Линклар

Шошилинч хабар
18 август 2022, Тошкент вақти: 12:05

Халқаро хабарлар

Хитойдаги зилзилада юзлаб одам жароҳатланди

Хитойнинг жануби-ғарбий минтақасида юз берган зилзила оқибатида 300 дан ортиқ одам жароҳатланди.

Кеча Рихтер ўлчови бўйича 5,5 балл куч билан юз берган зилзила маркази Юнан вилояти пойтахти Кунмингдан 200 километр нарида жойлашган Гуантунда бўлган.

Давлатга қарашли Синхуа ахборот агентлиги тарқатган хабарга кўра, зилзила оқибатида 10 мингдан ортиқ уй бузилган, 30 минг бинога зарар етган.

Ўтган йил май ойида Сичуан вилоятида содир бўлган 8 балли зилзила оқибатида қарийб 87 минг одам нобуд бўлганди.

Кун янгиликлари

Туркия Исроил билан тўлақонлик дипломатик алоқаларни тикламоқчи

Туркия ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўғли

Туркия Исроил билан тўлақонли дипломатик алоқаларни тиклайди, дея билдирди ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўғли.

Туркия бош дипломати чоршанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Анқара тез орада Исроилга элчи номзодини тақдим этиши, кейинроқ бош консул ҳам тайинланишини маълум қилган. Ўз навбатида, Исроил ҳам Туркиядаги ўз дипломатик ваколатхонаси фаолиятини тиклайди.

Исроил бош вазири Яир Лапид Туркия билан дипломатик алоқаларнинг тикланиши минтақавий барқарорлик учун муҳим ва исроилликлар учун иқтисодий жиҳатдан ўта аҳамиятли қадам бўлиб ҳисобланишини урғулаган.

Икки мамлакат ўртасидаги дипломатик муносабатлар 2010 йили Исроил ҳарбийлари Фаластинга кетаётган “Мовий Мармара” кемасини эгаллаб олгани ортидан ёмонлашиб кетган эди.

НАТО бош котиби Запорожье АЭСига халқаро инспекторларни киритишни талаб қилди

Йенс Столтенберг

НАТО бош котиби Йенс Столтенберг Россия қўшинлари томонидан эгаллаб олинган Запорожье АЭСи ҳудудига Атом энергияси бўйича халқаро агентлик инспекторларини имкон қадар тезроқ киритиш зарурлигини билдирди.

НАТО бош котибига кўра, АЭСнинг ишғол қилиниши хавфсизлик учун жиддий таҳдид бўлиб, кутилмаган оқибатли ядровий инцидентга олиб бориши мумкин. Столтенберг Россия кучларини Запорожье АЭСи ҳудудидан чиқариш лозимлигини урғулаган.

Россия ва Украина бир-бирларини атом электр станцияси жойлашган ҳудудни ўққа тутаётганликда айблаб келишмоқда. Аввалроқ Москва Запорожье АЭСини Россия энергетика тизимига уламоқчи эканига оид маълумотлар пайдо бўлган. Украина станциянинг ўз назорати остига қайтарилишини талаб қилиб келяпти.

Туркияда Туркманистон консуллиги ходимлари фаоллар ва адвокатни калтаклашди

Туркманистоннинг Истанбулдаги консулхонасида калтакланиш чоғида жароҳат олган фаол Атамурад Сапаров, 2022 йил 16 августи

Туркманистонлик фаоллар 16 август куни туркиялик икки ҳуқуқбон ва адвокатлар дастаги билан Туркманистоннинг Истанбулдаги консулхонасига келиб, президент Сердар Бердимуҳамедовга очиқ хат топширмоқчи бўлишган, пировардида улар консуллик вакиллари томонидан калтакланишган. Бу ҳақда Инсон ҳуқуқлари бўйича Туркманистон Хельсинки жамғармаси (ТХЖ) маълум қилди.

“Адвокат Гулден Сўнмез ва фаоллар хатни топшириш учун қўриқчидан бирор-бир ходимни чақириб беришни сўрашганида уларни консулхона ҳовлисига ўтказиб юборишган. Ҳужжатни консулхона вакилларига топшириш ҳаракати чоғида у ердан 6 нафар ходим чиқиб, фаолларни сўкиб, ҳақорат қилиб, калтаклай бошлашган”, деб ёзган ТХЖ.

Жамғарма қайдича, консуллик вакиллари икки аёл ва уч эркакни дўппослашган. “Улардан бирини ерга ётқизиб олиб уришган, ҳатто адвокатга ҳам ташланишган”, дея иқтибос келтиради воқеа гувоҳлари сўзларидан ТХЖ. Ҳодиса чоғида бошига оғир матоҳ билан урилган фаол Атамурад Сапаров жиддий жароҳат олгани, врачлар унга илк ёрдамни кўрсатишгани айтилган.

Июнь ойида туркманистонлик муҳожирларга ҳуқуқий ёрдам бериб юрган туркиялик адвокат Гулден Сўнмез Истанбулдаги судлардан бирига Туркманистон расмийларига қарши жиноят иши очиш тўғрисида ариза топширган эди. Туркия нашрлари хабарига кўра, даъво аризасида туркманистонлик саккиз нафар собиқ ва амалдаги мансабдорлар фамилиялари келтирилган бўлиб, улар орасида собиқ президент Гурбангули Бердимуҳамедов, ташқи ишлар вазири Рашид Мередов, ички ишлар вазири Муҳаммед Хидиров ва бошқаларнинг исмлари бор эди.

Адвокат Сўнмезнинг мижозлари бўлган ва Туркияда юрган туркманистонликлар узоқ йиллар мобайнида паспортлари муддатини узайтириш ва бу мамлакатда қонуний асосда юриш учун ҳужжат расмийлаштириш имкониятидан маҳрум эканларидан шикоят қилиб келмоқдалар. Улар ўз ҳуқуқлари асосий ҳужжатларни беришдан (шу жумладан никоҳни қайд эттириш ва янги туғилган чақалоқларга гувоҳнома беришдан) бош тортаётган Туркманистоннинг Туркиядаги консуллиги томонидан бузилаётганини айтишяпти.

Туркия расмийлари тарқатган маълумотга кўра, Туркияда шу кунда бир неча юз минг нафар туркманистонлик истиқомат қилади. Мустақил манбалар маълумотига кўра эса уларнинг сони бундан бир неча баробар кўп. Уларнинг кўпчилиги ҳужжатлари муддати ўтиб кетгани сабабидан нолегал мақомга эга бўлиб қолишган. Туркман расмийлари одатда миграцияга оид маълумотларни эълон қилишмайди.

Қозоқ тилли мактабларда ўқиш фақат давлат тилида юритиладиган бўлди

Қозоғистон ҳукумати 16 август куни маориф вазирлигининг ўқиш давлат тилида юритиладиган мактабларнинг биринчи синфларида фақат қозоқ тилини қолдириш бўйича таклифини дастаклаб чиқди, дея хабар қилди Озодликнинг қозоқ хизмати.

Вазирлик таклифига мувофиқ, таълим давлат тилида олиб бориладиган мактаблардаги биринчи синф ўқувчилари бундан буён фақат қозоқ тилини, таълим рус тилида олиб бориладиган мактабларда эса қозоқ ва рус тилларини ўрганишади. Мазкур амалиёт шу йил сентябридан бошланади.

Қозоқ мактабларида рус тилини ўрганиш иккинчи синфдан, инглиз тилини ўрганиш эса барча мактабларда учинчи синфдан бошланади.

Қозоқ мактабларининг биринчи синфида фақат қозоқ тилини қолдириш режаси борлигини Маориф вазирлиги шу йил июнида очиқлаган эди. Бу ташаббус мактабга янги келган ўқувчига бирданига бир неча тилни ўзлаштириш қийинлиги билан изоҳланган эди.

Россиялик хакерлар Украинанинг “Энергоатом”и сайтига йирик киберҳужум уюштиришди

Украинада “Энергоатом” давлат корхонаси уруш бошидан бери уюштирилган энг йирик киберҳужумга дуч келган. Бу ҳақда компания матбуот хизмати маълумот тарқатди.

Қайд этилишича, мазкур ҳужум россияликлар томонидан 7,25 миллион бот-юзерларни ишга солган ҳолда амалга оширилган – улар уч соат мобайнида ширкат сайти асосий саҳифасини юзлаб миллион марта кўрилишини таъминлаган.

Украиналик мутахассисларга кўра, ўз кўламига қарамай, ҳужум сайт ишига кескин салбий таъсир кўрсатган эмас.

Ҳужум ўзларини “Халқ киберармияси” деб атаган хакерлар гуруҳи томонидан Россия ҳудудидан туриб амалга оширилгани иддао қилинмоқда.

Украинада рус тили мактаб дастуридан олиб ташланди

Иллюстратив сурат

Украинада рус тили ва адабиёти мактаб дастуридан олиб ташланган – фақат Украинада туғилган Николай Гоголь, Владимир Короленко ва Михаил Булгаков асарларигина истисно тариқасида олиб қолинган.

Шунингдек, синфдан ташқари ўқиш дарсларида ўқитувчи ўқувчилар билан бирга Ильф ва Петров қаламига мансуб бўлган “12 стул” ёки Анатолий Кузнецовнинг “Бабий Яр” асарини ўқиши мумкин.

Бундан ташқари, вазирлик Украинанинг ХХ аср ҳамда ХХI аср бошларидаги тарихи бўйича ўрта ўқув юртлари дастури мундарижасини қайта кўриб чиққан.

Янгиланган дастурларда СССР Украина ССРнинг “суверенитетини ўзлаштириб олган империя шаклидаги ҳукумат” ҳамда “руслаштириш сиёсатини ўтказган” давлат сифатида тақдим этилади.

ХХ аср тарихини ўрганишда украиналикларнинг “истибдод”га қарши курашига урғу берилмоқда, дастурга эса “рус дунёси”, “рашизм”, “коллаборационизм” каби тушунчалар киритиляпти.

Вазирлик “геноцид белгилари”га урғу берган ҳолда Россиянинг ҳарбий ҳаракатларига алоҳида ўқув блокини бағишлашни кўзламоқда.

Уфа суди ДДТ гуруҳи раҳбари Шевчукни “армияни обрўсизлантиргани учун” жаримага тортди

Юрий Шевчук

Россия таркибига кирувчи Бошқирдистон пойтахти бўлмиш Уфа шаҳрида суд ДДТ гуруҳи лидери Юрий Шевчукка Россия армиясини “обрўсизлантирганлик”ка оид маъмурий модда бўйича 50 минг рубль миқдорида жарима солиш ҳақида қарор чиқарди. Бунга мусиқачининг май ойида Уфада берган концертида Ватан ва уруш ҳақида айтган сўзлари сабаб бўлган.

Шевчукнинг ўзи судда қатнашган эмас. Мусиқачининг адвокати бу ўринда мижози томонидан қонун бузилганига оид далил йўқлиги, полиция эса баённомани нотўғри тузганини айтган. Айблов томони эса Шевчук Россия президенти Владимир Путиннинг “махсус амалиёт” тўғрисидаги сўзларини шубҳа остига олиб, уларни “Наполеон режалари” деб атаган ва бу иш билан Россия армиясини обрўсизлантирган.

Шевчук ўзининг судга йўллаган мурожаатида исталган мамлакат ва исталган замондаги урушларнинг барчасига ҳар доим қарши бўлганини билдирган. У 1980 йилдаёқ бу ҳақда “Отма” қўшиғини ёзганини эслатган. Мурожаат матнини “Агора” ҳуқуқбонлик гуруҳи раҳбари Павел Чиков ўз Telegram-канали орқали эълон қилган.

Май ойи ўрталарида Шевчук Уфадаги концерт чоғида саҳнадан туриб “галдаги Қайсаримизнинг қанақадир наполеонча режалари учун Украинада қариялар, аёллар ва болалар нобуд бўлмоқда” деган ҳамда “Ватан доим ўпиб туриладиган президентнинг кети эмас”лигини таъкидлаган эди.

Бу сўзлар ортидан унга қарши Россия Қуролли кучларии обрўсизлантирганлик тўғрисида маъмурий баённома тузилган. Кейинроқ суд баённомадаги ноаниқликлар туфайли баённомани тузувчисига қайтарган – полициячилар мусиқачи айнан қайси амали билан армияни обрўсизлантирганини тушунтириб беролмаганлар.

Россияликларнинг "карта туризми" боис МДҲ мамлакатларида банк карталарига талаб ошди

Қирғизистонда берилган халқаро тўлов тизимлари карталари сони ўтган бир йил давомида 39,7 фоизга (1,2 миллион карта) ошган. Бу рақам мамлакат Марказий банки томонидан қайд этилган. Ўтган йили берилган карталар миқдори аксинча 5,6 фоизга камайгани кузатилган эди.

Ўзбекистонда берилган карталар сони ўтган йилга нисбатан 26,2 фоизга, Арманистонда 16,2 фоизга, Беларусда 11,52 фоизга, Тожикистонда эса 28 фоизга ошган. Мижозларга берилган банк карталари сони бўйича энг кам ошиш Қозоғистонда (7,86 фоиз) қайд этилган.

Таҳлилчилар МДҲ мамлакатларида банк карталари берилиши кўпайганининг асосий сабабини Россиядан Mastercard ва Visa халқаро тўлов тизимларининг кетганида кўрмоқдалар, Россиянинг "МИР" ва Хитойнинг UnionPay тизимларига эса талаб катта эмас.

Россияликлар томонидан карта туризмининг авж олиши апрель ва май тўғри келган. Аммо кейинги ойларда банклар Ғарб санкцияларига нишон бўлмаслик учун норезидентлар учун ҳисобрақам очиш шартларини кучайтира бошлашган.

БМТ: Февраль охиридан буён Украинада 5,5 минг нафар тинч аҳоли вакили нобуд бўлган

БМТ маълумотига кўра, Украинада уруш бошланган 24 февралдан бери бу мамлакатда тинч аҳоли вакилларидан камида 5,5 минг нафари қурбон бўлган.

БМТ таҳлилчилари бу фақат ҳужжат билан тасдиқланган ўлимлар эканини урғулашмоқда – ҳалок бўлганларга оид ҳақиқий рақамлар бундан анча кўп бўлиши мумкин, чунки жанговар ҳаракатлар кетаётган жойлардан маълумот жуда кеч етиб келмоқда ва уларни қайта текшириш зарурати бор.

Халқаро ташкилот томонидан тасдиқланган қурбонлар орасида 2125 нафарини эркаклар, 1451 нафарини аёллар, 147 нафарини қизлар, 170 нафарини эса ўғил болалар ташкил этган, яна 39 нафар бола ҳамда 1582 нафар катта ёшдаги кишиларнинг жинсини аниқлашга муваффақ бўлинмаган.

Россия: Мухолифатчи Алексей Навальний жарима изоляторига ташланди

Алексей Навальний

Россиянинг Владимир вилоятидаги колонияда 9 йиллик қамоқ муддатини ўтаётган мухолифатчи Алексей Навальний жарима изоляторига тиқиб қўйилган.

Навальнийнинг Инстаграмдаги саҳифасида сиёсатчи уч суткага қамалгани тўғрисида хабар пайдо бўлган. Навальний номидан ёйинланган постда сентябрь ойи ўртасида унинг қариндошлари билан учрашуви борлиги, агар “муносабатини ўзгартирмаса”, унинг бу учрашувдан маҳрум бўлиши қайд этилган.

Мухолифатнинг жарима изоляторига қамалишига унинг иш вақтида коржомаси тепа тугмасини ечиб олгани сабаб бўлгани айтилмоқда. Ўтган ҳафта Навальний колонияда касаба уюшмаси ташкил этганини маълум қилган эди.

Москва суди “Озод Европа/Озодлик радиоси” МЧЖни банкротлиги процедурасини бошлаш ҳақида қарор қабул қилди

“Озод Европа/Озодлик радиоси” медиакорпорациясининг Прагада жойлашган қароргоҳи

Москва арбитраж суди 15 август куни “Озод Европа/Озодлик радиоси” масъулияти чекланган жамияти банкротлиги процедурасини бошлаш тўғрисида қарор қабул қилди.

Банкротликка оид ариза судга шу йил 4 мартида Федерал солиқ хизмати томонидан йўлланган. Суд кредиторлар талаблари реестрига МЧЖнинг 2021 йилги 7 миллион рубль атрофидаги солиқларни тўлаш бўйича қарзини киритган.

“Озод Европа/Озодлик радиоси” МЧЖ Россияда RFE/RL медиакорпорациясини тамсил этган ва “хорижий агентлар” тўғрисидаги қонунчилик талабига мувофиқ равишда 2020 йилда ташкил этилганди.

2021-2022 йилларда Роскомнадзор Озодликнинг рус хизмати таҳририяти ҳар бир журналистик материал остига медиакорпорация “хорижий агентлар” рўйхатига киритилганини илова қилишдан бош тортгани учун МЧЖ ва унинг бош директорига қарши мингдан зиёд маъмурий иш очган.

Бу ишлар бўйича судлар томонидан солинган жарималарнинг умумий суммаси қарийб миллиард рублни ташкил этган.

RFE/RL раҳбарияти фикрича, Россиянинг “хорижий агентлар” тўғрисидаги қонунчилиги сиёсий цензуранинг намоён бўлиши бўлиб ҳисобланади ҳамда журналистларга ўз касбий фаолиятини амалга оширишга тўсқинлик қилади. Медиакорпорация Россия расмийлари хатти-ҳаракатларига қарши мамлакат судлари ва Европа инсон ҳуқуқлари судида ўз манфаатларини ҳимоя қилиб келмоқда.

“Буларнинг ҳеч бирига қарамай, биз аудиториямизга Россия ва жаҳондаги воқеалар ҳақида ахборот етказишда давом этмоқдамиз. Вазият кўнгилсизлигича қолмоқда, бироқ корпорациямизнинг 70 йиллик тарихи вақт эркинлик фойдасига ишлашига далилдир, ҳатто Путин Россиясида ҳам”, дея билдирган аввалроқ RFE/RL президенти Жейми Флай.

Халқаро журналистик ташкилотлар ҳамда кўплаб мамлакатлар расмийлари аввал бир неча бор Озодлик радиоси ва Россиядаги сўз эркинлигини дастаклаб чиқишган.

“Толибон” Россиядан айирбошлаш йўли билан Афғонистонга миллион баррель нефть сотишни сўрамоқда

Ўтган йил августида Афғонистонда ҳокимиятни эгаллаб олган “Толибон” террор гуруҳи Россияга бир миллион баррель нефть сотишни таклиф қилди. Бу ҳақда “Толибон” шакллантирган ҳукуматда саноат ва савдо вазири вазифасини бажараётган Нуриддин Азизий “РИА Новости” агентлигига берган интервьюсида маълум қилган.

Азизийга кўра, “Толибон” бу ерда бартер савдоси вариантини кўриб чиқмоқда, яъни Россия томони Афғонистонда ишлаб чиқарган бирор маҳсулотга қизиқиш билдирса, ўша маҳсулот нефтга алмаштирилиши мумкин.

Шу йил июнида Санкт-Петербургда бўлиб ўтган халқаро иқтисодий форумда Афғонистон савдо-саноат палатаси раҳбари толиблар Россиядан беш минг тонна нефть ва икки миллион тонна ғалла сотиб олиш истагида эканини билдирган.

Хабарларга кўра, “Толибон” вакиллари нефть сотиб олиш бўйича музокаралар ўтказиш учун 14 август куни Москвага боришган.

Афғонистонда ҳокимият тепасига бундан роппа-роса 1 йил муқаддам, яъни 2021 йил 15 августида келган толиблар кейинроқ ўз ҳукуматларини тузишганини эълон қилишган, бироқ бу ҳукумат жаҳон ҳамжамияти томонидан легитим дея тан олинган эмас. “Толибон” ҳаракатининг ўзи дунёдаги кўплаб мамлакатларда, шу жумладан Россияда террор ташкилоти ўлароқ тан олинган. Шунга қарамай, ҳаракат вакиллари Москвага бот-бот ташриф буюриб туришганини қайд этиш мумкин.

Еревандаги савдо марказида қурбон бўлганлар сони 6 нафарга етди

Ереваннинг "Сурмалу" бозорида иш олиб бораётган қутқарувчилар, 2022 йил 14 августи

Арманистон пойтахтидаги “Сурмалу” улгуржи бозорида якшанба куни юз берган портлашда ҳалок бўлганлар сони 6 нафарга етди. Бу ҳақда мамлакат Фавқулодда вазиятлар вазирлиги маълумот тарқатди. Олдинроқ ҳодиса чоғида 3 одам нобуд бўлгани хабар қилинган эди.

Вазирлик қайдича, портлаш чоғида 60 дан зиёд одам жароҳатланган, яна 16 киши бедарак йўқолган, деб ҳисобланмоқда.

Айни пайтда ёнғин ҳалигача тўла ўчирилмагани айтиляпти. ФВВ маълумотига кўра, аланга 8-9 минг квадрат майдондаги барча нарсанинг кулини кўкка совурган, 21 та автомобиль ёниб кетган. Ҳозир воқеа жойида 185 нафар қутқарувчи ва 150 чоғли кўнгилли иш олиб бормоқда.

Портлашга айнан нима сабаб бўлгани ҳозирча аниқ эмас. Бироқ аввалроқ бозордаги пиротехника омборига ўт кетгани айтилган. Воқеа ортидан Арманистон Тергов қўмитаси жиноят иши қўзғатган.

Қоҳирадаги қибтийлар черковида рўй берган ёнғинда 40 дан зиёд одам нобуд бўлди

Миср пойтахтида жойлашган қибтийлар черковида 14 август куни содир бўлган ёнғин чоғида 41 киши ҳалок бўлган, яна 14 киши тан жароҳати олган. Қурбонларнинг кўпи болалар экани тахмин қилинмоқда.

Черковда ёнғин маҳаллий вақт билан соат 8:57 да ибодат ўтказилаётган пайтда чиққан. Ҳодисага қисқа туташув ёки кондиционердан чиққан ўт сабаб бўлган бўлиши мумкин.

Миср президенти Абдулфаттоҳ ал-Сиси ҳодиса ортидан Қибтийлар черкови патриархи Феодор II га таъзия билдирган.

Reuters агентлиги манбалари ёнғин чоғида 45 киши жароҳатлангани, Al Jazeera манбалари эса улар сони 55 нафарга етиши ҳақида маълум қилишган. Агентлик хабарига кўра, ибодат чоғида черковда беш минг атрофида одам бўлган.

Латвия россияликларга бериб бўлинган визалар ва яшаш учун рухсатномаларни бекор қилишни таклиф этмоқда

Эгилс Левитс

Россияликларга берилган виза ва яшаш учун рухсатномаларни бекор қилиш таклифи Латвия президенти Эгилс Левитс томонидан олға суриляпти.

“Аввалги ҳукуматлар томонидан яшаш учун рухсатномалар сотилгани, уларнинг россиялик фуқароларга бундай рухсатнома беришдаги ўринсиз ҳотамтойлиги (бунинг ортида айрим сиёсий тадбиркорларнинг ғаразли манфаатлари яширинган эди, холос) хавфсизлик учун таҳдидлар туғдирган ҳамда икки тиллиликка имкон яратган. Бу муваффақиятсиз ва хатарли сиёсатдан оқибатларини тафтиш қилиш вақти келди”, деган Левитс.

Бу ерда гап 250 минг евродан кам бўлмаган пулга Латвияда кўчмас мулк сотиб олганларга бу мамлакатда яшаш учун рухсатнома беришга оид аввал амалда бўлган дастур устида кетмоқда.

Ҳозирда Европа Иттифоқида россияликларга туристик визаларни беришни бекор қилиш масаласи муҳокама қилинмоқда. Россия фуқароларига бу каби визалар беришни Латвия Украинада уруш бошланган 24 февралдаёқ тўхтатиб қўйган эди.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG