Линклар

Шошилинч хабар
19 апрел 2019, Тошкент вақти: 02:11

Блогистон

жума 19 апрел 2019

Календарь
январ феврал март апрел май июн июл август сентябр октябр ноябр декабр
апрел 2019
дш сш чш пш ж ш якш
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
Ботир Норбоев

Марҳум Ботир оға Норбоев билан 1989 йили Урганчда яқиндан танишгандим. Барча хиваликларга хос юзи кулиб турган¸ тили тотли ва қалби очиқ инсон сифатида эсимда қолган эди.

Мартнинг охири, апрель бошлари эди. Устахонам олдига укам Қудрат билан бирга сувит (тол) эккандик. Тўнка устидан ниҳол ўсиб тургани акс этган илк сиëсий плакатни трафарет усули билан "чоп " қилган эдик.

Тўнка устидан унган ниҳол назаримда советлар кесиб ташлаган мустақиллик учун кураш ҳаракатининг қайтадан бошлангани тимсоли эди.

Совет раҳбари Михаил Горбачев эълон қилган ошкоралик ва қайта қуриш сиëсати бир вақтлар ўчиб қолган гулханлар чўғига кўрикдан (босқон) ҳаво пуфлаган каби бўлди.

Тошкентда Ўзбекистон мустақиллиги учун норасмий "Бирлик" ҳаракати тузилди. Ботир ака шу ҳаракатниг Хоразмдаги ташкилотини тузиш учун махсус миссия билан келди.

У кишини рассом дўстим Давронбек Йўлдошев билан кутиб олдик.

Ўша пайтда Хоразм вилояти раҳбарияти ичида СССРга қарши бўлган бир мулозим бор эди. Қудрат ва сарват эгаси бўлган ўша киши ярим яширин тарзда мухолифатнинг вилоятдаги илк мажлисини ташкил қилиб берди.

Мажлис Урганч темир йўл вокзалининг ресторанида ўтказилди. Ўша куни ресторан расман ëпилди. Биз таъсис қурултойи қатнашчилари орқа эшикдан кириб бордик.

40 тача мен таниган ва танимаган одамларни кўрдим ўшанда. Мафия ҳақидаги ҳолливуд фильмларидаги яширин мажлисларни эслатарди бу йиғноқ.

Вилоятдаги қудратли амалдорлар билан биргаликда "цеховик" дея аталган яширин совет миллионерлар вакили - совет армияси генералларига шерозий қоракўл мўйнадан бош кийим тикадиган дойини ҳам ўша яширин йиғилишда кўрдим.

Кардиолог врач ва муҳандислар ҳам бор эди. Мажлисни ўша вилоят раҳбарияти (Оближрокўм)да ишлайдиган киши очиб берди.

У гапни қисқа қилиб¸ сўзни Тошкентдан келган ëшуллига берди. Бу ëшуллининг оти Ботир Норбоев эди.

Ботир ака¸ илк сўзиданоқ "Совет Иттифоқининг умри саноқли қолгани ва Болтиқбўйи республиклари каби биз ҳам ундан тезроқ ажралиб чиқсак ютуқда" қолишимизни тушунтирди.

Қўлида тутган профессорча чарм портфели ичидан ротопринтда кўпайтирилган ўнтача "Бирлик" уставини чиқариб столга қўйди.

Низом қўлма-қўл тарқалди ва ҳаммага етмади. Ўша пайтда вилоятда менимча биттагина ротопринт (ксерокснинг "бобоси") бор эди.

Мажлис мезбони бўлган ҳокимият мулозими шўпирини чақириб "Бирлик" низомидан яна кўпайтириб келишга топшириқ берди.

Мажлис охирига қадар барчанинг қўлида "яширин адабиëт" бор эди.

Мажлисда сўз олган яна бир "улли ëшулли" мавжуд вазиятда давлатдаги катта амални эгаллагани боис очиқ ошкора мухолифат аъзоси бўла олмаслигини тушунтирди.

Шу тариқа "Бирлик"нинг Хоразмдаги ташкилоти икки таркибий қисмдан иборат бўлишига келишилди.

Қўллаб-қувватловчи яширин гуруҳ. Иккинчиси эса, авангард, яъни очиқ группа.

Ташкилий масала кўрилди. Ботир Норбоев бу масалада ягона номзод "тепадан ҳал бўлганини" айтди.

Бирлик ҳаракати марказий кенгаши мени Хоразм вилояти бўйича ташкилотчи қилиб илк мажлисидаëқ тайинлаган эди.

Урганчдаги мажлис ахли ким экан бу номзод дея ошиғич қизиқиш билан атрофга қарашди.

"Орамизда ўтирган рассом Шуҳрат Бобожонни "Бирлик"нинг вилоятдаги раҳбари этиб сайлашни" овозга қўяман" деди раҳматли Ботир ака ўзига хос бўлган кулимсираш билан.

Кўпчилик менга ажабланиш билан қаради.

Соқол қўйган ва жулдурвоқи кийинган ва ҳали 30га ҳам кирмаган бола (яъни мен)дан лидер чиқишига очиқ шубҳа билдиришди.

Мажлисдаги "улли ëшулли" ëнидаги одамдан менинг кимлигимни сўраб олиб юзига табассум югурди.

"Сен Ражаббой аканинг ўғли экансан. Туфалам¸ туфалам. Қани, тур ўрнингдан ўғлим биз адашганларга йўл кўрсат" деганида ҳамма кулиб юборди.

Нима гапиришимни билмай Литвадаги рассом дўстимдан келган кичик мактубни ўқиб бердим.

Мактубда улкан қоронғиликни биттагина чақилган гугурт шуъласи ëрита олиши ëзилган эди.....

Шу гапларга ҳам 30 йил бўлибди. Устахонам олдига 30 йил илгари экканим толлар ўсиб улғайиб бутун бинони қоплайдиган дарахт бўлган эди (Агар кесишмаган бўлишса)

Бу 30 йил ичида Ботир ака билан ора-сира телефонлашиб турдик. У киши билан тилим¸ дилим¸ лаҳжам ва сиëсий қарашларим бир эди. Эски бирликчилар эдик биз.

Шу юрт мустақил бўлганидан кейин унга сиғмаган сургундошлар эдик.

Профессор¸ олим¸ ойдин ва сиëсат дарғаси Ботир оғанинг оламдан ўтганинини якшанба куни Прагада эшитдим. Мен учун феълан сургун давом этаëтган кунларнинг бирида.

Кеча яқинларимдан кимдир ўлгани ҳақида ëмон туш кўргандим. Кўнглим ғаш бўлиб уйғонган эдим...

Бугун 24 февраль¸ баҳор келишига 4 кун қолди.

Ботир оғага 2019 кўкламини кўриш¸ Хиванинг у севган эрта пишар оқ тутидан тотиш насиб этмади.

Мамлакатини севган ва бу эл эрки учун курашган оғадан айрилган эдим.

1958 йил баҳорида Прагада мен севган шоир Нозим Ҳикмат ўзининг "Мамлакатим" шеърини ëзган эди.

Мамлакатим¸ мамлакатим... Сен энди фақат сочларимнинг оқида¸ юрагимдаги инфарктларда¸ пешонамдаги чизиқлардагина қолдинг.

Мамлакатим, мамлакатим....

Шуҳрат Бобожон. 2019 йил, 24 февраль, Прага.

Сарлавҳани ўқибоқ, гинекологлар ақлдан озганми, деб ўйлагандирсиз? Тўғри ўйлаяпсиз – организмни бундай ислоҳ қилиш имконсиз.

Олимлар жонзот ҳужайрасидан жонзот – клон – яратгани бор гап, лекин ҳомила ривожи масаласида улар ҳеч нарса қилолмайди. Ҳомила 9 ойда одам бўлади, 6 ойда эмас. Миллион йил олдин шундай бўлган, бугун ҳам шундай.

Унда сарлавҳани ёзган – мен ақлдан оздимми? Дўхтирлар нима деркин, билмайману, бироқ ақлдан оздирадиган хабарлар келаётгани рост.

Мана, кеча, шаҳрисабзлик фермер мана бу гапни айтди:

“У ерда (ҳокимликда – С.У.) ҳар бир фермерга яқинда экилган қалампирни тезроқ етиштириб, чет элдан харидорлар топиш мажбурияти қўйилди”.

Хўш, “яқинда экилган қалампирни тезроқ етиштириш” учун фермер нима қилиши керак? Эгатларга ётволиб, кўчатларга ялинадими? Кўчатлар қулоқ солмасачи? Боре, ўзимнинг вегетация муддатим бор, элан-эланма, фойдаси йўқ, десачи?

Демайди қалампир кўчати: тили йўқ – гапирмайди, қулоғи йўқ – эшитмайди. Ҳоким буюрсаям, Президент фармон чиқарсаям буйсунмайди. У буйсунадиган биргина қонун бор – вегетация қонуни.

Ҳокимларнинг зуғуми, Президентнинг фармону қарорлари одамларга мўлжалланган.

Ана, Президент 5 июнь кунги қарори билан бакалавриатни 3 йилга, магистратурани 1 йилга туширди. Шу пайтгача биринчисида 4 йил, иккинчисида 2 йил ўқитилар эди.

Балки мен нотўғри тушунгандирман Президент қарорини? Шунинг учун қарордан кўчирма келтираман:

“Алоҳида таълим йўналишлари бўйича ўқиш муддати камида уч йил бўлган бакалавриат ҳамда камида бир йил бўлган магистратурани жорий этиш, бунда магистратурада мутахассислар тайёрлашни ишлаб чиқариш (амалий) (камида бир йил) ва илмий-педагогик (камида икки йил) йўналишларга ихтисослашган дастурлар асосида ташкил этилсин”.

Бу парчадан мен тушунган маъно келиб чиқмайдими?

Агар келиб чиқса, бу ўзгариш қарор муқаддимасида айтилганидай “олий таълим муассасаларида таълим сифатини оширишга” қандай хизмат қилади? Қандай қилиб бир йил кам ўқиганнинг илми сифати бир йил кўп ўқиганникидан ошиқроқ бўлади?

Балки адашаётгандирман? Балки айнан шу масалани тушунишга илмим сифати етмаётгандир? Балки қарордан келтирганим парча замирида оламшумул маъно ётгандир?

Мени бугун ташвишга солаётган нарса ана ўша “оламшумуллликдир”. Оламшумул қарор ва фармонларнинг потраб-потраб чиқаётганидир. Баъзида Президентнинг принтерига раҳмим келиб кетади – жонивор, йўғе, жонийўқ қизиб, тутаб кетаётгандир қарор-фармон босаман, деб?

Ҳар куни бир-икки қарор, ҳар икки кунда бир фармон?

Ҳаммасида бир хил маъно: тезлаштириш, жадаллаштириш, такомиллаштириш, ривожлантириш, кўпайтириш, кучайтириш...

Бўл-бўл, ҳа-ҳа, тез-тез,

Тез-тез, бўл-бўл, ҳа-ҳа,

Ҳа-ҳа, тез-тез, бўл-бўл.

Ҳамма кетиб, ўзбек қолгандай, ҳамма етиб ўзбек қолгандай!

Аҳвол шу даражага етдики, аҳоли "илтимос, қишлоғимизни обод қилманг", дейишгача етди.

Имзолаётгани қарор-фармонларни қачон ўқияпти Президент? Қачон бу ҳужжатларни тайёрлаётганлар билан уларни муҳокама қилаяпти?

Назаримда, ичида мотори бор, тиниб-тинчимаётган, ҳали у давлат, ҳали бу мамлакат, бир қарасанг у вилоят, бир қарасанг бу маҳаллада юрган Президент қарор-фармонларни ўқимаяпти, уларни имзолашга улгураяпти, холос. Машинасининг лаппагида, самолётининг трапида, кабинетининг остонасида, овқатланиб ўтириб, селектор мажлисига кириб кетаётиб шоша-пиша, қоғозни ёрдамчисининг елкасига қўйиб имзолаб ташлаётгандай.

Президент Президент бўлганидан бери имзолаган қарорлари сони мингтага яқинлашиб қолдиёв. Лекин шу пайтгача уларнинг биронтасини биронта билгич танқид қилганига кўзим тушмади. Биронта оқсоқол профессорнинг “Шавкатжон, ука, шу қарор нотўғри бўпқолди-да”, дейишини тасаввур қилишга уринаяпман, лекин уддасидан чиқолмаяпман.

Бу кетишда эртага нима бўлади?

Бу кетишда биронта ақлдан озган гинеколог ҳомиладорлик муддатини уч ойга қисқартириш тўғрисида қарор тайёрлаб, Президент самолётга чиқиб кетаётганида қўл қўйдириб олмайдими?

Билмадим. Билмадимов...

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG