жума, феврал 10, 2012 маҳаллий вақт 04:09

Ўзбекистонда 200 дан ошиқ сайт тўсиб қўйилган

12 март дунёда “Интернетда сўз эркинлиги” куни сифатида нишонланади. Инсоният учун ахборот олишнинг мислсиз имконларини очган интернет Ўзбекистон каби давлатларда ҳукумат цензураси боис¸ ўз қаддини ростлай олмай келаëтир.

Ўзбекистон интернет кафеларида мижозларнинг қайси сайтларга киришининг доимий назорат остида экани айтилади.

Матн катталиги - +

Садриддин Ашур

13.03.2010

Ўзбекистонда эркин ахборот олиш мумкин бўлган барча интернет сайтлари блокировка қилинади, дейди ўзбекистонлик Аҳрор.

Озодлик: Интернетга кириб турасизми? Ўзбекистонда қайси интернет сайтларига кириб бўлмайди?

Аҳрор: Тўғрисини айтсам¸ чет эл оммавий ахборот воситаларининг сайтларига кириб бўлмайди.

Озодлик: Қайсиларига сиз ҳаракат қилиб кўргансиз?

Аҳрор: Мана сизларнинг радионики очмайди. Америка овози очмайди¸ фергана.ру очилмайди.

Озодлик: Киришга бошқа йўллар билан ҳаракат қилиб кўрасизларми? Айланма йўллар¸ прокси серверлар.

- Энди ўзингиз ҳам биласиз. Ўзингиз ҳам интернетдан фойдаланасизку. Интернетнинг имкониятлари чексизку. Интернет қанақадир бошқарилмайдиган тармоқ. Блок қўйиб¸ бир нарсани 100 фоиз тақиқлашнинг имкони йўқ. Иложи йўқ нарса бу. Шунинг учун очилмайдиган сайтларни прокси орқали очиш мумкин. Очаман деган одам ҳаракат қилса¸ албатта¸ очиши мумкин¸ дейди Аҳрор.

Бироқ Ўзбекистон расмийлари мамлакатда интернет сайтлари тўсилмаслиги ва ҳамма эркин ахборот олиш ҳуқуқига эга эканлигини мамлакат қонунларидан мисоллар келтириб таъкидлайдилар. Президент Ислом Каримов ҳам бундан беш йил муқаддам интернетни тўсиш бу ахмоқлик эканлиги ҳақида гапирган эди:

- Интернетдан оладиган хабарлар жуда салбий таъсир қилаëтган, деган фикрга мен қўшилмайман. Нимагаки интернет бу катта бир магазин. Шу магазинга борганда одам хоҳлаган молини сотиб олади. Интернетни бутунлай ëпиб қўйиш бу мутлақо¸ бу ахмоқона фикр. Буни ëпиб бўлмайди. Кимки шунга уринадиган бўлса¸ бу қип-қизил ахмоқ. Керак бўлса бу беҳуда уриниш, дея интернет ҳақидаги билимини намойиш қилган эди Ислом Каримов.

Хўш, ким ёлғон гапиряпти, ўзбекистонлик Аҳрорми ёки президент? Биз бунга ишонч ҳосил қилиш учун Ўзбекистондаги интернет провайдерларидан бири “EAST TELEKOM” билан боғландик:

Озодлик: Мен журналист Садриддин Ашуровман. Прагадан¸ Озодлик радиосидан телефон қилаяпман.

- Эшитаман.

Озодлик: Мен Ўзбекистонда интернет сайтларининг нақадар очиқлиги борасида ким билан гаплашсам бўлади?

- Биздан қанақа услуга оласиз? Интернетми?

Озодлик: Ҳа. Мана Ўзбекистонда очилмайдиган баъзи сайтлар бор. Сизларда очиладими ëки йўқми? Шуни сўрамоқчи эдим.

- Масалан¸ қайси сайт?

Озодлик: Масалан www.ozodlik.org, www.ferghana.ru, www.centrasia.ru.

- Ҳозир мен биттасини текшириб кўрай. www.ferghana.ru бизда ҳам очилмаяпти.

Озодлик: www.ozodlik.org чи?

- (сайт номини ëзиб ҳаракат қилиб кўргандан кейин) Йўқ¸ очилмаяпти.

Озодлик: Нега очилмаяпти бу сайтлар? Сабабини биласизми?

- Буни менимча заблокироват қилишган.

Озодлик: Нега?

- Бизда унақа информация йўқ. Лекин любой провайдердан сайт очилмаса¸ уни блокировка қилишган бўлади.

Озодлик: Ким блокировка қилади?

- Уни мен сизга айта олмайман. Бизда информация йўқ.

Озодлик: Блокировка қилинган сайтлар ҳақида ким билан гаплашсам бўлади?

- Бу фақат бизда қилинмайдида. Бу бутун Ўзбекистон бўйича қилинади. Билмадим¸ лекин мен сизга унақа информация айта олмайман.

Озодлик: Раҳмат сизга. Саломат бўлинг.

- Хўп¸ саломат бўлинг¸ дейди Ўзбекистондаги интернет провайдерларидан бири “EAST TELEKOM” ходимаси.

Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон республикасида оммавий ахборот воситаларини рўйхатга олиш тартибини такомиллаштириш ҳақида”ги қароридан сўнг, интернет нашрларининг ҳам давлат рўйхатидан ўтиши мажбурий қилиб қўйилди.

Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлиги раҳбари Ўткир Жўраев Press-uz.info ахборот агентлигига берган суҳбатида бу қарорни шарҳлар экан, бу қарор миллий қадриятларга мос келмайдиган, наркомания ва порнографияни тарғиб қилувчи, инсон қадр-қимматини камситувчи, конституциявий тузумни зўравонлик билан ағдаришга чақирувчи, уруш, террорчилик, диний экстремизм, зўравонлик ва фундаментализм ғояларини тарғиб этувчи ахборотларни чеклашга қаратилганини айтган эди.

Бироқ ўзбекистонлик талаба Темур аслида Ўзбекистон ҳукумати айни қарор билан интернетдаги эркин сўзга янги тўсиқ қўйганини айтади. Унинг фикрича бундай ҳолат, диктатура режимидаги барча ҳукуматлар учун хос:

- Ўзбекистон ҳукумати интернетга имконият эмас¸ таҳдид сифатида қарайди. Интернетни тўсиш у қадар муваффақиятли бўлмайди. Ҳақиқий ахборот изловчи уни айланма йўллар орқали топиши мумкин. Ўзбекистонда бунақа излашни хавфли¸ рискли дейиш мумкин. Масалан¸ сиз ўзингизнинг уйингизга интернет ўрнатган бўлсангизда¸ тақиқланган сайтларга кирмоқчи бўлсангиз¸ буни сизга интернетни берган ташкилот билиб туради. Бу сизга битта риск. Интернет кафеларда бу ишни амалга оширмоқчи бўлсангиз¸ ўша ерда интернет кафени бошқариб турган одам сизни кузатиб турган бўлади. Шунинг учун бу сизга қўрув беради ва шу қўрқув сизни шу сайтларга киришдан чекинтиради¸ дейди Темур.

Ferghana.ru интернет сайтининг бош муҳаррири Даниил Кислов фикрича, гарчи Ўзбекистон ҳукумати эркин сўз етказадиган интернет нашрларини қамал қилаётган бўлса ҳам, лекин холис ахборот истовчи шахслар барибир айланма йўллар билан бу сайтларга кирмоқда:

- Менинг фикримча, Ўзбекистон ҳукуматининг интернетдан қўрқишида асос бор ва шунинг учун ҳам улар интернетни тўсиб қўяди. Бизнинг ҳамкорларимиз берган маълумотга кўра, сўнгги беш йилда Ўзбекистонда 200дан ортиқ интернет сайтларига блок қўйилган. Бундан ташқари бошқа сайтларда эълон қилинган Ўзбекистон ҳақидаги айрим мақолалар ҳам тўсиляпти. Масалан, бизнинг сайтимизга беш йилдан буён Ўзбекистондаги барча провайдерлар томонидан блок қўйилган, лекин бизнинг сайтимизга ҳар куни бир ярим минг ўзбекистонликнинг IP манзиллари келади¸ дейди Даниил Кислов.

Унга кўра, Конституцияга кўра, Ўзбекистонда цензура йўқ, гўёки сўз эркинлиги бор. Шунинг учун ҳам дейди у, интернет сайтларини тўсиб қўйилишига ҳеч ким ёзма буйруқ бермайди:

- Мен кимнинг буйруғи билан интернет блокировка қилинишини аниқ билмайман. Қолаверса¸ буни ҳеч қачон билмасак ҳам керак, чунки бу буйруқларнинг ҳаммаси оғзаки тарзда бўлади ва ҳеч ким бу масъулиятни ўз зиммасига олмайди. Айни пайтда, давлат бошлиқлари ва ҳукумат одамлари доим Ўзбекистонда интернет тўсиб қўйилмаслиги ҳақида ёлғон гапириб келадилар¸ дейди Даниил Кислов.

“Чегара билмас мухбирлар” ташкилоти эълон қилган ҳисоботда Ўзбекистон Саудия Арабистони, Мянма, Хитой, Куба¸ Миср, Эрон, Корея Халқ демократик республикаси, Сурия, Тунис, Туркманистон ва Въетнам каби интернет душманлари давлатлари қаторига қўйилган. Ташкилот ҳисоботига кўра, Ўзбекистонда интернет сайтлар жуда синчковлик билан кузатилади ва Ўзбекистон ҳукумати манфаатига зид хабар пайдо бўлиб қолгудек бўлса, ўша заҳотиёқ унга тўсиқ қўйилади.

Бу форум ёпилган

Шарҳларни саралаш

Шарҳлар саҳифаси

Кейингиси

муаллиф: Jorabek қаердан: toshken

30.03.2010 17:51

assalom
man www.hidoyat.com satini kiromayapman yordam berile.

муаллиф: Дукчиэшон қаердан: ЭРК

16.03.2010 18:09

Аскиячи.
Каримовни хар холда Андижон вокиясидан сунг В.Путин кабулхонасида энтикиб утиришидан хозирги хадди харакати куп жихатлари билан фаркланмокда. Хойнахой каримовни хозирги Россияга булган "жест"ти Путин ва унинг хамтовоклари Андижон фожиясига каримовни куллаш кайфиятида "осмон"га карашлари хозир тасир этаётган булса ажаб эмас, лекин ок ит кора ит барибир ит. Каримовнинг бекарорлиги унинг натурасидан булиб дунёга келишидан шакилланган булишлиги мумкин.

муаллиф: Аскиячи қаердан: ЭРК

16.03.2010 14:30

Дукчиэшон

Ҳозирги кунда собиқ совет иттифоқи сиртдан тарқалиб, унинг ихтиёридаги давлатлар мустақилдек кўринсада аслида бари-бир Россияда бўлаётган ишлар бу давлатлар бошқарувига таъсир кўрсатади. Океанда зилзила бўлса, қирғоқларида сунами бўлишига ўхшайди. Россияда кичкинагина қонунбузарлик МДҲ давлатларида 10 маробар катта бўлади. Улар бари-бир Россиядан илҳомланишади деб ўйлайман.

муаллиф: Uzbek қаердан: USA

16.03.2010 04:41

Nima deyishgayam hayronman. To'g'risi pressni taqib qilish yoki ma'lum ma'noda o'ldirish bu xalqni o'ldirishdek gap. biz O'zbekistanliklar naqadar tashqi dunyodan uzilib yashasak shuncha orqaga ketaveramiz, ma'naviy qashshoqlashaveramiz va horijga ketib "ishlovchilar" soni ham shuncha ko'payaveradi. Shu Diktator cholga ham hayronman, nima qiladi shuncha xalqni qiynab, ozodlkdan mahrum qilib. 5 yil o'tar 10-20 yil o'tar baribir bir kun hokimiyatdan ketasan, hudomassanki abadiy bo'lseng...

муаллиф: Дукчиэшон

14.03.2010 12:23

Россияда "88" та партия ва халк хукумат сиёсатларини ОАВларидаги танкиди этиши, бунга хукумат хеч бир риякция курсатмаганини хам дамократия деб булмайди.

Узбекистоннинг дастлабки мустакиллик даврларидаги хар-хил сиёсий жамолар, егинлар, халкни каррахт холатидан уйготиш, колаверса турли туман йуналишдаги варакалар барча харакат фаоллари, баъзи ташкилотчилари ва унга хайрихохларни узок муддатларга камашди ёки йук этишди.Энди ушбу фаолиятларни йукори ё паст даражада бажариш интернет имконият тармокларидан башариш мумкинлигини бор экан, каримов унинг тузуми так томири билан йуколмагунича халкни тоза ахборотлардан носуво этишликда давлат буюджетидан 100% харажат булса хам тускинлик булади. каримовнинг ахмоклиги ва акиллилиги хам шунда.

муаллиф: Аскияси қаердан: Тошкент

13.03.2010 18:03

Рустам, Онлайн

Агар Ўзбекистонда Интернет билан таъминловчилар орасида рақобатнинг йўқлигига эътибор қаратсак, ҳали бери Интернет сифати ошмайди бизда. Ўзбекистонда битта ягона провайдер бор, янглишмасан UzNET (буни яна аниқлаш керак). Қолган ҳамма провайдерлар биргини таъминловчидан Интернет хизматини олади. Интернет хизматини кўрсатишда давлат томонидан ўрнатилган монополия ҳам мақсадлидир.

муаллиф: Аскияси қаердан: Тошкент

13.03.2010 15:09

Умиджон

Ерлик халқниг бундай сайтларга киргани қўрқишининг ортида мана шундай сайтларни таъқиқлангани ётади. Бу фикр айтилдику Аҳрорнинг тилидан.

Одамзод

Путин “жаноблари” айбларини тан олганларига тасанно :-). Агар давлат бошқарувида рақобат бўлмаса, бундай давлат бошқаруви ривожланишдан тўхтайди. РФси Конститутциясининг 31- моддасига асосан митинг ва намоишлар эркинлиги кафолатларини инобатга оладиган бўлсак, 82 ёшли Людмила Аликсеевнани ҳибсга олишни қандай изоҳласа бўлади. 31 декабрда бў нмоишчиларга қарши Путинчиларни зудлик билан Триумфаль майдонида қароргоҳ қуриши, бу ишда “жаноб” Путиннинг ҳам қўли борлигини кўрсатади.

Аноним

Албатта тўсиқларни бузиб кириш бу муаммо эмас, муаммо шундаки тақиқланган сайтларнинг муҳлиси бўлаётганлар ҳаммаси рўйхатга тушаверади :-)

Қўчқор ака Озодлик сайтининг Facebook да саҳифаси борлигини ҳисобга олсак, МҲХ ходимлари учун иш етарли, аммо у ерда муҳлислар жам бўла олмаётгани, яна ўша қўрқувни борлигини кўрсатади.

муаллиф: Онлайн қаердан: Internet

13.03.2010 14:55

хакикатда интернет тезлиги ута паст даражада, ахоли хали 250-512 kb/s,1mb/s ларни тушларида куради
унинг устига безлимитный интернет умуман йук хисоб! булса хам ута киммат нархда.
нима интернет тугаб коладиган бирон маънбаки уни паст тезлик ёки киммат нархда сотишса тушунарсиз?

муаллиф: Рустам қаердан: Москва

13.03.2010 09:38

Assalomu aleykum Uzbekistonda 200 emas 1000 ta dan kop saytlar blok qilingan desa ham adashmasam kerak u ham mayli lekin uzbda net tezligi chidab bulmas tarzda past juda ham past tezlikda ishlaydi 52 kb bu tezlikda na radio eshta olasa na tv kurasan uzbda internet rivojlanishiga hali ancha bor manimcha tugri 512 kb tezlik ham bor lekin uning uchun juda kotta pul tulash kerak buning uchun oddiy aholi pul tulay olmaydi imkoniyati yetmaydi

муаллиф: Qo'chqor aka қаердан: svet ,gaz yo'q qishloqdan

13.03.2010 07:39

agar o'zbekistonda o'zbekiston haqida tanqidiy maqola beradigan internet saytlarga to'siq qo'yiladigan bo'lsa unda men bugun yahoo va facebook larning contact us degan joyidan ularga hat jo'natay iltimos o'zbekiston haqida tanqidiy maqola bermanglar aks holda biz sizlarni saytingizni o'zbekistonda ishlata olmaymiz deb. rossiyada yurgan qanchadan qancha do'stlarim bor ular bilan facebook orqali gurung qilaman yana facebookdagi islom haqidagi group & page larni ham yo'qotish kerak .ishqilip facebookda o'zbekiston & karimov haqida page lar bo'lmasin iloyim. aks holda snb dagi yigitlarga rosa ish topiladida shu karimovga ham hayronman. eplolmasang o'zing haqida haqiqatni hazm qilolmasang nima qilasan buyuk kelajak , obod va farovon hayot deb boshni qotirib. yana 1-2 ta nusxalar 28 milyon odamni boqib o'tiribdi unga ham osonmas deydi ha endi o'zbekistonni o'zining shahsiy mulki qilib qo'ygandan keyin bu yog'ini ham keltirib qo'yginde yahshiyam 28 milyon agar undan ko'p aholisi bor davlatga diktatorlik qilganda bilmadim shu davlatda yakka o'zi qizlari va yugurdaklari bilan yurarmidi men hach kimdan kam emasman kam bo'lmayman ham deb ( bunday olganda 28 milyonni 18 milyoni o'zbekistondan tashqarida yo'q ma'lumot darrov eskirdi ana poezd & avtobuslar & samolyotlar o'zbeklarni to'ldirib rossiya qozog'iston, koreya & boshqa joylarga olib ketyapdi.)