layk qilmoq”), “parol”, “login”, “onlayn”, “blog”, “post”, “status”, “mobil versiya”, “domen”, “internet-provayder”, “operator”, “moderator”, “spam”, “e-mayl”, “sayt-vebsayt”, “chat” va hokazo shunday o‘nlab atamalarni qanday bo‘lsa, shundayicha o‘zimiz kirityapmiz, bularning anchasi o‘zbek tilida muqobiliga ega, yo‘qlarini esa bor so‘zlarimizdan yaratishimiz mumkin. Lekin og‘zi qiyshiq bo‘lsa ham boyning o‘g‘li gapirsin deb, chetkilarga  tilimiz to‘ridan joy beryapmiz.
  • - “Chiyabo‘ri yo shoqol bolasi” deyiladi, xalq esa “voyvoyak” deydi. Asl muqobilini bilmaygandan keyin har maqomga yo‘rg‘alashning nima keragi bor: “hayvonlarning ko‘payish mavsumi” emish! Bu fasl lug‘aviy ma‘nosida ham ko‘payish mavsumi emas, kuyga kelish, kuyikish, iliqish, qochish pallasi. Ko‘payishning jonivorlarning turiga qarab, “qo‘zilash”, “qulunlash”, “kuchuklash”, “bolalash” kabi o‘rnida qo‘llanadigan istilohlari mavjud.
  • - Bunaqa beso‘naqay, ruschadan haydashovur o‘girib olingan so‘z va mantig‘i betayin iboralar umumtilimizda simga tizilgan ochofat chug‘urchiqdek qator-qator. Yuqorida aytganim, sport sharhlarining shu jihatiga bir zehn soling, abrakadabra gaplardan esingiz og‘ib ketadi.
  • - O‘zga tilning surunkali, uzluksiz ta‘siri tilning asliga o‘zgalashtirishga olib keladi, til ichdan yemirila boshlaydi va bunda, takror aytaman, o‘zimiz sababchimiz, tilni asrashni, uni chet bosqinlardan asrashni o‘ylamasligimiz oqibatlari ancha yillardan beri odatga aylandi.
  • - Til ham bir mudom o‘sadigan daraxt, uni parvarishlash kerak, qaramasangiz, qiyshiq o‘sadi, g‘ovlab ketadi, bachki novdalarni ko‘payadi. U ham sarishtalik so‘raydigan ro‘zg‘or, pokiza qilib turmasangiz, ivirsiq bosadi, isliqib, patarot topishi bor gap.
  • - Televideniyening til havosi juda buzuq. Yo‘q, bugunga kelib tilga e‘tiborning susaygani, yo hozir ko‘p aytiladiganidek, faqat shevachilikdan biliqsib ketayotganida emas, o‘zi televideniyening xarakteri shunday – undagi til – issiqxona tili, quritilgan, tozalangan, qaychilangan, qanoti, panjasi qirqilib, mana nihoyat qush qilingan til, xullas, sun‘iy til. Televideniyeda til jozibasi yo‘q.
  • - O‘zingiz tilingizda qancha chet so‘z borligini bir chamalab ko‘ring, boshingiz aylanib ketmasa, men tan. Chet atamalarni istifoda qilsak, juda madaniyatli ko‘rinamiz shekilli-da. Aslida ona tiliga bunaqa munosabatning o‘zi katta madaniyatsizlik! 
  • - Yuksak minbarlardan ham aytilyapti, matbuotning o‘zida gapirilyapti, bong urayotganlar chiqyapti, ammo o‘z – o‘zbek tilimizning buguni va ertasi borasidagi bu tashvishu da‘vatlar o‘zimizning loqaydligimiz botqog‘iga cho‘kib ketayotir. Dod deb yuborging keladi – qog‘ozga dodlaysan odam! Qog‘ozning esa faqat qulog‘i bor, og‘zi yo‘q – sado bermaydi!
  • - O‘tirib olib, tilimizda bugun iste‘molda bo‘layotgan so‘zlarni bir taftish qilib, saragini sarakka, puchagini puchakka ajratish, ya‘ni tilimizni tozalashimiz kerak. Chunki chiqitga to‘lib boryapti, chiqit asl istilohlarni bosib ketyapti.
  • - Ona tilimizga munosabatimizni tubdan o‘zgartirishimiz lozim. Tilimiz xarob ahvolga tushib boryapti, uni qayta jonlantirish uchun hayallamay ish boshlash kerak.

Ahmad A‘zamdan ko‘chirmalarni Ayub Umar nashrga tayyorladi.

Blog: Yashasin senzura!

Shu turklarga qoyil qolmadim-da. Sirkasi suv ko‘tarmaydigan xalq ekan. Hadesa qo‘lida allambalo plakatlar ko‘tarib, namoyishga yig‘iladi. Bekorchixo‘jami, qiladigan ishi yo‘qmi? Yo bu namoyish degani bir ermak – hobbi bo‘lib qoldimi ularga?

Televizorda ko‘rsatdi, tunov kuni Istanbulda yana namoyish bo‘ldi. Taqsim maydonini tumonat odam bosdi. Bultur xiyobonni deb ko‘chaga chiqqandi minglab odam (Tavba, bitta xiyobondagi daraxtlar kesilsa kesilibdi, shungayam ota go‘ri qozixonami?! Ana, Toshkentda 150 yoshli chinorlarga qiron keltirildi, birov g‘ing demadi-ku!).

Bu gal internetda tsenzura joriy etilgani ommaning noroziligiga sabab bo‘ldi. Turkiya hukumati internetdagi terrorchilik, pornografiya va boshqa mavzudagi saytlarni sud qarorisiz yopib qo‘yish (blokirovka qilish) huquqiga ega bo‘ldi. Parlament bu haqdagi qonunni 6 fevralda qabul qilgandi. Prezident Abdulloh Gul ham paysalga solmay, temirni qizig‘ida bosdi: qonunni azza-bazza imzolavordi.

Turk muxolifati hukumatga internet saytlarini mahkama iznisiz yopib qo‘yish huquqi berilishini “so‘z erkinligining cheklanishi”, deb baholadi. Bu, ayniqsa, o‘tyurak yoshlarga ko‘p-da xush kelmadi. Qarabsizki, yana bir necha ming yalangto‘sh yosh-yalang Taqsim maydonida jam bo‘lib turibdi-ku.

O‘lmagan o‘zbekning joni ekan-da!

Turk hukumati-ku internet tsenzurasiga qonuniy tus beribdi – bu haqdagi qonunni parlament yo‘li bilan tasdiqlatib olibdi. O‘zbekistonda internet degani qachonlardan beri parlament-marlamentning qonunisiz, sud-pudning qarorisiz blokirovka qilinyapti-ku.

Turklar hadeb gustohlik qilavermay, Rajabboy akaga (Turkiya bosh vazirini aytyapman) rahmat desin. Bu yog‘ini so‘rasangiz, Rajabboy akamiz asli shu oddiy xalqni o‘ylab, internetni tsenzuralamoqchi-da. “Odamlarning qulog‘i tinch bo‘lsin, asabi buzilmasin” degan muddaoda yopmoqchi-da nobop saytlarni.

E-e, baribir tushunolmadim shu turklarni. Boshidan oftob uradimi, sharros yomg‘ir quyadimi, farqi yo‘q – haq deb turaverarkan namoyishda. Jonini huzurini bilmagan anoyilar! Undan ko‘ra, choyxonaga borib, oyoqni osmondan qilib yotmaysanmi, palovxonto‘rani paqqos tushirib, chilimni qurillatib tortib...

Ha-ya, chilim deganda yodimga tushib ketdi. G‘afur G‘ulomning “Shum bola”sida takyaxonadagi portlash sahnasi esingizdami? Manqaldondagi shisha qizib ketib, bexos portlab ketadi-ku. O‘shanda jon achchig‘ida yerga uzala tushib yotvolgan bangi Hoji bobo aytgan gap ham esingizdadir? “Aytgandim-a, hukumatning ishiga aralashmaylik, deb” deydi-ku joni ko‘ziga shirin ko‘rinib ketgan giyohvand chol.

Hoji bobo bekorga shunday demagan. Hoji bobo mansub o‘zbek xalqining ham bilgani  bilgan. Arzimas masalalarni deb namoyishga chiqmaydi, jonini koyitmaydi. To‘g‘ri qiladi! Bundan naf yo‘qligini biladi-da.

Tsenzurani yo‘qotib bo‘larkanmi? O‘tda yonmaydigan, suvda cho‘kmaydigan o‘lmas Koshchey-ku u! Ura! Yashasin senzura!

                                                                         Sobiq demokrat, sodiq avtokrat

Мобил мухбир: Ўзбекистонда совуқ туфайли ёпилган мактабларнинг баъзилари очилди

"Биз суҳбатлашган бу болажонлар келажаги буюк давлатнинг ҳозирги ёшлари. Улар зрта баҳор келса ғўзани ягана қилади..."

Ўзбекистонда ҳаво ҳарорати кескин пасайиб кетгани туфайли мамлакатнинг турли ҳудудларида бир қатор мактаблар ва мактабгача тарбия муассасалари ёпилгани тўғрисида ўз вақтида Озодлик хабар қилган эди. Хавфсизлигини ўйлаб исмини келтирмаслигимизни сўраган тингловчимиз республикадаги баъзи мактаблар қайта очилганини хабар қилар экан, воқеа муносабати билан ўз фикрларини ҳам қоғозга туширибди. Қуйида у ёзиб юборган матн билан танишишингиз мумкин.


Ўзбекистонда қаттиқ совуқ туфайли ёпилган баъзи мактабларда бугун дарс машғулотлари бошланди. Лекин мактабдан қайтаётган баъзи ўкувчиларга "синфхоналар совуқми, иссиқми" деб савол берганимизда, аксарият ҳолларда улар "совуқ" деб жавоб беришаяпти.     

- Совуқ бўлса қандай ёзаяпсилар, қўл совқотмаяптими? 

- Ёзмаяпмиз, ёзмасаларинг ҳам майли дейишаяпти. Фақат тинглаш дарслари бўлаяпти.  

- Печкалар исияптими? -давом зтамиз.   

-Печкалар исимайди. Яхлаб ётади.- дейди ростгўй ўқувчи.  

- Бўлмаса дарсда қандай ўтирасилар?  

- Икки синфни бир қилиб қуёш нури тегиб турадиган хоналарда дарс ўтишади.     
- Икки  синф боласи бир синфга сиғадими? 

- Ҳамма мактабга келмайди. "Оёғим совқотади", деб, бир синфдан 12-13 та бола келади. Сиғамиз.  

- Келмаганларни ўқитувчиларинг урушмайдими?  

- Йўқ, ўзлари айтишган. Шароитларингга қараб келинглар деб.                         

Биз суҳбатлашган бу болажонлар келажаги буюк давлатнинг ҳозирги ёшлари. Улар зрта баҳор келса ғўзани ягана қилади, ўтоқ қилади. Ўқиш билан бирга ватан учун металл ва қоғоз йиғади. Кўча супиради, Ёзда оромгоҳларга бориб дам олишдан кўра мол боқиб, самон-хашак ташиб ота-онасига камарбаста бўлишни афзал билади. Куз келиши билан фермер амикиларининг жонига аро киради.

Давлат бюджетининг таянчи бўлган миллон-миллион тонна пахта уларнинг жажжи қўлчалари  билан терилади. Улар фақат қиш ойларидагина бехавотир ўкишлари мумкин зди. 

Афсуски, номард табиат баъзида буниям кўп кўради. Қиличини ялонғочлаб синфхоналардан қувиб солади. Мустақиллик болаларининг мактаб ҳаёти деярли шундай.

Катталарга нима?! "Ўзим чиққан тепа омон. Солдат ухлаяпти, хизмат кетаяпти". Камбағалнинг боласи нима бўлса бўлаверсин. Бойнинг боласи, амалдорнинг  боласи бари бир дадажонисининг зътиборида. Унинг билимли бўлиши шарт змас. У дадасидан қолган меросни тасарруф зта олса, пул санашни билса бўлди.  

Ҳурматли Озодлик, бугун йўлда мактаб ўқувчилар билан суҳбатлашиб қолдим. Бу ўша таассуротлар асосида ёзилди. Йиртиққа ямоқ дегандай зарур бўп қолса фойдаланарсиз.

Салом билан, тингловчингиз.

Blog: Ozodbek Nazarbekov “ur kaltak, sur kaltak” qilindi

O‘zbekiston xalq artisti, taniqli xonanda Ozodbek Nazarbekovning shu yil bahorda berajak konserti xususida ijtimoiy tarmoqlar, xususan, Facebook tarmog‘ida qizib borayotgan bahslardan ilhomlangan bloggerdan biri Ozodlikka bitiklarini yo‘lladi.

Ozodbek Nazarbekov bahorda konsert berarkan, degan xabar tarqaldi-yu, ijtimoiy tarmoqlar, xususan, “Facebook” qirqquloqli qozondek biqirlab qaynab ketdi! Muxlislarning ko‘ngli to‘lib turgan ekan. Bahsu munozara avjiga chiqdi deng!

Sal tushuntiribroq gapiring, dahanaki tortishuvga nima sabab bo‘ldi o‘zi, deysizmi? E, o‘lmang!

Gap shundaki, xonanda 6-23 aprel kunlari Toshkentdagi muhtasham “Istiqlol” san‘at saroyida o‘tadigan konsertida barmoq bilan sanarli qo‘shiqlarnigina jonli aytarkan. Dasturning asosiy qismi esa paqqos fonogrammadan iborat ekan.

Asl shinavandalarni norozi qilgan jihat shu. O‘zbekiston xalq artisti degan unvonga ega dongdor san‘atkor nega jonli konsert bermaydi, deya jig‘ibiyron bo‘lmoqda aksar muxlislar. G‘ildiragi yog‘lanmagan aroba shovqinidan farqsiz badhazm nag‘malardan zada bo‘lgan san‘atsevarlar ko‘zbo‘yamachilikni bas qilishni talab etmoqda.

Alhosil, san‘atsevarlar ikki guruhga bo‘linib qolgan. Bir toifa Ozodbek Nazarbekov boshqa otarchilardek fonogrammaga yopishib olganidan, pul topishga berilib ketganidan xunob. Ikkinchi toifa esa Ozodbek jonli aytadimi, fonogrammadami, ishqilib, muxlislarni xushnud etayotganidan mamnun.

Gapiramang desak, gap ko‘p. Keling, yaxshisi, e‘tiboringizga o‘sha munozaralardan bir parcha havola etaylik. Ijtimoiy tarmoqlardagi bitiklar maktab o‘quvchisining diktantidan farq qiladi va ularda imloviy-uslubiy xatolar bo‘lishi tabiiy. Biz esa izohu munosabatlardagi ana shunday qusurlarni andak “andavaladik”.

Nazarbekovni tanqid qilganlarni shartli ravishda “muxolif”, uning yonini olganlarni esa “muxlis” deb atadik.

Muxolif: Ozodbek Nazarbekovga qoyil! Xalq artisti bo‘la turib kontsert afishasiga fonogrammada ijro etiladi, deb yozishga uyalmaganini qarang!

Muxlis: Hammasi fonogramma emas, orasida jonlisi ham bor. 18 kun to‘laligicha jonli aytish imkonsiz. Shundoq ham 8 ta qo‘shiq jonli aytiladi.

Muxolif: Nega imkonsiz bo‘larkan?! Ana, Yulduz Usmonova yigirma kunlab faqat jonli ijroda konsert berardi. O‘lmagan Yulduzning joni ekan-da! Xalq artistini “8 ta qo‘shiqni jonli ijro etadi-ku” deb oqlash kulgili emasmi?!

Muxlis: Ozodbek Samarqandda bergan jonli kontsertni ko‘rishni maslahat beraman sizga.

Muxolif: O‘sha jonli kontsertni bevosita ko‘rgan bo‘lsam-chi! Musiqani yaxshi tushunganingizda, bu konsertni ko‘rishni maslahat bermagan bo‘lardingiz.

Muxlis: Ozodbek Nazarbekov baribir Samarqandning Registonida to‘liq jonli ijroda kontsert bera olishini isbotlab qo‘ydi. Qolaversa, “Istiqlol” san‘at saroyida apparaturalar boshqacha, imkoniyatga ham qarash kerak. Jonli ijrodagi konsertlarda mikrofon o‘chib qolishi, apparatura ishlamasligi odatiy holga aylangan.

Muxolif: Fonogrammani apparaturalar ishlamasligi bilan xaspo‘shlash to‘g‘rimikan?! Bu gap negadir menga arpa uni haqidagi mashhur naqlni yodga soldi. Katta hofizlar mikrofonsiz, apparaturalarsiz ham jonli ijro etgan-ku! Uzoqqa bormaylik, o‘tgan yili Jahongir Otajonov o‘sha siz aytgan “apparaturalari ishlamaydigan” “Istiqlol” saroyida to‘laligicha jonli konsert berdi-ku!

Muxlis: O‘zbekistonni bilmadim-u, lekin Tojikistonda Ozodbekning avtoriteti bor. Fonogrammada aytsayam, hartugul, ovozi o‘ziniki-ku.

Muxolif: Xudo bu xonandaga “yorvoradigan” talant bermagan. Konservatoriyani 3 martalab o‘qib tugatsayam, jonli aytolmaydi. Lekin tan olish kerak, hofizning odamgarchiligi joyida.

Muxlis: Haqiqiy san‘atkor ekanligini isbotlab qo‘ygan. Shuncha kun kontsert bersayam chipta topa olmaganlar qancha?! Hatto falon pulga bo‘lsayam, chiptani qo‘ldan olib kiradigan muxlislar sonmingta! Hozirgi kunda O‘zbekistonni birinchi raqamli san‘atkori shu xonanda!

Muxolif: Ozodbek Nazarbekov mening do‘stim, lekin haqiqat undan ustun. Jonli ovozda yuragi baquvvat hofizlargina kuylay oladi. Fonogrammada “kuylovchi” yulduzlarimizning o‘z qo‘shiqlarining matnini yoddan bilishiga ham ishongim kelmaydi. Demak, bu ko‘rishga arzimaydigan tomosha. Har kim kuchi yetgan ishga unnasin, kuchi yetmaganiga chiranmoq chikora?!

Muxlis: Alloh aziz qilganni bandasi xor qilolmaydi. Bu gapda hikmat ko‘p.

Muxolif: Og‘abek Sobirov ham 2 yil ketma-ket 10 kundan 100 % jonli konsert berdi. Hatto “Istiqlol” san‘at saroyida bir-ikki juft ashulani mikrofonsiz tor va doira jo‘rligida ijro etdi, zalning eng orqa o‘rindig‘idagilar ham juda yaxshi eshitdi uning ovozini. Ozodbek Nazarbekov, mayli, 20 kunmas, atigi 5 kun jonli kuylasin!

Muxlis: Eng kamida 400 xo‘jalikni boqishning o‘zi bo‘ladimi? Nazarbekovning yonidagilarning aksariyati shu inson orqali rizq topishadi.

Muxolif: Ozodbek Nazarbekov Everest cho‘qqisiga chiqqan edi... Endi bo‘lsa, qulayapti, afsuski, buni u uchish deb hisoblayapti. Xalq artistiga qayerdagi bir she‘rbuzarlarning matnlaridan foydalanish yarashmayapti... Kuzatamiz: 18 kunlik kontsert davomida Yuraklilar – Usmon Azim, Shavkat Rahmon, Rauf Parfi ijodidan bir qatorgina bo‘lsa-da, kuylashiga umid qilib qolamiz...

"Даракчи" журналисти: Бургага аччиқ қилиб, кўрпа куйдирманг, илтимос!!!

Озодликдан: "Даракчи" газетасининг ёпилиши туфайли унинг ишсиз қолган журналистларидан биридан қуйида эътиборингизга ҳавола қилинаётган матн етиб келди. Биз уни сайтимизнинг "Блогистон"ида таҳрирсиз чоп этишга қарор қилдик. Сарлавҳа ҳам матн муаллифиники.

Яқин орагача “Даракчи” газетасининг ёпилиш арафасида турганлиги ҳақидаги хабар кўпчиликнинг оғзида асосий эрмак бўлиб, газета ходимлари эса бу гап- сўзларга парво қилмай, умидини узмаган ҳолда ўз ижодини давом эттириб келаётган эди.

Тафтишчиларнинг (кутилган ва кутилмаган) ташрифи эса жавлон уриб ижод қилиб келаётган газета ижодкорларининг тинчлигини бузди.

Ваҳолангки, унгача ижодкорлар газетанинг ёпилиши билан боғлиқ тахминларга ишонишни истамай ҳам ўз ижодини давом эттириб келаётганди.

Турли ижтимоий тармоқлар ва айрим (ҳеч қайси газетани “Даракчи” газетасига рақобатдош дея тан олмайман) газеталар эса “Даракчи” газетаси фаолиятининг тўхтатилиши билан боғлиқ мақолалари билан ўқувчиларни ўзларига жалб эта бошлади (Эҳтимол, ҳеч бўлмаса шу йўл билан тираж миқдорини кўпайтирмоқчи бўлишгандир?).

Аниқроғи, айнан шу вазият “Даракчи”ни ўзларига катта рақобатдош деб ҳисоблаётган бошқа газеталар учун қўл келди десак янглишмаймиз!

Ҳа, газета фаолиятининг тўхтатилгани рост! Ходимларга эса ҳозирча, бир ой муддатга вақтинчалик меҳнат таътили берилди халос.

Ачинарлиси, ноябрь ойи иш режасинини аллақачон якунлаб улгурган ходимлар янги йил байрами арафасида ойлик маошсиз ва ишсиз қолди.

Шунча йилдан бери сиёсий-маърифий, спорт, санъат ва маданият борасидаги ўз қизиқарли маълумотлари билан халқ хонадонига файз улашиб келаётган “Даракчи” газетаси ва унинг жонкуяр фидоий ходимлари “КАТТА ЎЙИНЛАР” касрига қолди...!

Бугунгача ўз танловида адашмай газетамизга ҳақиқий ашаддий мухлислигини билдириб келаётган ўқувчиларимиз эса севимли газетасисиз қолди! ШУМИ ҚОРБОБОНИНГ ЯНГИ ЙИЛ СОВҒАСИ?” РАҲМАТ...!!!

Матбуот дўконларига газетанинг охирги 50-сонини ҳарид қилиш учун келаётган мухлислар қуруқ қўл билан кайфиятсиз қайтишмоқда. Ваҳолангки, газета ижодкорлари янги йил арафасида ўз ўқувчиларини хурсанд қилиш учун ранг баранг ва бир биридан қизиқарли, ажойиб мақолаларни тайёрлаган эди...

Газетанинг очилиши билан боғлиқ даргумонли умид ҳеч бир ходимни тарк этмаётган бўлса-да, энди улар вақтинчалик ўз оиласи ва тирикчилиги учун бошқа иш қидиришга мажбур.

Бошқа бир тирикчилик билан шуғулланиш учун ҳам қўлингизда беш-тўрт сўм бўлиши керак... Ходимлар эса бир ой давомида қилган меҳнати эвазига бўш қўл билан таҳририят идорасини тарк этишга мажбур бўлди!

Қизиқ, наҳотки, бундай “йўл” тутилишидан аввал беш юзга яқин газета ходимларининг ишсиз, маошсиз қолиши билан боғлиқ фикр юқоридагиларни ўйлантирмади?

Кутилмаган “қоқилиш”дан сўнг беш юз нафарлик “Даракчи” ходимларини бўш иш ўрни қаерда қучоқ очиб кутиб турган экан? Асосийси, ишсиз фуқароларни тайинли иш билан таъминлаш учун олиб борилаётган сиёсат буёқда қолиб, бир кунда ишидан ажраган беш юз нафарга яқин ходимнинг огоҳлантирилмаган ҳолда ишсиз қолганлиги кишини ўйлантиради...

Наҳотки, ишсиз, маошсиз тафтиш ўтказишнинг бошқа бирор йўли йўқ эди?

Айтиш жоизки, бугунги кунгача бир ёқадан бош чиқариб, аҳил ва иноқликда ижод қилиб келаётган ходимлар бирдамлигида “Даракчи” раҳбарларининг алоҳида ўрни бор эди.

Қулай шароитда иноқ жамоа бўлиб, мухлисларга ҳолисона хизмат қилиб келаётган газета ходимлари ўз ўриндиқлари билан йиғлаб хайрлашди... Энг қизиғи улар бошқа бир газетада фаолият юритиш ҳақида ҳаёлларига ҳам келтиришаётгани йўқ!

Қисқаси, ҳар бир ходим мухлислар қаторида (“ЯХШИЛАРДАН ИНСОФ ТИЛАБ”) ўз севимли газетаси “Даракчи”нинг қайта фаолият юритишидан умидвор!

Халқ тили билан ўз эгаларига айтилганда эса: — “Бургага аччиқ қилиб кўрпа куйдирилмасин....

ИЛТИМОС!!!” “Даракчи” нинг ашаддий мухлислари диққатига! Севимли газетангизнинг қайта фаолият юритишини чин дилдан истасангиз, газетамизни ҳимоялаб. ўз фикрингизни билдиринг!

Даракчи журналисти

Blog: “Bilayn” mijozlarni shilishning yangi usulini amalga kiritdi

20 noyabrdan “Bilayn” uyali aloqa kompaniyasi Toshkent shahri va Sirdaryo viloyatidagi mijozlari uchun “Ovozli pochta” xizmatini amalga kiritdi. Aslida qo‘shimcha xizmat turi sanalgan va ma‘lum to‘lov evaziga ishlaydigan ovozli pochta he yo‘q, be yo‘q - hamma mijozlar uyali telefonida azza-bazza ishlab ketdi deng. Majburiy tarzda!

Xizmatning ishlash tartibi shunday: kimgadir qo‘ng‘iroq qilayotgan bo‘lsangiz, beshinchi gudokdan keyin avtomatik ravishda ovozli pochta ishga tushadi. Ya‘ni beshinchi gudokkacha go‘shakni ko‘tarmagan – qo‘ng‘irog‘ingizga javob bermagan tanishingizga ovozli xabar qoldirish imkoniga ega bo‘lasiz. Albatta, ovozli xabar qoldirish xizmati joriy qilingani yaxshi. Ammo mushuk bekorga oftobga chiqmaganidek, har bir xabar 3 sent turadi-da. Buni esa hamma mijozning ham cho‘ntagi ko‘taravermaydi.

“Signaldan keyin xabaringizni qoldiring” degan mazmundagi xabar tugar-tugamas hisobingizdan 3 sent yechib olinadi.  Deylik, xayol bilan bo‘lib chaqiruvni to‘xtatmasangiz, “falon qiling, pismadon qiling” deb uqtirayotgan robot-maslahatchi gapiga mahliyo bo‘lib qolsangiz, tamom, 3 sent qulog‘ini ushlab ketdi!

Telefon funktsiyalarini unchalik tushunmaydigan, “texnologiyabexabar” mijozlarni aytmang, har bir javobsiz qolgan chaqiruvdan bekordan-bekorga 3 sentyutqizadi. Garchi ovozli pochta xizmatidan foydalanmasa ham!

3 sentni minglab mijozlarga ko‘paytirib ko‘ring, bir kunda kompaniya qancha mablag‘ yutishini taxminan tasavvur qilasiz!

Eng qizig‘i, majburiy tarzda joriy qilingan pullik xizmatni SMS yuborib ham o‘chirtirolmaysiz. Xizmatdan qutulish uchun “Bilayn” Sall markaziga telefon qilasiz. Ammo sadoqatli mijozlarga otning qashqasidek ma‘lumki, Sall markaziga qo‘ng‘iroq qilib bog‘lanishdan ko‘ra Xorazmdan “Bilayn”ning bosh ofisiga kelib ishni bitirish osonroq.

O‘zimdan misol, ming bir urinishdan keyin Sall markaziga tushdim ham. Qo‘ng‘iroqdek ovozli qizdan ovozli pochta xizmatini o‘chirishni so‘rasam, “Sistema hozircha ishlamayapti, keyinroq o‘chiramiz” dedi, ketidan quyuqqina uzr ham aytdi.

“Bilayn” kompaniyasining o‘zi ovozli pochtani “Betakror xizmat” deb jar soldi! “Bari mijozlar uchun” deb mahobat qildi. Agar bu xizmat tekin bo‘lganida edi, bu alvon shiorlarga ishonsa bo‘lardi.

Birinchidan, pullik xizmatlarni har bir abonent o‘zi xohlab yoqtirishi kerak. Uni hammaga tiqishtirish to‘g‘ri emas.

Ikkinchidan, xo‘p, mayli, xizmat ommaga majburiy joriy qilinibdi. Endi jilla qursa, uni SMS orqali o‘chirish imkoniyatini yaratib qo‘yish kerak.

Uchinchidan esa, “Bilayn” qo‘shimcha xizmatlar haqidagi ohanjama gaplarni yig‘ishtirib, telefon orqali oddiy so‘zlashuvni sifatli qilib qo‘ygani yaxshi edi! Shunda mijozlar: “E otangga rahmat!” deb, ovozli pochtami, videoli pochtami - bariga o‘zi ulanaveradi.

Toshkentlik abonent

Blog: Davlat tili yoki xo‘jako‘rsinga ochilgan saytlar

Zamona zayli deysizmi, davr talabimi, O‘zbekistondagi davlat idoralari ham ixtiyoriy-majburiy ravishda internetda o‘z sahifasini ochib, sayt yurityapti. Ammo kuzatuvlar sayt yuritishda ba‘zida ixtiyoriylikdan ko‘ra majburiylik ulushi ko‘proq ekanini ko‘rsatyapti.

21 oktabr – o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan kun. Shu sana bahona bo‘lib, mamlakatdagi ayrim davlat idoralarining veb saytlarini birrov ko‘zdan kechirdik. Saytlarni tahlil-taftish etaman desangiz, talabu mezonlar ko‘p. Biz doirani andak torroq olib, davlat idoralari saytlarining davlat tilidagi bo‘limi qay darajada ishlayotganigagina diqqat qildik.

Ichki ishlar vazirligi sayti faqat rus tilida ishlayapti. O‘zbekchasiga kirsangiz, sahifa “Vaqtincha ish faoliyatida emas” degan shapaloqdek e‘lonni o‘qiysiz.

Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi sayti ham faqat Pushkin tilida yuritilyapti. “O‘zbekcha” degan tugmani ko‘rib, ko‘p xursand bo‘lmang, u shunchaki xo‘jako‘rsinga qo‘yilgan, bossangiz, baribir ruschasiga o‘tib ketadi.

Monopoliyadan chiqarish davlat qo‘mitasining sayti o‘zbekcha bo‘limi pala-partish, sutga suv qo‘shgandek o‘zbekchayu ruscha matn aralash-quralash qilib yuborilgan.

Arxitektura va qurilish davlat qo‘mitasi sayti o‘zbekcha bo‘limida 28 avgustdan beri “texnik ishlar” olib borilyapti. Tushunish mumkin: qurilish bilan band bo‘lib, me‘morlarning saytga qo‘li tegmayapti chog‘i.

Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri qo‘mitasi ham nomigagina o‘zbekcha bo‘lim ochib qo‘ygan. Ammo barcha muhim hujjatlar – qonun, farmon, qaror, nizomlar rus tilida. Darvoqe, fuqarolarga kommunal sohadagi keng ma‘lumotlarni taklif qilayotgan http://e-kommunal.uz portalida ham shu ahvol. O‘zbekzabon fuqarolarda kommunal soha bo‘yicha hech savol tug‘ilmaydi shekilli.

Namuna bo‘lishi kerak bo‘lgan Intellektual mulk agentligi saytida ham o‘zbekchayu ruscha materiallar qorishtirib tashlangan. Xatolarni sanab tugatolmaysiz, administratorning boshqa jiddiy ishlari borga o‘xshaydi: maqolalarning sarlavhasi qo‘yilgan, ammo arzanda maqolaning o‘zini chiroq yoqib topolmaysiz. 

Geologiya va mineral rerurslar davlat qo‘mitasi, “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspektsiyasi saytlari o‘zbekcha bo‘limi ham ma‘dani qazib olingan kondek huvillab yotibdi.

“O‘zdavtemiryo‘lnazorat” davlat inspektsiyasi saytidan o‘zbekcha material qidirsangiz, “Ushbu ma'lumot saytining rus tilidagi qismida mavjud” degan “lutf” bilan siylanasiz.

O‘zbekiston respublika tovar xomashyo birjasi, “O‘zbekneftegaz” kontserni, “O‘zavtosanoat”, “O‘zbekengilsanoat”, “Toshshahartransxizmat” uyushmalari ham fuqarolarga davlat tilida ma‘lumot berishni lozim topmagan.

“O‘zfarmsanoat” davlat kontserni, “O‘zagromash” uyushmasi saytlari o‘zbekcha bo‘limi “Bormi – bor!” qabilida – mardumko‘rsinga ish yuritadi.

“Kafolat” davlat sug‘urta shirkati saytidan ham “urug‘likka” birorta o‘zbekcha jumla topolmaysiz. O‘zbekzabon aholiga sug‘urta kerak emasmikin?!

Navoiy viloyati hokimiyati sayti o‘zbekcha bo‘limi huvillab yotibdi – yarim yildan beri o‘zbekcha bo‘limga bosh suqilmagan.

Respublika ma‘naviyat targ‘ibot, Milliy g‘oya va mafkura ilmiy-amaliy markazlari esa sayt ochmagan. Aftidan, sayt tashkil qilib, uni ruscha yuritgandan ochmay qo‘ya qolishni afzal ko‘rishgan.

O‘zbekiston tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi sayti o‘zbekcha bo‘limi “qayta ishlanmoqda”.

Chkalov nomidagi aviatsiya zavodi sayti o‘zbekcha bo‘limi esa “v stadii napolneniya”.

O‘zbekistondagi eng yirik metall kombinati sayti o‘zbekcha bo‘limiga kirib, “Saxifa ustida xali ish olib borilmokda” (xabar imlosi saqlandi) degan bildirgiga oshno bo‘lasiz.

O‘zbekcha bo‘limlardagi imloviy-uslubiy xatolar, dizayndagi kamchiliklarga to‘xtalmadik. Til bilgich ziyolilar va veb-dizaynerlar saytlarni bu jihatdan ham zarrabinga solib ko‘rar.

Muallif: Havaskor tahlilchi

Фотогалерея Rok olami: Mik Jagger va Rolling stones

  • Mik Jagger va Keyt Richards, London, 1967 yilning fevral oyi.
  • Xorvatiya poytaxti Zagrebda o'tgan konsertda, 1998 yilning 29 avgusti
  • Rolling Stones 2005 yilgi dunyo bo'ylab turnesini e'lon qilmoqda, Nyu York
  • Chernogoriyadagi konsertda, Budva, 2007 yilning 9 iyuli
  • Rolling Stones guruhi Londondagi Marquee Club yonida, 2012 yilning 11 iyuli
  • Rolling Stones, London, 2012 yilning 12 iyuli
  • Mik Jagger, London, 2012 yilning 18 oktabri
  • Londondagi konsertda, 2012 yilning 25 noyabri
  • Концерт в Лондоне, 29 ноября 2012 года
  • Londondagi konsertda, 2012 yilning 29 noyabri
  • Anaxaym shahridagi konsert, Kaliforniya, 2013 yilning 19 mayi
  • Anaxaym shahridagi konsert, Kaliforniya, 2013 yilning 19 mayi
26 iyul kuni taniqli Rolling Stones rok guruhi solisti, rok-musiqa tarixidagi eng mashhur musiqachilardan biri hisoblanmish Mik Jagger 70 yoshga to'ldi.

Blog: Shig‘ar juz rubl - 3

O‘zini O‘zbek Turist deb tanishtirgan tinglovchimiz WhatsApp dasturi orqali yozib jo‘natgan yo‘lnomasi - Shig‘ar juz rubl-1 va Shig‘ar juz rubl-2 hikoyalari bilan may oyida tanishgan edingiz. Texnik muammolar tufayli bu tinglovchi biz bilan bir muddat bog‘lana olmagan ekan. O‘z manziliga yetib olgach, u hikoyaning davomini Ozodlikka jo‘natishga muvaffaq bo‘ldi.

O‘zbek Turist o‘z smartfon hikoyasida bu gal o‘zbek mehnat muhojirlarining Rossiya va Ukraina chegaralarida duch kelgan hodisalarini bayon qiladi

***

Salom, Ozodlik. Turist yana aloqada.

Xullas, poyezdimiz yulida davom etyapti. Biz ham amal-taqal qilib, qozoq chegarachilarining ko‘nglini oldik. Borlar pul berishdi. Puli yo‘qlar - kim mayiz, kim turshak, qurut, bir-ikki pachka ko‘k choy, yana biri bankada yarimlab qolgan qovurdoq deganday - bergisi kelmasayam berishdi.

Bu azamatlar ham tortinib o‘tirishmas ekan - nima bo‘lsa olib, cho‘ntaklariga, sig‘maganni qo‘yinlariga tiqib, xursand bo‘lib, tushib ketishdi. Biz yarim soatcha yurib, yarim tunda Rossiya chegarasiga yetib keldik. Bu chegarada aytarli hech bir hodisa sodir bo‘lmadi, dehqonobodlik bir yigitni tushirib, qaytarvorganini hisobga olmaganda (to‘lanmay qolib ketgan shtrafi borlarni Rossiya qaytib kirgizmaydi, qaytarvoradi chegaradan).

Rossiya

O‘zbeklarimiz manzillariga yetib, bitta-bitta yo guruh-guruh bo‘lib tushib qolyapti. Tushgan joyida har vagonning oldida kutib oluvchisidan ham oldin jonsarak melisalar (yoki zamonaviy qilib aytganda politsiyachilar) kutib olishadi.

Ular orasida taxminan shunday suhbat bo‘lib o‘tadi:

Melisa: Bilet.
Muhojir yo‘lovchi: Marhamat, mana biletim.
Melisa: Pasport.
Muhojir yo‘lovchi: Mana pasport, mana migratsionka. Mana yangi pasportligi uchun perevodi.
Melisa: Nima maqsadda kelding?
Muhojir yo‘lovchi: Ishlashga (ammamning o‘g‘lini ko‘rgani kelamanmi bo‘lmasam?!).

Melisa oxirgi, "rokovoy xod"ini ishga soladi. U: “A u vas yest priglasheniye na rabotu ot rabotadatelya?” deb so‘raydi (so‘ragan narsasini shuncha yil melisada ishlab, o‘ziyam bilmaydi qanaqa bo‘lishini).

Ana!!! Bu yog‘i endi qozoqchasiga "shig‘ar juz rubl!"

Shunaqa tomoshalar bilan yo‘lda davom etamiz.

Yo‘l-yo‘lakay shu yerlarda ishlaydigan o‘zbeklar chiqishadi: kim nos so‘rab chiqadi, kim ko‘k choy, guruch so‘rab, hatto “tandirda yopilgan uy noni bormi, yaxshi pul beramiz”, deganlariyam bor.

Rossiyadan chiqishga 2-3 soat qolganda bir stantsiyada 4 yigit keldi. Uchtasining milliy libosidan (sariq kamzulidan) bildimki, yo dokumenti yo‘q, yoki bir ishkali bor. To‘rtinchisi qolgan uchtasini kuzatib, vagonga opchiqib qo‘yib, qaytib ketdi. Uchchovining bittadan salafan paketdan boshqa yuki yo‘q. Paketda nima borligini ko‘rmasam ham bilaman: bitta baton non, bir baklashka suv, uchta doshirak (balkim to‘rttadir), lekin boshka narsa yo‘q. Bular kim? 23-26 yoshlardagi bu yigitlar  Andijonning Jalolquduq degan joyidan ekan. "Kirdi-chiqdi"ga ketishyapti.

Ko‘pchilik bilsayam, izoh berib ketaman. Rossiya qonuniga ko‘ra, migrantlar 90 kunda chiqib ketishi kerak Rossiyadan. Bo‘lmasa, shtraf yoki deportatsiya. “Unda qanday yillab ishlayapti?” desangiz, xuddi mana shunaqa "kirdi-chiqdi" qilinadi har uch oyda. Bunda o‘zbek poyezdga chiqadi, boya aytganimdek, bitta salafan bilan. Rossiyadan chiqadi, Ukrainaga kiradi. Yana shu poyezdning o‘zida Ukrainadan chiqib, Rossiyaga kiradi yangi migratsionka, pasportda yangi pechat bilan. Keyin yana uch oy bemalol ishlayveradi.

Bu Ukrainaga yaqin joylarda ishlaydiganlar. Qozog‘istonga kirib-chiqadiganlar ham bor. Bunga o‘rtacha bilet-miletlari bilan 100 dollardan 200 dollargacha pul ketadi.

Bundan arzon yo‘liyam bor. Besh-olti yuz rublga Ukraina, Rossiyaning qalbaki pechatini bosib, soxta pechatli migratsionkani qo‘lingizga beradi. Ham arzon, ham tez. Ko‘pchilik shunaqayam qilib yuradi. Lekin xavfli tomoni bor, qalbaki pechat bilan qo‘lga tushib qolsangiz, oqibati yaxshi bulmaydi, o‘zimning boshimdan o‘tgan. Qalbakiligini ko‘chada to‘sib tekshiradigan melisa bilmaydi. Lekin uyga ketayotganda chegarachi biladi. Insoflirog‘i indamay chiqarvoradi. Yomonrog‘iga tushib qolsangiz, yo pulingizni oladi, yo shtrafga tortadi. Pul olgani yaxshi. Jarima solib qo‘ysa, uyga ketayotgan odam tushib qolib, yugurib borib, bankka pul to‘lab kelmaydi-ku. Qo‘lida kvitantsiyasi bilan ketaveradi. Keyin kelganda, kechagi dehqonobodlik bolaga o‘xshab, chegaradan o‘tolmay, qaytib ketadi.

Rossiyadan chiqish chegarasida ko‘pchilik tushib ketdi. Vagonda hammasi bo‘lib, 15-17 tacha odam qoldi Ukrainaga ketadigan.

Ukraina

Rossiyadan chiqib, birpasda Ukrainaga kirdik. Bu yerning chegarachilari poyezdga chiqib, keyingi stantsiyagacha tekshirib ketaverar ekan. Keyingi stantsiyada tushib qolishadi. Ko‘ziga yoqmagan yulovchilarniyam shu yerda tushirib, Rossiyaga qaytarvorishadi.

Mana, biz ketayotgan vagongayam navbat keldi. Bir guruh gavdali-gavdali chegarachilar qo‘lida kichkina kompyuteri bilan kirib, tekshirishni boshladi.

Ularni Rossiyaning qizil pasportiyam, Ukrainaning ko‘k pasportiyu qozoqlarning havorang pasporti ham qiziqtirmaydi. Ular ortiqcha so‘roq-savolsiz shtamp urib ketaveradi. Yashil pasport egalari bilan boshqacharoq gaplashiladi. Endi bu yerda "juz rubl" ketmaydi. Mingsiz ish bitishi qiyinroq. O‘zlarini har xil qonunlarini pesh qilishadi. Guyo Ukrainadan chiqib ketgandan keyin bu mamlakatga 90 kun o‘tmasdan kirish mumkinmasmish.

Yoki mana bunday suhbat bo‘lib o‘tadi ular bilan:

Chegarachi: Kimnikiga ketyapsan?
Yashil pasport egasi: Falonchinikiga.
Chegarachi: Falonchi Ukraina grajdanimi? Telefon nomeri bormi? Seni kelishingni biladimi? Hozir telefon qilib, so‘rab ko‘ramiz rost yo yolg‘on gapirganingni.

Yoki:

Chegarachi: Necha kunga kelyapsan Ukrainaga?
Yashil pasport egasi: Faloncha kunga.
Chegarachi: Har bir mehmonni kunlik ehtiyoji faloncha griven, demak, falon kunga ko‘paytirsak, faloncha griven bo‘ladi. Senda bormi shuncha pul? Yo‘qmi, demak, Ukrainagayam yo‘l yo‘q.

Xullas, shunga o‘xshash jinni-ketti prinsiplar. Kirdi-chiqdiga kelayotganlarni darrov bilishadi. Jalolquduqlik bolalarniyam pasportini olib, cho‘ntagiga solvoldi. Rosa u yoqdan bu yoqqa sudrab yurib, uchchoviga ikki ming rublga pechat qo‘yib berdi. Pulini olgani yetmagandek, haligi yigitlardan birining kallasi kattaroq ekan - o‘rtaga olishib, to‘rt kishi rosa masxara qilishdi.

Ular o‘tib ketishi bilan tamojnyachilar kirib, hammaning sumkasini tit-pit qilishni boshladi. “U mumkinmas Ukrainaga, bu mumkinmas”. Qo‘qonlik savdogar opalar bor ekan qo‘shni vagonda, ularniyam bizning vagonga chaqirib, ancha pulini olishdi “mumkinmas”ligini pesh qilib.

Ukrainada ishlayotgan o‘zbeklar Rossiyadagi o‘zbeklardan ancha farq qiladi. Ukrainada o‘zbek muhojirlarimizning ko‘pi tadbirkorlik bilan shug‘ullanadi. Bozorda “tochka”si bor, zapchast magazini bor, mashina tuzatadigan ustaxonasi bor.

Oshxonasi, restorani bor o‘zbeklaram yo‘q emas. Qurilishlarda, qora ishlarda o‘zbek kam. O‘zimning shaxsiy xulosam - Ukraina chegarasidagi stavkalarni ham o‘zimiz ko‘tarib yubordik shekilli, aytgan pulini beraverib. Aytuvdim-ku, Ukraina chegarachisining oldida qozoq askari o‘n baravar arzon so‘raydi, deb.

Hikoyam tamom. Voqealar hammasi rost, hammasi real. Ishingizga rivoj tilab,

O‘zbek Turist.

R.S. Ukrainaning melisalari haqida yozish esimdan chiqibdi. Ular haqida keyinroq hikoya qilib berarman.


Ozodlikdan: Tinglovchimiz O‘zbek Turistning smartfondagi Whats App dasturi orqali yozib jo‘natgan hikoyasi poyoniga yetdi.

Ozodlikning WhatsAppi:

(WhatsApp  +420 724 971 539)

Siz ham biz bilan aloqaga chiqing!

Blog: Endi biz televizorda futbol ko‘ra olmaymizmi?

Sport TV Osiyo Futbol Konfederatsiyasi Chempionlar ligasi o‘yinini Al-Jazira telekanalidan yozib olib ko‘rsatdi. (Surat Sanjar Rizayevning Twitter sahifasidan olindi)

O‘zbekistondagi "Sport" telekanali futbol bo‘yicha Ispaniya kubogi finali va Angliya chempionatining so‘nggi tur o‘yinlarini namoyish qilmaganidan keyin futbol ishqibozlari buning sabablari bilan qiziqa boshladi. Stadion.uz muxbiri Cardor Yusupov ayni mavzuni “Endi biz televizorda futbol ko‘ra olmaymizmi?” maqolasida ko‘tardi. Muallif va sayt tahririyati ruxsati bilan ushbu maqolani Ozodlik mushtariylariga ham ilindik.

(Maqola tahrirsiz e‘lon qilinayapti)

Yaqinda futbol muxlislari orasida “Sport” telekanali bundan buyon xorijiy chempionat o‘yinlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri namoyish etmas ekan” degan sovuq xabar tarqaldi. Hech kim rasmiy ravishda buni e‘lon qilmagan bo‘lsa-da, so‘nggi kunlarda bu telekanal orqali xorij chempionatlarining bir qancha muhim o‘yinlarini ko‘rsatilmay qolishi, bu mish-mishlarni haqiqatga yaqin ekanini bildirib qo‘ydi.

“Sport” telekanali tashkil qilingan kundan boshlab, O‘zbekiston Respublikasi hududida mamlakatimiz va dunyo sportiga oid musobaqalarni translyatsiya qiladigan yagona telekanalga aylandi. Bu telekanal orqali futbol bo‘yicha jahon, Yevropa va Osiyo chempionatlari, yevrokuboklar, Osiyo chempionlar ligasi, OFK kubogi, Olimpiada, Osiyo o‘yinlari kabi ko‘plab musobaqalarning translyatsiyasini jonli efirda tomosha qildik. Yillar davomida biz ko‘plab sport musobaqalarini “Sport” telekanali orqali ko‘rar ekanmiz, buning evaziga bir tiyin ham to‘lamadik. “Televizorda futbol ko‘rish uchun pul to‘lash kerak ekan” degan fikr hatto hayolimizga ham kelmadi. Vaholanki, yirik sport musobaqalari allaqachon tijorat ob‘ektiga aylangan va ularni translyatsiya qilish, efirga uzatish uchun katta miqdorda pul to‘lanishi hech kimga sir emasdi.

Umuman olganda, har qanday sport musobaqasining translyatsiya huquqi musobaqa tashkilotchilariga yoki ularni manfaatlarini ko‘zlab harakat qiladigan maxsus kompaniyalarga tegishli bo‘ladi. Misol uchun, Yevropa chempionlar ligasini translyatsiya huquqi UYEFAga, jahon chempionatlariniki FIFAga tegishli. Aynan mana shu tashkilotlar translyatsiya huquqini boshqa kompaniyalarga tender asosida sotishadi.

Masalan, Rossiya futbol premьer-ligasi o‘yinlarini translyatsiya qilish huquqi to‘laligicha NTV-Plyus kompaniyasiga tegishli. Undan boshqa biror telekompaniyaga RFPL o‘yinlarini to‘liq ko‘rsatishi, hatto o‘yinlardan qisqa lavhalar olib berishi ta‘qiqlanadi. NTV-Plyus Rossiya futbol ittifoqiga 81,5 mln. yevro to‘lab, 4 yil muddatga bu huquqni sotib olgan. Agar O‘zbekistonning “Sport” telekanali RFPL o‘yinlarini efirga uzatishni istasa, NTV-Plyus bilan shartnoma qilishi va translyatsiya pulini to‘lashi shart. Aks holda NTV-Plyus kompaniyasining mualliflik huquqi buzilgan hisoblanadi va bu huquq qonun bilan himoyalanganligi sababli, “Sport” telekanali javobgarlikka tortiladi.

Aytish joizki, eng tomoshabop va qiziqarli bo‘lgan musobaqalarning translyatsiya huquqi narxlari ham qimmat bo‘ladi. Sababi, ular teleekran oldiga juda ko‘p tomoshabinlarni to‘play oladi. Telekompaniyalar bunday translyatsiyalar orqali reklama beruvchilarni jalb qilib, daromad topadilar, chunki ular asosan, reklama va homiylardan tushadigan pul evaziga kun ko‘radilar. Reklama beruvchilar esa teleekran oldida eng ko‘p tomoshabin to‘planadigan ko‘rsatuvlarga reklama berishga intilishadi va bu orqali o‘z mahsulotlari va xizmatlari haqidagi ma‘lumotlarni iloji boricha ko‘proq auditoriyaga yetkazishga harakat qilishadi.

Misol uchun, AQShda “amerikancha futbol” o‘yini juda ommabop bo‘lib, Milliy futbol ligasi chempionini aniqlab beradigan “Superboul” – Superkubok o‘yini har yili teletomoshabinlar soni bo‘yicha rekord o‘rnatadi. MFLning 2013 yilgi final o‘yinini translyatsiyasi 109 mln. tomoshabin yig‘a olgan va bu translyatsiya paytidagi 30 soniyalik reklama narxi 4 mln. dollarga ko‘tarilgan.

O‘zimizga tanish bo‘lgan futbolga qaytadigan bo‘lsak, Yevropa chempionlar ligasi, Yevropa ligasi, shuningdek “Qo‘hna qit‘a”ning kuchli beshta chempionati nafaqat dunyo futbol muxlislarida, balki bizda ham katta qiziqish bilan tomosha qilinadi. Xo‘sh, ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish narxlari qanday, ularni kimdan sotib olish mumkin?

Eng qiziqarli va ommabop bo‘lgan Angliya premьer ligasinining 2013-2016 yillardagi translyatsiya huquqi “Sky” va “British Telecom” kompaniyalariga tegishli. Bu kompaniyalar Angliya Futbol Assotsiatsiyasiga yiliga 2 mlrd. 167 mln.evro to‘lab, bu huquqni qo‘lga kiritishgan.

Germaniya bundesligasining 2013-2017 yillardagi translyatsiya huquqi “Sky Deutschland” kompaniyasiga tegishli bo‘lib, uning yillik narxi 628 mln.evro.

Ispaniya primerosi o‘yinlarini translyatsiya huquqi “Sogecable” va “Mediapro” kompaniyalariga tegishli bo‘lib, yillik narxi 655 mln.evro.

Frantsiya 1 ligasining o‘yinlari translyatsiya huquqi Al-Jazeera kompaniyasiga tegishli bo‘lib, yillik narxi 606 mln.evro.

Italiya “A” seriyasi o‘yinlari translyatsiya huquqi “Sky Italia” va “RTI” kompaniyalariga tegishli, yillik narxi 820 mln.evro.

Demak, ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish uchun aynan mana shu kompaniyalar bilan shartnoma tuzilishi shart. Misol uchun, agar “Sport” telekanalimiz “Manchester Yunayted” va “Arsenal” klublari o‘rtasidagi APL o‘yinini efirga uzatishni istasa, u holda “Sky” yoki “British Telecom” kompaniyasi bilan shartnoma tuzib, translyatsiya pulini to‘lashi shart. Shundan keyingina bu o‘yinni O‘zbekiston hududida namoyish etilishi qonuniy bo‘ladi.

Endi yana bir yirik musobaqa – futbol bo‘yicha jahon chempionatiga to‘xtalamiz. Yaqinda FIFA 2015-2022 yillarda bo‘lib o‘tadigan musobaqalar (ayollar o‘rtasidagi jahon kubogi - Kanada-2015 va 2019, shuningdek Rossiya-2018 va Qatar-2022)ni translyatsiya huquqini 1,85 mlrd. dollar evaziga bir qancha kompaniyalarga sotdi. Endilikda ushbu chempionat o‘yinlarini translyatsiya qilish huquqi “Fox”, “Telemundo”, “Futbol de Primera Radio”, “SBS”, “Bell Media”, “IMC” va “Infront Sports & Media” kompaniyalariga tegishli. Shulardan Shveytsariyaning “Infront Sports & Media” kompaniyasi jahon chempionati o‘yinlarini Osiyo mamlakatlariga translyatsiya qilish huquqini qo‘lga kiritdi. Endilikda, jahon chempionati o‘yinlarini O‘zbekiston hududida translyatsiya qilishni istagan telekompaniyalar faqat “Infront Sports & Media” orqali ish ko‘rishlari talab qilinadi.

Narxlardan ko‘rinib turibdiki, futbol o‘yinlarining translyatsiya huquqi kompaniyalar uchun juda katta xarajatlarni talab qiladi. O‘z navbatida bu telekompaniyalar pullik telekanallar orqali bu translyatsiyalarni o‘z mijozlariga yetkazib, ushbu xarajatlarni qoplab, daromad ko‘rishga intiladilar.

Pullik kanallarni tomosha qilish uchun esa mijozlar maxsus resiver (tyuner)lar, telekarta modullari va smart kartalarni sotib olishlari lozim. Ularning narxi 1000 yevrogacha boradi. Bundan tashqari, ushbu kanallarga a‘zo bo‘lish uchun yillik, oylik obuna to‘lovi ham joriy qilinadi. Ma‘lumot tariqasida ba‘zi kanallarning narxlarini ko‘rsatsak: NTV+Supersport oyiga 8$, Al-Jazira Sport – 15$, Setanta sports 22 yevro, Skay Sports – 50 yevro va h.k.

Endi o‘zimizning “Sport” telekanaliga qaytsak.. Ushbu telekanal ma‘muriyati yillar davomida aksariyat translyatsiyalarni sun‘iy yo‘ldosh orqali uzatiladigan telekanallardan ko‘chirib olgan holda namoyish etishi hech kimga sir emasdi. Buni teleekranning burchagida joylashgan xorij kanalining logotipini bo‘yab, yashirib ko‘rsatilishidan, shuningdek translyatsiya davomida eshitilib turadigan xorijlik telesharhlovchilarning ovozidan bilib olish qiyin emasdi. (Qonuniy sotib olingan translyatsiyalarda boshqa telekompaniyaning logotipi va sharhlovchilarning ovozi bo‘lmaydi). Albatta, xorijlik kompaniyalar bunga jimgina qarab turmasdan, turli tashkilotlar, xalqaro sudlar bilan tahdid solib, O‘zbekistonga bosim o‘tkazib turishdi. Chunki ular mana shu o‘yinlarni efirga uzatish huquqi uchun katta pul sarflashgan edi. Lekin “Sport” telekanali bunga pinagini ham buzmasdan, har turli kanallardan ko‘chirgan holda translyatsiyalarni davom ettiraverdi. Ammo ish uzoqqa bormasligi ayon edi...

Avvalo, davlatimiz mustaqillik yillarida, mualliflik huquqini himoya qilish bo‘yicha bir qator chora-tadbirlarni amalga oshirdi. Mualliflik huquqi va uni himoya qilinishi O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik kodeksiga kiritildi. 2006 yilda esa "Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi. Shuningdek mualliflik huquqlari muammolari bilan shug‘ullanuvchi “Mualliflik huquqi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi agentligi” tashkil qilindi. Bundan tashqari O‘zbekiston mualliflik huquqlarini himoya qilish bo‘yicha ko‘pgina xalqaro bitimlarga imzo chekdi, ma‘lum bir majburiyatlarni o‘z zimmasiga oldi. Endilikda xorij kompaniyalarning mualliflik huquqlari O‘zbekistonda ham himoya qilina boshlandi.

O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1070-moddasida “mualliflik huquqini buzgan tomon keltirilgan zararni, shu jumladan olinmay qolingan foydani qoplab berishi shart” deyilganini hisobga oladigan bo‘lsak, “Sport” telekanalining “ko‘chirmachilik” faoliyati, oxir-oqibat bu kanalni bankrotlikka uchratuvchi katta miqdordagi jarimalarga olib kelishi ayon edi.

Shu o‘rinda, mamlakatimizda xorij sport musobaqalarini qonuniy ko‘rishning iloji bormi degan haqqoniy savol tug‘iladi. Shu maqsadda tashkil qilingan “Uzdigital TV” kompaniyasi faoliyati - bu yo‘lda tashlangan dastlabki qadamdek ko‘rinadi.

2009 yildan boshlab mamlakatimizda DVB-T standartli raqamli televideniye xizmatlari yo‘lga qo‘yilib, “Uzdigital TV” kompaniyasiga asos solindi. Hozirgi kunda bu kompaniya yurtimizning deyarli barcha viloyatlarida 12 kanaldan iborat bepul paket, shuningdek Toshkent shahri va viloyatida 25 va 36 kanaldan iborat pullik paketlarni taqdim qilmoqda.

Ushbu kompaniya kanallarini tomosha qilish uchun mijozlar DVB-T signallarini qabul qila oluvchi resiver (tyuner)ga yo bo‘lmasa shunaqa resiveri mavjud bo‘lgan televizorga ega bo‘lishlari shart. Pullik paket kanallarini tomosha qilish uchun esa qo‘shimcha ravishda TeleKARD moduli va smart-karta sotib olishlari talab qilinadi. 25 kanalli paketning obuna narxi oyiga 10000 so‘m, 36 kanalli paketning obuna narxi 15000 so‘m qilib belgilangan.

Hozirgi kunda kompaniya Toshkent shahrida yashovchi mijozlarga, sportga oid – “NTV+Futbol”, “Evrosport” va “Sport 1” kanallarini, Toshkent viloyatidagi mijozlarga esa “Rossiya 2” kanalini taqdim qilyapti (barcha kanallar pullik paketga kiradi).

Xo‘sh, “Uzdigital TV” kompaniyasi xorij telekanallarini efirga uzatishda amaldagi qonunchilikka rioya qilyaptimi?

Bunga aniqlik kiritish maqsadida “Uzdigital TV” kompaniyasining pullik paketiga kiruvchi “NTV+Futbol” kanali to‘g‘risida NTV-Plyus kompaniyasiga murojaat qildim. Mazkur kanal Rossiyaning NTV-Plyus kompaniyasiga tegishli bo‘lib, unda Yevropa chempionlar ligasi, Yevropa ligasi, Ispaniya, Italiya, Frantsiya va Germaniya chempionati o‘yinlari to‘g‘ridan-to‘g‘ri olib ko‘rsatiladi. NTV-Plyus kompaniyasi ushbu o‘yinlarni faqat Rossiya Federatsiyasi hududida translyatsiya qilish huquqini sotib olgan. Ya‘ni bu kanalni Rossiya Federatsiyasi hududidan boshqa joylarda, xususan O‘zbekistonda ham translyatsiya qilish ta‘qiqlanadi. Bundan tashqari NTV-Plyus kompaniyasi O‘zbekistondagi birorta kompaniya bilan hamkorlik to‘g‘risida shartnoma imzolamagan.

Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkin: afsuski, bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi hududida eng ommabop sport musobaqalarini qonuniy ko‘rishning iloji yo‘q.

Endilikda, qonun doirasida harakat qilib, xorijiy kompaniyalarning mualliflik huquqlarini hurmat qilgan holda, translyatsiya shartnomalarini imzolab, musobaqalarni efirga uzatish - yuzaga kelgan vaziyatdan chiqib ketishning yagona yo‘lidir. Hozirgi kun talabi shuni taqozo etadi. Bu maqsadga qanday yo‘llar bilan erishish, baquvvat homiylarni topish, kerak bo‘lsa, mijozlarga pullik xizmatlar orqali bo‘lsa-da bu translyatsiyalarni yetkazish “Sport” telekanali va “Uzdigital TV” kompaniyalarining vazifasidir.

Manba: Stadion.uz

“Shig‘ar juz rubl” – 2 (davomi)

O‘zini O‘zbek Turist, deb tanishtirgan tinglovchimizning WhatsApp dasturi orqali yozib-jo‘natgan yo‘lnomasi dastlabki qismini 21 may kuni e‘lon qilgan edik.

O‘zbek Turistning smartfon hikoyasi o‘zbek mehnat muhojirlarining poyezdda Qozog‘istonning kirish chegarasidan to chiqish chegarasigacha ko‘rgan-kechirganlari bayonidir.

Hikoya, bir qarashda, qozog‘istonlik ma‘murlarning yulg‘ichligi to‘g‘risida. Lekin, matnni diqqat bilan o‘qisangiz...

Smartfon hikoyaning davomini o‘qing.

***

11:33 - Oxirgi chegara (qozoqlarniki) tinkamizni quritdi. Pul so‘rab. Odamlarning aksariyatida pul qolmagan. Pograndosmotrlar odamlarning sumkalarini titib, cho‘ntaklarini kavlab, pul chiqmaganlarning narsalarini obqo‘yishdi.

x
Bitta yoshi elliklardan oshgan farg‘onalik amakining sumkasida eski drel borakan. “Buning cheki qani”, deb uniyam olib qo‘ydi. “Hoy bola, o‘g‘lim tengi ekansan. Bu mening asbobim. Ustaman, shu bilan pul topaman”, desayam quloq solmadi.

11:34 - Odamga alam qiladi. O‘zbegim ishdan qaytayotgan bo‘lsayam mayliydi, bir-ikki ming rubl ortiqcha solvoladi cho‘ntagiga. Ko‘pchilik bilan gaplashdim,  deyarli hammasining uyida sharoiti og‘ir, molini sotib, hatto qarz olib yulkira kilib ketishyapti. Bir-ikki marta borib kelganlari shu qozoq chegarachilari, bojxonachilariga deb, ozgina zahirasi bilan chiqadi. Birinchi marta ketayotganlari yo‘lda yeb-ichib ketaman, degan pullarini oldirib bo‘ldi. Hatto shisha bankadagi qovurdog‘iniyam obqo‘yishdi.

11:43 - O‘zbekiston kuzatishi mumkinmi bu yozishmalarni? Baribir odam cho‘chiydi sal. Texnika taraqqiy etdi. Har-har xakerlar bor davlatning ishida shu taraqqiyotga yarasha. Lekin siyosatga qarshi hech narsa yomadimu...

11:44 – Agar, shu ish bilan astoydil shug‘ullanamiz, desanglar, menda Qozog‘istonning xavfsizlik xizmati chegara qo‘shinlari ishonch telefoniyam bor, yozvoraman.

11:47 - Yozganlarim hammasimas, yana Ukrainaning chegarasiyam bor. Ukraina chegarachiyu bojxonachilari bilan bir gaplashgan odam qozoq chegarachilarini quchoqlab, peshonasidan o‘pib qo‘ygisi keladi. Jiddiy aytyapman.

x
11:58 - Shu ko‘rib turganingiz o‘n sakkizga to‘lmagan bola. Nima ish qilasan, desam, “Nima ish bo‘lsayam qilaveraman”, deydi. Hunaring bormi qo‘lingda, desam, “G‘isht urish, beton quyish qo‘ldan keladi”, deydi. O‘zim shu yoshda dada velik obering, magnitofon obering, deb yurganimni esladim.


12:06 - Yana bir yo‘lovchi -oltmishga kirgan. U nima ish qiladi, kim ish beradi  - Xudo biladi. Lekin ishga ketayotganligi aniq. Kurortga ketayotgan odam Rolton yeb, maxorka chekmaydi.

​14:04 - O‘zbek har qanaqa qiyinchilikka chidaydi. Dunyo xalqlari orasida o‘zbek xalqidaqa har qanday sharoitga moslashadigan xalq bo‘lmasa kerak. O‘zbeklarni bir qanchasi manzillarda tushishdi. O‘rnilariga bir qancha ruslar chiqdi. Biznikilar o‘zi bilan o‘zi ovora: kim uxlayapti, kim ovqatlanyapti, kimlar kechagi holatlarni eslab kulishyapti, kim poyezddan tushib uyog‘iga kanday yetvolar ekanman, bor pulimni oldirib qo‘ydimu, deb o‘ylanib o‘tiribdi. Hech kim qiynalgani yo‘q. Faqat yangi chiqqan yo‘lovchi ruslarning ba‘zilari achinib, ba‘zilari esa, yomon ko‘z bilan bizga qarab-qarab qo‘yayotganini ko‘rib, men qiynalib ketyapman. Bizzi o‘zbekka esa po... Ular ko‘nikib ketgan bunaqa nigoxlariga, kesatiq gaplariga ruslarning.

14:18 - Bir tomon - Qozog‘istonning, yana bir tomon - Ukrainaning chegarachisiyu melisalari bo‘lsa, bu o‘zbek deganlari faqaat ikki o‘rtada - Rossiyadagina sal erkin nafas olarkan-da, degan xulosa bo‘lsa, noto‘g‘ri o‘ylapsiz. Sizga haliroq yana bir voqea aytaman.

14:20  - Hozir telefonimni zaryadi o‘tirib koldi. Vagon-restoranga o‘tib zaryadkaga qo‘yib kelaman.

15:46 - Yana men.

16:10  - Xullas, 2012 yil oktyabr oyida Vatanga qaytayotuvdik. Poyezdda odam ko‘p. Hamma uyiga ketayotgan payt. Rossiyadan chiqish chegarasiga uch soatcha qolganda bir stantsiyadan beshta rus melisa poyezdga chiqdi. Ichida bittasi ayol kishi. “Migratsionnaya politsiya”, deb hammaning hujjatini tekshirib ketdi. Ba‘zilarning pasportini olib, cho‘ntagiga solib qo‘yishadi. Bilsak, registratsiyasi muddati o‘tgan, migratsion kartasida xatosi bor o‘zbeklarning pasportini yig‘ishtirishayapti. Keyin bitta-bitta tamburga chaqirishib, bir yarim ming, ikki mingdan (rubl) pulini olib, qo‘yvorayapti. Biznikilardan biri - yigirma uch-yigirma to‘rt yashar yigit ular bilan tortishib qoldi. Patent, registratsiyasining srogi o‘tmagan, davlatga to‘lagan nalogining kvitantsiyalariyam - hammasi bor ekan. Aybi migratsion kartada "tselь vizita" degan grafasi bor. Shuning "rabota" degani tagiga chizmagan ekan. Printsip qilib uning pasportini berishmadi. Keyin yana bir qizning pasportini berishmadi. U qizning registratsiyasi muddati o‘tib ketgan ekan.

16:10 - Xullas, chegaraga keldik. Bizning vagondan haligi yigit bilan qiz, yana qolgan vagonlardan ham bitta, ikkita qilib o‘ntacha odamni poyezddan obtushib yetaklab ketishdi. Qayoqqa, deb so‘rasak, “bankka borib shtraf to‘lab kelishadi”, dedi kapitan-melisa. Men bu ayolning puli yo‘q-ku, qanday to‘laydi, puli bo‘lganda o‘sha paytda o‘zingga berib obqolardi pasportini, desam, “Hechqisi yo‘q, biletini topshirsa - pul bo‘ladi, shtrafgayam, taksigayam yetadi”,  deb obketdi.

16:18 - Biz haligi chegarada ikki soat turdik. Keyin ozgina yurib, Qozog‘iston chegarasiga keldik. U yerdayam ikki soat turib, keyin ketdik. Tushganlar qaytishga ulgurmadi. Bir soatdan oshiqroq yurib, Qozog‘istonning bir kattaroq shahriga to‘xtadik. Poyezddan tushsak, haligi Rossiyani chegarasida qolgan odamlar turishibdi. Haligi tortishgan yigit vagonga chiqib sheriklaridan o‘n ming rubl olib, qozoq taksistga beruvdi, qozoq ikkita pasportni cho‘ntagidan chiqarib berdi. Bittasi haligi juvonniki. U qiz birinchi poyezdga chiqqanda...

16:46 - Poyezdga chiqqanda kiyinishi, gap-so‘zi, o‘zini tutishi umuman yoqmaganidi. Yengiltakligi, Rossiyada nima ish bilan shug‘ullangani aniq bilinib turuvdi. Qizni melisalar obtushganda puli yo‘q edi. Ko‘pchilik oz-ozdan yig‘ib jarimasini to‘lashibdi.

17:16 - Keyin o‘sha yerdagi qozoq taksistlar bilan gaplashib, uchta mashinaga chiqishgan. Tushib qolganlar kim biletini...

17:24 - Kim biletini topshirgan, kim oxirgi pulini bergan, xullas, hech kimda pul yo‘q, nasiyaga taksi gaplashib chiqishgan. Yo‘lda kelishayotganda bir joyda to‘xtashib, bitta uyga haligi qizni obkirib, to‘rtta qozoq navbat bilan zo‘rlashibdi. Qolgan o‘zbeklar nima gapligiga sal-pal bo‘lsayam fahmi yetib tursayam, mashinadan tusholmay o‘tiraverishgan. Shuning uchun chegaraga ulgurib kelisholmagan. Keyingi katta stantsiyaga yetkazib oborish uchun kelishilgan. Yulkira narxi yana oshgan. Nihoyat yetib kelib, hammasi poyezdda odamlarga yig‘lab yalinib, pul so‘rab yurishdi. O‘nta odamdan ikkitasi qolib ketdi o‘sha joyda taksistga pul topolmay. Haligi farg‘onalik qiz bo‘lsa hech narsani tushunmayapti, karaxt bo‘pqolgan. Yomg‘irda ivib ketgan, tomog‘ining taglari tishlanib ko‘karib ketgan. Bir-ikki kishi ko‘targudek qilib vagonga obkirdik. Suv ichib, o‘ziga kelib, bo‘lgan ishlarni bitta menga aytib berdi. Boshida yomon ko‘rganim o‘sha suyuqoyoq o‘zbek qiziga rahmim keldi. Yig‘lagim keldi. Vagonning tualetiga kirib rosa yig‘ladim. O‘zbekni nima sababdan buncha xor bo‘lganiga tushunolmay yig‘ladim. Nima, balki, kim sabab?!

17:24 - Erkak kishi bo‘lsam ham yaqindan beri shunaqa yig‘loqi bo‘pqoldim. Millatning xorligini ko‘rib, qo‘limdan hech narsa kelmayotganidan yig‘lavoraman. Alamdan yig‘lavoraman.

17:26 - Bunaqa kechinmalarim ko‘p. Ozginasini yozdim. Balki sizga uncha qiziqmas tuyulishi mumkin. Lekin umuman yolg‘oni yo‘q. Hammasi rost, bo‘lgan, bo‘layotgan ishlar. Axir kimdir kimgadir kachondir yorilishi kerak-ku! Xohlang, tahrirlab bosib chiqaring, xohlang chiqarmang, lekin siz ham xabardor bo‘ling millatimning bugunidan qayerda joylashgan bo‘lsangiz ham.

17:28 - Qozog‘iston nomeridan yozib, Rossiya nomeridan yozib ham baribir hadik bilan turibman, O‘zbekistonda turib kuzatayotgan bo‘lishsachi, deb.

17:32 - Qani butun boshli millat?! Davlatni so‘ramayman. Mamlakatni so‘ramayman. Millat qani, millat?!

17:39 - Biron fikr yoki savol bo‘lsa ikki soatlar chamasi ichida yozing. Chunki keyin Ukrainaga kirib ketamiz, bu nomer o‘chadi.

                                                                                          O‘zbek Turist

Ozodlikdan: Tinglovchimiz O‘zbek Turistning smartfondagi Whats App dasturi orqali yozib-jo‘natgan hikoyasining ikkinchi qismi shu o‘rinda yakuniga yetdi. Muallif hozircha aloqaga chiqqani yo‘q. Lekin biz uning aloqaga chiqishiga, yo‘l taassurotlarini yozishni davom ettirishiga umid qilamiz.

Ozodlikning WhatsAppi:
(WhatsApp  +420 724 971 539
)


Siz ham biz bilan aloqaga chiqing!

Blog: Qoraqamishlik o‘zbek Nobel mukofotini oladi

Yarim asrdan keyin To‘ytepada yashovchi o‘zbek to‘yda 100 ming kishiga osh berib, Ginnesning rekordlar kitobiga kiradi.

100 yildan so‘ng hayotimizda qanday kutilmagan o‘zgarishlar ro‘y beradi? Xayol degani ham bor bo‘lsin-da! Ertangi kungi voqealardan gap ochilsa, “ichimdagini top” odamning ham tili yechilib ketadi.

Internetning jonsarak va jonhalak foydalanuvchilar kelajakdagi o‘zgarishlarni muhokama qilmoqdalar. Turli ijtimoiy tarmoqlarda kuzatganimiz – O‘zbekiston hayotiga oid ayrim “bashorat”larni Ozodlik blogsevarlariga ilindik.

2050 yil. Yo‘l harakati xavfsizligi xodimlari mo‘r-malaxdek ko‘payib ketganidan, bir-birlariga jarima solishga tushishadi. “Qarg‘a qarg‘aning ko‘zini cho‘qimas”, “Sulton suyagini xo‘rlamas” singari maqollarining bozori kasod bo‘ladi.

2060 yil. Metro bekatiga tushayotgan yo‘lovchining ko‘z to‘rpardasi ham tekshiruvdan o‘tkaziladi.

2070 yil. “Paynet” to‘lov tizimi orqali talaba sessiyani yopishi, yosh kelin-kuyov nikohdan o‘tishi, bemor esa har turli tibbiy analiz topshirish mumkin bo‘ladi.

2080 yil. Aholi farovonligiga qo‘shgan hissasi uchun “Matiz” mashinasiga monument o‘rnatiladi.

2090 yil. Toshkent aeroportiga yaqinini kutib olish yoki kuzatish uchun chiqmoqchi bo‘lganlar mashinalarini Bobur bog‘i oldida qoldirishlariga to‘g‘ri keladi. Uchayotgan yo‘lovchilar esa parvozdan uch kun oldin aeroportga kelib tunashi talab etiladi.

2100 yil. Toshkent metrosining Yunusobod yo‘nalishi qurilishi barqaror davom etadi.

2110 yil. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati kredit uyushmalari tashkil etadi. Qoidabuzarlik uchun jarima to‘lashga mullajiring yo‘qmi, marhamat, “gai”chilar bir zumda sizga kredit rasmiylashtirib beradi. Foiziga chidasangiz kifoya!

2120 yil. Dunyo yigirmanchi marotaba moliyaviy inqirozni boshdan kechiradi. O‘zbekistonga esa inqirozning epkini ham kelmaydi.

2130 yil. Toshkentning Qoraqamish dahasida yashovchi fuqaro qo‘lbola usulda elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi vosita yaratgani uchun Nobel mukofotini oladi.

2140 yil. YuNESKO o‘zbek nosini insoniyatning ko‘hna madaniy boyliklari ro‘yxatiga tirkaydi.

2150 yil. O‘zbekistonga rasmiy tashrif bilan kelgan Rossiya prezidenti o‘zbekistonlik hamkasbi bilan o‘zbekcha gaplashadi. Lekin O‘zbekiston birinchi rahbari rusiyzabon bo‘lgani sababli Rossiya prezidentining o‘zbekcha fikrlarini unga tarjima qilib berishga to‘g‘ri keladi.

2160 yil. Toshkent viloyatining To‘ytepa shahrida yashovchi o‘zbek to‘yda 100 ming kishiga osh berib,  Ginnesning rekordlar kitobiga kiradi.

2170 yil. BMT Bosh kotibi ekologik vaziyat bilan tanishish uchun Orol sahrosiga boradi. Bosh kotib sobiq dengiz o‘rnida bir chelakcha suv ko‘rgani haqida bestseller xotiranoma yozadi.

2180 yil. O‘zbekiston parlamentining yalpi majlisida “Lotin alifbosiga butunlay o‘tish kerakmi yo kirill alifbosi ma‘qulmi?” degan masala ko‘riladi. Deputat va senatorlar bu masalani uzil-kesil hal qilishni 10 yil keyinga qoldirishadi.

2190 yil. Parlament lotin yo kirill yozuvi masalasida yana bir to‘xtamga kelolmaydi. Ayni shu yig‘ilishda o‘zbek tilining izohli lug‘atidan “pora” so‘zi tag-tugi bilan chiqarib tashlash, uning o‘rniga “hadya” so‘zini qo‘llashga qaror qilinadi.

2200 yil. Toshkent “O‘tin tayyorlashning tesha tegmagan usullari” mavzusidagi xalqaro anjumanga mezbonlik qiladi.

Ayni o‘sha yili. O‘zbek rejissyori suratga olgan “Hotamtoy va o‘tinchi chol” filьmi “Oskar”ning biryo‘la yetti nominatsiyasida g‘olib, deb topiladi.

2210 yil. O‘zbekiston xalq hofizi Jasur Umirovning “Oysara opaning qizi Jumagul” qo‘shig‘i o‘zbek mumtoz san‘ati namunasi sifatida e‘tirof etiladi.

Muhojir sarguzashtlari: “Shig‘ar juz rubl”

Bu va ilova qilingan boshqa suratlarni matn muallifi o‘zi tushgan poyezdda olgan.

Yaqinda o‘zini O‘zbek Turist, deb tanishtirgan tinglovchimiz Ozodlik ,
bilan smartfonidagi WhatsApp dasturi orqali aloqaga chiqib,
mana bu taklif-savolni o‘rtaga tashladi:


“O‘zbek mehnat muhojirlari haqida ko‘p yozasizlar. Ularning poyezdda Qozog‘istonning kirish chegarasidan to chiqish chegarasigacha sarguzashtlari haqida yozsam, bu yoritilsa, Qozoq hukumati betartiblikka chora ko‘radimi? O‘zi, umuman, Qozog‘iston hukumati ham o‘qib, eshitadimi Ozodlikni?”

- Qani, yozingchi, deb uladik smartfon orqali boshlangan muloqotni.

Tinglovchi yoza boshladi. Yozaverdi. O‘qiyverdik.

3 – 4 daqiqada bittadan abzats kelaverdi.

Abzats ketidan abzats yozilaverdi. Biz esa o‘qiyverdik.

Qarasak, binoyiday bir hikoya hosil bo‘ldi va uni Sizga ilindik.

Marhamat, o‘qing. Demak, Poyezd Toshkentdan chiqdiyu tez orada O‘zbekiston chegarasini kesib o‘tdi.

Bu yog‘i tinglovchimiz matni:

21:32 - Poyezd Kelesdan o‘tib Sarog‘ochda to‘xtadi. Bir guruh chegarachilar chiqdi. O‘zlarini “pograndosmotr”, deb tanishtirdi. Sanadim: it yetaklagani bilan olti kishi. “Shegereni qurmeti baring juz rubldan shigar. Aksha bermegening jayingdi jiyna, tusesin”. (Chegaraning hurmati hammang yuz rubldan chiqar. Pul bermaganing joyingi yig‘, tushasan) Berganlar berdi. Bermaganlarning cho‘ntagini titishdi, sumkasini titishdi. O‘zbegimning paypog‘i ichidagi pulgacha topib obqo‘ydi. Berkitilgan pulning hammasini obqo‘yisharkan o‘z xohishiz bilan "juz rubl" bermasangiz. Puli yo‘qlarning ancha asabini buzishdi, shu yerdan qaytarvoramiz, deb. Ular qo‘shni vagonga chiqib ketdi hamki, yana bir guruhi kirdi. Ular o‘zlarini "tamojnya", deb tanishtirdi. Yana xuddi boyagi holat takrorlandi. Sumkalardagi hamma narsa chiqdi. Baklashkalardagi nosvoylar derazadan uloqtirildi. Yana "juz rubl"dan tamojnyaning "qurmet"i.

21:35 - Pasportga pechat kerakmi? Ha. “Shig‘ar juz rubl”. Bu pasportchining gapi. Bermasang - bepechatь ketasan, keyingi chegaradan qaytarvorishadi.

x
21:48 - Keyin ola-bula kiyinganlar. Ularniyam bittasi it bilan. To‘rt kishi. Yana "juz rubl". “Hozir berdimu” desangiz, “ular boshqa slujba, biz boshqa”, deyishadi. Ikki soat turadi poyezd chegarada. Olti xil slujbaga besh yuz rubl ketdi. Hurmati shu ekan. Tong yorishar mahalda yurdik. Ikkita chegarada ikki soatdan to‘rt soat turdik.

​Buning ustiga hamma yulovchilar viloyatlardan kamida besh soatdan yul bosib kelgan. Xullas, hamma charchagan. Endi uxlagani yotganda ikkita melisa kirib hammani bitta-bitta uyg‘otib, cho‘ntagini titishga tushib ketdi. Birov g‘ing demaydi. Sen kimsan? Nima xaqqing bor? Yo‘q. "Juz rubl"dan.

21:55 - Telefonlarini oldirib qo‘yganlar bo‘ldi. Kim xo‘l meva, kim quruq meva olgan. Sumka titgan chegarachiyu tamojnyachilar uyalmay cho‘ntaklariga tiqishadi...

21:57 - Tahririyat o‘zi abzatslarni joyiga qo‘yib olar. Men esimga tushgan-tushganini yozaveraman.

22:03 - Uzr. Hozir yana bitta chegaraga kelyapmiz. Buyam Qozogiston. Shu yergacha uchta chegarasi bor qardoshlarimizning. Bu to‘rtinchisi. Oxirgisi – Qozog‘istondan chiqish. Aloqa uzilib qolsa ertaga kunduzi Rossiya nomerga pul solib davomini yozaman.

22:06 – Bu hali hammasimas, albatta. Ukrainaga kirib borguncha yozsam, rosa qiziq. Kulgili joylariyam bor oz-moz.

x
22:10 - Toshkentdan atigi Turkistongacha bo‘lgan ishlarni yozdim. Shundayam batafsilmas. Keyingi uchta chegara orasida poyezdni qozoq melisalar soprovojdeniye qiladi.

23:41 - Yopiray, bu qozoq chegarachilarigayam davlat oylik berarmikan yoki tirikchiligi faqat shu o‘zbegimning poyezdidanmikin?!

23:48 - Hozir chegarada turibmiz. Telefon ishlatish umuman mumkinmasakan. Telefonini oldirib qo‘yganlar ham bo‘ldi, deb yozdimku, shularning telefoni sumkasida turib jiringlab ketadi. Birov qo‘ngiroq qilibmas, "Kozog‘istonga xush kelibsiz! Doimo Bilayn bilan birga bo‘ling!" degan sms ayni chegarada turgan mahalimizda kepqoladi. Bu “Xayr telefonim”, degani.

23:58 - Endi bu nomerga yozmang. Biz Qozog‘istondan yurdik. Birpasdan keyin Rossiyaning chegarasi bo‘ladi. Rossiya nomerimning puli bo‘lsa, davom etamiz. Bo‘lmasa ertaga kunduzi biror kattaroq stantsiyada pul tushirib, keyin yozaman.

                                                                                      O‘zbek Turist

***
Tinglovchimizning smartfon hikoyasi shu joyda uzilganicha hali aloqaga chiqqani yo‘q. Aloqaga chiqib, yozishni davom ettirishi bilanoq Siz ham o‘qishni davom ettira boshlaysiz. Har holda uning "Bu hali hammasimas, albatta. Ukrainaga kirib borguncha yozsam, rosa qiziq. Kulgili joylariyam bor oz-moz", degan va‘dasi bor.

Ozodlikning WhatsAppi:

(WhatsApp  +420 724 971 539)

Blog: Pushkin zo‘rmi, yo Qodiriy?..

Daf‘atan, savol beo‘xshov tuyuladi. Biri – fatilasoch, biri – qorako‘z; biri – rusning, biri – o‘zbekning ko‘zga to‘tiyo adib. Bu, endi “Inson uchun o‘ng qo‘l zarilroqmi yo chap qo‘l?” degandek gap-da.

Lekin har qancha mantiqsiz, har qancha o‘rinsiz bo‘lmasin, “Pushkin: so‘nggi duel” hujjatli filmi ko‘ngilda shu sarkash savolni uyg‘otvordi...

Natalya Bondarchuk muallifligidagi kinoasar Pushkinning so‘nggi kunlaridan naql qiladi.

1837 yil 27 yanvar. Hassos shoir Pushkin ustasi farang Jorj Dantes bilan omonsiz va omadsiz duelga chiqadi.

Duelь adoqsiz munozara-mujodalalarga mavzu bo‘lib kelyapti. Bahsni davom ettirib, kalavani battar chuvalashtirish niyatimiz yo‘q.

E‘tiborli jihati – filmda chorakkam ikki asr muqaddam ro‘y bergan voqealar tizimi soatma-soat, daqiqama-daqiqa tiklangan! (Erinmagan bandalar, zamondoshlari shoir o‘limiga doir tafsilotlarni ikir-chikirigacha yozib ketganini ayting).

Yana e‘tiborli jihati – duel bir shoirning fojiasi emas, butun millatning fojiasi sifatida talqin qilingan.

Baraka topsin, rus kinochilari millat ulug‘ining bevaqt o‘limi haqida ko‘rsa ko‘rgudek film ishlabdi (aslida, kinobisot kavlansa, Pushkin hayotiga bag‘ishlangan yana o‘nlab kartina topiladi).

Xo‘sh, bizda hayoti fojeiy yakun topgan ulug‘larimiz haqida qachon tarozi bosadigan hujjatli filmlar ishlanadi?

Boborahim Mashrab yo Nodirabegim fojiasini eslatsak, kinochilarning kapalagi uchib ketmasin. Mayli, insof sari baraka, yaqin tarixdan so‘raylik.

Buxoro amiriga tik boqqan ma‘rifatparvar, jadidlar otasi Mahmudxo‘ja Behbudiyning qatli hamon sir pardasiga o‘ralgan.

Tomoshabin qilqalam yozuvchi Abdulla Qodiriyning so‘nggi kunlaridan paqqos bexabar, shahid ketgan adibning hatto qabri ma‘lum emas.

Zax va rutubatli tutqunxonada jon bergan o‘tyurak Usmon Nosir taqdiri haqida uzuq-yuluq farazlar bor, xolos.

...Eh-he, hujjatli filmga tortadigan tarixiy shaxslarimiz osmonga sochilgan yulduzlardek serob.

O‘zbek kinosida qaynona-kelin o‘rtasidagi qo‘ydi-chiqdilar, tavanxona darajasidagi maishiy masalalar “tarannum etilgan” kinonamo mahsulotlar bemaza qovunning urug‘idek ko‘paydi.

Tomoshabin didini cho‘ltoq supurgiga aylantirayotgan xom-xatala “e‘jod” namunalari haqida ko‘p va xo‘b gapirilyapti.

“Xaltura” kartinalar tufayli o‘zbek tilining holiga maymunlar ho‘ng-ho‘ng yig‘layotganini eslatmay. Tag‘in, sizning ham hasrat kitobingiz lang ochilib ketmasin.

Kino kabi qudratli san‘atning kuchi qachongacha “o‘tin yorish”ga sarflanadi?
Tarixiy siymolar haqida pishiq-puxta hujjatli filmlar olish – yopig‘liq qozonlarini ochish vaqti kelmadimi?!

Blog: “Lasetti” – veliosiped = eshakarava

Toshkentda eshak bahosi osmonga sapchishi mumkin. Buni xalqaro birjalardagi alg‘ov-dalg‘ovlarga aloqasi yo‘q. Sarrof bozoridagi vasvasaga ham. Sabab boshqa – velosipedlar “qatag‘on” bo‘lgani...

O‘tgan kuni deng, “Navoiy” ko‘chasida velosipedimni uchirib ketayotsam, yo‘l harakati xavfsizligi xodimi hushtagini churillatib to‘xtatdi.

Nozirning shashtini ko‘rsangiz edi: so‘nggi haftalarda Toshkentning tinchini o‘g‘irlagan manyakni tutgandek. Og‘zi qulog‘ida. Bu orada “bizam bormiz” degandek ikki sherigi “soya”dan ko‘rinish berdi.

– Tezlikni oshirdimmi, komandir? –  hazil qilgan bo‘ldim.

– Yo‘lning asosiy qatnov qismida harakatlanyapsiz, trotuarda yurish kerak, – jiddiy alfozda tushuntirish berdi u.

– Asosiy qatnov qismida emas, chetda kelayotgandim. Bo‘lmasa, velosiped uchun alohida yo‘lak qilib qo‘yish kerak, – “eng yaxshi himoya – hujum” taktikasini qo‘lladim.

– Vaqti-soati bilan alohida yo‘lak ham bo‘ladi. Lekin hozir velosipedingizni olib qo‘yamiz. Yo‘l harakati xavfsizligini buzganingiz uchun 26700 so‘m jarima to‘laysiz, – sovuqqonlikni yo‘qotmay qarorini e‘lon qildi nozir.

Nima, 26700 so‘m? Miyam soniyaning trilliondan bir ulushi ichida bu miqdordagi jarima kamtarona byudjetimga beayov zarba bo‘lishini hisob-kitob qilib ulgurdi.

“Zako‘nchilik”ni davom ettirdim: “Haqqingiz yo‘q” dedim, “Ustingizdan ombudsmanga shikoyat qilaman” dedim. Lekin nozir ombudsmanni eshitmagan, shekilli – jilla qursa, kiprik qoqmadi.

Keyin, quvlik qilmoqchi bo‘ldim, telefonimni kavlab, o‘zimcha qaysidir tanishga qo‘ng‘iroq qilishga taraddudlandim. “No‘mir”im o‘tmadi.

Velosiped sal uringanini aytmasa, binoyidek yuryapti. Og‘irimni yengil, uzog‘imni yaqin qilyapti. Beye, uni qo‘shqo‘llab topshirib qo‘yadigan anoyi yo‘q!

“Lo‘li”lik qildim: “Jonimdan to‘yib turibman, o‘zimni shartta Anhorga tashlayman, tovonimga qolasiz!”

Qofiyasini keltirib iltimos qildim: “Stipendiya yetib-etmay, gadoyga ham quyuq salom berib yurgan talaba bo‘lsam! Insof qani, komandir?!”

Omonsiz jangdan keyin, velosipedimni arang qutqarib qoldim. Kattakon bo‘p ketsam, “shtraf”ni ortig‘i bilan to‘lashga tantanali va‘da berdim...

Keyin bilsam, velosipedga qarshi reyd butun shaharda o‘tkazilayotgan ekan.
Toshkent shahar yo‘l harakat xavfsizligi nozirlari tomonidan velosipedlar yig‘ishtirib olinmoqda. Kamiga, “narusheniye” degan bahona bilan 26700 so‘mdan jarima solinmoqda.

Qiziq-da, butun dunyoda velosiped “atrof-muhitga zarar keltirmaydi”, “yo‘l tirbandligini kamaytiradi”, “salomatlikka koni foyda”… yana boshqa asoslar bilan ko‘tar-ko‘tar qilinyapti. 

Bizda bo‘lsa... militsionerlarimiz qo‘shg‘ildirakli beminnat dastyorlarni yeng shimarib qantarishyapti.

...Bu voqea bo‘lib-bo‘lib eshak narxini ko‘tarvorsa, ajab emas. Hozircha yo‘l nozirlari eshakaravani musodara qilishmayapti-da.

Muallif: Toshkentlik talaba

Blog: Shumaxerning toshkentlik “shogird”lari

Toshkent ko‘chalarida yo‘lovchi avtobuslar bir-biri bilan poyga qilayotgani har kungi manzaraga aylangan.

Mashhur poygachi Shumaxer toshkentlik ayrim avtobus haydovchilarining chapdastligini ko‘rsa bormi, o‘ylab-netib o‘tirmay, sportni tark etardi. “Poygachiman deb noma‘qul buzoqning go‘shtini yeb yurgan ekanman”, deb ko‘zyosh ham qilvolardi. Behazil.

Avtobusga chiqishga yurak bezillab qoldi. Yo‘q, shaloqaravaligidan yo odam tiqilinchligidan emas (Hartugul, chetdan chimildiq ko‘rmagan kelinchakdek yangi “Mersedes”lar op kelinyapti. Qatnov ham xiyla jadallashib qoldi – tirbandlik muammosining tafti ancha pasaydi). 

Minglab yo‘lovchilar qatori kaminani tashvishga solgan narsa – avtobus haydovchilarining ko‘p-da qoidalarga rioya qilmayotgani, yo‘lovchi emas, “sholg‘om tashiyotgani”!..

Avtobusga haydovchisiga qarab chiqadigan bo‘p qoldim. Rulda yosh-yalang bo‘lsa, vaqt ketsa ketsin, keyingisini kutaman. Jon shirin, o‘pkasini qo‘ltiqlaganlarga ishonch yo‘q.

... Bu safar haydovchisiga ham qaramay, shoshilib avtobusga chiqvola qopman. Sho‘pir – 20 ning nari-berisidagi bo‘z yigit. Bolaligida televizor tagidan chiqmay “Formula-1” musobaqasini ko‘rganmi deyman, hamkasblari bilan nuqul quvalashadi.

Poygaga sho‘ng‘ib ketgan “akam”ning parvoyi falak: munkib, turtinib-surtinib borayotgan yo‘lovchilar bilan ishi yo‘q.

Yana deng, butun dunyoning muammosini hal qilgudek shahd bilan “sotka”da gaplashadi. Uzluksiz qo‘ng‘iroqbozlikni ko‘rib, haydovchi emas, “Uoll strit”dagi uchar birjachimi, deb o‘ylaysiz.

Dovulda qolgan kemadek qalqib borayotgan avtobusda asabiy xavotir hukmron.

– Mushtdek bolaga butun boshli avtobusni kim ishonib topshirdi o‘zi?! – munkillagan otaxon izdihomning dilidagini tiliga chiqardi.

– Nimasini aytasiz! Orqa-oldiga qarab yurmaydimi, Popning kalishini tashimayapti, shekilli, – zardasini sochdi boshqa bir mo‘ysafid.

– Avvallari besh-o‘n yil staji bo‘lmagan sho‘pirni avtobusga yo‘latishmasdi. Hozir bo‘lsa, tuxumdan chiqiboq, rulga o‘tirishyapti, – mahobat qildi elliklarni qoralagan enlikkina ayol.

– 600-700 ming oylikka bo‘ydoq yigitlar qanoat qilmasa, kattalar chidamaydi. Avtobus saroylari odam yo‘qligidan tajribasiz yoshlarni olishga majbur, – vaziyatga oydinlik kiritdi qanshariga ko‘zoynak  qo‘ndirgan ziyolinamo kishi.

– Oyligini ko‘paytirib, tajribali sho‘pirlarni olsin-da! Yo‘lkirani oshirib yotibdi-ku! – e‘tiroz bildirdi boyagi qariya o‘sha tanish zardali ohangda.

...Chorrahadan shitob bilan qo‘zg‘algan avtobus yengil mashina bilan to‘qnashib ketdi. Shunday bo‘lishi aniq edi!

Xudo saqladi, yengil jarohatni aytmasa, hech kim jiddiy jabr ko‘rmadi. Lekin kimo‘zar poyga har doim ham yengil jarohat bilan yakunlanishiga kafolat yo‘q. Shumaxerning fotihasini olmagan shogirdchalariga insof bersin!..

Muallif: Kuni avtobusga qolgan yo‘lovchi

Blog: Gastarbayterning paymonasi to‘ldi

Taniqli rejissyor Yusuf Roziqov 3 - 4 yil oldin suratga olgan “Gastarbayter” nomli filmini tomosha qilgach, g astarbayterning yurtdoshi ko‘nglidan o‘tgan kechinmalarni yana qog‘ozga to‘kdi.

Fatoratga yuz tutgan befayz hovli...

Xonadon erkagi tirikchilik ilinjida uzoqlarga ketgan. Yakkaqo‘l ayol o‘choqboshida kuymalanadi. Asoga suyangan mo‘ysafidning esa oila og‘irini yengillatishga qurbi yetmaydi.

Tanish, judayam tanish manzara...

Yaqinda rejissyor Yusuf Roziqovning “Gastarbayter”ini ko‘rib qoldim. Aslida, film 3-4 yil oldin suratga olingan. Lekin tuzuk-quruq reklama bo‘lmagani uchunmi, tomosha qilmagandim.

Bosh qahramon (Sodiq bobo) qishloqda o‘limini kutib yotibdi. Mo‘ysafid hayotning barcha sho‘rishlarini tatigan: urush, asirlik, mahbuslik, xotini va o‘g‘li o‘limi... Endigi bor umidi, omonatini tezroq topshirsa-yu, tashvishlardan qutulsa.

Birato‘la.

Biroq qariyaning manglayiga ji-i-imgina o‘lish yozilmagan. Ishlash uchun Moskvaga ketgan nabirasi Omon yo‘qolib qoladi.

Taqdir uning yuziga (kelini qo‘li bilan!) bir tarsaki tushiradi-yu, mudrab yotgan chol ilkis uyg‘onadi.

Va... o‘ris o‘rmonlarida badar ketgan nabirasini daraklab safarga otlanadi: tanasini quvvat tark etgan-u, hali oriyatni boy bermagan-da.

“Nabira qidirish” operatsiyasi asnosida jinoyat olami, muhojirlar hayoti, ijtimoiy tabaqalanish va yana boshqa allaqancha voqeliklar ishonarli hikoya qilingan.

Bosh qahramon faqat nabirasi emas, oilasining ertangi kunini ham izlaydi.

Menimcha, har bir tomoshabin chol siymosida o‘ziga yaqin kimnidir tanib oladi.

Negaki, o‘zga yurtda yo‘qolgan, sotib yuborilgan, qamalgan, mayib bo‘lgan, chavaqlangan... xullas, boshiga kulfat tushgan jigarini qora tortib yo‘lga chiqqanlarning umumlashma obrazi.

Lekin rejissyor rus jamoatchiligining migrantlarga munosabatini oq bo‘yoqda tasvirlashga zo‘r bergandek taassurot uyg‘onadi. Bunga film Rossiya hukumati ko‘magi bilan olingani sababdir.

Naq bir xurjun narkotika bilan qo‘lga olingan otaxonni militsiya hech gap bo‘lmagandek qo‘yib yuboradi. Yo qudratingdan! Nahotki, Rossiya militsiyasi shunchalar musofirsevar, musichadek beozor bo‘lsa?!

Har kuni ular bilan yuzma-yuz kelayotganlar aytsin, mirshablar hatto qo‘lida hujjati bor muhojirni ha desa to‘xtatib, qildan qiyiq axtarib, shilvolish payida-ku!

Ana, matbuot ham ayrim politsiyachilar huquqsiz muhojirlarni “sog‘in sigir” qilvolganini xavotir bilan yozyapti.

Badiiy filmdan hujjatlilik talab qilinmaydi.  Mayli-da, optimizm ham ayb sanalmaydi. Ammo harne bo‘lganda ham, real hayotga yaqinroq kelgan ma‘qul emasmi? Ayniqsa, minglab insonlar qismatiga daxldor mavzuda.

...Taqdir hazilini ko‘ringki, Sodiq boboning o‘zi ham gastarbayterga aylanadi: arman qovoqhonasida idish yuvib kun ko‘radi. Qariya, oxir-oqibat, o‘ris tuprog‘ida jon taslim qiladi. Film avvalida ko‘rsatilgan – Rossiyadan kelayotgan mash‘um tobutlar bittaga ko‘payadi.

O‘ylab qarasangiz, turmush mushtlarini bearmon yegan chol o‘z uyida oyoq uzatib jon taslim qilishi mumkin edi.

Navqiron nabira oqbilak o‘ris “marja”ga uylanmay, qishlog‘ida uni umid bilan kutayotgan qoramag‘iz qizni baxtli qilishi mumkin edi.

Kim bilsin, balki rejissyor ham syujet bu tarzda yakunlanmasligi uchun obdon harakat qilgan, ammo voqealar oqimi uni o‘zga o‘zanga olib ketgandir.
 
Gastarbayterning yurtdoshi

Blog: Qo‘ylar muborak!

Qirg‘iziston axborot agentliklari kecha o‘zbekistonliklar tomonidan olabuqalik cho‘pondan olib ketilgan 101 qo‘yning 24 tasi qaytarilmaganini xabar qildi.


Aytilishicha, 14 yanvar kuni o‘zbekistonlik uch kishi Jalolobodning Olabuqa tumanida mahalliy cho‘pon Qapar Mo‘ldo‘bekovni kaltaklab, u boqib yurgan 100 dan ziyod qo‘yni O‘zbekistonga haydab ketibdi.

Qirg‘izistonlik voqea guvohlari Qapar cho‘pon Ko‘kserek qishlog‘ida 355 ta qo‘yni o‘tlatib yurgan paytda o‘zbekistonliklar kelib, qo‘ylarining qariyb uchdan birini olib ketishganini aytishibdi. Ular avvaliga o‘zbekistonliklar butun suruvni haydab ketmoqchi bo‘lishgani, faqat boshqa bir cho‘pon xalaqit berib qolgani uchun “boriga baraka” qilishganini qo‘shib qo‘yishibdi. Hozir cho‘pon kasalxonada davolanayotganmish.

Voqeadan keyin u yerga 50-60 odam yig‘ilib, qo‘y o‘g‘rilari go‘riga g‘isht qalashibdi. Shundan keyin ikki davlat chegarachilari uchrashibdi. Qirg‘iz zobitlari o‘zbekistonlik hamkasblariga o‘g‘rini ushlab, ta‘zirini berib qo‘yishni so‘rashibdi.

O‘g‘rilarni tutgan o‘zbek pogonlilari 77 qo‘yni qo‘shnilarga qaytaribdi. Qo‘ylarning qolgani qayoqda qolgani hozircha ma‘lummasmish.

Bunaqa voqealar paytida yo‘tal aralash ovoz chiqarib qo‘yadigan o‘zbekning mutasaddilari bu gal og‘ziga talqon solib olgan – O‘zbekistondagi hech bir xabarchi sayt bu haqida yozmadi. Faqat Uzmetronom degan sayt Qirg‘izistondan kelgan “24 qo‘y o‘z yurti kelajagiga ishonch yo‘qligini aytib, O‘zbekistondan siyosiy boshpana so‘ragan”i haqida istehzo qildi.

Bu voqeadan keyin O‘zbekiston haqida “u yoqlarda erkinlik yo‘q bo‘lgani bilan talonchilik avj olmagan” deb birovga gap bermay yurgan mendek notavonlar tilini tishlab qoldi.

Yo tilni tishlash o‘rniga o‘sha tarafga qarab, baland ovoz bilan: “Qo‘ylar muborak, boy ota, qo‘ylar muborak!” deb qichqirsammikin? Qani, dandanadan oling, dandanadan...

Xijolat maxsum

Blog: Toshkent hokimi qachon velosipedga o‘tiradi?..

London hokimi Boris Jonson.

London hokimi Boris Jonson velosipedda ketayotgani tasvirlangan suratga ko‘zingiz
tushmadimi, mabodo? Qizig‘-a, hayhotdek shaharni so‘rab turgan hokimto‘raning kuni
qo‘shg‘ildirakka qolgan bo‘lsa?!

Shu surat Feysbuk tarmog‘iga qo‘yilgan ekan. Bir necha soat ichida bir necha yuz odam “Yoqtiraman” tugmasini bosibdi. “Ee, otangga rahmat!”, “Yashavor, shovvoz!” “Bo‘larkan-ku!” singari turli tillardagi olqish-izohlarning ham adog‘i ko‘rinmaydi.

Endi, amaldor odam (yana, London kabi qudratli shaharning hokimi!) xalq transportida yursa avomga moydek yoqadi-da!

Shvetsiyada kimsan podshoh a‘zam Gyustavning shaxsan o‘zlari ikki g‘ildirakli dastyorda yuradi, uning oldida Jonson kim bo‘pti deyishingiz mumkin.

Lekin almoyi-jalmoyi soch turmagi, ancha-muncha arbobning rang-qutini o‘chiradigan jazavali chiqishlari va shunga yarasha serko‘lam ishlari bilan tilga tushgan Boris Jonsonning yo‘rig‘i baribir bo‘lakcha.

Ijtimoiy tarmoq ham choyxonadek gap, izdihom ko‘ngliga kelganini aytadi. London hokimining suratiga bu yog‘i Qozog‘iston-Qirg‘iziston, u yog‘i Rossiya-Ukrainadan izohlar qoldirilgan.

Hatto Moskva, Sankt-Peterburg, Olmaota kabi nisbatan liberal shaharlar vakillari ham umidsizlik bilan hokimlari velosipedda yurishini tasavvur qilolmasliklarini yozishgan.

...Toshkent hokimi Rahmonbek Usmonov ham velosipedda yurishi mumkinmi?!

Har kimning og‘zi o‘zida, albatta. Lekin Toshkenti azimning hokimi narxi mundayroq avtobus olishga yetadigan “inomarka”sini bir chetga qo‘yib, velosipedda ishga kelishi... hech tasavvurga sig‘mayapti-da.

Bir-ikki yil oldin poytaxt tuman hokimlari jamoat transportida yuradi degan xabarlar tarqaldi. Bu shunchaki reklama edim-u, “falon tuman hokimini avtobusda ko‘rdim”, degan odam bo‘lmadi.

“Anoyi bo‘lmang, Boris Jonsonning “velik”da yurishi shunchaki siyosiy texnologiya, saylovchilarning ko‘zini boylash usuli” deysizmi?

Mayli-da, siyosiy texnologiyami, boshqami, velosipedparvarligi uning obro‘sini oshiryapti-ku. Boris Jonsonbey (bey deganimga hayron bo‘lmang, sinchilarning uqtirishicha, London hokimida turk qoni ham bor), mana, 2012 yili ikkinchi muddatga hokimlikka saylandi-ku!

Rahmonbek Usmonov ham biror kun velosipedda yursa (shunchaki xo‘jako‘rsin uchun bo‘lsa ham!), hokimning tirigini ko‘rmagan toshkentliklar, jillaqursa, uni tanib olarmidi?..

Blog: Rayhonning oshiqlariga hamdardlik

Rayhon G'anieva

O‘n minglab, balki yuz minglab azamatlarning ko‘ngliga gurillatib olov yoqqan sohibjamol xonanda Rayhon turmushga chiqyapti.

Hali eshitmadingizmi? Shou biznesdan non yeydigan gazetayu saytlar shu haqda bong urib yotibdi-ku.

Hofiz Ozodbek Nazarbekov “Rayhon, senga uylanaman, go‘shangamiz bog‘ bo‘ladi” deb, xunibiyron qo‘shiq kuyladi. Oh-vohlardan foyda chiqmadi.

Aftidan, Rayhon xotin ustiga xotin bo‘lishga rozi bo‘lmagan. Yo, chimildiqning ochiq osmon ostida bo‘lishiga unga ma‘qul kelmagan. “Evropeyskiy” tarbiya ko‘rgani, o‘zbekchani uncha bilmagani bilan, baribir o‘zbek-da!

Bu yoqimtoy qizginaga kimlar og‘iz solmadi! Buyurganniki emas, yugurganniki ekan-da.

"Maqolni xato yozvordi" deb tusmollamang, asli aktyor bo‘lgan kuyov bo‘lmish Yigitali Rayhonning kliplarida bearmon yugurib rol o‘ynagan.

Ta‘riflarga ishonsak, Yigitali yigitmisan-yigit! O‘mbaloq oshishmi, chapdastlik bilan chopishmi, xonaki qurollardan otishmi, ma‘shuqasini tarallabedodchi ko‘chabezorilardan himoya qilishmi, ishqilib, kiroyi aktyor nima qilishi kerak bo‘lsa, barini uddalarkan.

Og‘ziga kuchi yetmaganlar "kuyov qaylig‘idan 12 yosh kichik ekani chatoq bo‘pti-da", deb gap tarqatib yurganmish. Hasadchi bo‘l, insof bilan bo‘l-da!

“Muhabbat yosh tanlamaydi” degan ekan Napoleon (mabodo buni aynan Napoleon aytmagan taqdirdayam, biror ishqparast frantsuz tilidan chiqqani aniq).

Yulduzi yulduziga to‘g‘ri kelgandirki, ko‘plarni quruq qo‘l bilan qaytargan ofatijon Rayhon Yigitaliga rozilik bergan.

Boya aytdim-ku, "Rayhonga ko‘ngil qo‘yganlar sonmingta edi" deb. Uzunquloq gaplarga qaraganda, ancha-muncha ashaddiy rayhonsevarlar to‘y haqidagi xabarni motamdek qabul qilibdi. Hatto o‘z joniga qasd qilishga urinishlar bo‘pti.

Toshkentda bir kirakash yigit “Matiz”ida “Neksiya”ni turtib yuboribdi.

Melisa kelib, qoidabuzarlik sababni so‘rasa, “Rayhon erga tegib ketyapti, endi menga yashashning hojati yo‘q”, debdi.

Melisa: “Yashashning hojati yo‘q bo‘lsa, boringizni chiqarib bera qoling”, debdi.

“Kamandir, jinnimanmi, hali hayotdan umidim bor”, debdi oshiq pishiqlik bilan.

Qashqadaryoda rayhonsevarlardan bittasi to‘y daragini eshitib, o‘ylab-netib o‘tirmay, mahalladagi chog‘roq ariqqa tashlabdi o‘zini! Ariq suvi arang tizzadan kelarkan, oshiqning hamma yog‘i shalabbo bo‘lgani qolibdi.

Shu holatda satilini ko‘targancha xotini chiqib qolibdi. Qarasa, er so‘laqmonday bo‘lib ariqda yotibdi. “Cho‘kib ketishdan oldin o‘g‘lingizning oyog‘iga olib bersangiz bo‘lardi!” kesatibdi ayol “majnun” eriga.

Andijonda ham xonandaning xufyona oshiqlaridan biri gaz bilan zaharlanish orqali joniga qasd qilmoqchi bo‘libdi. Ammo uyida gaz yo‘qligi pand berib, niyati amalga oshmay qolibdi.

Aytishlaricha, keyin o‘ziga kelib, qo‘l urmoqchi bo‘lgan ishining dahshatini his
qilgan oshiq gaz idorasi vakillarini chaqirib, osh qilib beribdi. Joni yoniga qolgani uchun-da!

Men ham bir paytlar Rayhonga ko‘ngil qo‘ygandim. Xayriyat, ishq balosidan vaqtida xalos bo‘lgan ekanman. Bo‘lmasa, etak silkib, tarki dunyo qilishimga to‘g‘ri kelarmidi?!

Sobiq rayhonsevar

Blog: Paxtani yaxshi tergan... Prezidentga maslahatchi bo‘ladi

Chorva mollari tashiladigan usti yopiq yuk mashinasida paxtazorga olib ketilayotgan mustaqil O‘zbekistonning yosh olimlari...

Bu yil ilmiy-tadqiqot institutimizning yosh xodimlari qatori men ham paxta terimiga – Jizzax viloyatiga bordim. Terimga hozir O‘zbekiston Prezidentining maslahatchisi bo‘lib ishlayotgan yozuvchi Xayriddin Sultonovning “Ko‘ngil ozodadur” degan qissasini ham olvoldim.

Shomgacha paykalda paxta terib, amallab kunni kech qilamiz. Domlalarimizning kundalik “osh-non”imiz bo‘lib qolgan tergashlari, nomiga ovqatlanishdan keyin alamni kitobdan olaman.

Yonimda boshqa kitob bo‘lmagani uchunmi, yo yozuvchining uslubi ma‘qul keldimi (ustozlarimiz “Xayriddin Sultonov o‘z vaqtida talantli bo‘lgan” deganicha bor ekan), yo asardagi dardlar yaqin bo‘lgani uchunmi, ikki-uch qayta o‘qib chiqdim “Ko‘ngil ozodadur”ni.

Qissa 1986 yilda yozilgan ekan. Ammo, ne ajabki, unda tasvirlangan voqealar shunaqa tanish, shunaqa o‘xshash. Oradan salkam 30 yil o‘tgan bo‘lsa-da, paxta siyosati borasida ko‘p narsa o‘zgarishsiz qolganiga hayron qolasiz. Ishonmasangiz, asardan olingan ayrim parchalarga diqqat qiling.

Bugun mansabdor, u paytlar oddiy yozuvchi minglab toshkentliklar paxta dalalariga chiqarilganini obrazli tarzda tasvirlaydi:

“Yana kuz keldi. Chaman-chaman ochilgan paxtalarni quvnab-quvnab tergali ming-minglab shahar ahli safarbar etildi. Jamiki ulov shaharga jo‘natildi. Faqat tramvayni jo‘natmoqning iloji bo‘lmadi. Ro‘znomalar sahifasida andoq so‘zbo‘ronlar boshlanib, ko‘z ochirmay qo‘ydi; sakson yashar momoning etak tutgani ham, to‘qson yashar boboning himmat kamarini beliga bog‘lagani ham, besh yashar go‘dakning g‘o‘zaga bo‘yi yetmasa-da, umumxalq hashariga otlangani ham, uch kunlik kelinchakning oq saharni paykal og‘ushida qarshilangani ham... hech narsa qolmadi. Hammamiz uchun hurmatli zotlar “oynai jahon”dan boqib, “million egatlarga sochilgan” umumqo‘shinga amr qilar edilarki, so‘nggi misqolgacha! Jon berib, qon berib, sharaf-shon berib bo‘lsa-da!”

Tanish manzara, shunday emasmi? Xayriddin Sultonovning qahramoni ham bizga o‘xshagan ilmiy xodim. Boyaqish aspirant ham hashardan qo‘li bo‘shaganda, ilm qiladi. Naq bizning dardimizni topib yozgan ekan yozuvchi:

“Yalpi xuruj boshlangan kuni men bir hafta muqaddam Nazarbekdan – oylik yantoq o‘rimidan qaytib endi ishga chiqqan edim... Garchi biz ilmiy-tadqiqot muassasasi deb atalmish dargohda ishlasak-da, chopiqqa chiqamiz, yagana qilamiz, piyoz o‘taymiz, pichanu yantoq o‘ramiz, patinjondan tortib paxtagacha teramiz va misqolini ham qoldirmasdan hukumatga to‘plab beramiz. So‘ngra ana shu ishlardan ozgina fursat orttirgudek bo‘lsak, ilmu urfon bilan ham mashg‘ur bo‘lamiz...”

Qissa qahramoni ham maktab yoshidan kuzni paxta dalasida o‘tkazgan:

“Endi ba‘zan o‘ylab, o‘n ikki yashar bolaning qo‘lidan nimayam kelardi, deb shubhaga boraman. Moziyda-ku misollar ko‘p: Bobur o‘n ikki yoshida Andijon taxtiga o‘tirgan, Motsart, deylik, simfoniya yozgan, lekin eng buyuk daholar ham o‘n ikki yasharida Ko‘korol cho‘llarida yetmish ikki kun paxta terolgan emas – tarixni varaq-varaq axtarib ham bu yanglig‘ hodisani hech qaysi solnomadan topolmaysiz...”

Xayriddin Sultonovni hayotda ko‘rmaganman, ammo kitobini o‘qib 100 foiz amin bo‘ldimki, u ham bizga o‘xshab paxta dalalarida bearmon “oq oltin” tergan. Agar shunday bo‘lmaganida, holatni ishonarli ko‘rsatolmasdi-da. Bo‘lganda ham eng peshqadam terimchilardan bo‘lgandir.

To‘g‘risini aytganda, shu narsa institutimizning barcha xodimlari qatori menga ham kuch bag‘ishladi: Xayriddin Sultonovdek paxta teryapmiz, ajabmas, kun kelib, biz ham u kabi birinchi rahbarga maslahatchi bo‘lib ketsak, deb o‘zimizga tasalli berdik.

Blog: O‘zbekistonda futbolni kim yaxshi o‘ynaydi?

Futbol bo‘yicha O‘zbekiston nogironlar termasi jahon chempioni bo‘ldi! Bor ekanu, sheri mard, azamatlar! To‘rt muchasi soppa-sog‘ koptokteparlarning uhdasidan kelmayotgan ishni uddalashdi-ya. Yana, ketma-ketiga uchinchi marta!

“Ramaqijon, nimjongina yigitlar ekan. To‘p tepguncha, tinchgina umrguzaronlik qilishsa bo‘lmaydimi, nima zaril qiynalgan jonlarini yana qiynab?!” Bu o‘zini shoir deb hisoblaydigan, vatan mavzusidan gap ochilsa, ancha-munchani changida qoldiradigan (so‘zbozlikda albatta!) tanishimning luqmasi.

“Ramaqijon, nimjon”mish!.. Ko‘rinishidan shundaydir. Ammo shu ushoqqina ko‘ringan vujudlarda tog‘ni ursa talqon qiladigan polvonning kuchi bor ekan-ku, mana!

Nodon shoir bilmaydi-da, millionlab muxlislar yigirma yildan beri “Milliy termamiz jahon chempionatiga qachon chiqarkin” deb xunibiyron yurganini!

Bilmaydi-da, o‘zbekning so‘zamoli Hojiboy Tojiboyev “Futbolchilarimiz jahon chempionatiga borib, maro‘jniy yeb kelishsa ham mayliydi” deya ilhaq o‘tib ketganini!

Xullas, bu azamatlarning g‘alabasi shu kunlarda zarildan ham zaril edi!

Bu yog‘ini so‘rasangiz, bo‘z bolalar bobomeros ishni ham qilishdi...

Zamaxshariyni eshitgansiz, tafsir ilmida tengsiz zotning taqdiridan ham xabardor chiqarsiz. Alloma avji navqironlik payti oyog‘ini sovuqqa oldiradi. Bir oyog‘i kesib tashlanadi. Yarim jon holida ham ilm istab dunyo kezadi xorazmlik daho. Arabistonda arab tili grammatikasi qoidalarini ishlab beradi. Islom olamida ardoqli manba – “Kashshof” tafsirini yozadi. Haligacha bu zotni nomini eshitsa ancha-muncha ziyoli arab kalovlanib qoladi. Hurmatdan-da.

Amir Temurni eslang. G‘animlari qo‘rquv, g‘ayirlik va ehtirom bilan “Temurlang” deb atagan oqsoq sarkardani! “Jo‘mardlar qirilgan Turonzaminda” (Shavkat Rahmon so‘zlari) bo'sh qolmagan kezlari tarix sahnasiga chiqib, millatni g‘aflat uyqusidan uyg‘otdi. Minglab tani rasolarni o‘z yo‘rig‘iga soldi.

Kim nima desa desin, nogironlar termamiz ham o‘sha ulug‘ bobolaridan ulgi olib, kimligini esdan chiqarib, “kunim o‘tsa bo‘ldi”ga ko‘nikib qolgan futbolchilarimizni, futbolchilarimiz nima, jamiki yurtdoshlarimizni uyg‘otishga urinib ko‘rdi.

Tani sog‘lardan sado chiqavermagach, O‘zbekistonni dunyoga tanitib qo‘yish uchun bel bog‘lab chiqdi.

Shoyad, iroda, matonatning tirik timsoli bo‘lgan yigitlarning jasorati ibrat bo‘lsa! Shoyad...

Blog: Putinning turnalari Karimovning O‘zbekistoniga bormadi

Putin turnalarni oq kiyimda jo‘natib qo‘ygan edi.

Vladimir Putin o‘tgan oy boshida, Russkiy oroliga ATES sammitiga ketayotib, yo‘l-yo‘lakay janubga kuzatib qo‘ygan turnalar ortga qaytdi. Qizil kitobga kiritilgan oltita oq turnani Rossiya prezidenti O‘zbekistondagi qushlar qishlaydigan mintaqaga jo‘natvorgan ekan.

Xabarlarga ko‘ra, Qozog‘iston chegarasiga yetib borib “dalьshe ne politim”, deb qanotini tirab olgan turnalarning beshtasi samolyotda Ryazan viloyatidagi qo‘riqxonaga qaytarilgan.

Putinning turnalari ortga qaytgani munosabati bilan Rossiya muxolifati faollari “turnalar Putinsiz janubga ketishni istamadi”, “turnalar Putin ko‘rsatgan yo‘ldan uchmadi” qabilidagi hazillar bilan Intenetni to‘ldirib yuborishdi.

Shu rus muxolifatchilariga ham xayronsan kishi, Putinni mazah qilish bo‘lsa, yotvolishadi.

Ha, to‘g‘ri geografik jihatdan jahonning eng katta mamlakati, sanoqli yadroviy davlatlardan biri Rossiya prezidenti bo‘lsa nima bo‘pti? Kim aytdi, prezident tabiatni samimiy seva olmaydi, deb? Axir turnalarni kuzatib yuborish uchun oq motodeltaplan va (turnalar Putinni yo‘lboshchimiz, deb o‘ylasin uchun) oppoq kiyimni o‘z oilasi byudjetidan iqtisod qilgan bir million rublga sotib olgani aytildiku. Nima emish, “Putinning yolg‘oniga hatto turnalar ham ishonmadi”, emish.

Rus muxolifati o‘zi bilan o‘zi ovora bo‘lib, turnalarning qaytishiga boshqa siyosiy-meteorologik sharoitlar, qolaversa, turnalarning yakuniy manzili O‘zbekistonda qizil kitob personajlariga nisbatan munosabatdan ham xabari yo‘q shekilli rus intelligentsiyasining.

Putinning olti turnasi yovvoyi sharoitda yashab ko‘rmagan bo‘lsa-da, yovvoyi instikti bor va Moskva bilan Toshkent o‘rtasidagi munosabatlar harorati sovib borayotgan bir paytda, o‘zi millionlab o‘zbek Rossiyada qishin-yozin ishlayotgan bo‘lsa, Islom Karimovning O‘zbekistonida nima qildik, Vladimir Putinimizning Rossiyasida qolamiz, deyishi tabiiy.


Axir O‘zbekistonda 8 yil "jitь qilgan" Rossiyalik zotdor parrandaning taqdiri ne kechganiga guvoh bo‘lib turibmizku. Sertuxum bu parrandaning tuxumlarini noqonuniy tarzda yuvganlikda ayblanib, tuxumiga qo‘shilib, gardani sindirilishiga, uzunquloq gaplarga qaraganda, o‘zbek siyosiy esteblishmentining bevosita aloqasi bor.

Ustiga-ustak, Putin bir millionlik deltaplanida turnalarni 6 sentyabr kuni kuzatib yuborgandan beri hali Bishkekda, hali Dushanbeda Karimovning jig‘iga teguvchi bayonotlarni qilishi oqibatida sovub ketgan munosabatlar harorati O‘zbekistonni turnalar qilshashi uchun yaroqsiz qilib qo‘ymadimi, axir?

Erta-indin Putinning matbuot kotibi Dmitiriy Peskov “o‘zi turnalarga qaytinglar deb talefonogramma yuborgan edik”, deb qolsa, ajabmas.

Darvoqe, olti oq turnadan beshtasigina Qozog‘iston chegarasidan qaytarildi, bittasi kulrang qarindoshlariga qo‘shilib, Qozog‘istonga o‘tgan (Putinning ishonchini oqlash uchun ko‘rsatilgan jasoratni qarang!), lekin aytishlaricha, itlar hujumiga uchrab og‘ir jarohatlangan.

Hozirda jarohatlangan parranda Rossiyaga jo‘natilgani va u yerdan Putin turnalarining barchasi uchoqda O‘zbekistonga yuborilishi aytilmoqda (qizil kitobga kiritlgan qushlarni qutqarishdagi jonbozlikni qarang!).

Lekin Putinga maslahat bermagan bo‘lardim, turnalarni majburlab, samolyotda O‘zbekistonga olib borishni. Chunki O‘zbekistonning o‘zida Qizil kitobga kiritlgan hayvonlari ko‘p, qarab o‘tirishmaydi.

Uch-to‘rt yil avval Bolgariya prezidenti Georgiy Parvanov O‘zbekistonga safari doirasida Jizzaxning Forishida ov qilib, Qizil kitobning yana bir personaji - noyob tog‘ echkisini o‘ldirgani mojarosidan xabari yo‘q shekilli Putinning.

Blog: Oʻzbekcha Vikipediya rivojlanmoqda, biroq...

Vikipedia ensiklopediyasining o'zbekcha sahifasi.

Bu yil butun dunyoga mashhur Vikipediya ochiq ensiklopediyasining oʻzbek tilidagi versiyasida katta oʻzgarishlar boʻldi.

O'zbek Vikipedia sahifasi jamoasi a'zolaridan ikki nafari - kamina (foydalanuvchi nomim Nataev) va Casual logini bilan tahrir qiluvchi foydalanuvchiga joriy yilning iyul oyida AQSh poytaxti Vashingtonda boʻlib oʻtgan Vikimaniya konferesiyasida qatnashish imkoniyati berildi.

Har yili har hil shaharda o'tkaziluvchi konferensiyada Casual va men oʻzbekcha Vikining hozirgi ahvoli haqida prezentatsiya qilib, boshqa Vikichilarga u haqida maʼlumot berdik.

Konferensiya davomida Belgiyalik vikichi Robin (foydalanuvchi nomi SPQRobin) bilan birga oʻzbekcha Vikidagi sahifalarni ham lotin, ham kiril yozuvida koʻrish imkonini yaratish uchun kod yozdik.

Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
x
Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
Belgiyalik vikichi Robin va Nodir Atayev.
Bu funksiya avgust oyida ishga tushdi. Hozir istagan sahifani lotin yoki kiril yozuvida oʻqish mumkin. Buning uchun xohlagan sahifani ochib tepada joylashgan "oʻzbekcha" degan yerdan kerakli alifboni tanlash kifoya.

Yana bir yangilik - oʻzbekcha Vikipediyadagi maqolalar soni 40 000 dan oshib ketdi. Maqolalarning aksari "bot" (mahsus yozilgan kompyuter dasturi) bilan yozilgan boʻlsa ham bu katta yutuqdir. Oʻzbekcha Vikida minglagan maqola yaratgan botlarni Abdulla logini bilan tahrir qiluvchi eng faol foydalanuvchi ishlatmoqda.

Shu kungacha botlar yordamida Italaiya, Germaniya, Ispaniya shaharlari haqida hamda Tumanlik va yulduz klasterlari yangi umumiy katalogiga kiritilgan obyektlar haqida qisqa maqolalar yaratildi.

Hozirda oʻzbekcha Vikipediya Markaziy Osiyo xalqlari Vikipediyalari ichida maqola soni boʻyicha qozoqcha Vikidan keyin ikkinchi oʻrindadir.

Vikipedia nashrlari Maqola soni
Qozoq tilida 168,637
O'zbek tilida 44,554
Qirg'iz tilida 11,858
Tojik tilida 10,431
Turkman tilida 4,566

Bundan tashqari, oʻzbekcha Vikida faol foydalanuvchilar soni oʻsmoqda va ular koʻplagan yangi maqola yaratishmoqda. Masalan, yaqinda oʻzbek cholgʻu asboblari haqida maqolalar yaratildi.

Abdulla yulduzlar haqidagi maqolani inglizcha Vikipediyadan mashaqqatli mehnat qilib oʻzbek tiliga tarjima qildi. Bu maqola oʻzbekcha Vikida ham tanlangan maqola qilib saylandi.

Oʻzbekcha Vikipediya hozirda ham Oʻzbekiston hududida toʻsilgan boʻlishiga qaramay faol foydalanuvchilar Vikipediyani yaxshilash uchun tinimsiz mehnat qilishmoqda.

Bu yutuqlarga qaramasdan oʻzvikini yanada yaxshilash uchun ancha mehnat qilish kerak. Koʻplagan mavzuda maqola yoʻq va mavjud maqolalarning aksari yaxshi yozilmagan.

Bu muammolarni bartaraf qilish uchun yanada koʻproq faol foydalanuvchi kerak. Har kim tahrirlashi mumkin boʻlgan Vikipediyaga hissa qoʻshishni istasangiz yordam sahifasiga bir nazar tashlang.

Muallif: Nodir Atayev

Аудио Blog: Googoosha yana qo‘shiq aytishga urinib ko‘rdi

Prezidentning to‘ng‘ich qizi Gulnora Karimova Buxoroning Eski shahrini bir necha kunga yoptirib qo‘yib suratga olgan "Round Run"("Girdikapalak") qo‘shig‘i klipi ayni kunlarda O‘zbekiston telekanallaridan tushmay qoldi.

Googooshaning "Round Run" qo‘shig‘iga olingan yangi klip - nisbatan chog‘roq bo‘lgan jamoamizda mana ikki kundirki, bahs-munozaralar ob‘ekti.

Ko‘p masalalarda tili chiqishadigan hamkasblarim shu klipga qolganda bir-birini tushunolmay garang.

- Chiroyli olinibdi, dedi klipni yoqtirganlar.

- Bema‘ni, dedi ularning hariflari.

Tomonlar bir-biroviga yon bermadi. Bahs avj oldi. Xona harorati ko‘tarilib ketdi. Derazalarni ochsak ham foydasi bo‘lmadi.

A‘zolari soni toq bo‘lgan jamoamiz 50 ka 50 bo‘lindi.

Chunki men xolis qoldim.

Xolis bo‘lmasam bo‘lmaydi. Chunki “Televizor”ning bugungi soni shu klip to‘g‘risida.

Bas, o‘zbekning Ozodlikdagi kichkina jamoasida shunchalik bahsga sabab bo‘lgan ekan, demak o‘zbekning katta jamoasi ham gapirayotgan bo‘lsa kerak Googooshaning klipi to‘g‘risida, deb o‘yladim.

Xo‘sh, klip to‘g‘risida kim nima degan, kim qanday yozgan bo‘lar edi?

Masalani shu taxlit qo‘yib, faraz qildik.

Farazlarimizga o‘tishdan oldin bir

Real sharh

bilan tanishing:

Youtubega joylashtirilgan klip tagidan mana bu pozitiv sharhni topdik:

“Qoyil zo'r chiqibdi bu O'zbekiston uchun juda katta natija”.

Klipni Internet orqali mamlakat tashqarisida ham ko‘rganlar ko‘p bo‘lishi, ular orasida

andijonlik qochqinlardan biri, 26 yashar novvoy yigit

ham bo‘lishi mumkin. Mana uning degani:

- Gunnoraxondi klipini ko‘rdim. Omalekin bola pachag‘ini chiqarip, teship-pishirip qo‘yipti. Haligi tomma-tom yugurip yurgan bolani aytyappan. Oldin o‘zimizi Valijon bo‘sa kerey debo‘yladim. O‘xshamadi. Valijon sal pachag‘raq. Ashinchun G‘ayrat bo‘sa kerey, dedim. Unaqa desam G‘ayratlaram ikkita. Bittasi qiziqchi, bittasi bokschi. Qiziqchisi bo‘sa kerey har holda. Bokschisi Amerkadaku. Har holda ertaga birodarlardan so‘rapko‘ramanda. Kimisi bo‘sayam mayli, o‘zimizzi anjanlik. Klip o‘zi yaxtiyu ko‘ribo‘tirip nastrenyam buzlip ketti. Anjandan qochkanimizdan beri Anjan bo‘shap qog‘andey tuyulo‘vrardi. Buxoroyam bo‘m-bo‘sha. Bitta Gunnoraxonu uni yigitini o‘ynagan G‘ayrattan boshqa hichkim ko‘rinmadi. Aytkancha, G‘ayratka nechipul berdiykin Gunnora?

O‘zTVning “Axborot” dasturi:

Jahon madaniyati durdonalaridan bahramand bo‘lish shaxs ma‘naviyatini boyitadi, o‘z mehnati mahsulini hamfikrlar va muxlislar bilan baham ko‘rish imkoniyati esa ijodkorga qanot bag‘ishlaydi.

Davlatimiz rahbari Islom Karimov yetakchiligida olib borilayotgan islohotlar nafaqat yosh ijodkorlar, balki o‘rta yosh ijodkorlar uchun ham keng yo‘l ochib berdi.
O‘rta yosh avlod vakili, xushovoz xonanda Gugushaning yangi klipidan esa, Yurtboshimiz olib borayotgan oqilona siyosat tufayli ko‘hna va hamisha navqiron Buxoroday shahri azimning yo‘llari bo‘shatib ham berilganiga guvoh bo‘lamiz.

Shoir Shig‘irjavon Parvoniyning klip munosabati bilan yozgan dostoni zamonidan uzindi:

Gunnoraxon klipiz lek miravo‘y,
To‘g‘ri gap bu. Yo‘q tudavo‘y – sudavo‘y.
Bir narsani tushunmadim, aytingiz,
Bola muncha chopqillaydi? Delavo‘y?

Shig‘irjavon Parvoniyning o‘z she‘ri ostida bergan lug‘ati:

Miravo‘y – o‘richcha “mirovoy”dan, zo‘r degani.
Tudavo‘y – sudavo‘y – o‘richcha “tuda-syuda”dan. Har-xil dvijenya-pvijenyasiz, degani.
Delavo‘y – o‘richcha “delovoy”, so‘zidan, borzet qilyapti, degan ma‘noda.

Yirtiqyaktak mahalla guzaridagi Chegali Choynak choyxonasining kunda-shundasi, Arab bahori bo‘yicha ixtisoslashgan siyosatshunosning ulfatlariga shivirlab degani:

- Klippi ko‘rdilarizmi? Undagi yigitning tomma-tom yugurib yurishi ma‘nisini chaqinglar. Quruqparmidiyey, Poraxo‘rmidiye... ha esladim, parkur deyiladi uning yugurishi. To‘siqlarni oshib o‘tish degan bir o‘yin-da! Xo‘sh, bu bilan nima demoqchi prizidentti qizi? Pikir qilinglar. O‘ylanglar. Gulnora bu bilan xalqni isyonga chaqiryapti. Shunaqa qilib to‘siqlarni oshib o‘tmasalaring, nafaqat Buxoro, balki butun mamlakat klipimdagiday kimsasiz bo‘lib qoladi, shuning uchun harakatinglarni qilinglar, demoqchi. Taxtni tortib olmoqchida u. Tarixda bunaqa ishlar ko‘p bo‘gan...

Tarixiy yodgorliklarni himoya qilish jamiyati shikoyatining yuqori tashkilot chiqindi paqiridan topilgan parchasi:

“...biz komil ishonch bilan aytamizki, Gugusha - Gulnora Karimovaning qo‘shig‘iga klip olishda Buxoroning tarixiy va me‘moriy yodgorliklari tahdid ostida qolgan, ba‘zi inshootlar devorlari kamera o‘rnatish uchun teshilgan, ya‘ni YuNESKO talablari hamda mahalliy qonunlar qo‘pol ravishda buzilgan. Aytilganlardan kelib chiqib, Gugusha - Gulnora Karimovaga Buxoro va buxoroliklarga yetkazgan moddiy va ma‘naviy zararini qoplash uchun yirik miqdorda jarima solishni talab qilamiz. Undirilgan zarar Buxoro yodgorliklarini ta‘mirlash jamg‘armasiga o‘tkazib berilsin...”

(Shikoyatning boshi kabi oxiri ham yirtib tashlangani uchun imzolarni keltira olmadik)

***

Mening fikrim

Ko‘rib turibsizki, aziz o‘quvchi, Googooshaning yangi klipi hech kimni befarq qoldirmadi.

Men ham xolisman, deb o‘tiraverishim to‘g‘ri emas.

Klip menga yoqdi. Umuman – yoqdi. Hatto xonandaning o‘ziyam. Ko‘hlikkina, to‘g‘rimi?

Faqat u kishi o‘zini biroz qiynab qo‘ygani chatoq bo‘pti. Qo‘shiq aytishga uringanini aytaman-da.

A tak, nichego...

Gogoosha яна қўшиқ айтишга уриниб кўрди
Gogoosha яна қўшиқ айтишга уриниб кўрди i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Blog: “Artel”ni sudga beraman!..

Ko‘pdan beri Toshkentga yo‘lim tushmagandi. Katta idoralarga shikoyat tashlash vajidan poytaxt havosidan nafas olish nasib etdi. O‘zi bir quchoq ariza bilan kelgandim. Ka-atta pannoga ilingan “riklom”ni ko‘rib qo‘lim beixtiyor yana bir shikoyatga yugurayozdi.

Gapni ko‘p cho‘zmay, muddaoga o‘ta qolay. Shu desangiz, “Artel” degan shirkat Toshkentning eng gavjum joylarini reklama bilan to‘ldirib  tashlabdi. Birida jonning huzuri sovutgich, yana birida ancha-muncha tandir-o‘choqni changida qoldiradigan gaz plitasi ko‘z-ko‘z qilingan. Hammasidan ham, shu gaz plitasi reklamasi ta‘bni xira qildi...

Serialu filmlarni bo‘shatmayotgan aktrisa qizimiz Dilnoza Kubayeva, keyin, hadeb irg‘ishlab, sahnani changitadigan yigit bor-ku, “Bojalar” gruppasi a‘zosi – ikkovlonning rasmi tushirilgan panno. Kattaligi qo‘shnimiz Qodirboyning darvozasichalik keladi. Unga shapaloqdek qilib “Endi sizga o‘tin kerak bo‘lmaydi!” deb yozib qo‘yibdi.

Shu gapi bilan “Artel” davlatimizni siyosatiga qarshi chiqayotganiga nega hech kim sarosop solmayapti – hayronman.

“O‘tin kerak bo‘lmaydi” degani nimasi?! Mana, Andijonimizda shaxsan hokimbuvaning o‘zi qishga o‘tin g‘amlab olishni qulog‘imizga quyayotgan bo‘lsa! Odamlar molini, borini sotib, jon halpida o‘tin yig‘ayotgan bo‘lsa!

O‘tin jonivorning bir mashinasi (a‘robangizning katta-kichikligi, bo‘yi-eniga qarab-da) bir million so‘mga chiqib ketgan (Qo‘shni Namangan, Farg‘ona viloyatlarida ham sarjini falon pul deb eshitaman). U emas, bu emas, ahvol shundoq davom etsa, o‘tin valyutaga aylanib ketadiyov.

Jiyanim Farg‘onaga tushgan. Fig‘onidan dud chiqib arz qiladi, tappi qilishga tushib ketdik deb. O‘tin falon pul bo‘lganidan keyin burnini jiyirmasdan tezak yoqishga ham ko‘nadi-da odamzot! (Aytgancha, mavridi bo‘lmasayam, tilshunoslarimizga bir so‘rovim bor edi, iltimos, shu tappi, tezak so‘zlarini “eskirgan” degan tamg‘a qo‘yib, lug‘atning eng tubiga tushirib yuborishmasa, hali bu so‘zlar bizga ko‘-o‘p asqotadi, shekilli).

“Artel”ning reklamasi shijoat bilan o‘tin yig‘ayotgan bizga o‘xshagan omilarning ishchanlik kayfiyatini so‘ndiradi. Yo noto‘g‘ri gapiryapmanmi? Yanayam yomoni, odamlarda “Iye, gaz bo‘lishi mumkin ekan-da!” degan xomxayol uyg‘otib qo‘yish xavfiyam bor.

Bu “riklom”ni viloyatlarga qo‘ysa, “ChP”larga sabab bo‘lishi an-niq! Gazning  shaklu shamoyilini, hid-isini esdan chiqargan odamlar “Nahotki, bu yil qishda gaz yoqsak!” deb yuragini ushlab qolishi, uzr-u, biror homilador kelin hayajondan bola tashlab qo‘yishi... xullas, shunga o‘xshagan bexosiyatliklar yuz berishi mumkin.

Yana nimalardir yozmoqchi edim. Lekin gap ko‘p-u, ko‘mir oz-da. Siyosiy sergakligim uchun orden-medal berish shart emas, fiysabillo yozdim.

Muallif: Andijonlik muallim

Blog: Militsiya kimni himoya qiladi?

Uzbekistan - Tashkent police

Kecha yo‘lda ketayotsam politsiya to‘xtatdi. Hujjatlarimni so‘radi. Pasportimni olib qaysi adres bo‘yicha yashashimni so‘radi. Men aytayotgan adres bilan pasportdagi adres bir xilmi yoki yo‘qmi shuni tekshirmoqchi bo‘ldi u.

Hamma narsa joyida ekanligiga amin bo‘lgan politsiya xodimi muloyimlik bilan “rahmat” deb hujjatlarimni qo‘limga berdi.

Avtobusga chiqib uyga ketarkanman, bundan ancha yillar oldin bir o‘rtog‘imning Toshkentga kelib boshidan kechirgan sarguzashti esimga tushdi.

Maktabni bitirgan yili o‘qishga kira olmadim, deya o‘z hikoyasini boshlagan edi do‘stim.

Keyingi yili testga uch oy qolganda Toshkentga keldim. Ulfatlardan uzoqda tayyorgarlik ko‘rish osonroq bo‘lsa kerak deb o‘yladimda.

O‘zim bilan yog‘, guruch deganday narsalar opkeldim.

Toshkent degan joylarida pul juda tez ketib qolarkan. Ikki haftadan keyin pulsiz qolib, besh kilo guruchni ko‘tarib Yunusobod bozori qaydasan deb yo‘lga chiqdim.

Bozorga 50 metrlar chamasi qolganda oldimdan yam-yashil formasi bilan jonajon melisa chiqib qolsa bo‘ladimi.

Men tushunmaydigan qanaqadir bir tilda o‘zini tanishtirdi chest berib. Keyin “hujjat bomi” deb so‘radi.

Pasportimni qo‘liga olib varaqlarkan “Nima qivossan bo‘tta? Qayaqqa ketvossan? Iye, propiska yo‘g‘akanu” dedi viloyatdan kelgan toshkentlik melisa.
Bozorga, dedim. Qo‘lingdagi nima? Guruch. Qattan oldin? O‘zimniki, pulim qolmadi. Bozorda sotib besh-o‘n so‘m pul bo‘lsin devdim.

Pasportimni cho‘ntagiga solgan melisa “Bu yoqqa yur” dedi.

Birgalikda militsiya tayanch punktiga kirdik. Ichkarida navbatchidan boshqa hech kim yo‘q. Hamma xodimlar yurtimizni ko‘ra olmayotgan terroristlarni ushlagani ketgan shekilli.

Bir payt boyagi melisa ratsiyasida “Alo, faloncha, mani eshitvossanmi? Bo‘tta gruz bor. Mashina jo‘natgin” deb qoldi. “Aka, o‘zi besh kilo guruch bo‘lsa, bu qanaqasiga gruz bo‘ladi?” desam, “man guruchchi eytmayabman” dedi.

Bir payt xuddi retsidivistni olib ketish uchun kelayotganday qilib sirenalar chalib melisa mashinasi keldi. Ichidan yam-yashil yigitlar tushib meni olib ketishdi.

Borgan joyimiz menimcha yo IIB edi yoki IIBB edi. Aniq esimda yo‘q. Lekin yaxshigina qorovullanadigan joy ekanligi esimda.

Ichkariga kirsam, menga o‘xshagan viloyatliklar anchagina ekan. Kimdir mardikorlikka kelgan, kimdir yumush bilan va hokazo.

Yarim soat navbatim kelishini kutdim. Navbat menga kelganda bitta xonaga kirgazishdi.

Ichkarida shtativga o‘rnatilgan videokamera. Oldida grajdanskiy formadagi yigit.

Oppoq devor oldida videokameraga tikilgancha qo‘limga berilgan qanaqadir qog‘ozni ikki qo‘limda ko‘krak balandligida ushlab pasport danniylarimni “sayrashni” boshladim.

Endi chap tomoning bilan menga, o‘ng tomoning bilan devorga qarab takrorlaysan shu aytganlaringni, dedi grajdanskiy formadagi yigit.

Kamera ishlari bitib mayorning yoniga bordim. “Endi ukam Toshkentda propiskasiz yurish mumkin emas. Shuning uchun 5000 so‘m shtraf to‘laysan” dedi yonidagi issiq choydan bir ho‘plagan mayor.

Gap kor qilmas ekan bu mayor deganlariga. yo tushunmaydi, yo tushunishni istamaydi.

Xullas 2000 so‘mga sotaman deb olib chiqqan guruchim menga 5000 so‘mga tushdi.

Men bitta narsaga hayronman. O‘g‘riyu qaroqchilarni ushlab xalq xavfsizligini ta‘minlashi kerak bo‘lgan melisa nima uchun menga o‘xshagan viloyatliklarni ovlash payida yuradi? Axir biz melisa davlati emas demokratik huquqiy davlatmizku, deya kuyunib o‘z gapiga yakun yasadi o‘shanda o‘rtog‘im.

To‘g‘ri biz qog‘ozda demokratik huquqiy davlatmiz, ammo amaldachi?

Militsiya xalq xavfsizligini ta‘minlaydigan organmi yoki o‘zbekning poytaxtini viloyatlik o‘zbeklardan himoya qiladigan organmi?
.

Ozodlik Odnoklassnikida