Линклар

Шошилинч хабар
27 май 2024, Тошкент вақти: 17:16

Халқаро хабарлар

Бугун Юноннистон Ташқи ишлари вазири Жорж Папандрэу АҚШ етакчилигида Ироққа қарши урушнинг олдини олиш учун яна музокаралар ўтказишга чақирди.

Юноннистон ҳозир Европа Иттифоқининг президентлик вазифасини бажармоқда.
Папандрэу Европа Иттифоқи номидан Ироқ бўҳронини тинч йўллар орқали ҳал этиш мақсадида Яқин Шарқ давлатларига сафар қилишни бошлади. У бугун Дамашқда Сурия президенти Башар Асад билан учрашди.
Папандрэуга кўра, урушни четлаб учун имконият бор, аммо бу имконият Ироқнинг БМТ билан тўлиқ ҳамкорлик қилишига боғлиқдир.
Сурия Ташқи ишлар вазири Фаруқ Ал Шаранинг таъкидлашича, агар Қўшма Штатлар БМТ Хавфсизлик Кенгашининг рухсатисиз Ироққа қарши ҳарбий ҳужум қилса, минтақада вазият янада кескинлашади.

Кун янгиликлари

Геленжикда “Путин саройи” яқинидаги объектлар ҳужумга учради

Геленжикдаги “Путин саройи”
Геленжикдаги “Путин саройи”

Россиянинг Краснодар ўлкасида жойлашган Геленжик шаҳри ҳудудидаги объектлар 27 майга ўтар кечаси Украина дронлари ҳужумига нишон бўлди.

“Криница қишлоғида аппаратлардан бирининг парчалари қурилиши битмаган бинога шикаст етказди. Жанхот хуторида дрон дарахтлар устига қулаган, ёнғин сўндирилган. Дастлабки маълумотларга кўра, [ҳодиса чоғида] жабрланганлар йўқ”, дея билдирган ўлка губернатори Вениамин Кондратьев. Мулозим дронларнинг барчаси ҳавога қарши мудофаа кучлари томонидан уриб туширилганини иддао қилган.

Аввалроқ Россия Мудофаа вазирлиги Краснодар ўлкасида душанбага ўтар кечаси тўртта дрон йўқ қилинганини маълум қилган эди.

Жанхот хутори яқинидаги Идокопас бурнида, кўплаб тадқиқотларда иддао қилинишича, Россия президенти Владимир Путин учун қурилган сарой жойлашган. Криница қишлоғида мазкур сарой атрофида етиштирилган узумни қайта ишлаш учун “Старий Прованс” вино заводи қурилаётган эди.

Россия президент Владимир Путин 2021 йили “сарой” унга тегишли эмаслиги ва ҳеч қачон у ерда бўлмаганини айтган эди. Путин ҳақиқатан ҳам у бинода яшагани ёки бўлгани ҳақида очиқ-ойдин далил йўқ, бироқ ҳужжатлардан келиб чиқилса, бу саройга президентга ўта яқин бўлган кишиларнинг алоқаси бор. Путиннинг дўсти бўлган тадбиркор Аркадий Ротенберг бу бино унга тегишли эканини айтган. 2021 йилдан кейин у ҳам, Путин ҳам сарой ва унинг тақдири ҳақида оғиз очган эмас.

Май ойи бошларида президент Путин бешинчи марта қасамёдга келтирилиши арафасида россиялик мухолифатчи Алексей Навальнийнинг сафдошлари Геленжикдаги сарой интерьерлари экани иддао қилинган видео ва фотосуратларни ёйинлаган эдилар.

Путинга “Толибон”ни террор ташкилотлари рўйхатидан чиқариб ташлаш таклиф қилинди

Кобулда қўриқчилик қилаётган "Толибон" кучлари (архив сурати)
Кобулда қўриқчилик қилаётган "Толибон" кучлари (архив сурати)

Россиянинг Адлия ва Ички ишлар вазирликлари президент Владимир Путинга Афғонистондаги “Толибон” ҳаракатини тақиқланган ташкилотлар рўйхатидан чиқариб ташлаш мумкинлиги ҳақида ўз хулосаларини тақдим этишган. Бу ҳақда ТАСС агентлиги Россия ТИВ Осиё иккинчи департаменти директори Замир Кабулов сўзларига таянган ҳолда хабар қилди.

Дунёдаги аксар мамлакатларда террор ташкилоти деб топилган “Толибон” ҳаракати 2021 йил августида Кобулни эгаллаб олиб, Афғонистон бўйлаб ўз ҳукмронлиги ўрнатган эди. Ўшанда Афғонистон “Ислом амирлиги” деб эълон қилинган.

Ғарб мамлакатлари “Толибон”ни Афғонистоннинг машруъ ҳукумати деб тан олмайди. Россия Федерациясида ҳам террор ташкилоти деб топилганига қарамай, ўтган йиллар мобайнида “Толибон” делегацияси бир неча бор Москвага дипломатик ташрифларни амалга оширган.

Ўзбекистон расмийлари ҳам қарийб уч йилдан буён Афғонистонда ҳукмронлик қилиб келаётган "Толибон" ҳаракати билан муносабатларни бузмасликка уриниб келишмоқда. Расмий Тошкент 2021 йил сентябридан бери толибларга бир неча марта гуманитар ёрдам йўллаган, “Толибон” ҳаракати вакиллари билан кўплаб учрашувлар ўтказган ҳамда биргаликда қатор лойиҳаларни амалга оширишда давом этмоқда.

Еревандаги Пашинян сиёсатига қарши акцияларда юзлаб норози қўлга олинди

Еревандаги норозилик акциясидан лавҳа, 2024 йил 27 майи
Еревандаги норозилик акциясидан лавҳа, 2024 йил 27 майи

Арманистон пойтахти Ереван ва бошқа аҳоли пунктларида 27 май куни амалдаги бош вазир Никол Пашинян сиёсатига қарши “бўйсунмаслик акцияси” бўлиб ўтмоқда. Бу ҳақда Озодликнинг арман хизмати хабар қилди.

ТАСС агентлигининг Арманистон ИИВдан олинган маълумотга таянган ҳолда ёзишича, полиция Ереванда 220 дан зиёд норозини қўлга олган.

Митингчилар норозилик шиорларини ҳайқириб, кўчаларни автомобиллар ва чиқинди баклари билан тўсиб қўйишмоқда. Хусусан, норозилар Эронга кетадиган трассани ҳамда Еревандан Армавирга елтувчи автойўлни юк машиналари билан тўсиб қўйишган. Акцияни “Халқ жабҳаси” норозилик ҳаракати мувофиқлаштирмоқда.

Ереван вақти билан соат 10:30 гача камида 197 нафар фаол тутиб кетилгани ҳақида маълумотлар бор. Қўлга олинганлар орасида Арманистон парламентидаги мухолифатчи депутатлар Ашот Симонян ва Артур Саргсян ҳамда КХШТ собиқ бош котиби, Арманистон Қуролли кучлари бош штаби собиқ бошлиғи Юрий Хачатуровнинг ўғли Игорь Хачатуров ҳам бор.

Норозилик акцияларига чиққан одамлар Арманистон томонидан Озарбайжонга бир неча чегараолди қишлоғи берилишига қарши чиқишмоқда. Мухолифат бош вазир Никол Пашинянга қарши импичмент жараёнини бошлашга уриняпти. Ҳукмрон партия вакиллари эса черков намояндалари иштирокида давлат тўнтаришига ҳозирлик кўрилаётганини иддао қилмоқда.

Норозилик чиқишлари уюштирувчиси архиепископ Баграт Галстанян митингчилар номидан Арманистон бош вазири Никол Пашинян истеъфосини талаб қиляпти.

Норозилик акциялари чегараолди қишлоқларида ҳам бошланган. Дейлик, ана шундай акция чиққан Тавуш вилояти турғунлари Арманистон Озарбайжонга бу ҳудуддаги тўрт қишлоқни ўтказиб берганидан кейин ўз уйларидан айрилиб қолишдан чўчишмоқда. Норозилар Ереван томон юриш бошлашган, кейинроқ уларга Озарбайжонга ер берилишига қарши бўлган минглаб одам қўшилган.

Норозилик чиқишлари манзарасида Арманистон ва Озарбайжон ташқи ишлар вазирлари тинчлик шартномасининг асосий масалалари бўйича музокара ўтказиш учун Қозоғистонда учрашишган.

Литва: Гитанас Науседа президентликка қайта сайланди

Гитанас Науседа
Гитанас Науседа

Литвада бўлиб ўтган президент сайлови иккинчи босқичида амалдаги президент Гитанас Науседа ғалаба қозонди. Литва бош сайлов комиссияси маълумотига кўра, унга сайловчиларнинг 74,43 фоизи овоз берган. Унинг рақиби - бош вазир Ингрида Шимоните эса 24 фоиз овоз жамғарган. Овоз бериш куни давомат 49,6 фоизни ташкил этган.

60 ёшли Гитанас Науседа Литвага 2019 йил июлидан буён раҳбарлик қилиб келмоқда. Бу президентлик муддати унинг учун иккинчи ва охирги муддат бўлиб ҳисобланади. Литва конституциясига мувофиқ, президент кетма-кетига икки мартадан кўп сайлана олмайди.

Науседа ўзига билдирилган ишонч учун Литва халқига миннатдорлик билдирган. “Мен ўзимга билдирилган бу ишончни қадрлашим лозимлигини жуда яхши тушунаман”, деган у журналистлар олдида қилган чиқишида.

Сайланган президент Литванинг амалдаги ташқи сиёсий йўналишини давом эттиришга ваъда бериб, мамлакат Европа Иттифоқи ва НАТО билан ҳамкорликдан янада кўпроқ манфаат топишига умид билдирган.

Литва президентининг асосий ваколатлари ташқи сиёсат ва хавфсизлик сиёсати билан боғлиқ. Президент сайлови пойтасининг асосий мавзуси бу гал Россиянинг Украинага қарши уруши ҳамда бу урушнинг Литва миллий хавфсизлиги учун оқибатлари бўлди. Номзодларнинг ҳар иккиси ҳам Россия билан урушда Украинани дастаклаш ва НАТО мустаҳкамланишини ёқлаб чиқишган.

Науседа Россия босқинчилик урушидан ўзини мудофаа қилаётган Украинанинг қатъий тарафдори ўлароқ ном қозонган.

“Келинглар, Владимир Путин қандайдир тинчлик музокараларига тайёр, деган хомхаёлларга берилмайлик, — деган Науседа сайловнинг биринчи босқичидан кейин журналистлар билан суҳбатда. — Украинани самарали равишда қўллашдан бошқа буни тўхтатишнинг йўли йўқ, асосийси — бу ишни тезликда амалга ошириш лозим”.

Ингрида Шимоните Гитанас Науседани ғалаба билан табриклаган. Улар 2019 йилги президент сайловида ҳам овоз беришнинг иккинчи босқичига чиққан эдилар. Ўшанда Науседа 66 фоиз овоз олиб, ғалаба қозонган эди.

Бу галги сайловнинг биринчи босқичи дастлабки натижалари юзасидан изоҳ бераркан, Науседа бу сафар ўтган сайловдан яхшироқ позицияда эканини билдирган эди. Шимоните эса иккинчи босқичга чиқиш сайловнинг бу босқичида ўзининг асосий мақсади бўлганини қайд этган.

Грузия мустақиллиги кунига Тбилисида Озодлик марши бўлиб ўтди

Мустақиллик кунига бағишланиб Тбилисида ўтказилган юриш, 2024 йил 26 майи
Мустақиллик кунига бағишланиб Тбилисида ўтказилган юриш, 2024 йил 26 майи

Тбилисида 26 май оқшомида Грузиянинг Мустақиллик кунига бағишланган Озодлик юриши бўлиб ўтди.

Озодликнинг “Эхо Кавказа” лойиҳаси хабарига кўра, қўлларида Грузия ва Европа Иттифоқи байроқларини тутиб олган тадбир иштирокчилари турли шиорларни, шу жумладан “хорижий агентлар тўғрисидаги қонун”га қарши шиорларни ҳайқириб борганлар.

Юришга чиққанлар мобил телефонлари чироқларини ёқиб олиб, хусусан, “Россия қонунига йўқ деймиз!” ва “Россия режимига йўқ деймиз!” дея қичқирганлар.

Тадбир ташкилотчилари юриш миллий байрамга бағишланиб ўтказилаётгани учун унинг норозилик характерига эга ёки эмаслигига аниқлик киритмаганлар. Акцияда бир неча минг киши иштирок этган.

Зеленский МО раҳбарларини Тинчлик саммитига таклиф қилди

Украина президенти Владимир Зеленский, Харьков, 2024 йил 24 майи
Украина президенти Владимир Зеленский, Харьков, 2024 йил 24 майи

Украина президенти Владимир Зеленский Тинчлик саммитида Марказий Осиё давлатлари раҳбарларини кўришни истайди. Бу ҳақда Зеленский марказий осиёлик журналистлар учун 24 май куни Харьковда ташкил этилган брифинг чоғида билдирди.

“Озодлик” журналистининг минтақадаги беш давлат ва Украина ўртасидаги муносабатлар ҳақидаги саволига жавоб берар экан, Украина президенти Марказий Осиё лидерларининг мувозанатга риоя қилолмаётгани урғулади.

Менимча, улар Кремлдан чўчигани учун руслар тарафга оғиброқ туришибди. Сўзларимга изоҳ бериб кетай… Бу менинг шахсий фикрим, ҳеч кимга таъна тошини отаётганим йўқ. Биз ўз танловимизни қилдик ва биз курашяпмиз. Мен шунчаки дилимда йиғилиб қолган гаплар билан ўртоқлашяпман.

Сизга бир мисол келтирай: Биз Тинчлик саммитини уюштиряпмиз, илк қадамларни қўймоқдамиз. Бу қадамлар ёш боланикидай атак-чечак, улар шаҳдам эмас, бироқ бу қадамларни дастаклаш муҳим, чунки улар тўғри қадамлардир. Улар аниқ олға қаратилган, аниқ тинчликка қаратилган қадамлардир. Улар аниқ урушга олиб бормайди.

Ана энди сизга бир мисол: биз [саммитга] лидерларни таклиф қиляпмиз, аввал битта стол атрофида ўтирмаган барча лидерларни. Улардан кимларнингдир ўз манфаатлари бор, кимдир санкция киритган, кимдир киритмаган… Биз барчани таклиф қилдик, шу жумладан Марказий Осиё лидерларини ҳам. Биз ҳаммани таклиф қиламиз, биз уларнинг ҳаммасини шу саммитда кўришни истаймиз”, деган Зеленский.

Украина президентига кўра, минтақа лидерларининг Тинчлик саммитида иштирок этишдан чўчишига асос йўқ.

“Бу ерда қўрқадиган нима бор? У ерда Путиннинг бўлмаслигигина қўрқувга сабаб бўляпти. Шугинани деб Путин танкка ўтириб, Марказий Осиё мамлакатларидан бирига бостириб борармиди? Йўқ, бу камлик қилади. Унда айтинг-чи, саммитга қўшилмаётганлар нимадан қўрқишяпти? Улар нималарнидир йўқотишдан чўчишмоқда. Улар ҳатто бугунги Кремль билан алоқани йўқотиб қўйишдан ҳам қўрқишяпти. Бу ҳолат урушни тугатишга ёрдам бермайди.

Худо сақласин-у, сизларнинг мамлакатларингиздан биттаси бизникидай ҳолатга тушиб қолганингизни тасаввур қилиб кўринг - мамлакатларингиз, халқингиз қўллов кўрсатмаган, қўллов кўрсатса-да саммитга қўшилмаган мамлакатларга қандай қараган бўларди? Санкцияни ҳукумат киритади, бироқ бу саммит тинчлик тўғрисидаги, мулоқот ҳақидаги саммитдир.

Исталган бир босқинчига қарши урушда ёлғиз қолганингизни тасаввур қилиб кўринг. Менимча, бу ожизлик белгиси. Биз Марказий Осиё мамлакатлари саммитда албатта бўлишларини, бу воқеанинг ўзини дастаклашларини истардик”, деган Украина президенти.

Зеленский назарда тутган Тинчлик саммитини жорий йилнинг 15-16 июнь кунлари Швейцарияда ўтказиш мўлжалланмоқда.

Украина президенти қатнашган Харьковдаги брифингда Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистондан журналистлар иштирок этишган. Матбуот анжуманидан бир кун аввал Харьковдаги нашриёт уйи Россия зарбасига нишон бўлган ва у ерда камида етти киши ҳалок бўлганди.

Матбуот анжумани чоғида Зеленский Украина ўз мустақиллиги учун оғир курашни бошдан кечираётганини қайд этиб, бу урушда ўз мамлакати “охир-оқибат ғалаба қозонажаги”ни ишонч билан таъкидлаган.

Дунёда конлару энергетика захираларига эга бўлмаган, аммо етакчи давлатларга айланолган кўплаб мамлакатлар бор. Чунки улар ҳеч кимга қарам эмас”, деб қўшимча қилган Зеленский.

Зеленскийнинг бу баёнотлари Россия раҳбари Путиннинг 26-27 май кунлари Ўзбекистонга сафари арафасида янгради.

АҚШ Грузия билан ҳамкорлик алоқаларни қайта кўриб чиқмоқчи

АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен
АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен

“Хорижий агентлар”га оид қонун туфайли АҚШ Грузия билан ҳамкорлик масалаларини қайта кўриб чиқишни бошлаб, бу мамлакатнинг айрим фуқароларига нисбатан виза чекловини жорий қилади. Бунга оид қарор АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен томонидан очиқланди.

Виза чеклови “Грузияда демократияга путур етказишга алоқадор ёки бунга масъул шахслар” ва уларнинг оила аъзоларига қарши киритилади. Блинкенга кўра, “хорижий агентлар” тўғрисидаги қонун фикр ва уюшма эркинлигини бўғади ҳамда мустақил ОАВ фаолиятига тўсқинликлар яратади.

Биз аввалда бўлгани каби Грузия лидерлари қонун лойиҳасини қайта кўриб чиқишлари ҳамда мамлакатнинг демократик ва евроатлантик интилишларини илгарилатиш йўлида қадам қўйишларига умид қиляпмиз”, дея қўшимча қилган АҚШ Давлат котиби.

Блинкен аввалроқ Конгрессда қилган чиқишида Грузия парламенти томонидан ўтган ҳафта қабул қилинган “Хорижий таъсир шаффофлиги тўғрисида”ги қонунни “Россия дарслигидан олинган кўчирма” деб атаган эди.

Мазкур қонуннинг Россиядаги “хорижий агентлар”га оид репрессив қонун билан ўхшаш эканини мамлакат ичидаги танқидчилар ҳам таъкидлашмоқда. Қонун лойиҳасига қарши бўлган ўн минглаб одам қарийб бир ярим ойдан буён Грузиянинг Тбилиси ва бошқа шаҳарлари кўчаларига чиқишиб, “Россия қонунини қабул қилмаслик”ни талаб қилиб келишяпти.

Қонун лойиҳаси Европада ҳам қораланган. Еврокомиссия қонуннинг қабул қилиниши “Грузиянинг европача истиқболига салбий таъсир кўрсатиши”ни қайд этиб, расмий Тбилисини ҳужжатни қабул қилишдан бош тортишга чақирган. Еврокомиссия вакилларига кўра, қонун лойиҳаси Грузиядаги фуқаровий жамиятга путур етказади ва ОАВ эркинлигига хавф солади. Ўтган йили Грузия Европа Иттифоқига кириш учун номзод мақомини олган, бироқ бу борадаги музокаралар ҳали бошланган эмас.

Қонун лойиҳаси ташаббускори бўлган “Грузия орзуси” ҳукмрон партияси халқаро босимни қоралаб чиққан. Партия мазкур қонун ташкилотларнинг хориждан молиялаштирилиши шаффофлиги ва мамлакат суверенитетини ҳимоя қилиш учун зарурлигини иддао қилмоқда. Россия ТИВ вакиласи Мария Захарова Москва “Грузия орзуси” позициясини дастаклашини билдириб, ғарб мамлакатларининг қонун лойиҳасига муносабатини “шантаж” деб атаган.

Грузия президенти Саломе Зурабишвили қонун лойиҳасига вето қўйган. Бироқ “Грузия орзуси” партияси президент ветосини айланиб ўтиш учун парламентда етарли овозга эга. Ҳукмрон партия бу ишни кейинги ҳафтада — 28 май куни амалга оширишни режаламоқда.

Путин Россиядаги АҚШ мулкларини мусодара қилишга рухсат берди

Владимир Путин ўз фармони билан АҚШ ва америкалик фуқароларнинг Россиядаги мол-мулкидан фойдаланишга рухсат берди. Ҳужжатга мувофиқ, мазкур рухсат россиялик олигархлар ва Россия Марказий банкининг АҚШдаги активлари мусодара этилишидан кўрилган зарарни қоплаш учун берилган.

Фармонда РФ ҳукумати АҚШнинг “дўстона бўлмаган ва халқаро ҳуқуққа зид бўлган” хатти-ҳаракатлари туфайли Россияга етказилган зарарни қоплаш бўйича махсус тартиб ўрнатиши шартлиги таъкидланган.

Россия Вазирлар Маҳкамаси томонидан тузилган махсус комиссия АҚШ юридик шахсларига тегишли қимматбаҳо қоғозлар дохил мулкларни аниқлайди, бу мулклардан кўрилган зарарни қоплаш учун фойдаланилиши мумкин.

Фармонга кўра, зарарни қоплаш учун Қўшма Штатларга ёки АҚШ фуқароларига тегишли кўчувчи ва кўчмас мулк, Қўшма Штатларга ёки АҚШ фуқароларига тегишли қимматбаҳо қоғозлар ҳамда уларнинг Россия юридик шахслари устав капиталидаги улушлари, Қўшма Штатларга ёки АҚШ фуқароларига тегишли мулк ҳуқуқидан фойдаланиш мумкин.

Жорий йилнинг 24 апрелида АҚШ Сенати Россиянинг музлатилган активларини Украинага ўтказиб бериш тўғрисидаги қонун лойиҳасини маъқуллаган эди. Аввалроқ АҚШ Конгресси Намояндалар палатаси томонидан қабул қилинган мазкур қонун лойиҳасини ҳали президент Жо Байден имзолаган эмас.

Россия қўшинлари Украинага кенг кўламли босқин бошлаган 2022 йил февралидан кейин АҚШ, ЕИ ва бошқа мамлакатлар РФ ва россиялик олигархларга қарши санкциялар жорий қилиб, уларга тегишли активларни музлатиб қўйган эди. 2023 йил ёзида АҚШ Молия вазирлиги россиялик олигархлар ва РФ Марказий банкига қарашли бўлган ва умумий қиймати 330 миллиард доллардан ошган активлар блокировка қилингани ҳақида билдирган.

Аввалроқ Financial Times нашри “Катта еттилик” давлатлари Россиянинг музлатилган активларининг бир қисмини Украина ўтказиб беришга оид музокараларни жадаллаштиргани ҳақида ёзиб чиққан. Нашр манбалари маълумотларига кўра, АҚШ Россия Марказий банкининг Европадаги музлатилган активларини жанговар ҳаракатлар натижасида етказилган зарар учун тўланажак товоннинг “аванс”и ўлароқ Украинага ўтказиб беришни таклиф қилган. FT суҳбатдошлари фикрича, Россия ҳар қанақа ҳолатда ҳам бу маблағларни Украинага тўлаб беришга мажбур бўлади.

БМТ қарори: Сребреница қатлиоми 11 июль куни хотирланади

БМТ Бош ассамблеяси 23 май куни Сребреницадаги қатлиомни хотирлаш кунини таъсис қилиш учун овоз берди.

Бунга оид БМТ резолюцияси 84 та овоз билан қабул қилинган, 19 та давлат резолюцияга қарши чиққан, 68 та мамлакат овоз беришдан тийилган. Ташаббусга Сербия давлати ва босниялик серблар раҳбарияти кескин қарши чиққан.

Сребреницадаги қатлиомни хотирлаш кунини таъсис қилиш таклифи Германия ва Руандадан чиққан. Қабул қилинган ҳужжат 11 июльни халқаро хотира куни деб эълон қилади. Чора тарафдорларига кўра, хотира кунининг таъсис этилиши Сребреницада босниялик мусулмонлар қирғин қилинганини инкор қилмаслик ва эсдан чиқармаслик учун зарур. Сербиялик вакиллар мазкур қарор уларнинг ҳаммасига геноцид (қатлиом) учун масъул халқ ёрлиғини ёпиштириб қўйишидан хавотир билдиришган.

Сербия президенти Александр Вучич мунозаралар чоғида, агар қатлиомни хотирлаш куни таъсис этиладиган бўлса, бу қадам “эски яраларни очади ва тўла сиёсий хаосга туртки беради”, деб айтган.

Болқон уруши чоғида 1995 йил июлида Сребреницада содир бўлган воқеалар Ҳаагадаги халқаро судлар томонидан геноцид ўлароқ тан олинган – Сребреницадаги воқеалар чоғида босниялик серблар босниялик мусулмон бўлган 8 мингдан зиёд қуролсиз эркак ва ўғил болани қатл этишганди. Оммавий қатлиом айблови билан сербларнинг сиёсий лидерлари ва армиянинг юқори лавозимли зобитлари судланган – улардан айримларига нисбатан умрбод қамоқ жазоси тайинланган.

Босния ва Герцеговинада Сребреницадаги қатлиомни инкор қилиш қонун билан тақиқланган. Шунга қарамай, 2024 йил апрелида Сербия Республикаси парламенти геноцидни рад этувчи ҳисоботни тасдиқлаган, маҳаллий сербларнинг россияпараст лидери Милорад Додик эса очиқдан-очиқ Сребреницадаги жиноят геноцид бўлиб ҳисобланмаслигини билдирган.

Москва вилоятидаги мигрантлар яшаган уйда чиққан ёнғинда 8 киши нобуд бўлди

Истра шаҳридаги ёнғин содир бўлган уй
Истра шаҳридаги ёнғин содир бўлган уй

Россиянинг Москва вилояти Истра шаҳрида жойлашган хусусий уйда 23 май тонгида чиққан ёнғин оқибатида саккиз, Россия ФВВ маълумотига кўра, киши нобуд бўлган. Қайд этилишича, мазкур уйда мигрантлар учун ҳостел ташкил қилинган эди.

“РИА Новости” агентлигининг тезкор хизматларидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилишича, ёнғинга каминдан сачраган ўт сабаб бўлган бўлиши мумкин,

Shot телеграм-канали маълумотига кўра, ҳодиса чоғида одамлар тириклайин ёниб кетган, иккинчи қаватдан сакраган бир аёл эса жароҳат олган. У бош мия чайқалиши, ёпиқ бош мия жароҳати, елка суягининг синиши ва ёнган жисмлардан ажраган дуддан заҳарланиш каби ташхислар билан касалхонага ётқизилган.

Тергов қўмитаси Россия Жиноят кодексининг 109-моддаси 3-қисми (Эҳтиётсизлик оқибатида икки ёки ундан ортиқ шахс ўлимига сабаб бўлганлик) бўйича жиноят иши қўзғатган.

23 ёшли йигит томонидан ижарага олинган хусусий уй Россия ҳудудида қайддан ўтмаган хорижлик фуқароларга ижарага бериб келинган, дея маълум қилган Москва вилояти прокуратураси. Маҳаллий телеграм-каналлар уйни ижарага олган йигит ўзбекистонлик экани ҳақида ёзишмоқда. Прокуратура ноқонуний миграция ташкил этиш (РФ ЖКнинг 322.1-моддаси 2-қисми “а” банди) бўйича жиноят иши очган.

Ёнғин чоғида қурбон бўлганларнинг қайси мамлакат фуқаролари бўлгани расман очиқланган эмас, бироқ уларнинг ҳам Ўзбекистон фуқаролари бўлгани ҳақида тахминлар айтилмоқда. Shot телеграм-канали манбалари ёнғинда қурбон бўлганлар куйиб кетган уйдан тақрибан 10 километр нарида жойлашган OZON омборхонаси ходимлари бўлганларини айтишган.

Кейинги ҳафтадан россияликларнинг Норвегияга кириши тақиқланади

Норвегия-Россия чегарасидаги Стурског назорат-ўтказиш маскани (архив сурати)
Норвегия-Россия чегарасидаги Стурског назорат-ўтказиш маскани (архив сурати)

Норвегия Россия фуқароларининг мамлакатга кириши бўйича қўшимча чекловларни жорий қилди. Жорий йилнинг 29 майидан Норвегияга туризм ёки “биринчи даражали бўлмаган аҳамиятга эга” мақсадларда келаётган россияликларнинг мамлакатга кириши тақиқланади. Истисно тариқасида фақат яқин қариндошлариникига келаётганлар ёки Норвегия ва Шенген ҳудудида ишлаш ва ўқиш мақсадида келаётганлар россияликлар учунгина мамлакатга киришга рухсат берилиши мумкин.

Норвегия ҳукумати хабарномасида мазкур чеклов 2022 йил баҳоригача Норвегия томонидан берилган визага эга бўлганларга ҳам, Шенген шартномасини имзолаган бошқа мамлакатлар томонидан берилган визага эга бўлган фуқароларга ҳам тегишли экани қайд этилган.

Норвегия Москва қўшинлари Украина ҳудудига кенг кўламли босқин бошлаган 2022 йил февралидан кейин россияликларнинг мамлакатга киришига чеклов жорий қилган ва туристик визалар беришни қарийб тўхтатиб қўйган эди.

Аввалроқ Ғарбий Норвегиядаги полиция хавфсизлик хизмати (PST) раҳбари Торгилс Лутро NRK телеканалига берган интервьюсида минтақада Россия разведкаси агентлари фаолият юритаётганини айтган эди. Мулозимга кўра, Россия ўта муҳим бўлган инфратузилма объектларига қарши диверсиялар ҳозирлаши мумкин.

Ғарбий Норвегияда Шимолий Европадаги энг йирик Хоконсверн ҳарбий-денгиз базаси ҳамда муҳим нефть-газ объектлари, электр станциялари ва электр таъминоти билан боғлиқ бошқа объектлар жойлашган.

PST сўнгги пайтларда Россиянинг бир неча агенти фош қилинганини билдирган, бироқ улар сонига аниқлик киритган эмас.

ЕИдаги тўрт давлат Грузия учун визасиз тартибни бекор қилмоқчи

"Хорижий агентлар" тўғрисидаги қонунга қарши норозилик билдираётган талабалар Тбилисидаги Европа майдонида, 2024 йил май ойи
"Хорижий агентлар" тўғрисидаги қонунга қарши норозилик билдираётган талабалар Тбилисидаги Европа майдонида, 2024 йил май ойи

Европа Иттифоқига кирган тўрт давлат — Эстония, Ҳолландия, Чехия ва Швеция, Грузия расмийлари “хорижий агентлар” тўғрисидаги қонунни қабул қилишган тақдирда, грузиялик фуқаролар учун визасиз тартибни бекор қилишни таклиф этишмоқда. Бу ҳақда Financial Times нашри ўз манбаларидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилди.

Европа мамлакатлари “Грузия ҳукуматига босим ўтказишнинг турли чоралари”ни кўриб чиқишяпти, дейишган мавзудан бохабар мулозимлар.

Бунга оид бошқа чоралар орасида манзилли санкциялар ва Европа Иттифоқи фондларида ажратилган маблағларни музлатиш кабилар бор. Ғоя ташаббускорлари уларни ЕИ ташқи ишлар вазирларининг кейинги ҳафтада бўлиб ўтадиган учрашувида муҳокама қилишмоқчи.

Қарор қабул қилиниши учун ЕИга аъзо 27 мамлакатнинг розилиги керак бўлади. Бироқ, Financial Times маълумотларига кўра, камида битта мамлакат — Венгрия Грузия ҳукуматини дастаклаяпти ва ҳатто ЕИдаги барча мамлакатларга шунга ўхшаш қонун қабул қилишни таклиф қилмоқда.

Аввалроқ Еврокомиссия Грузия расмийларини “Хорижий таъсир шаффофлиги тўғрисида”ги қонунни қабул қилишдан бош тортишга чақирган. Танқидчилар бу қонунни Россиядаги “хорижий агентлар”га оид репрессив қонуннинг муқобили, деб аташмоқда.

Еврокомиссия расмий Тбилиси қарори “Грузиянинг европача истиқболига салбий таъсир кўрсатиши”ни қайд этган, чунки мазкур қонун лойиҳаси фуқаровий жамиятга путур етказади ва ОАВ эркинлигига хавф солади. Ўтган йили Грузия Европа Иттифоқига кириш учун номзод мақомини олган, бироқ бу борадаги музокаралар ҳали бошланган эмас.

Грузия расмийларини баҳсли қонунни рад этишга АҚШ ҳам чақирган. Қўшма Штатлар акс ҳолда Грузияга берилаётган кўп миллион долларли ёрдам дастурини қайта кўриб чиқиш ва норозиларга қарши қатағонга алоқадор шахсларга нисбатан санкциялар жорий этиш билан таҳдид қилган. Қонун лойиҳаси ташаббускори бўлган “Грузия орзуси” ҳукмрон партияси халқаро босимни қоралаб чиққан.

14 май куни Грузия парламенти учинчи, якуний ўқишда “хорижий агентлар” тўғрисидаги қонун лойиҳасини маъқуллаган. Грузия президенти Саломе Зурабишвили унга вето қўйган. Бироқ “Грузия орзуси” партияси президент ветосини айланиб ўтиш учун парламентда етарли овозга эга.

Баҳсли қонун лойиҳаси муҳокамаси Тбилиси ва Грузиянинг бошқа шаҳарларидаги кўп минг кишилик норозилик чиқишлари манзарасида бўлиб ўтган. Қўлларида Грузия ва Европа Иттифоқи байроқлари бўлган ўн минглаб норози қарийб бир ярим ойдан бери “Россия қонуни”ни қабул қилмаслик талаби билан кўчаларга чиқмоқда.

Норозилик акциялари чоғида полиция билан тўқнашувлар бўлган — ҳуқуқ-тартиботчилар, расмийлар фикрича, жамоат тартибини бузган намойишчиларга қарши куч ишлатишиб, уларни қўлга олишган.

Байден Фаластин давлати бўйича бевосита музокаралар тарафдори

Оқ уйнинг миллий хавфсизлик масалалари бўйича маслаҳатчиси Жейк Салливан
Оқ уйнинг миллий хавфсизлик масалалари бўйича маслаҳатчиси Жейк Салливан

АҚШ президенти Жо Байден Фаластин давлатига йўл бир томонлама тан олиш орқали эмас, музокаралар орқали ўтади, деган фикрда. Оқ уй 22 май куни ана шундай баёнот билан чиқди.

Reuters агентлиги қайдича, АҚШ президентининг муносабати Ирландия, Испания ва Норвегиянинг шу ой охиригача Фаластин давлатини тан олмоқчилиги эълон қилингани ортидан очиқланди.

Вашингтон муносабати, афтидан, Европадаги уч давлатнинг амалда бўлмаган давлатни бир томонлама тан олишларини эълон қилганига нисбатан АҚШ хавотири инъикоси бўлган”, деб ёзган Reuters.

Оқ уйнинг миллий хавфсизлик масалалари бўйича маслаҳатчиси Жейк Салливан журналистлар учун уюштирилган галдаги брифингда ҳар бир мамлакат Фаластин давлатини тан олиш учун ўз қарорини қабул қилиш мумкинлигини айтган.

“Бироқ президент тўғридан-тўғри музокаралар энг яхши ёндашув бўлиши мумкин эди, деб ҳисоблайди”, дея урғулаган Салливан.

Журналистнинг Фаластин давлатининг бошқа давлатлар томонидан истиқболда тан олинишига нисбатан АҚШ муносабати тўғрисидаги саволига жавобан Салливан АҚШ ҳамкорларини ўз позицияси билан таништиражагини билдирди. “Кўрайлик-чи, вазият қандай ривожланар экан”, деган Оқ уйнинг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси.

Ўтган йилнинг 7 октябрида ҲАМАС гуруҳининг (АҚШ, Буюк Британия ва ЕИ томонидан террор ташкилоти деб тан олинган) қуролланган жангарилари Исроил ҳудудига ҳужум қилиб, Исроил расмий манбаларига кўра, 1200 кишини ўлдирган ва 253 кишини гаровга олган. Гаровдаги юздан ортиқ кишининг тақдири ҳақида ҳалигача ҳеч нарса маълум эмас.

Исроил бу ҳужумга Ғазо сектори ҳудудидаги кенг кўламли ҳарбий амалиёт билан жавоб берган. Бунинг ортидан кўплаб мамлакатларда ижтимоий фикр Исроилнинг жавоб ҳаракатларини дастаклаётганлар ва Фаластиндаги манбалар маълумотига кўра, 35 минг фаластинлик қурбон бўлган урушни тўхтатишни талаб қилаётганларга ажралиб қолган.

Қўшма Штатлар ўнлаб йиллар мобайнида "икки халқ учун икки давлат" формуласи бўйича қарорга эриша олган эмас.

Фаластин давлати мустақиллигини БМТга аъзо бўлган 193 та мамлакатдан Хитой ва Россия дохил 146 таси тан олади. Исроил, АҚШ, Буюк Британия, Франция ва Германия каби мамлакатлар мустақилликни тан олмай келади.

Европа Иттифоқида фақат бир неча давлат Фаластин мухториятини давлат ўлароқ тан олган. Чехия, Венгрия, Польша, Болгария, Руминия ва Кипр бу ишни ЕИга кирмасларидан олдин амалга оширган. Швеция ҳозиргача ЕИ таркибида бўла туриб Фаластин мустақиллигини тан олган (2014) ягона мамлакат бўлиб қолаётган эди.

Россия Украина чегараси яқинида ностратегик ядровий кучлар машқини ўтказмоқда

Россия Мудофаа вазирлиги 21 май куни Жанубий ҳарбий округда ностратегик ядровий кучлар шайлигини ошириш бўйича машқларнинг биринчи босқичи бошланганини эълон қилди.

Вазирлик қайдича, машқлар “Россия давлати ҳудудий яхлитлиги ва суверенитетини сўзсиз таъминлаш” ва хатарларга жавоб қайтариш учун шахсий таркиб жанговарлигини дастаклаш ҳамда ностратегик ядровий қурол жанговар қисмларини таъминлашга қаратилган. Россия расмийлари бундай машқлар ўтказилиши режаланаётгани ҳақида 6 май куни маълумот тарқатишган эди.

Россия Мудофаа вазирлиги мазкур тадбирлар “ғарблик айрим расмийларнинг Россияга қарши таҳдидлари ва провокацион баёнотларига жавобан” ўтказилаётганини урғулаган.

Тактик ядровий қуролдан фойдаланиш бўйича машқлар ўтказиш топшириғини май ойида РФ президенти ва ҚК олий бош қўмондони Владимир Путин берган эди.

Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков ўшанда машқларга Франция президенти Эммануэль Макрон, Британия ТИВ раҳбари Дэвид Кэмерон ва АҚШ вакилларининг яқиндаги баёноти сабаб бўлганини билдирганди.

Европадаги уч ўлка 28 майдан Фаластин давлатини тан олмоқчи

Норвегия, Испания ва Ирландия ҳукумати раҳбарлари 22 май куни ўз мамлакатлари Фаластин давлати мустақиллигини тан олишини эълон қилишди. Мазкур қарор кейинги ҳафта — 28 майдан кучга киради.

“Бу қарорни амалга ошириш учун эндиликда ҳар биримиз зарур бўлган қадамларни қўямиз”, дея билдирган Ирландия бош вазири Саймон Ҳаррис матбуот анжуманида.

Ҳаррисга кўра, бу қарор Фаластин-Исроил можаросини Фаластин ҳудудида Исроилга қўшни бўлган мустақил араб давлатини барпо қилиш бўйича режани амалга ошириш йўли билан ҳал қилишга кўмаклашади. Бунга оид бошқа тафсилотлар, масалан Фаластин давлатининг пойтахти деб қайси шаҳар тан олинишига оид маълумотлар келтирилган эмас.

Бу қадамга жавобан Исроил Осло, Дублин ва Мадриддаги ўз элчилари чақириб олинишини билдирган.

Дублиндан келган хабарни изоҳларкан, Исроил ТИВ Ирландия расмийларини ҲАМАС қўлида қўғирчоқ бўлмасликка чақирган – АҚШ ва Европа Иттифоқида террор ташкилоти ўлароқ тан олинган мазкур гуруҳ Ғазо секторида ҳокимиятни назорат қилади. Исроиллик дипломатлар мустақил Фаластин давлатининг тан олиниши Яқин Шарқдаги ҳар қанақа тинчлик истиқболини хавф остига қўйишини урғулаган.

Фаластин давлати мустақиллигини БМТга аъзо 193 та мамлакатдан Хитой ва Россия дохил 138 таси тан олади. Айни пайтда Исроил, АҚШ, Буюк Британия, Франция ва Германия каби мамлакатлар Фаластин мустақиллигини тан олмай келишади.

Исроил Фаластин мухторияти ҳудудига кирадиган Ғазо секторида бир неча ойдан буён ҳарбий амалиёт ўтказиб келмоқда. Мазкур амалиёт ҲАМАС гуруҳининг ўтган йил 7 октябрида Исроил жанубига уюштирган ҳужумига жавоб ўлароқ бошланган. Ўша пайтда жиҳодчилар ҳужуми туфайли 1200 нафар одам қурбон бўлган, икки юз элликка яқин исроиллик ва хорижлик гаровга олиниб, Ғазо секторига олиб чиқиб кетилган. Уларнинг юздан зиёди тақдири ҳақида ҳозиргача ҳеч нарса маълум эмас.

Фаластин давлати мустақиллигига оид масала Исроил билан бир қаторда фаластинлик араблар давлати барпо қилиниши кўзда тутилган “икки халқ учун икки давлат” концепцияси билан боғлиқ. Бу концепция 1967 йилдаги олти кунлик урушдан сўнг БМТ Хавфсизлик кенгашининг 242-резолюцияси шаклида расмийлаштирилган. Айни пайтда бу масала юзасидан Исроилда ҳам, Фаластин сиёсий кучлари орасида ҳам ҳеч қачон якдиллик бўлган эмас: исроиллик сиёсатчилар мустақил Фаластин давлати Исроилга мунтазам ҳужумлар учун базага айланишидан хавфсирашади, фаластинлик радикалларнинг кўпи эса яҳудий давлатининг мавжудлик ҳуқуқини ҳам тан олишмайди.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG