Линклар

Шошилинч хабар
13 декабр 2019, Тошкент вақти: 18:05

Халқаро хабарлар

Amazon: Саудияликлар Жефф Безос телефонидан шахсий маълумот ўғирлаган

Iиркат директори Жефф Безос

Amazon ширкати ёллаган хавфсизлик терговчиси Гэвин де Беккер Саудия Арабистони расмийлари ширкат директори Жефф Безоснинг телефонига ҳакерлик ҳужумини уюштириб, шахсий маълумотларни қўлга киритганини даъво қилди.

Беккернинг 30 март куни The Daily Beast сайтида эълон қилинган мақоласида “терговчиларимиз ҳамда бир неча мутахассис катта ишонч билан саудияликлар Безос телефонига кириб, шахсий маълумотларни қўлга киритганини хулоса қилди”, дейилади.

Безоснинг шахсий суратлари ёйинланишини ўрганиш учун ёлланган Беккер ҳакерлик ҳужуми The Washington Post газетаси саудиялик журналист Жамол Хашоггининг Истанбулда Саудия консулхонасида ўлдирилганини кенг ёритганидан олинган қасос бўлиши мумкин, деб ҳисобламоқда.

Дунёдаги энг бадавлат одам ҳисобланувчи Безос ушбу газетага эгалик қилади.

Жамол Хашоггининг жасади Истанбулдаги консуллик биносида майдаланган тарзда йўқ қилинган ва буни Саудия Арабистони қилгани хабар қилинган.

Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзода Муҳаммад бин Салмон (лақаби МБС) қотилликни буюртирганини рад этиб келади.

“Шубҳасиз, МБС The Washington Post нашрини ўзига катта душман, деб билади”, дейилади Беккер мақоласида.

Кун янгиликлари

Борис Жонсон сайловдаги йирик ғалабадан сўнг ЕИдан тезда чиқиб кетишга ваъда берди

12 декабрь кунги сайлов натижалари Бош вазир Борис Жонсон ваколатлари кучайишига олиб келди.

Британиянинг Европа Иттифоқидан чиқиши (Брекзит) учун курашаётган Консерваторлар партияси муддатидан олдин ўтказилган парламент сайловида йирик ғалабага эришди.

Бу ғалаба бош вазир Борис Жонсонга Европа Иттифоқи таркибидан чиқиш тўғрисидаги ваъдасини бажариш учун кучли ваколат берди.

13 декабрь куни деярли барча овозлар саналиб бўлгач, Жонсон бошлиқ партия парламент қуйи палатасидаги 650 та ўриннинг 364 тасини эгаллагани маълум бўлди. Консерваторлар партиясининг ишончли ғалабасидан сўнг Жонсон, режалаштирилганидек, Британия 31 январда Европа Иттифоқи таркибидан чиқиб кетади, деб баëнот берди

‒ Мен бемаънигарчиликларнинг барчасига барҳам бераман ва биз Брекзитни ўз вақтида, яъни 31 декабрда амалга оширамиз, “агар”и ҳам, “лекин”и ҳам йўқ, ‒ деди у.

ЕИдан чиқиш масаласини қайта референдумга қўйишдан олдин унинг шартларини яна бир марта муҳокама қилишни ёқлаган Лейбористлар партияси сайловда фақат 203 та депутатлик ўрнига эга бўлди. Бу партиянинг ваколати тугаётган парламентдаги ўринларидан 59 та камдир. Айни ҳол партия раҳбари Жереми Корбин истеъфога чиқиш ҳақида баёнот беришига олиб келди.

Европа Кенгашининг янги президенти Чарлз Мишель ЕИ Брекзит бўйича Британия парламенти тезроқ овоз бериши ва Лондон режаларига аниқлик киритишига умид қилаётганини айтди.

“Борис Жонсонни улкан ҒАЛАБА билан табриклайман! Британия билан Қўшма Штатлар БРЕКЗИТдан сўнг янги улкан савдо битимлари тузиши мумкин бўлади”, деб ёзди сайлов натижасига муносабат билдирган АҚШ президенти Трамп.

ЕИ Қрим аннексиясидан сўнг Россияга қарши жорий этилган санкцияларни яна узайтирди

Брюссель саммити.

Европа Иттифоқи раҳбарлари 12 декабрь куни Украинада давом этаётган ҳарбий можаро сабаб Россияга нисбатан жорий этилган санкциялар муддатини яна олти ойга чўзди.

Қарор Россия ва Украина президентлари Владимир Путин ва Володимир Зеленский Парижда юзма-юз учрашганидан бир неча кун ўтиб қабул қилинди.

Бу учрашувда томонлар йил охирига бориб, ўч очишни тўхтатиш, маҳбусларни алмашиш ва фронт чизиғининг уч жойида “қўшинларни орқага тортиш”га қарор қилган эди.

Лекин улар маҳаллий сайловлар вақти ва Украинанинг Россия билан чегараси устидан назорат ўрнатиш сингари беш йиллик урушга дахлдор мураккаб масалалар юзасидан келишувга эриша олмади.

9 декабрдаги музокарага воситачилик қилган Франция президенти Эммануэл Макрон билан Германия канцлери Ангела Меркель Брюсселда Европа мамлакатларининг бошқа раҳбарларига қисқача ахборот берди, сўнгра Москвага қарши чеклов чораларини бекор қилишни тавсия этди.

Россиянинг молия, энергетика, мудофаа саноатига қарши санкциялар илк марта 2014 йил июлида қўлланган эди.

Бунга Россия Украинанинг Қрим ярим оролини аннексия қилгани, Украина шарқидаги Донецк ва Луганск вилоятларини назорат қилиб турган айирмачиларни дастаклаётгани сабаб бўлди.

Украина шарқидаги уруш ҳаракатлари ҳозирга қадар 13 мингдан кўпроқ одам ҳаëтига зомин бўлди.

Россия икки нафар немис дипломатини чиқариб юборди

Германиянинг Россиядаги элчиси , Geza Andreas von Geyr 12 декабрь куни Россия Ташқи ишлар вазирлигига чақиртирилди.

Россия Берлин ҳукуматининг ўтган ҳафтадаги амалига жавобан икки нафар немис дипломатини чиқариб юборажагини эълон қилди. Россия Ташқи ишлар вазирлиги 12 декабрда Германия элчиси Геза Андреас фон Гайрни чақириб, икки нафар немис дипломати 7 кун ичида Россиядан чиқиб кетиши кераклигидан огоҳлантирди.

“Россия тарафи муқобиллик принципи ва 1961 йили қабул қилинган “Дипломатик муносабатлари ҳақида”ги Вена конвенциясига асосланиб, Германия элчихонасининг икки нафар дипломатини исталмаган шахс деб топишга қарор қилди”, дейилади баёнотда.

Германия ўтган ҳафтада икки нафар рус дипломатини мамлакатдан чиқариб юборган эди. Бунга Федерал прокуратуранинг 4 декабрда ё Россиянинг ҳокимият идоралари, ёки Чеченистондаги агентликлар асли грузиялик, чечен миллатига мансуб 40 яшар шахсни ўлдиришга буйруқ берганига оид “етарли исботлар мавжудлиги” ҳақида берган баёноти сабаб бўлди.

23 августда Берлиндаги Клейнер Тиргартен истироҳат боғида Зелимхон Хангошвилининг бошига қарата икки марта ўқ узилган эди. Хангошвили дастлаб Россиянинг Чеченистон Республикасидаги бўлгинчилар сафида жанг қилган, кейинчалик қўшни Грузия¸ сўнгра эса¸ Германиядан қочқинлик мақоми олмоқчи бўлган.

Қотиллик изидан қўлга олинган 49 яшар россиялик шахс¸ 2013 йилда россиялик тадбиркорни ҳам ўлдирганликда гумон қилинмоқда.

Тожикистон: Ваҳдат колониясидаги исёнчилар 19 йилдан 29 йилгача қамоққа хукм қилинди

Ваҳдатдаги колония.

Тожикистон Олий суди Ваҳдат колониясидаги ўттизга яқин маҳбус устидан ҳукм чиқарди. Улар 2019 йил 19 майида юз берган исён айбдори сифатида айбланган.

Исён иштирокчилари Тожикистон Жиноят кодексининг 16 та моддаси, жумладан террорчилик, экстремизм ва қотилликда айбланиб, 19 йилдан 29 йилгача қамоқ жазосига ҳукм қилиндилар. Колониядаги исён иши ёпиқ режимда кўриб чиқилган.

Ваҳдат колониясида май ойидаги тартибсизликлар оқибатида 32 киши - 29 нафар маҳбус ва колониянинг уч ходими ҳалок бўлган. Кейинроқ тартибсизликлар учун маъсулиятни фаолияти тақиқланган “Ислом давлати” гуруҳи ўз зиммасига олган.

Тожикистон Адлия вазирлиги маълумотларига кўра, исёнчиларга полковник Гулмурод Ҳалимовнинг ўғли Беҳруз Гулмурод раҳбарлик қилган. Полковник Гулмурод Ҳалимов республика ОМОНининг собиқ командири бўлиб, 2015 йилда Сурияга қочиб кетган ва ИД сафига қўшилган (унинг ўғли 2017 йил май ойида ҳибсга олинган).

Тергов версиясига кўра, ҳодиса қуйидагича содир бўлган: аввалига пичоқ ва тўмтоқ буюмлар билан қуролланган исёнчилар колониянинг уч ходими - майор Бурхониддин Муродов, майор Абдужаббор Ҳалимов ва катта лейтенант Маҳмуд Асоевни гаровга олишган ва ўлдиришган.

Шундан сўнг улар жазо изоляторидан саккиз нафар ўта хавфли жиноятчини, жумладан “ИД”га алоқадор маҳбусларни озод қилишган. "Одамларни қўрқитиш ва аҳдига содиқлигини намойиш қилиш мақсадида” улар, тожик расмийлари маълумотига кўра, бошқа маҳбуслар кўз ўнгида беш нафар асирни сўйиб ташлаганлар.

Маҳкумлар ва уларнинг яқинлари суд уларга нисбатан адолатсиз ҳукм чиқарганини иддао қилишмоқда. "Биз Олий суд томонидан чиқарилган хукмдан норозимиз ва кассация тартибида шикоят аризасини ёзамиз", дея билдирган исми ошкор этилишини истамаган адвокатлардан бири.

Қирғиз депутатлари Матраимовлар даъвоси бўйича ОАВ ҳисобларига жорий этилган ҳатловни бекор қилишга чақирмоқдалар

Қирғизистон парламенти депутати Жанар Ақаев.

Қирғизистон парламенти депутати Жанар Ақаев Бишкек шаҳар судига мурожаат қилиб, Матраимовлар оиласи даъвоси бўйича “Азаттиқ” радиоси (Озодликнинг қирғиз хизмати), журналист Али Тўхтаохунов, 24.kg ва Kloop.kg нашрларининг банк ҳисоблари ҳатланиши борасида Свердлов туман судининг қарори бекор қилинишига чақирди.

“Матраимовлар учта медиага нисбатан судга даъво аризасини берди. Уларнинг судлашиш ҳуқуқи бор, ўзларининг ҳақлигини исботлашсин. Бироқ Свердлов туман суди ариза берилиши биланоқ ОАВнинг банк ҳисоб рақамларини музлатиб қўйди. Бу нотўғри. Ҳушимизга келишимиз керак”, деди депутат Ж.Ақаев 12 декабрь кунги парламент мажлисида.

Парламентнинг яна бир депутати Мирлан Жээнчўрўев туман суди қарорини учта ОАВ фаолиятига тўсқинлик қилиш, дея баҳолади. Унинг фикрича, зудлик билан иккинчи инстанция судига мурожаат қилиш ва ҳисоблардаги ҳатловни бекор қилишга эришиш керак.

Аввалроқ Бишкек шаҳар Свердлов туман суди Озодлик қирғиз хизмати¸ унинг мухбири Али Тўхтаохунов ҳамда Kloop сайтига қарашли банк ҳисобларини музлатиш ҳақида қарор чиқарганини хабар қилгандик.

Бундай қарор қирғиз хизмати, хусусан, Али Тўхтаохуновнинг мамлакат божхона хизматидаги кенг кўламли коррупция ва 700 миллион АҚШ долларидан ошиқ маблағнинг мамлакатдан ноқонуний олиб чиқилгани ҳақидаги журналистик суриштируви ортидан пайдо бўлган.

Суд қарорига журналистик суриштирувда номлари тилга олинган шахслар томонидан берилган ариза асос бўлган. Аризачилар Озодлик қирғиз хизмати¸ Али Тўхтаохунов ва Kloop сайтини “ўз шаъни¸ номуси ва бизнес репутациясига зиëн етказганлик”да айблаган.

Аризачилар ўзларига етказилган зарарни қоплаш учун 60 миллион қирғиз сўми ёки тақрибан 859 минг АҚШ доллари миқдорида жарима ундирилишини ҳам сўраган.

Матраимовлар даъвоси бўйича дастлабки суд мажлиси Свердлов туман судида 19 декабрь куни бўлиб ўтиши кутилмоқда.

Қирғиз суди Озодлик қирғиз хизматининг банк ҳисобини музлатиб қўйди

Озодлик эълон қилган журналистик суриштирув ортидан мамлакатда коррупцияга қарши норозилик намойишлари юзага чиқди.

Бишкек шаҳар Свердлов туман суди 10 декабрь куни Озодлик қирғиз хизмати¸ унинг мухбири Али Тўхтаохуновга қарашли банк ҳисобларини музлатиш ҳақида қарор чиқарди.

Бундай қарор қирғиз хизмати¸ хусусан¸ Али Тўхтаохуновнинг мамлакат божхона хизматидаги кенг кўламли коррупция ва 700 миллион АҚШ долларидан ошиқ маблағнинг мамлакатдан ноқонуний олиб чиқилгани ҳақидаги журналистик суриштируви ортидан пайдо бўлди.

Бу суриштирувда Озодлик билан ҳамкорлик қилган Қирғизистондаги Kloop янгиликлар сайтига қарашли банк ҳисоби ҳам музлатиб қўйилди.

Бундай қарорга журналистик суриштирувда номлари тилга олинган шахслар томонидан берилган ариза асос бўлган. Аризачилар Озодлик қирғиз хизмати¸ Али Тўхтаохунов ва Kloop сайтини “ўз шаъни¸ номуси ва бизнес репутациясига зиëн етказганлик”да айблаган.

Аризачилар шунингдек¸ ўзларига етказилган зарарни қоплаш учун жарима ундирилишини ҳам сўраган.

Айни пайтда Қирғизистон Бош прокуратураси Озодлик журналистик суриштирувида келтирилган факт ва маълумотларни текширишни бошлади.

Журналистик суриштирув давомида Қирғизистон Божхона хизмати раисининг собиқ ўринбосари Раимбек Матраимов ва бошқа расмийларнинг Хитойда туғилган этник уйғур¸ Қозоғистон ватандоши Ҳабибулла Абдуқодирга қарашли бизнес тармоғи орқали юзлаб миллион долларни ноқонуний йўллар билан хорижга олиб чиққани фош этилди.

Ҳабибулло Абдуқодир ўзбекистонликларга яқинларгача “Абу Сахий”¸ ҳозирда эса “Тошкент савдо маркази” номи билан таниш ширкат асосчисидир.

Сенат қўмитаси Туркияга нисбатан санкция қўллашга оид қонун лойиҳасини маъқуллади

Ражаб Тоййиб Эрдўғон

АҚШ Сенати қошидаги Ташқи алоқалар қўмитаси 11 декабрда АҚШнинг НАТОдаги иттифоқчиси бўлган Туркияга қарши Сурияга бостириб киргани ва Россиянинг S-400 ҳаводан ҳужумга қарши мудофаа тизимини харид қилгани учун санкция жорий қилиш кўзда тутилган қонун лойиҳасини маъқуллади.

Айни пайтда Россияга нисбатан санкциялар қўллаш назарда тутилган баҳсли қонун лойиҳасига овоз бериш кечиктирилди.

Қўмита аъзолари, шунингдек, Марказий ва Шарқий Осиё мамлакатларининг Россияга қарамлигини камайтириш мақсадида энергетика лойиҳаларига молиявий ёрдам беришга қаратилган қонун лойиҳасини ҳам маъқуллади. Унда Давлат котиби олдига Россияни терроризмнинг давлат ҳомийси деб аташ ёки атамасликни аниқлаб бериш талаб қўйилади.

Қонун лойиҳасига Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Вашингтонда президент Дональд Трамп ва Давлат котиби Майк Помпео билан учрашганининг эртаси куни овоз берилди. Помпео Лавров билан суҳбатлашгандан сўнг Москва билан иқтисодий муносабатларда “сезиларли илгари силжиш” ҳақида баёнот бермоқчи эканини маълум қилган эди.

Ҳам Россия президенти Владимир Путин, ҳам Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғон билан яқинлигини намойиш қилган Трамп ушбу мамлакатларга нисбатан санкциялар қўллашни кечиктиришга уриниб кўрди.

Россияда Зеленский президент роль ўйнаган сериаллар эфирдан олиб ташланди

Актер сифатида президент ролини ўйганан Володимир Зеленский актердан президентга айланди.

Россиянинг ТНТ телеканали 11 декабрда Украина президенти Володимир Зеленский бош ролни ўйнаган “Халқ хизматкори” ситкомининг дастлабки уч сериясини намойиш қилгандан сўнг эфирдан олиб ташлади.

Зеленский кутилмаганда президент этиб сайланган тарих ўқитувчиси ролини ўйнаган ситкомни эфирга узатиш учун 12-13 декабрда бошқа кўрсатувларга мўлжалланган вақт ажратилган эди.

“Газпром Медиа” эгалик қилувчи ТНТ телеканали Россия президенти Владимир Путин Киев билан муносабатлар “илиқлаша бошлагани”ни айтгандан сўнг шу ишга қўл урган эди. Путин Парижда Зеленский билан Украина шарқидаги можарога барҳам бериш ва мустаҳкам тинчлик ўрнатиш юзма-юз учрашган эди.

Кремль матбуот котиби Дмитрий Песковдан Путин ушбу ситкомни кўрганми, деб савол сўралганда, президентнинг телевизор томоша қилиш учун “вақти йўқ экани”ни айтди.

Кўрсатувларини ҳафтасига 35 миллион киши кўрадиган давлатга қарашли медиакомпаниянинг ситкомга оид рекламасида, “Кўрсатув – утопия, унинг Зеленский раҳбарлигидаги Украинага ҳеч қандай алоқаси йўқ”, деган огоҳлантирувчи сўзлар бор эди.

Ситком эфирдан олиб ташланишидан олдин Россия Узоқ Шарқидаги томошабинлар унинг кесиб ташланмаган версиясини кўрганини ижтимоий тармоқларда хабар қилган эди.

Time журнали Грета Тунбергни “Йил одами” деб эълон қилди

АҚШда чиқадиган Time журнали швециялик 16 ёшли ўқувчи Грета Тунбергни “Йил одами” дея эълон қилди. У иқлим ўзгариши муаммосига сиёсатчилар эътиборини жалб қилишга қаратилган оммавий йиғинлар ташкилотчиси сифатида шуҳрат қозонган.

Тунберг расмини журнал муқовасига жойлаштирган таҳририят қизнинг иқлим ўзгаришига қарши кураши қўшган ҳиссасинигина урғулаб қолмай, турли мамлакатлардаги ўз тенгдошларини жамоатчилик фаолиятига жалб қилиб, уларга ўрнак бўлганини ҳам қайд этади.

Грета Тунберг ўтган йили мактаб ўқувчилари забастовкасини уюштирганидан кейин машҳур бўлиб кетган. Швецияда ундан ўрнак олган ўқувчилар жума кунлари мактабга бориш ўрнига иқлим ўзгаришига қарши кураш чақириғи билан акциялар ўтказа бошлаганлар. Жорий йилда эса бу ҳаракат дунёнинг ўнлаб мамлакатига тарқалди. Табиат муҳофазаси учун ўтказилган глобал кўча акцияларининг бир нечтасида миллионлаб одам иштирок этди.

Сентябрь ойида Тунберг БМТнинг Нью-Йоркдаги иқлим саммитида чиқиш қилиб, сиёсатчиларни келажак авлод ҳақида қайғурмай, унинг “болалигини ўғирлаганлик”да айблаб чиқди. Бу чиқишидан сўнг уни алқаганлар ҳам, танқид қилганлар ҳам кўп бўлди.

АҚШ президенти Дональд Трамп, Россия президенти Владимир Путин, Бразилия президенти Жаир Болсонару Тунбергнинг танқидчилари орасида эдилар. Бироқ АҚШнинг собиқ президенти Барак Обама ва Германия канцлери Ангела Меркель каби сиёсатчилар ўқувчи қизни қўллаб чиқдилар.

Саудия давлат нефть ширкати дунёдаги энг қиммат ширкатга айланди

Саудия Арабистонига қарашли Saudi Aramco давлат нефть ширкати биржага чиққан илк кунданоқ акциялари нархи ошиб, 1,88 триллион доллар сармоя билан дунёдаги энг қиммат ширкатга айланди. Бу ҳақда Британиянинг Financial Times нашри хабар қилади.

Ўз қиймати бўйича Apple ва Microsoft ширкатларини ортда қолдирган Saudi Aramco жаҳондаги энг сердаромад ширкат бўлиб ҳисобланади. 2018 йил якунларига кўра, ширкатнинг соф даромади 111 миллиард АҚШ долларидан кўпроқ бўлган. Жорий йилнинг биринчи ярмида эса ширкат қарийб 47 миллиард доллар соф фойда кўрган.

Биржага чиқиш чоғида ширкат яна 25,6 миллиард доллар сармоя жалб қилган. Бу сармоя жалб қилиш бўйича рекорд кўрсаткич бўлиб ҳисобланади. Бундан аввалги рекорд Хитойнинг Alibaba ширкати ($25 млрд) ўрнатганди.

Биржага чиқишдан топилган даромад Саудия Арабистони қироллиги иқтисодиётини диверсификация қилишга сарфланиши айтилмоқда.

Тожикистонда фуқаролиги бўлмаган 20 минг киши афв қилинди

Иллюстратив сурат.

Тожикистон парламенти 11 декабрь куни ноқонуний равишда мамлакат ҳудудида юрган фуқаролиги бўлмаган, СССР паспортига эга шахсларни афв қилишга қаратилган қонун лойиҳасини қабул қилди.

Парламент депутатларига кўра, мазкур ҳужжат давлат нашрида эълон қилинганидан сўнг кучга киради ва Тожикистондаги фуқаролиги бўлмаган шахслар яшаш учун гувоҳнома оладилар.

Депутат Бахтовар Сафарзоданинг айтишича, қонун турли сабабларга кўра расмий ҳужжат ололмаётган собиқ СССР фуқароларига нисбатан қўлланилади.

Қонун аввалроқ бир неча қочқин расмий ҳужжати йўқлиги ва Тожикистонда ватандошлик олиш ўта мураккаблигидан нолигани ортидан қабул қилинган. Қочқинларнинг катта қисми Тожикистонга Афғонистонда ҳокимият тепасига толиблар келган 90-йилларда ўтишган.

Тожикистон ички ишлар вазири ўринбосари Икром Умарзоданинг 11 декабрь куни парламент мажлисида айтишича, ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳисоб-китобига кўра мамлакат ҳудудида ноқонуний юрган фуқаролиги йўқ 20 минг кишининг 65 фоизини хотин-қизлар ташкил қилади.

Мулозимга кўра, эндиликда бу одамлар 5 йил муддатга яшаш учун рухсатнома олишлари ва шундан кейин Тожикистон фуқаролигини расмийлаштиришлари мумкин бўлади.

Тожикистонда шу кунгача фуқаролиги бўлмаган шахслар сиёсий ҳуқуқлардан, соғлиқни сақлаш хизматларидан фойдалана олишмас, никоҳ расмийлаштира олмас ва турар-жойдан рўйхатдан ўта олмас эдилар. Депутатларнинг қайд этишларича, бу қонун қабул қилиниши билан улар тўлақонли ҳаёт кечиришлари ва бошқа фуқаролар каби ҳуқуқлардан фойдалана олишлари мумкин бўлади.

Қонун тақиқланган гуруҳлар аъзолари ва жиноят содир этганликда айбланаётганларга нисбатан жорий қилинмайди.

Бангладешдаги диний мактабларда ўқиётган ёшлар Тожикистонга қайтарилди

Иллюстратив сурат.

Бангладешнинг диний мактабларида таҳсил олаётган 10 га яқин бола Тожикистонга қайтарилди.

Улар ихтисослаштирилган мактаб-интернатга жойлаштирилган. Тожикистон Таълим ва фан вазирлигининг маълум қилишича, бу ерда улар адаптация жараёнидан ўтадилар.

2010 йил августида Тожикистон президенти чет эл мадрасаларида ўқиётган болаларнинг ота-оналарига фарзандларини ватанга қайтариш чақириғи билан чиққанди. Раҳмон болалар у ерларда мулла бўлиб эмас, балки террорчи ва экстремист бўлиб етишишини иддао қилган.

Жорий йил февралида расмийлар хорижий мадрасаларда таҳсил олаётган тожикистонликларнинг катта қисми (3758 кишидан 3571 нафари) юртга қайтарилгани ҳақида маълумот берганлар. Дин, аньана, тантана ва урф-одатларни мувофиқлаштириш қўмитаси раҳбари Сулаймон Давлатзодага кўра, бу ёшлар қонунга зид равишда мамлакат хорижидаги диний ўқув юртларида таҳсил олган. Ўшанда мулозим хорижда яна 240 нафардан кўпроқ тожикистонлик талаба қолганини айтганди.

Москванинг собиқ мэри Лужков вафот этди

Россия пойтахти Москванинг собиқ мэри Юрий Лужков 83 ёшида оламдан ўтди.

Москвани 18 йил (1992 йилдан 2010 йилгача) бошқарган Лужков бир пайтлар Россиядаги энг қудратли шахслардан бири бўлиб ҳисобланарди.

Мэрлик пайтида Лужков аввалига президент Борис Ельцин, кейин эса унинг вориси бўлган Владимир Путинни қўллаб келган.

Лужков даврида Москва тез бойиган. Айни пайтда у мухолифат овозини ўчиришга урингани ва ақл бовар қилмас коррупцияга аралашгани учун танқидларга нишон бўлган.

Унинг атрофида бўлган кўп одам кейинчалик Россиянинг энг бадавлат кишиларига айланган. Рафиқаси Елена Батурина эса кўп йиллардан буён россиялик энг бой аёлларга пешқадамлик қилиб келади.

Қозоғистонда Сурия бўйича музокараларнинг галдаги раунди бошланди

Сурия бўйича Нур-Султонда аввал ўтказилган учрашувлардан бири.

Туркия, Эрон ва Россия делегациялари уч томонлама музокараларда иштирок этиш учун 10 декабрь куни Қозоғистон пойтахти Нур-Султонга келди. Бу ҳақда Қозоғистон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Айбек Смадияров журналистларга маълум қилди.

Сурияда саккиз йилдан бери давом этиб келаётган қуролли низоларни бартараф этишга қаратилмиш музокараларда урушдан кейин мамлакатда ишлайдиган конституцияни, сиёсий ўтиш режасини, қочқинлар хавфсизлиги ва уларни жойлаштириш режасини ишлаб чиқиш масалалари муҳокама қилиниши кутилмоқда.

Бу Остона жараёни деб аталмиш музокаралар доирасидаги 14-учрашувдир. Илк учрашув 2017 йил январида Туркияда БМТ воситачилигидаги Женева музокараларини дастаклаш учун ўтказилган.

Қозоғистон Стратегик тадқиқотлар институти директорининг ўринбосари Санат Қушқумбаевнинг 5 декабрь куни Euroactiv сайтига маълум қилишича, учрашувда “Сурия шимолий қисмидаги Идлиб атрофи ва Фирот соҳилларига оид техник масалалар” муҳокама қилинади.

Унга кўра, бу ерда гап урушсиз бўлга бўйича аввал эришилган келишувларни шимолий-шарқий йўналиш бўйлаб кенгайтириш борасида бормоқда. Қушқумбаевнинг урғулашича, бу турклар, курдлар ва “Ислом давлати” гуруҳи қолдиқлари бўлган мураккаб ҳудуддир.

Қозоғистон пойтахтидаги Сурия бўйича музокаралар Сурия масаласида БМТ воситачилигида Женевада ўтказилаётган музокаралардан алоҳида ўтказилмоқда.

Сурия уруши бўйича янги музокаралар Қозоғистонда ўтказилади

Туркия, Эрон ва Россия делегациялари 10 декабрда икки кун уч томонлама музокаралар ўтказиш учун Нур-Султонга ташриф буюрди. Бу ҳақда мамлакат ташқи ишлар вазири Айбек Смадияров журналистларга хабар қилди.

Учрашувлар Сурияда 8 йилдан бери давом этаётган фуқаролар урушига доимий ечим топишга қаратилган, яна улар урушдан кейинги конституцияни ишлаб чиқиш, сиёсий ўтиш, хавфсизлик ва қочқинларни жойлаштириш бўйича давом этаётган музокараларни ҳам қамраб олади.

“Остона жараёни” деб номланган илк учрашув 2017 йил январида Туркияда БМТнинг Женевадаги тинчлик музокараларини қўллаб-қувватлаш мақсадида ўтказилган эди. Бу 14-учрашувдир.

Қозоғистон Стратегик тадқиқотлар институти директори ўринбосари Санат Кушкумбаев 5 декабрда Euroactiv медиатармоғига берган интервьюсида учрашувда “асосий эътибор Суриянинг шимолий қисмидаги Идлиб ҳудуди ва Фрот дарёси қирғоқларига тегишли техник масалаларга қаратилиши”ни айтган эди.

− Гап шимоли-шарқ йўналишидаги ҳудуд бўйича олдинги келишувларни кенгайтириши ҳақида кетмоқда. Бу – жуда нозик ҳудуд, чунки у ерда турклар, курдлар ва Ислом давлатининг қолган-қутган террорчилари бор, − деган эди у.

Қозоқ фаоллари мухолиф митинги олдидан қамоққа ташланди

Қозоғистоннинг 3 нафар инсон ҳуқуқи ҳимояси фаоли пойтахт Нур-Султонда инсон ҳуқуқи ҳимояси бўйича ўтказилиши режалаштирилган митинг олдидан ҳибсга олинди.

Марат Мусабаев, Гулмира Халиқова ва Галия Тамабаева ҳибсга олинди.

Ҳамкасблари ва дўстлари 10 ноябрда Озодлик радиосига улар 16 декабрда ўтказилиши режалаштирилган митингларда “қатнашиши олдини олиш учун” қамоққа ташланганини айтди.

Фаолларга кўра, Нур-Султон суди 9 декабрь куни Халиқова ва Тамабаевани 27 ноябрда Европа Иттифоқи ваколатхонаси олдидаги рухсат этилмаган митингда қатнашгани учун айбдор деб топди.

Улар бошқа инсон ҳуқуқи ҳимояси фаоллари билан бирга Европа Иттифоқини инсон ва фуқаролик ҳуқуқи масаласида Козоғистон ҳокимият идораларига босим ўтказишга даъват этган эди.

Иккала аёлнинг ҳар бири 10 кунга кесилди. Мусабаев эса интернет орқали 16 декабрдаги рухсат этилмаган митингда қатнашишга одамларни чорлагани учун айбдор деб топилди. Учовлоннинг қамалгани ҳали расман тасдиқлангани йўқ.

Мухолифатдаги “Қозоғистоннинг демократик танлови” ҳаракатини қочқиндаги олигарх ва мухолиф сиёсатчи Мухтар Аблязов ташкил қилган.

Ҳаракат 16 декабрь – Қозоғистоннинг мустақиллик куни пойтахт Нур-Султон ва бошқа шаҳарларда митинглар ташкил этишини эълон қилган эди.

АҚШ ҳукумати Афғонистондаги уруш масаласида жамоатчиликни чалғитиб келгани маълум бўлди

Генерал Дуглас Луте.

Washington Post газетаси 9 декабрда АҚШ ҳукуматининг махфий архивидаги ҳужжатларга асосланган мақола эълон қилди.

Айтилишича, АҚШнинг 3 та маъмурияти Афғонистондаги 18 йиллик уруш давомида йўл қўйилган хато ва муваффақиятсизликлар борасида тўғри ахборот бермай, жамоатчиликни чалғитиб келган.

Архив ҳужжатларидан маълум бўлишича, 2300 АҚШ аскари ҳалок бўлган ва қарийб 1 триллион доллар сарфланган урушнинг ҳали ҳам охири кўринмайди.

2000 бетдан ошиқ ҳужжатлардан урушда бевосита қатнашган кишиларнинг шикоятлари, ҳафсаласи пир бўлгани ҳақидаги фикрлари ва иқрорлари ўрин олган.

Ўша ҳужжатларда мавжуд вазиятдан тўлиқ хабардор 400 чоғли киши Вашингтоннинг Афғонистондаги стратегияси тўхтовсиз ўзгараётганини, ҳукуматни Афғонистонда бирор нарсага қодир ҳарбий кучларни ярата олмагани, толибларни тор-мор қила билмагани ва ҳукуматдаги коррупцияни енга олмагани учун танқид қилган.

‒ Биз Афғонистонни тўлиқ тушуна олмадик, нима қилаётганимизни билмадик, ‒ деган эди Буш ва Обама маъмуриятлари даврида Оқ Уйда Афғонистондаги уруш назорати билан шуғулланган уч юлдузли генерал Дуглас Луте 2015 йилда ҳукумат вакилларининг сўровига жавобан.

Питер Ҳандке Нобель мукофотини бойкот ва норозиликлар фонида оладиган бўлди

Ёзувчи Питер Ҳандке.

Туркия жорий йил 10 декабрида 2019 йилги адабиёт соҳасидаги Нобель мукофоти топширилиши маросимини бойкот қилишда Албания ва Косовога қўшлиши ҳақида баёнот берди.

Бунга мукофотга сазовор бўлган ёзувчи Питер Ҳандке Сербиянинг марҳум раҳбари Слободан Милошевични қўллаб-қувватлагани сабаб қилиб кўрсатилмоқда.

Туркиянинг Швециядаги элчиси Ҳаққи Эмри Юнт 9 декабрда “Hurriyet” телевидениесига бир кундан кейин Стокҳолмда бўлиб ўтадиган тақдирлаш маросимида қатнашмаслигини билдирди.

Ўша ерда Ҳандкега қарши намойиш ҳам бўлиб ўтиши кутилмоқда.

Ўтган ҳафтанинг дам олиш кунлари Туркия ҳукумати Швеция академиясини Ҳандкени мукофотлаш қарорини ўзгартиришга даъват қилган эди.

Косовонинг лавозимидан кетаётган ташқи ишлар вазири Беҳжет Паколли мамлакатнинг Швециядаги элчисига маросимни “бойкот қилиш”га кўрсатма берганини айтди.

Унинг фикрича, “Милошевични ва унинг Босния ва Косоводаги геноцидини қўллаб-қувватлаган ёзувчи Нобель мукофотига муносиб эмас”.

Албания ташқи ишлар вазири вазифасини бажарувчи Гент Чакай ҳам айни фикрда эканини Твиттердаги “Югославия таназзули вақтидаги уруш ваҳшийликларни оқлаш мукофот билдан тақдирланмаслиги керак” деган изоҳи билан баён қилди.

Стокҳолм марказидаги норозилик тадбирига юзлаб кишилар йиғилиши кутилмоқда. Яна бир намойиш мукофотлаш маросими ўтказиладиган Стокҳолм концерт зали ичкарисида ўтказилади.

Шинжон расмийлари “лагерлар”даги тутқунлар сонига оид маълумотларни рад этди

Шинжон-Уйғур мухтор бўлгаси раиси Шўҳрат Зокир.

Хитойнинг Шинжон вилояти ҳукумати 9 декабрь куни мамлакат шимолий-ғарбидаги “лагерлар”да аксариятини уйғур миллатига мансуб мусулмонлар ташкил қилган икки миллион нафаргача тутқун сақланаётганига оид маълумотларни ёлғон, деб атади.

Хитойлик расмийлар уйғурларга ёмон муносабатда бўлинаётганига оид маълумотларни ҳам рад этмоқда. Ҳуқуқ фаоллари мажбуран ушлаб турилувчилар учун “лагерлар” ўлароқ тавсифлаган муассасаларнинг мавжудлигини расмий Пекин дастлаб инкор қилган, бироқ кейинроқ бунақа муассасалар борлигини эътироф этиб, уларни “террорчилик ва экстремизмга қарши кураш мақсадида очилган касбга ўргатиш марказлари”, деб атаган.

“Ҳозирги пайтда сабоққа қатнашганларнинг барчаси ўқишини битирди”, дея иқтибос келтиради Reuters агентлиги душанба куни Пекинда матбуот анжумани ўтказган Шинжон вилояти губернатори Шўҳрат Зокир сўзларидан.

Ўтган йили БМТ бир миллионга яқин шинжонлик уйғур ва бошқа турк тилли миллатларга мансуб кишилар “экстремизмга қарши кураш марказлари”да жабран тутиб турилгани, миллионлаб одам “сиёсий қайта тарбиялаш лагерлари”га йўлланганини билдирганди.

Хитой расмийлари бу “лагерлар”га юборилганлар сони бўйича бирор расмий рақам келтирмаяпти. Шўҳрат Зокирга кўра, хориждан берилаётган баҳо “ғирт уйдирма” бўлиб ҳисобланади. У бошқа тафсилотларга тўхталмаган.

Шинжонда Ислом динига эътиқод қилувчи этник озчилик вакиллари оммавий равишда тутиб кетилаётгани ва у ерда “сиёсий қайта тарбиялаш лагерлари” барпо этилаётганига оид маълумотлар 2017 йил ўрталаридан бери келиб турибди.

Ғарб мамлакатлари Хитойнинг миллий озчиликларга нисбатан сиёсатини қоралаб келади. АҚШ Конгрессининг Намояндалар палатаси ўтган ҳафта Шинжонда инсон ҳуқуқларини бузилиши ва мусулмон қатағонига жавобан хитойлик юқори лавозимли мулозимларига қарши санкциялар жорий этишга имкон берувчи қонун лойиҳасини маъқуллаган. Лойиҳага “уйғур акти” дея ном берилган.

АҚШ Конгресси томонидан маъқулланган ва Шинжонда “инсон ҳуқуқларини қўпол равишда бузганлик” учун Пекинни танқид остига олган қонун лойиҳаси Шўҳрат Зокир томонидан қораланди. У қонун лойиҳасини “халқаро ҳуқуқ меъёрларини бузиш ва Хитойнинг ички ишларига қўпол равишда аралашиш”, дея баҳолаган.

Тожикистонда хусусий шахсларга олтин, кумуш ва қимматбаҳо тошларни қазиб олишга рухсат берилди

Тожикистон ҳукумати хусусий шахсларга рангли ва қимматбаҳо металларни, қимматбаҳо ва ярим қимматбаҳо тошларни қазиб олишга рухсат берди.

Бу каби бойликларни қазиб олиш тартиби мамлакат ҳукумати томонидан 27 ноябрь куни тасдиқланган.

Хусусий тартибда олтин, кумуш, платина, қўрғошин, вольфрам, титан каби металлар, қимматбаҳо тошлардан ёқут, сапфир, хризолит, топаз, берилл, нефрит, ақиқ, кварц ва бошқа тошлар, ноёб минерал унсурлардан лопарит, монацит, ксенотим, баснезит кабилар қазиб олинишига рухсат берилди.

Қазиб олувчи хусусий шахсларга қўл жиҳозларидан, 50 от кучига эга двигателли техникадан ҳамда кичик бурғулаш асбобларидан фойдаланишга рухсат берилган. Уларга тупроқни тозалашда кимёвий реагентлардан фойдаланиш тақиқланган.

Қазувчилар ўз ишлари учун маҳаллий молия идораларидан рухсатнома олишлари шарт.

Қазиб олинган қимматбаҳо металл ва тошлар Молия вазирлиги қошидаги Давлат ғазнасига ёки бойликларни қайта ишлаш лицензиясига эга саноат корхоналарига сотилиши керак. Агар давлат ғазнаси ёки корхоналар харид қилишни истамаса, у ҳолда қазиб олган шахс ёзма равишда раддия хати олиши керак ва шундан кейингина бойликларни бошқа жойда сотиш хуқуқига эга бўлади.

Агар хусусий шахс қимматбаҳо тош ёки металлни яширса ёки хавфсизлик техникасини бузгудек бўлса, бу инсонлар ҳалокатига ёки жароҳатига сабаб бўлса, у ҳолда унинг лицензияси олиб қўйилиши мумкин. Агар фойдаланилаётган участка Тожикистон ҳукумати эҳтиёжлари учун керак бўлиб қолса, бу жой олиб қўйилади.

Атамбаевдан суд-психиатрик экспертизадан ўтиш талаб этилмоқда

Алмазбек Атамбаев.

Бишкек яқинидаги Қўйтош қишлоғида гаровга олиш ва оммавий тартибсизликлар иши бўйича гумонланувчиларга суд-психиатрик экспертиза белгиланди.

Қирғизистон Ички ишлар вазирлигининг маълум қилишича, судга қадар тергов доирасида 16 нафар шахс гумонланувчи сифатида кўрилмоқда.

“2019 йил 12 ноябрь куни гумондорлар Қирғизистон Жиноят-процессуал кодексининг 171-моддаси (Экспертиза тайинлаш учун асос) бўйича оғир ва ўта оғир жиноят содир этганликлари борасида огоҳлантирилганликлари боис 16 нафар гумондорга, жумладан Атамбаев Алмазбек Шаршеновичга суд-психиатрик экспертиза тайинланиши юзасидан қарор қабул қилинди ва ижро этиш учун Республика руҳий саломатлик марказига юборилди”, дейилади вазирлик хабарномасида.

ИИВдан қайд этишларича, қонунчиликка биноан оғир ва ўта оғир жиноят содир этганликда гумон қилинаётганлар суд-психиатрик экспертизадан ўтишлари лозим.

7-8 август кунлари Қўйтош қишлоғида “собиқ президент Алмазбек Атамбаевни сўроққа мажбуран олиб келиш тадбири” чоғида унинг тарафдорлари ва хавфсизлик кучлари ўртасида тўқнашув бўлиб ўтган.

Ҳодиса чоғида тўққиз киши жароҳат олган, махсус топшириқлар бажарувчи гуруҳнинг олти ходими гаровга олинган ва Атамбаевнинг уйида 20 соатдан ортиқ ушлаб турилган. Ўшанда МХДҚ махсус бўлинмасининг ходими Усенбек Ниязбеков ўқотар қуролдан олган жароҳати туфайли ҳалок бўлган, Чуй вилоят ИИББ бошлиғи Самат Қурманқулов бошидан жиддий яраланган.

АҚШ Лавров Вашингтонга сафар қилиши ва 10 декабрда Помпео билан учрашишини тасдиқлади

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров АҚШ давлат котиби Майк Помпео билан.

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров 10 декабрда Вашингтонда АҚШ давлат котиби Майк Помпео билан учрашади. Бу ҳақда Давлат департаменти вакили 9 декабрда баёнот берди.

Икки давлат бош дипломатлари “кенг қамровли минтақавий ва икки томонлама масалаларни муҳокама қилади”, дейилади баёнотда. Учрашувдан сўнг қўшма матбуот конференцияси ҳам бўлиши мумкинлиги айтилмоқда.

АҚШ ҳукумати расмийларига кўра, вазирлар Украина, Сурия, қурол-яроғ назорати муаммоси ҳамда айни пайтда АҚШ билан Россия ўртасидаги муносабатлар таранглигига сабаб бўлаётган бошқа масалаларни муҳокама қилади.

Лавров сафаридан сўнг Франция, Германия, Украина ва Россия раҳбарлари Украина шарқидаги ҳарбий можарони тўхтатиш мақсадида Париж саммитига йиғилади. 2014 йил апрелидан бери иккала минтақада 13 мингдан ошиқ одам ҳалок бўлди.

Россия Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Мария Захарова олдинроқ Лавровнинг 10 декабрдаги “учрашувига тайёргарлик кўрилаётгани”ни айтди, бироқ тафсилотларини очиқламади. Помпео билан Лавров сўнгги йилда бир неча марта учрашди.

Допинг сабаб Россиянинг Олимпиада ва жаҳон биринчилиги мусобақаларида қатнашиши 4 йилга тақиқланди

РУСАДА лабораторияси.

Бутунжаҳон допингга қарши кураш агентлиги (ВАДА) ижроия қўмитасининг 9 декабрдаги мажлисида допинг билан боғлиқ янги можаро сабаб Россияга нисбатан кенг миқёсли санкциялар қабул қилинди.

ВАДА ижроия қўмитаси бир овоздан Россиянинг халқаро спорт мусобақалари¸ хусусан Олимпиада ва жаҳон биринчилиги ўйинларида қатнашишини тўрт йилга тақиқлади.

Допинг можаросига тортилмаган спортчилар мусобақаларда нейтрал байроқ остида қатнашиши мумкин.

Бунга келаси йили Токиода бўлиб ўтадиган Олимпиада ўйинлари ҳам киради. Бундай қарорга агентликка тақдим этилган лаборатория маълумотларидаги “номувофиқликлар” сабаб бўлгани айтилмоқда.

2014 йил Сочида ўтказилган қишки Олимпиада ўйинларидан бери Россиянинг допинг билан боғлиқ можаролардан боши чиқмаяпти. Ўша ўйинлар чоғида россиялик спортчилар медалларни кўпроқ олиши учун допингдан фойдаланишига давлат ҳомийлик қилгани фош бўлган эди.

2018 йил ёзида ВАДА Россиянинг РУСАДА допингга қарши кураш агентлиги фаолиятини тўхтатиб туриш хусусидаги қарорини бекор қилди. Уч йил амал қилган қарор бекор қилиниши учун Россия 2012 – 2015 йиллардаги допингга оид маълумотлар ва намуналарни ВАДАга бериши керак эди.

Бироқ ВАДАнинг Қонун-қоидаларга амал қилинишини назорат қилиш қўмитаси 25 ноябрда Россияни Москва жорий йил январида берган айрим маълумотларни сохталаштирганликда айблаган ҳамда РУСАДАга нисбатан 4 йиллик тақиқ жорий этиш ва мамлакатни йирик халқаро мусобақалардан четлатишни таклиф қилган эди.

Минскда юзлаб одам Россия билан “интеграция”га қарши намойиш ўтказмоқда

Минскдаги намойишчилар.

Беларусь пойтахти Минскда 8 декабрь куни юзлаб одам Россия билан “чуқурлашган интеграция”га қарши норозилик намойишига тўпланди. Бунга иккала мамлакат раҳбарининг интеграция масалаларини муҳокама этаётгани сабаб бўлди. Намойишчилар¸ полициянинг ҳибсга олиш мумкинлиги тўғрисидаги огоҳлантиришларини эътиборсиз қолдирди

Путин билан Лукашенко 7 декабрда Сочи шаҳридаги учрашув бўлиб ўтган залдан баëнот бермасдан чиқиб кетди. Ҳукумат вакиллари ушбу масала юзасидан 20 декабрда президентлар яна учрашишини маълум қилди.

“Вясна” (“Баҳор”) инсон ҳуқуқи ҳимояси ташкилоти иддао қилишича, 8 декабрда 600 чоғли киши полиция оммага тарқалиш ҳақида буйруқ беришига қарамай, синхронлаштирилган марш бошлаган.

Тасвирга олинган видеода илк мустақил Беларусь давлатининг тақиқланган қизил чизиқли байроғини ва миллатнинг бошқа рамзларини кўтариб, Россия элчихонаси томон кетаётган намойишчиларнинг ихчам сафи кўзга ташланади.

Беларусь ҳали ҳам диссидентлар ва норозилик намойиши иштирокчилари таъқиб қилинадиган полиция давлати ҳисобланади.

Қирғизистонда йил бошидан бери оиладаги зўравонлик бўйича 5000 дан зиёд ҳолат қайд этилди

Иллюстратив сурат.

Жорий йилнинг 10 ойи ичида Қирғизистонда оиладаги зўравонлик бўйича 5185 та ҳолат қайд этилди. Бу ҳақда гендерга оид зўравонликка қарши кампания доирасида ўтказилган тадбирлардан бирида Қирғизистон бош вазири ўринбосари Алтинай Ўмурбекова маълум қилди.

“Эрта никоҳ, иш жойида жинсий шилқимлик, меҳнат ва сексуал эксплуатация мақсадида аёлларни сотиш ҳолатлари кўпайди. Хафа қиладиган жиҳатлардан яна бири шуки, “қиз ўғирлаш” қонунда жиноят ўлароқ кўрилганига қарамай, ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳам, аҳоли ҳам бу ҳолатга муросасозлик билан ёндашмоқда”, деди мулозима.

“Зўравонликка қарши 16 кун” акцияси Қирғизистонда 25 ноябрь - Аёлларга нисбатан зўравонликни бартараф қилиш учун кураш куни бошланган бўлиб, 10 декабрь - Халқаро инсон ҳуқуқлари кунигача давом этиши кутилмоқда.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG