Олигархлар қамалишига нима дейсиз?
Ўзбекистонда "фалончи бой" деб ном қозонганларнинг ҳибсга олинишию қочиб кетиши шу кунларда кўпчилик ўзбеклар оғзида юрган гаплардан. Хўш¸халқ учун уюштирилгани айтилаëтган бу томошага шу халқ вакиллари қандай баҳо бермоқда?
Ўзбекистонда ном чиқарган бойларнинг бойлиги кўлами ва миқдори ҳақида бирор ердан аниқ маълумот олишнинг имкони йўқлиги боис улар Форбснинг миллиардерлар рўйхатига кирмай келишаëтир.
Сўнгги кунларда Ўзбекистондаги энг шов-шувли воқеалардан бири Тошкентда бир гуруҳ олигархлар - давлат амалдорлари паноҳкорлигида катта бойлик орттирганларнинг ҳибсга олиниши ва уларга нисбатан жиноий иш қўзғатилганидир. Бир неча ҳафтадан бери бу қама-қамалар овозаси ҳамма ерда юрган бўлсада¸ ҳозиргача олигархларнинг қамалиши борасида расмий хабар эълон қилинмади.Шундай бир шароитда оддий халқ бу воқеалардан қанчалик хабардорлигини ўрганиш борасида бир гуруҳ ўзбекистонликлар фикрини ўргандик.
Биринчи суҳбатдош:
Озодлик: Кейинги кунларда Ўзбекистонда жуда кўплаб бойлар ëки бошқача айтганда олигархлар ҳибсга олинаяпти. Уларга нибстан жиноий иш очилаяпти. Шу тўғрида эшитдингизми?
- Йўқ¸ мен эшитмадим.
Озодлик: Бу ҳақда ҳеч қаерда гапирилмаяптими?
- Йўқ. Матбуотда мен шунақа гаплар бўлганини эшитганим йўқ.
Озодлик: Одамлар орасидачи?
- Одамлар орасида шов-шув бўлиб юрибди¸ лекин матбуотга айтмайди уни.
Озодлик: Одамлар нима дейишаяпти?
- Одамлар “Фалонча қўлга тушибди¸ пистонча қўлга тушган эмиш¸ еб кетибди” деб юрибдию¸ лекин аниғини матбуотда айтмаса¸ одам ишона олмайдиямда.
Иккинчи суҳбатдош:
- Ҳа¸ шунақа бўлаяпти. Бу фактку. Шундай кўриниб турибдику. Кўпчилик қамалиб кетди ҳозир.
Озодлик: Масалан кимлар?
- Нима десам бўлади¸ мана ҳозир Қўқондан жуда кўп бойлар қамалиб кетди. Тошкентдан ҳам кўпчилик қамалаяпти. Бойлар ҳам қамалаяпти¸ коррупция ҳам қамалаяпти. Ҳозир битта бойлар десак нотўғри бўлади. Текшир-текширлар ҳозир кучли кетаяпти. Порахўрлар борми¸ бошқа борми. Ҳозир Ўзбекистон ҳам коррупцияга қарши курашни озгина жадаллаштирди. Судяси борми¸ прокурори борми¸ бошқаси борми. Кимки ноқонуний йўл билан пул топаëтган бўлса¸ ҳаммаси¸ “емоқа қараб қусмоқ бўлади” дейдию¸ шу сингари еганини қусишаяптида. Бунақаларга қарши курашиш керак. Сал бўлса ҳам қолганларининг кўзи очилади деб ўйлайман. Чунки ҳозир Ўзбекистонда порахўрлик ниҳоятда кучайиб кетган. Буларга қарши курашмаса¸ Ўзбекистоннинг келажагига салбий таъсир қилади деган фикрим бор. Чунки булар ниҳоятда ҳаромхўр бўлиб кетган эди.
Учинчи суҳбатдош:
Озодлик: Кейинги кунларда Ўзбекистонда жуда кўплаб бойлар ëки бошқача айтганда олигархлар ҳибсга олинаяпти. Шу ҳақда эшитдингизми?
- Йўқ.
Озодлик: Бу ҳақда матбуотда¸ одамлар орасида гапирилмаяптими?
- Бунақани эшитмадик. Кўп вазирларни алмаштирганини биламиз. Матбуотда ўқияпмизда. Бир кунда учта-тўртта вазирни алмаштириб ташлаяпти.
Озодлик: Бу ҳақда матбуотда ëзилаяпти?
- Ҳа¸ матбуотда берилаяпти.
Тўртинчи суҳбатдош:
- Кўчада одамлар гапирадию.
Озодлик: Нима дейишаяпти?
- Одамлар булар бир бирини топшираяпти деб ўйлайди. Конкуренция кучлию. Шунақа деб эшитдим.
Озодлик: Катта бойларнинг ҳибсга олиниб¸ уларга жиноий иш очилишига сизнинг ўзингизнинг муносабатингиз қанақа?
- Мен буни ëмон деб ўйлайман. Дунë бўйича бойларга тегмайди. Яхши гапириб¸ бошқа қилиб фойдаланади. Бунисини қамасангиз¸ иккинчиси келиб чиқаверади. Бизларда олигархларни кўчадан эшитмасангиз¸ телевидениеда¸ бошқада информация йўқку. Бизлар ҳаммамиз слух билан биламиз. Уларнинг қанча пули бор¸ бошқа нарсаларидан хабаримиз йўқ. ҳаммаси миш-мишЎзбекистонда. Лекин олигархлар бор. Жуда кўп.
Бешинчи суҳбатдош:
Озодлик: Бойларнинг қамалиши яхшими ëмонми?
- Бойларнинг қамалишининг биринчидан яхши томони бор. Иккинчидан шунақалар қамалгандан кейин унақаларнинг таги қуриб¸ булардан мусодара қилинганларни халққа тарқатса яхши. Тарқатмаса¸ бефойда. Катта ўтни олиб ташлаган жойдан тагидан майдаси чиқаверади. Фарқи нима унга.
Озодлик: Сиз бойларнинг мулкини оддий халққа тарқатсин демоқчисиз?
- Ҳа. Улар энди бари миллиардер. Жуда катта¸ миллион-миллион доллари бор. Керак бўлса миллиард доллардир у. Чегараси йўқ. Олигарх деган жойи ҳалиги айтгандай рақобатга эга нарсада. Улар ҳам илгариги хон дегандай гап. У кимга керак бўлаяпти билмаймиз. У ҳам кимгадир керак бўлган. Давно билади уни. Бошлаганини ҳам билади¸ бир сўм топганини ҳам билади. Давлат уларни хоҳласа ушлайди¸ хоҳласа қўйиб юборади. Давлатга нимасидир керакдир¸ нимасидир керакмасдир уни ўзлари билади.
Олтинчи суҳбатдош:
- Давлат арқонни узун ташлаб қўядида¸ кейин йиғиштириб олади¸ деган гаплар бўлади одамларнинг орасида.
Озодлик: Ким йиғиштириб олади?
- Давлатда. Кимдир ҳалоллик билан бой бўлган¸ кимдир қалбаки йўллар билан бой бўлган. Ҳалол меҳнат билан бой бўлганларнинг қамалишини оқламасдим.
Еттинчи суҳбатдош:
Озодлик: Кейинги кунларда Ўзбекистонда жуда кўплаб бойлар ëки бошқача айтганда олигархлар ҳибсга олинаяпти. Шу ҳақда эшитдингизми?
- Ҳа¸ эшитдим. Эшитаяпман.
Озодлик: Қаердан эшитдингиз?
- К+ дан эшитдим. Сизлардан олдин К+ дан эшитган эдим.
Озодлик: Бойларнинг қамалишига¸ ҳибсга олинишига сизнинг муносабатингиз қанақа?
Халқнинг пулини еганда булар. Халқнинг пулини егандан кейин¸ албатта¸ тешиб чиқадида. Тўғри қилади давлат. Ҳалол ишласа тегмасин. Мана биттаси Мирзиëевнинг катта опасининг эри экан. Шунақа бойлар ҳам бор эканку. Нимага уларга тегмайди? Тўрабой ака ўзининг қўлидагиларга ëрдам бериб¸ тўйларини қилиб бераëтган экан. Шунақа одамлар кўпайсин. Қандини ҳам урсин. Энди тозалаш ишлари ҳам кетаяпти. Лекин ноҳақ кетаëтганлари ҳам бор. Ҳалол топаëтгани ҳам бор.
Саккизинчи суҳбатдош:
- Корхоналар йўқ¸ ишсизлик. Халқимиз ўзи қийнала бошлади. Менинг фикрим¸ давлатимиз ҳам уже ўтириб қолди. Энди мана шунақа бойларни талаш бошланадими дейманда.
Тўққизинчи суҳбатдош:
Озодлик: Олигархларнинг ҳибсга олиниб¸ жиноий иш очилаëтганига муносабатингиз қандай?
- Ҳам яхши¸ ҳам ëмон. Яхшилиги шуки¸ ҳаммаси қинғир йўллар билан топилган пуллар. Шу режимнинг яратган фарзанди. Режим шуни ўстирди. Ўзи йўқ қилаяпти. Ëмон томони шуки¸ халқнинг ичида режим шу йўл билан ўзини сақлаб қолади. Вақти-вақти билан қилинаверади бу. 10 йил ўтгандан кейин яна бир қилиши мумкин. Тортиб олиб яна битта пайдо бўлганига топширади. Халққа бориб етмайди. Биринчисидан иккинчисига ўтади холос. Ҳозир олигархларни йўқ қилса¸ яна маълум давр ўтгандан кейин яна шу иш қилинади. Поляк олими Фрейд деганнинг қонуни бор. Аввал мухолифатни йўқ қилади¸ ўз ўзининг нималарини йўқ қилади¸ ўзининг яккаҳокимлигини сақлайди.
Ўзбекистон ичкарисидагилар орасида ўтказилган бу кичик сўровимизда Сиз азиз муштарий ҳам иштирок этишингиз мумкин.
Ўзбекистонда олигархларнинг қамалиши ҳақида Сиз қандай фикрдасиз?