АҚШ президенти Дональд Трамп Ўзбекистонга ташриф буюриш истагини билдирган, деди унинг глобал ҳамкорлик бўйича махсус вакили Паоло Замполли.
Ҳозиргача АҚШнинг бирорта президенти ўз лавозимида ишлаётган пайтда Марказий Осиёга ташриф буюрмаган. Собиқ президент Билл Клинтон эса 2005 йилда, лавозимидан кетганидан кейин, Қозоғистонга борган.
Замполлининг баёноти АҚШ давлат котиби Марко Рубио октябрь ўрталарида Самарқандга йирик бизнес делегацияси билан келиши кутилаётган пайтда янгради.
Ўзбекистон 24" телеканалининг "Таҳлилнома" кўрсатувига 29 август куни интервью берган Замполли Трамп ўзининг Ўзбекистонга бориш режаси ҳақида унга айтганини билдирди.
"Унинг шундай истаги бор. Президентнинг иш жадвали жуда тиғиз, аммо у менга мамлакатингизга ташриф буюриш режаси ҳақида шахсан айтган. Бир кун келиб бу ташриф албатта амалга ошади. Умид қиламизки, бу имкон қадар тезроқ бўлади. Бу масала ҳали яна кўтарилади. Чунки, эслатиб ўтаман, жаноб Шавкат Мирзиёев Майамидаги G20 саммитида иштирок этади."
Бу баёнот Трампнинг ташрифи расман белгиланганини англатмайди. Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев аввал ҳам уни мамлакатга таклиф қилган.
Давлат телевидениеси Замполлининг сўзларини рус тилига таржима қилиб овозлантирган. Шу сабаб унинг инглиз тилида айнан қандай ибораларни ишлатганини текшириш имкони бўлмади.
"20 дақиқада 20 миллиард доллар"
Паоло Замполли — АҚШнинг глобал ҳамкорлик бўйича махсус вакили, италиялик тадбиркор ва Нью-Йоркда мода ва реклама соҳасидаги моделлар агентлигини бошқарган. У Дональд Трамп билан кўп йиллик алоқаларга эга.
Замполли Ўзбекистон билан музокаралардаги ролини катта рақамлар билан таърифлаб келади.
Financial Times’нинг 16 апрелдаги мақоласида у ўзининг Ўзбекистон расмийлари билан Boeing самолётлари бўйича музокаралари ҳақида шундай деган.
Financial Times: “Замполлининг айтишича, Ўзбекистонга сафари унинг ишлаш усулини яққол кўрсатган. Мамлакат расмийлари дастлаб Boeing самолётларига 4 миллиард долларлик буюртма беришни таклиф қилган. У бунга эътироз билдирган.”
"Ақлдан оздингизми? Арзимас 6 миллиард долларингиз учун бошлиғимга қўнғироқ қилмайман... Мен 50 миллиард доллар хоҳлайман".
Замполлининг айтишича, бир неча соат ичида икки томон 20 миллиард долларлик келишувга эришган.
У ўз натижасини "20 дақиқада 20 миллиард доллар" деб атаган.
Financial Times’га айтган гапларидан фарқли равишда, Замполлининг ўзбекистонлик журналистга берган интервьюсида бундай кескин иборалар эшитилмади. Суҳбатнинг катта қисмида у президент Шавкат Мирзиёевни мақтади.
"Яқинда раҳбарингизга у ҳақдаги фикримни айтдим. У ўзида буюк сиёсатчи ва бунёдкор фазилатларини мужассам этган."
"У бутун дунёда нуфузи эътироф этилган буюк раҳбар."
"Ўзбек халқига, айниқса, ёшларга мурожаат қилмоқчиман. Ватанингизни ва раҳбарингизни севинг."
FT Замполлининг Boeing борасидаги даъвосини расмий эълонлар билан солиштирган. Газетага АҚШ Давлат департаменти расмийси Boeing келишувини Трампнинг ўзи Мирзиёев билан 2025 йил 5 сентябрдаги телефон мулоқотида келишганини айтган.
АҚШ Савдо вазирлигининг 2025 йил 22 сентябрдаги баёнотида Uzbekistan Airways билан Boeing ўртасидаги келишув 8,5 миллиард долларга баҳоланган. У 22 тагача Boeing 787 Dreamliner самолётини харид қилишни назарда тутган. Демак, расмий эълон қилинган қиймат Замполли айтган 20 миллиард доллардан фарқ қилади.
Boeing 2025 йил 6 ноябрда яна саккизта самолёт бўйича опцион қатъий буюртмага айлантирилганини, натижада буюртмалар сони 22 тага етганини билдирган.
Замполли ўзбекистонлик журналистга берган интервьюсида Cargill вакиллари билан яқинда мулоқот қилганини айтиб: "Улар қарийб 6 миллиард доллар сармоя киритиш ниятида", деган.
Reuters 2025 йил 5 декабрда "Ўзбекнефтгаз" Cargill билан 3 миллиард доллар инвестиция жалб қилиш бўйича келишув имзолаганини хабар қилган.
Замполли кенгроқ ёки кейинги режаларни назарда тутган бўлиши мумкин. Бироқ у 6 миллиард доллар қайси лойиҳаларга ва қандай муддатда киритилишини очиқламаган.
Президент оиласи ва расмийлар билан мулоқотлар
Замполлининг Ўзбекистондаги алоқалари савдо музокаралари билан чекланмайди.
Мирзиёевнинг куёви, Миллий олимпия қўмитаси раиси биринчи ўринбосари Отабек Умаров LinkedIn саҳифасида Замполли ва АҚШнинг Ўзбекистондаги элчиси Жонатан Ҳеникни Тошкентдаги Олимпия шаҳарчасида қабул қилганини ёзган.
Умаровнинг билдиришича, меҳмонларга мажмуа инфратузилмаси ва келгуси режалар таништирилган. Хабарда тижорат келишуви ҳақида маълумот берилмаган.
Миллий олимпия қўмитаси 2026 йил 29 августда ҳам Замполли билан учрашув ўтказилганини маълум қилган. Расмий хабарга кўра, унда спорт соҳасидаги ҳамкорлик, Тошкентдаги қиличбозлик бўйича жаҳон чемпионати ва Лос-Анжелес–2028 Олимпиадасига тайёргарлик муҳокама қилинган.
Замполли Мирзиёевнинг АҚШга ташрифларида ҳам қатнашган. Ўзбекистон расмийларига кўра, у 2026 йил 18 февралда президентни Вашингтондаги қароргоҳида кутиб олган.
Рубионинг Самарқанд ташрифи
АҚШнинг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича махсус вакили Сержио Гор эълонига кўра, Рубио октябрь ўрталарида Самарқандга 100 дан ортиқ Америка компанияси вакилларидан иборат делегация билан келиши кутилмоқда.
У Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон ташқи ишлар вазирлари иштирокидаги C5+1 учрашувида қатнашади. Ташриф доирасида дипломатик ва иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш режалаштирилган.