Линклар

Шошилинч хабар
13 июн 2024, Тошкент вақти: 18:16

Халқаро хабарлар

Бугун Германия пойтахтида анъанавий Берлин кинофестивали ўз ишини бошлади.

Ўн кун давом этадиган 55чи Берлин кинофестивалида дунёнинг 40дан ортиқ мамлакатида суратга олинган 300дан ортиқ кино фильмнинг намойиш этилиши кутилмоқда.

Кун янгиликлари

Қозоғистон 150 дан зиёд хорижликни мамлакатга киритмади

Иллюстратив сурат
Иллюстратив сурат

Қозоғистон Миллий хавфсизлик қўмитаси (МХҚ) жорий йил бошидан буён мамлакатда битта террор хуружининг олди олинганини маълум қилди. 26 нафар киши “террорчилик ва экстремистик фаолият учун” судланган. Худди шундай рақамни МХҚ раиси Ермек Сагимбаев ўтган ой охирида Оқўрдада берган ҳисоботида тақдим этган, дея хабар қилди Озодликнинг қозоқ хизмати.

“Экстремизм ва террорчиликка алоқадор 151 нафар хорижлик фуқаро мамлакатга киритилмаган. Республикага тақиқланган диний адабиёт олиб киргани учун 19 нафар хорижлик жавобгарликка тортилган”, дейилган МХҚ матбуот хизмати хабарномасида.

Жорий йилнинг 12 июнь куни Миллий хавфсизлик қўмитаси раиси бошчилигида Қозоғистон аксилтеррор марказининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтган. Мажлисда “муҳим ижтимоий-сиёсий тадбирлар хавфсизлигини таъминлаш доирасида давлат идораларининг ўзаро алоқасини кучайтириш тадбирлари” муҳокама қилинган.

ИИВ ва МХҚ кучлари ёрдамида одамлар кўп тўпланадиган жойлар дохил террор хуружи уюштирилиши эҳтимоли бўлган объектларда 3 мингдан зиёд текширув ўтказилган.

Биринчи апрель куни махсус хизматлар теракт олди олинганини маълум қилганлар. Ақтау шаҳрида маҳаллий турғунлардан бири террор хуружига ҳозирланганликда гумонланиб ушланган. Қўлга олинган шахс аввал қотиллик учун судланган “радикал диний мафкура тарафдори” экани айтилган. Унинг яшаш жойи тинтув қилинганида, махсус хизмат маълумотига кўра, портлаш мосламасини тайёрлаш учун компонентлар ҳамда “бошқа ашёвий далиллар” мусодара қилинган.

Еревандаги акцияларда 100 дан зиёд киши жароҳат олди

Еревандаги намойишчиларнинг полиция билан тўқнашувидан лавҳа, 2024 йил 12 июни
Еревандаги намойишчиларнинг полиция билан тўқнашувидан лавҳа, 2024 йил 12 июни

Ереванда 12 июнь куни бўлиб ўтган норозилик намойишлари чоғида 101 киши жароҳат олган, улар орасида намойишчилар ҳам, полициячилар ҳам бор. Бу ҳақда “Арманистон жамоатчилик радиоси” мамлакат Соғлиқни сақлаш вазирлигидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилди.

Қайд этилишича, 85 кишига зарур тиббий ёрдам олганидан кейин уйига кетишга рухсат берилган, қолганлар муолажа олишда давом этмоқда – уларга енгил ва ўрта даражада жароҳат олганлик ташхиси қўйилган.

Armenia Today телеграм-каналининг ИИВ матбуот котибидан олинган маълумотга таяниб хабар қилишича, норозилик чиқишлари чоғида 18 нафар полиция ходими тан жароҳати олган.

Арманистонда норозилик акциялари бир неча ҳафтадан буён тинмаяпти. 12 июнь куни Арманистон парламенти биноси олдидаги майдонга бир неча минг киши йиғилган. Намойишчилар амалдаги бош вазир Никол Пашинян ва унинг ҳукумати истеъфосини талаб қилишган. Уларнинг кўпчилигини “Тавуш ватан учун” ҳаракати тарафдорлари ташкил қилган. Улар ҳаракат лидери архиепископ Баграт Галстанянни янги бош вазир лавозимига номзод ўлароқ таклиф қилишмоқда.

Чоршанба оқшомида ҳукумат мажлиси кетаётган пайтда митингчилар парламент эшигига етиб олиш учун бино атрофидаги тўсиқларни олиб ташлай бошлаганлар. Бунга жавобан полиция намойишни тарқатишни бошлаган, полициячилар митингчиларга қарши шовқин чиқарувчи гранаталарни қўллаганлар. Ҳодиса чоғида ўнлаб одам қўлга олинган.

Арманистондаги митингларнинг бошланишига расмий Ереван томонидан Озарбайжонга чегараолди ҳудудида жойлашган бир неча қишлоқни топширишга ваъда берилгани сабаб бўлган.

Москва биржаси доллар ва евродаги савдони тўхтатди

Иллюстратив сурат
Иллюстратив сурат

АҚШ Молия вазирлиги томонидан жорий этилган янги санкциялар туфайли Москва биржаси доллар ва евро савдоси тўхтатилганини эълон қилди. Биржа сайтида маълум қилинишича, савдолар жорий йилнинг 13 июнидан бошлаб тўхтатилади.

12 июнь куни Москва биржаси, Миллий клиринг маркази ва Миллий ҳисоб-китоб депозитарийси АҚШ Молия вазирлигининг Россия қўшинлари Украинага бостириб киргани муносабати билан жорий қилган санкция рўйхатига киритилган.

АҚШ Молия вазирлиги хабарномасида янги санкциялар Россия Мудофаа саноатига сармоя ётқизишга кўмаклашишга йўналтирилмиш “Россия молия тизими архитектураси”га қарши қаратилгани айтилган.

Санкциялар рубль конвертациясининг чекланиши, Россиядан валюта олиб чиқиш қимматлашиши, россиялик экспортерлар учун валютани манфаатли курсда сотиш қийинлашишига олиб келади”, деган CEPA илмий ходими Александр Коляндр The Bell нашрига.

Россия Марказий банки доллар ва евродаги савдолар биржадан ташқари майдонда амалга оширилишини билдирган. Рублга нисбатан расмий курсларни эса МБ банк ҳисоботи маълумотлари ҳамда биржадан ташқари савдо рақамли платформаларидан олинган маълумотлар асосида белгилайди.

“Банки.ру” сайти мониторинги натижаларига кўра, 12 июнь куни Россиядаги бир неча банк долларнинг сотилиш нархини кўтарган. Москвадаги валюта алмаштириш шохобчаларида 1 АҚШ доллари нархи 200 рублгача чиққан, Россия Марказий банки томонидан белгиланган расмий курс эса 89 рублдан кўпроқни ташкил қилмоқда.

Бишкекда оммавий муштлашувда қатнашган хорижликлар қўлга олинди

Бишкекдаги Ички ишлар вазирлиги биноси
Бишкекдаги Ички ишлар вазирлиги биноси

Қирғизистон пойтахтида оммавий муштлашувда иштирок этган Покистон ва Бангладешнинг 36 нафар фуқароси милиция ходимлари томонидан тутиб кетилган. Бу ҳақда Озодликнинг қирғиз хизмати Свердловск туман ИИБ матбуот хизматидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилди.

ИИБ қайдича, покистонликлар ва бангладешликлар ўртасида муштлашув 11 июнга ўтар кечаси бўлиб ўтган. Дастлабки маълумотларга кўра, даставвал чет элликлар ўртасида даҳанаки жанг чиқиб, кейин у муштлашувга айланиб кетган.

Милиция мазкур ҳолат юзасидан терговгача текширув бошлаган. Бундан ташқари, ИИБ маълумотига кўра, 16 кишига нисбатан мамлакат Ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги кодексининг “Хорижлик фуқаролар томонидан Қирғизистонда бўлиш ва меҳнат фаолиятини амалга ошириш тартиб-қоидаларининг бузилиши” моддаси бўйича баённомалар тузилган.

ИИБ вакиллари Свердловск туман суди муштлашув иштирокчиларидан бирини “Майда безорилик” моддаси бўйича айбдор деб топиб, унга 5500 сўм (шу кундаги курс билан 63 АҚШ долларидан кўпроқ) миқдорида жарима солган, муштлашувнинг яна икки иштирокчисига эса уч суткалик қамоқ жазоси тайин қилган. Қолган хорижликлар билан милиция тушунтириш суҳбатларини олиб борган.

Жорий йилнинг апрель ойидан бошлаб махсус хизматлар ва ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари Қирғизистонда ҳужжатсиз ёки муддати ўтиб кетган рухсатномалар билан юрган чет элликларни аниқлаш бўйича рейдлар олиб боришмоқда.

Пашинян: Арманистон КХШТдан чиқишга тайёрланмоқда

Никол Пашинян
Никол Пашинян

Арманистон бош вазири Никол Пашинян Миллий йиғинда (парламент) қилган чиқиши чоғида мамлакат Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилотидан (КХШТ) чиқишга ҳозирланаётганини маълум қилди, дея хабар қилди Озодликнинг арман хизмати. Бу ҳақда ТАСС ва “Интерфакс” агентликлари ҳам хабар қилишган.

Сизлар нима деб ўйлайсизлар? Кейинги қадам қандай бўлиши лозим? Сиз ортга қайтамиз, деб ўйлайсизми? Йўқ, бошқа йўл йўқ. Хавотир олманг, ортга қайтмаймиз”, дея билдирган Пашинян.

У мамлакатнинг КХШТга киргани учун айбни мамлакатнинг аввалги расмийларига юклади. Пашинянга кўра, улар “аъзолари шартномадаги ўз мажбуриятларини бажармайдиган пуфак-иттифоқни тузганлар”.

Жорий йилнинг февраль ойида Пашинян Арманистон КХШТдаги ўз аъзолигини “музлатиб қўйгани”ни билдирган эди. Баҳорда мамлакат ташкилотни молиялаштиришни тўхтатиб қўйганди. Аввалроқ Россия Ташқи ишлар вазирлиги Арманистоннинг КХШТ олдидаги молиявий мажбурияти сақланаётганини маълум қилган.

АҚШда ИДга алоқадорликда гумонланган тожикистонликлар ушланди

АҚШда “Ислом давлати” террор гуруҳига алоқадорликда гумонланган 8 нафар тожикистонлик қўлга олинди. Улар АҚШ Иммиграция ва божхона назорати хизмати (ICE) томонидан “ФРБнинг террорчиликка қарши кураш бўйича тезкор гуруҳи билан тиғиз ҳамкорликда олиб борилган” амалиёт ортидан ушланган.

Бу ҳақда 11 июнь куни ABC News дохил АҚШдаги бир неча телеканал ҳуқуқ-тартибот идораларидаги ўз манбаларидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилишди. Бу манбалар қайдича, қўлга олинганларнинг ҳаммаси АҚШга жанубий чегара орқали киришган ва дастлабки текширув чоғида ҳеч қандай хавф-хатар аниқланмагани учун уларга АҚШда қолишга рухсат берилган.

Хабарларга мувофиқ, қўлга олинганларнинг олти нафарида Россия фуқаролиги бор.

Бу фуқаролар расман иммиграция қонунчилигини бузгани туфайли ушланган, теракт содир этишга тайёргарликка оид айбловлар қўлга олинганларга ҳали билдирилганича йўқ. Маълумотларга кўра, ҳозирда АҚШ расмийлари бу фуқароларни мамлакатдан депортация қилиш бўйича ҳужжатларни тайёрламоқда.

New York Post нашри маълумотига кўра, гумонланувчилар Иммиграция ва божхона назорати хизматида тутиб турилибди. Хизмат мулозимларига кўра, улар ичида камида икки эркак чегарадан 2023 йил баҳорида ўтган, бири эса Байден маъмурияти томонидан яратилган АҚШда бошпана тақдим этилишига оид ариза топшириш учун мигрантларга қабулга ёзилиш имконини берувчи CBP One иловасидан фойдаланган.

Уч нафар хабардор манба NBCга ФРБ Марказий Европадан келаётган террор хавфидан хабардор бўлгани, шунинг учун ҳам ФРБ ходимлари умумий хатар тергови доирасида бу одамларни кузата бошлаганини маълум қилган.

Америка ҳукуматидаги юқори лавозимли мулозим сўзларига кўра, ФРБ агентлари бу одамлар ортидан бир неча ой кузатган: уларни тинглаб боришган ҳамда гўё “ҳибсга олинганлардан бирининг бомбалар ҳақида гапиргани”ни қайд этишган.

Озодлик тожик хизматининг ёзишича, сўнгги икки йил ичида тожикистонлик юзлаб мигрант Мексика орқали ноқонуний йўллар билан АҚШга кириб олган. Уларнинг кўпи АҚШдан бошпана сўрашган. АҚШ расмийлари яқинда мамлакатга кириш шартларини кучайтиришган.

Ўтган ҳафтада АҚШ президенти Жо Байден АҚШ ҳудудига ноқонуний кирган мигрантларга АҚШда бошпана берилишига оид илтимоснома киритилишини тақиқловчи фармонни имзолаган эди. Мазкур қонунга мувофиқ, Тожикистон, Ўзбекистон, Қирғизистон, Грузия, Молдова ва Россиядан келган ноқонуний мигрантларнинг ҳаммаси зудлик билан мамлакатдан бадарға қилиниши лозим.

Авваллари Иммиграция ва божхона назорати хизмати ходимлари мигрантларни мустақил равишда депортация қилиш ҳуқуқига эга эмасди, бу қарорни фақат судгина чиқариши мумкин эди. Бу буйруқ ҳозирча фақат Сан-Диего минтақасига дахлдордир. Мазкур минтақада бугунги кунда Мексика чегараси орқали ноқонуний мигрантларнинг АҚШга киришидаги энг муҳим йўллардан бири бўлиб ҳисобланади.

Суд Германиядаги виллаларнинг Усмоновга нисбат берилишини тақиқлади

Алишер Усмонов (архив сурати)
Алишер Усмонов (архив сурати)

Ҳамбургдаги суд Tegernseer Stimme газетасига USM Holdings ширкати асосчиси, асли ўзбекистонлик миллиардер Алишер Усмонов Бавариядаги вилла эгаси экани ҳақида маълумот тарқатишни тақиқлаш ҳақида қарор чиқарди. Мазкур қарор 10 июнь куни қабул қилинган.

Тақиқ бузилишига оид ҳар бир ҳолат учун суд нашрга 250 минг еврогача жарима солади. Бу жаримани тўлай олмаган тақдирда, жавобгар ҳар бир ҳуқуқбузарлик ҳолати учун олти ойгача маъмурий қамоққа тортилиши мумкин.

Усмоновнинг адвокатлари 2017 йилдаги мақола учун газетани судга беришган. Ўша мақолада тадбиркор “гап-сўзларга кўра” Тегернзе кўли яқинидаги “улкан виллага қарийб бир давомида эгалик қилган”и иддао қилинган.

2024 йил январида Ҳамбург суди Алишер Усмоновнинг Forbes журналига қарши киритган даъво аризасини қаноатлантирган. Нашр томонидан ёйинланган аноним экспертнинг тадбиркор Россия президенти Владимир Путиннинг “гумаштаси ўлароқ фаолият олиб борган”ига оид сўзлари ишончсиз деб топилган. Forbes журналининг Алишер Усмонов “Мюнхенда кўчмас мулкка эга”лигига оид иддаоси бўйича ҳам суд худди шундай қарор чиқарган. Суд нашрга ҳақиқатга тўғри келмайдиган иддаоларни ёйинлашни тақиқлаб, тақиқ бузилган тақдирда 250 минг еврогача жарима билан таҳдид қилган.

2023 йил августида Алишер Усмонов Австриянинг Kurier газетасига қарши судда ютиб чиққан эди. Даъво аризаси киритилишига нашрнинг тадбиркор ҳақида Владимир Путиннинг “севикли олигархи обрў-эътиборидан фойдаланмоқда” деб ёзгани сабаб бўлган эди.

Mtavari: Грузия Россия билан дипломатик алоқаларни тикламоқчи

Иллюстратив сурат
Иллюстратив сурат

Грузия ва Россия расмийлари дипломатик муносабатларни тиклаш жараёнини бошлашди, Тбилиси Грузиянинг Москвадаги элчихонаси учун ходим йиғишни бошлаб юборди, дея хабар қилди мухолифатдаги Mtavari Arkhi телеканали ўз манбаларидан олинган маълумотга таянган ҳолда.

Телеканалнинг “Кремлга яқин” суҳбатдошлари “Грузия орзуси” ҳукмрон партияси бу каби режаларни рад этаётганини билдиришган, Грузия ҳукумати вакиллари эса элчихонанинг очилишига оид хабарни асоссиз, деб аташмоқда.

Ҳаммаси Россия билан тўғридан-тўғри авиаалоқанинг тиклангани, Грузия фуқаролари учун виза тартиби бекор қилингани ва [“хорижий агентлар тўғрисида”ги] Россия қонунининг қабул қилганига ўхшаш сценарий бўйича кетмоқда”, дея қайд этган телеканал.

Учинчи июнь куни Грузия парламенти спикери Шалва Папуашвили “Хорижий таъсир шаффофлиги тўғрисида”ги қонунни имзолаган. Эртаси куни ҳукмрон партия парламентга ЛГБТ ҳуқуқларини чекловчи қонун лойиҳалари пакетини киритган.

Грузия расмийларининг янги сиёсати ғарб сиёсатчилари томонидан фаол танқид қилиб келинган. АҚШ Грузиядаги айрим депутат ва мулозимларга қарши виза чеклови жорий қилган, Европа Иттифоқи эса Тбилиси ЕИга кириш учун номзод мақомини йўқотиши мумкинлигини истисно қилмаяпти.

Грузия Россия билан дипломатик алоқаларни 2008 йилда Россия-Грузия урушидан кейин узиб қўйган эди.

АҚШ Давлат котиби Блинкен: “ҲАМАС умидбахш белги берди”

АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен Тель-Авивда журналистлар саволларига жавоб бермоқда (архив сурати)
АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен Тель-Авивда журналистлар саволларига жавоб бермоқда (архив сурати)

Фаластиннинг ҲАМАС радикал гуруҳи (АҚШ, Буюк Британия ва Европа Иттифоқида террор ташкилотлари рўйхатига киритилган) БМТ томонидан таклиф этилган Ғазо секторида Исроил билан урушни тугатиш режасига розилик билдирди. Reuters агентлигининг ҲАМАС юқори лавозимли вакили баёнотига таянган ҳолда хабар қилишича, жангарилар БМТ томонидан таклиф этилган режа тафсилотларини муҳокама қилишга ҳозир.

АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен бу янгиликни “умид берувчи белги” деб атади.

Қатарлик ва мисрлик воситачилар БМТ дастаклаган тинчлик таклифига ҲАМАСдан расмий жавоб олганларини билдиришган. Воситачиларга кўра, ҲАМАС ва унинг “Исломий жиҳод” гуруҳидан бўлган фаластинлик иттифоқчилари 11 июндаги қўшма баёнотларида Ғазода урушни тугатишга оид “ижобий келишувларга эришиш учун тайёр” эканларини билдиришган.

Шунга қарамай, Исроил ҳам, ҲАМАС ҳам режа уларнинг “ўзаро тўқнаш келаётган” манфаатларига мос келишини қайд этган ҳолда, бу режа мақсадларига эришиш мумкинлиги юзасидан шубҳа билдирганлар.

“ҲАМАС баёнотида унинг позицияси Фаластин халқига қарши “сионистик агрессия”ни тугатиш ва Исроил кучларининг сектордан олиб чиқиб кетилишини таъминлаш, Ғазони қайта тиклаш ва жиддий асир алмашуви бўйича келишувга эришишга қаратилгани тасдиқлаган”, деган ҲАМАС расмий вакили Reuters агентлигига.

“Ғазони урушдан кейин тиклаш режалари бўйича муҳокама яна бир неча кун давом этади”, дея билдирган АҚШ Давлат котиби Блинкен Исроил раҳбарияти билан Тель-Авивда ўтказилган музокаралардан кейин.

11 июнь куни Блинкен Исроил расмийлари билан учрашган. Томонлар ҲАМАС гуруҳига қарата Исроил тарафидан берилаётган ҳаво ва ер зарбаларини тўхтатиш имкониятини муҳокама қилишган.

Bloomberg: ЕИ Россия ўрнига Озарбайжондан газ олмоқчи

Европа Киев билан Россия гази ўрнига Озарбайжон газини олган ҳолда Украина орқали газ транзитини сақлаб қолиш вариантларини муҳокама қилмоқда. Бу ҳақда Bloomberg агентлиги ўз манбаларидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилди.

Россия газининг Украина ҳудудида орқали Европага транзит қилинишига оид шартнома муддати йил охирига бориб тугайди. Киев Россия “Газпром” концерни билан шартномани узайтиришни режалаётгани йўқ. Айни пайтда Украинанинг “Нафтогаз” ширкати вакили Алексей Чернишов Украинада транзит учун зарур бўлган бутун инфратузилма мавжудлиги ва бундан фойдаланиш кераклигини билдирган.

Озарбайжондан Европага газ етказиб беришдан фойда оладиган мамлакат Словакия бўлади, дея қайд этган Bloomberg. Агентлик бундай транзит имконияти борлиги ҳақида Словакия бош вазири Роберт Фицо май ойида Бокуга сафаридан кейин гапирганини эслатган. Фицога кўра, агар бу борада келишувга эришилса, Братислава Озарбайжондан газ импорт қилиши, унинг бир қисмини ўзи учун олиб қолиши, қолганини эса бошқа мамлакатларга йўллаши мумкин.

Агар транзит айирбошлаш шаклида ташкил этилса, Россия учун бундай режа фойдали бўлади. Бунақада Москва ўз ёнилғисини бошқа минтақаларга йўллайди.

Россия газини Озарбайжонникига алмаштиришга оид қарор тези билан йил охирига бориб қабул қилиниши мумкин. Келишувга жанг майдонидаги вазият ҳам таъсир кўрсатиши мумкинлиги айтилмоқда.

Россия газини Украина орқали Европага транзит қилиш бўйича беш йиллик шартнома 2019 йилда имзоланган. Унинг асосий харидори ҳалигача Словакия ва Австрия бўлиб қолмоқда.

Украина “Газпром” билан шартнома тузишдан қатъиян бош тортган. Бу орада Киев Европа ширкатлари Украина қувватларини ижага олиши мумкинлигини билдирган.

АҚШ чегарасидан ноқонуний ўтган ўзбекистонликлар зудлик билан депортация қилинади

АҚШнинг Калифорния штати чегара хизматига Ўзбекистон ва яна бешта постсовет мамлакатидан бўлган ноқонуний мигрантларни қўлга олинганидан кейин зудлик билан ватанига депортация қилиш мажбурияти юкланди. Бу ҳақда The New York Post нашри 10 июнь куни чегарачилар томонидан тақдим этилган ҳужжатга таянган ҳолда хабар қилди.

Меморандумга мувофиқ, Грузия, Молдова, Қирғизистон, Россия, Тожикистон ва Ўзбекистондан бўлган балоғат ёшидаги мигрантлар зудлик билан АҚШдан бадарға қилинади”, дейилган хабарда.

Қолган барча ноқонуний мигрантларга уларнинг ишлар бўйича суд жараёни пайтида АҚШ ҳудудида юришга рухсат этилади.

Аввалроқ Озодлик АҚШ президенти Жо Байден Мексикадан қонуний асоссиз Қўшма Штатлар ҳудудига ўтаётган мигрантлар учун бошпана олиш тартиб-қоидаларини кучайтириш ҳақида топшириқ бергани, 4 июнь куни эълон қилинган ижроия фармони бундай кишиларнинг АҚШдан бадарға қилинишини осонлаштириши ҳақида хабар қилган эди.

Айни пайтда америкалик чегарачилар The New York Post нашрига янги тартиб ноқонуний мигрантларни чўчитмаётгани, муҳожирлар оқими аввалгидек кўп эканини айтишган. Нашр билан суҳбатлашган чегара хизмати агентлари янги фармон “ўта кеч” чиқарилганини билдиришган.

Ўтган йилнинг декабрь ойида Мексика-АҚШ чегарасидан ярим миллион ноқонуний ўтиш қайд этилган эди. Ўшанда АҚШга ноқонуний йўл олган 119 нафар ўзбекистонлик ватанига экстрадиция қилингани айтилган.

Шунингдек, аввалроқ 2023 йилнинг 1 октябридан 2024 йил май ойи охирига қадар АҚШнинг жанубий чегарасини 57 минг 200 нафар ноқонуний мигрант кесиб ўтиб, Калифорния штатига боришга ҳаракат қилгани, булардан 2 минг 900 нафари ўзбекистонликлар экани билдирилган эди.

Озодлик радиоси ўтган йил август ойининг охирларида “Ўзбекларнинг Америкага хатарли йўли” деб номланган суриштирувни эълон қилган эди. Унда ўзбекистонликларнинг АҚШга Лотин Америкаси давлатлари ва Мексика орқали ноқонуний ўтишга уриниши хусусида сўз борган.

Россияда Су-34 учоғи қулади, экипаж аъзолари ҳалок бўлди

Су-34 жанговар қирувчи учоғи (иллюстратив сурат)
Су-34 жанговар қирувчи учоғи (иллюстратив сурат)

Шимолий Осетия тоғларида Россия Ҳаво-космик кучларига тегишли Су-34 қирувчи учоғи қулаб тушди. Россия Мудофаа вазирлиги маълумотига кўра, учоқ экипажи ҳалок бўлган.

Вазирлик қайдича, учоқ режадаги машқ парвозини бажариш чоғида қулаб тушган.

ТАСС агентлигининг республика тезкор хизматларидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилишича, Су-34 бортида икки учувчи бўлган.

Дастлабки маълумотга кўра, учоқ қулашига техник носозлик сабаб бўлган. “Учоқ кимсасиз жойга қулаган. Учоқ қулаган ерда вайронгарчилик йўқ”, дейилган хабарда авиаҳалокатга оид бошқа тафсилотлар келтирилган эмас.

Маҳаллий турғунлар аввалроқ “База” телеграм-каналига тоғда номаълум учувчи аппарат қулаганини кўрганлари маълум қилишган. Гувоҳларга кўра, у ярим тунга яқин Тоғли Дзуарикау қишлоғи ҳудудидаги қояга бориб урилган.

Худди шу русумдаги учоқ 2022 йил 17 октябрида Краснодар ўлкасининг Ейск шаҳридаги тўққиз қаватли уй ҳовлисига қулаган эди. Ўшанда унинг бортида тўла ўқ-дори билан парвоз қилаётгани айтилган. Авиаҳалокат натижасида ёнғин бошланиб, 15 киши ҳалок бўлган, 50 чоғли одам яраланган. Расмийлар ҳалокатга учоқ двигателига қуш кириб кетганини сабаб бўлганини билдиришган.

2023 йил 12 августида Калининград вилоятида Су-30 қирувчи учоғи қулаб тушган, экипаж аъзолари ҳалок бўлган.

Яна ўтган йилнинг 12 сентябрида Волгоград вилоятида Су-24 бомбардимончи учоғи қулаган. Бу ҳодисада бир ҳафта ўтиб эса Воронеж вилоятида Су-34 қирувчи учоғи қулаб тушган. Ҳар иккала учоқ экипажи омон қолишга муваффақ бўлган. Ўша пайтда ҳам Россия Мудофаа вазирлиги учоқлар ўқ-дорисиз машқ парвозларини амалга ошираётган бўлганини ва кимсасиз жойга қулаганини маълум қилган.

Жорий йилнинг 19 апрелида Ставрополь ўлкасида ракета ташувчи Ту-22М3 учоғи қулаган, экипажнинг бир аъзоси ҳалок бўлган.

Россия Мудофаа вазирлиги мазкур авиаҳалокатларнинг ҳаммасига “техник носозлик” сабаб бўлганини билдирган.

Apple ўзининг генератив сунъий интеллектини тақдим этди

АҚШнинг Apple корпорацияси Калифорнияда ўтказилган WWDC 2024 анжуманида ўзининг Apple Intelligence деб номланган генератив сунъий интеллект тизимини тақдим этди. Тақдимот трансляцияси ширкати сайтида ёйинланди.

ChatGPT муқобили бўлган генератив сунъий интеллект Apple ширкати ишлаб чиқарган компьютерлар ва мобил жиҳозлар, шу жумладан iPhone телефонлари ва Apple Vision Pro виртуал воқелик шлемлари операцион тизими ичига киритилади. Бундан ташқари, тил модели Siri овозли ёрдамчи дастурига ҳам киритилади. Тақдимотда қайд этилишича, Apple Intelligence матнлар тайёрлаб беришдан ташқари тасвирни ҳам генерация қила олади.

Ўзининг генератив тармоғидан ташқари Apple фойдаланувчиларга ChatGPT каби энг оммабоп сунъий интеллект иловасидан ҳам фойдаланиш имкониятини тақдим этади. Иловадан фойдаланиш бепул ва ундан ChatGPTни ишлаб чиқарган OpenAI ширкати сайтида рўйхатдан ўтмасдан ҳам фойдаланса бўлади.

Apple Intelligence тизимидан АҚШда iOS 18, iPadOS 18 ва macOS Sequoia операцион тизимлари фойдаланувчилари шу ёзнинг ўзида инглиз тилида фойдаланишни бошлашлари мумкин. Кейинроқ ширкат бу имкониятни бошқа мамлакатлар ва тиллар учун ҳам тақдим қилмоқчи. Тақдимотда ChatGPTдан фойдаланиш имконияти ҳам 2024 йил ичида берилиши қўшимча қилинган.

БМТ Хавфсизлик кенгаши АҚШнинг Ғазога оид режасини қўллади

БМТ Хавфсизлик кенгаши 10 июнь кунги овоз бериш чоғида Ғазо секторидаги вазиятни изга солиш бўйича АҚШ томонидан таклиф қилинган режани дастаклади. Мазкур режа Ғазода ўт очишни тўхтатиш, гаровдагиларни босқичма-босқич озод қилиш ва исроиллик ҳарбийларни сектордан олиб чиқиб кетишни ўз ичига олади.

Овоз бериш жараёнини Озодлик мухбири кузатиб борди. Ўзаро уруш олиб бораётган Исроил ва ҲАМАС радикал ҳаракати режани “зудлик билан” ва “қўшимча шартларсиз” қабул қилишга чақирилган резолюция учун Хавфсизлик кенгашининг 15 аъзосидан 14 таси ёқлади. Россия овоз беришдан тийилди.

Режа АҚШ президенти Жо Байден тарафидан май ойи охирида тақдим этилганди. Унинг илк босқичида ҲАМАС томонидан гаровга олинган шахсларни Исроил қамоқхоналарида сақланаётган фаластинликлар билан алмаштириш ва ўт очишни вақтинча тўхтатиш кўзда тутилган.

Иккинчи босқичда эса гаровдаларнинг тўлиқ озод этилиши, жанговар ҳаракатларнинг бутунлай тўхтатилиши ва Исроил қўшинларининг Ғазодан тамоман олиб чиқиб кетилиши кўзланган.

Якуний босқичда Исроил армияси амалиёти чоғида вайрон қилинган секторни тиклаш бўйича халқаро режани ҳозирлаш мўлжалланмоқда, АҚШ ва Европа Иттифоқида террор ташкилоти деб топилган ҲАМАС ҳаракати эса бу босқичда Исроилга гаровдалик пайтида ҳалок бўлганларнинг жасадини топшириши лозим бўлади.

Матнда БМТ Хавфсизлик кенгашининг мустақил Фаластин давлатини тузиш режасини дастаклаш бўйича собит ишончга эга эканлиги яна бир бор урғуланган.

“Шу муносабат билан Ғазо секторини Фаластин мухторияти бошқаруви остидаги Урдун дарёси ғарбий соҳили билан бирлаштириш муҳимлиги таъкидланади”, дея қўшимча қилинган резолюцияда.

Исроил аввалроқ таклиф қилинган шартларга принципда рози эканини маълум қилган. АҚШнинг БМТдаги доимий вакиласи Линда Томас-Гринфилд 10 июнь куни, агар режани бажаришга ҲАМАС ҳам рози бўлса, сектордаги жанговар ҳаракатлар бугуннинг ўзида тўхташи мумкинлигини қайд этган.

ҲАМАС вакиллари “резолюция қабул қилинганини олқишлашлари”ни билдирганлар, бироқ уни зудлик билан бажаришга киришишга тайёр эканларини юзасидан бирор изоҳ берган эмаслар.

Суриштирув: Украинадаги урушда 20 мингдан зиёд вагнерчи ҳалок бўлган

Евгений Пригожин "Вагнер" ХҲШ ёлланмалари кўмилган қабристон фонида (архив сурати)
Евгений Пригожин "Вагнер" ХҲШ ёлланмалари кўмилган қабристон фонида (архив сурати)

Украинадаги урушда “Вагнер” хусусий ҳарбий ширкатининг 20 мингдан зиёд ёлланмаси ҳалок бўлган, уларнинг аксариятини ширкат томонидан урушга ёлланган маҳкумлар ташкил этади. Бу ҳақда “Медиазона” ва Би-би-си рус хизматининг биргаликда амалга оширилган суриштирувида айтилган.

Нашрлар урушда ҳалок бўлган ёлланмаларнинг яқинларига тўланган пулларга оид ҳужжатларни қўлга киритганларини иддао қилишмоқда. Уларда 2022 йил январидан 2023 йил августига қадар ўлган 20 мингдан зиёд киши ҳақида маълумотлар бор. Суриштирув муаллифлари ҳужжатлар ҳақиқийлигига амин эканларини таъкидлашмоқда.

Иддаога кўра, фақатгина ҳалок бўлганларнинг яқинларига товон тўлаш учун 108 минг рублга яқин маблағ сарфланган. Бу маблағ ичига ёлланмаларга тўланган маош ва яраланганларга тўланган товон пули кирмайди.

“Вагнер” ХҲШ асосчиси Евгений Пригожин ва унинг қўлида ишлаган ходимлар томонидан урушга, иддаога кўра, жами 48 мингдан кам бўлмаган маҳкум ёлланган, уларнинг кўпи қаттиқ режимли колониядан бўлган, яъни улар қотиллик дохил оғир жиноятлар учун судланган маҳкумлар бўлган. Биргина Бахмут яқинида улардан 17 минг чоғлиси ҳалок бўлган. Урушда иштирок этиш учун маҳкумлар президент Владимир Путин томонидан афв қилинган.

Донецк вилоятининг йирик шаҳарларидан бири бўлган Бахмут яқинидаги жанглар “Вагнер” ёлланмаларининг Украинадаги сўнгги йирик амалиёти бўлган. Шундан кўп ўтмай ХҲШ исёни содир бўлган, бунинг ортидан эса тузилма феълан тарқатиб юборилган. Пригожин 2023 йил августидаги авиаҳалокат чоғида ўлган, ҳалокатнинг сабаблари расман очиқланган эмас.

Журналистлар келтирган талафот рақамлари Пригожиннинг ўзи келтирган маълумотлар билан қарийб бир хил. У Бахмут яқинида 20 мингга яқин жангчиси ўлганини айтган, бироқ у ҳалок бўлганлар орасида маҳкумлар сонини камроқ кўрсатган эди. “Вагнер” ХҲШ энг кўп талафотни 2023 йил январида берган, айрим кунларда ҳалок бўлганлар сони 200 дан ошиб кетган эди.

Суриштирувда маҳкумларнинг қамоқхонадан ёлланиши, уларни ошиғич тайёргарликдан ўтказиш ва урушга йўллаш механизми батафсил баён қилинган. Қайси маҳкум қайси колониядан ёлланганини уларнинг шахсий жетонларидаги рақамлардан аниқласа бўлади. Журналистлар маҳкумлар ёлланган Калининграддан Магадангача бўлган 341 та колонияни аниқлашга муваффақ бўлишган. Маҳкумларни ёллаш иши 2022 йили Санкт-Петербургда бошланиб, Пригожин билан Мудофаа вазирлиги раҳбарияти ўртасидаги зиддият кучая бошлаган 2023 йил февралида якунига етган.

Ҳужжатлар билан тасдиқланган ёлланма маҳкумлар сони ҳам Пригожин айтган рақамларга яқин, у 50 минг маҳкум ҳақида айтган эди. Улардан 20 минги урушда ўлиб, 30 минги тирик қолган. Пригожин улардан 20 фоизга яқини ўлганини айтган эди.

Суриштирувда маҳкумлар ёлланган колонияларнинг интерактив харитаси ҳам бор, ҳар бир колониядан қанча ёлланма тирик қолгани ҳам ҳисоблаб чиқилган.

Ҳозирда қамоқхоналардан урушга маҳкум ёллаш ишини Россия Мудофаа вазирлиги давом эттирмоқда. Эндиликда маҳкумлар афв қилинмаяпти, балки шартнома муддати битганидан кейин муддатидан олдин озод қилинмоқда - бу шартномани эса уруш тугагунича бузиш мумкин эмас.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG