Владимир Зеленский Давос иқтисодий форумида нутқ сўзлади
Украина президенти Владимир Зеленский Давос иқтисодий форумида сўзлаган нутқида Россия урушда ғалаба қозонмаслиги учун Ғарб мамлакатларини Украинани янада кўпроқ дастаклашга чақирди.
Зеленский Украинани молиявий қўллаб-қувватлаш борасида Евроиттифоқдан “хайрли муждалар” олганини урғулади. Украина етакчиси, шунингдек, яқин бир неча ҳафта ичида АҚШ ҳам Киевга ёрдамни маъқуллайди, дея умид билдирди.
Аввалроқ Давосда НАТО раҳбари Йенс Столтенберг билан кечган музокарада Зеленский қарийб икки йилдан бери Россия босқинига қарши курашаётган Украина ҳаво ҳужумидан мудофаасини кучайтириш зарурлигига урғу берган эди.
Владимир Зеленский форумда илк дафъа шахсан қатнашмоқда. Бунга қадар у ҳар йили сиёсий лидерлар ва жаҳон бизнес элитаси вакиллари ташриф буюрадиган Давос анжуманида фақат видеоалоқа орқали иштирок этган.
Столтенберг билан учрашувда Украина президенти ўз мамлакати НАТОга қўшилишга интилаётганини яна бир карра эслатди. Зеленский шу йилнинг ўзидаёқ Украинани Альянс аъзолигига яқинлаштирувчи қарор қабул қилинишига умидворлигини таъкидлади. Шунингдек, Зеленский офиси маълумотига кўра, учрашувда у Столтенбергга Украина фронтидаги вазият ҳақида маълумот бериб, Россия билан уруш шароитида Киевга кўмаклашишда давом этаётгани учун НАТОга миннатдорлик билдирган.
Давос форуми доирасида Зеленский қатор йирик корпорациялар ва молиявий тузилмалар раҳбарлари, жумладан Bank of America ва Siemens Energy топ-менежерлари билан алоҳида учрашган. Ёпиқ эшиклар ортида кечган учрашув “Украина учун СЕО” деб аталган. France-Presse учрашувда Зеленский олқишлар билан кутиб олинганини урғуламоқда.
Душанба куни Владимир Зеленский Швейцарияда Украина масаласи бўйича глобал тинчлик саммитини ўтказишни келишиб олгани маълум бўлган эди. “Украина президенти сўровига кўра Швейцария тинчлик формуласи бўйича саммитни қабул қилишга розилик билдирди”, дея баёнот берди Швейцария ҳукумати. Айтилишича, саммит доирасида кечажак музокаралар мавзулари ҳали ишлаб чиқилмоқда. Анжуман қачон бўлиши ва унда кимлар иштирок этиши ҳам ҳозирча тўлиқ аниқлаштирилмаган.
“Биз суверенитетимиз ва ҳудудий яхлитлигимизни ҳурмат қилувчи барча мамлакатлар учун очиқмиз, шундай экан кимлар таклиф этилиши ҳақида хулоса қилаверинг”, деди Зеленский Швейцария президенти Виола Амерд билан ўтказилган қўшма матбуот анжуманида. Айни чоғда Зеленский бўлажак саммит иштирокчилари орасида Глобал Жануб вакилларини кўриш истагида эканини таъкидлади.
Ўтган дам олиш кунлари Давосда миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчилар даражасида Украина бўйича тўртинчи халқаро учрашув ўтказилди. Унда 80 дан ортиқ давлат ва ташкилотларнинг вакиллари қатнашди. Россия делегацияси таклиф этилмади. Киевнинг Ғарбдаги иттифоқчилари ҳамда можарода бетараф мақомни тутиб турган мамлакатлар Украинадаги урушни аввалроқ Зеленский таклиф қилган “тинчлик формуласи” асосида тугатиш имкониятларини муҳокама қилишди. Ушбу формула Россия қўшинлари Украинадан тўлиқ олиб чиқиб кетилишини ва 1991 йилги чегаралар тикланишини назарда тутади. Россия мазкур таклифни абсурд ва номақбул деб атамоқда.
Кремлнинг матбуот котиби Дмитрий Песков Давосдаги Киевнинг тинчлик таклифларига доир муҳокамаларга изоҳ бераркан, улардан ҳеч бир натижа бўлмаслигини урғулади. “Бари қуруқ гап. Мазкур жараён муайян натижага эришишга йўналтирилмаган, йўналтирилиши ҳам мумкин эмас, бунинг сабаби оддий – унда биз иштирок этмаяпмиз”, деди Дмитрий Песков.
Сешанба куни Россия президенти Владимир Путин Украинанинг тинчлик формуласига оид таклифларини “тақиқловчи талаблар” деб атади. Путин Россия Украинада қозонганларидан воз кечмаслигини айтаркан, “босиб олинган ҳудудлар” деган сўзларни ишлатди. Россия президенти Украина раҳбарлари 2022 йил баҳорда Британиянинг ўша пайтдаги бош вазири Борис Жонсон босими остида Россия билан сулҳ тузишдан бош тортишганини (Жонсон ва украин сиёсатчилари буни инкор этиб келишади) такрорлаб, уларни “каллаварамлар” атади. Путинга кўра, ҳозирда Россия армияси фронтда ташаббусни ўз қўлига олган ва “агар шу тарзда давом этса, украин давлатчилигига жуда жиддий зарба берилиши мумкин”.
Эстонияда Тарту университети профессори жосусликда гумонланмоқда
Эстонияда Тарту университети профессори, Россия фуқароси Вячеслав Морозов икки ойга қамоққа олинди. У учинчи январь куни жосуслик қилганликда гумон қилиниб, ушланган эди. Бу ҳақда Эстония прокуратурасига таянган ҳолда Rus.ERR нашри хабар қилмоқда.
Профессорга нисбатан эълон қилинган гумон тафсилотлари тергов сири деган важ билан очиқланмаяпти.
“Мазкур иш олдинги бир неча ўндан зиёд ишларга қўшимча бўлиб, Россия махсус хизматлари Эстония ҳаётининг турли жабҳаларига, жумладан илмий соҳага суқилиб киришга интилаётганини кўрсатади”, дея Хавфсизлик полицияси бош директори Марго Паллосондан иқтибос келтиради Rus.ERR.
Эстон журналисти Март Кулдкепп ҳукумат вакилларига таяниб ёзишича, бир неча йил муқаддам Россия махсус хизматларига ёлланган Морозов тўплаган маълумотларини уларга бериш учун тез-тез Россияга борганликда ва бунинг эвазига пул мукофоти олганликда айбланмоқда.
Тарту университети Морозов билан меҳнат муносабатларини тўхтатганини эълон қилди, у мазкур университетнинг Шютте институтида сиёсатшунослик профессори бўлиб ишларди. Кулдкепп эса Морозов бўшатилмаганини, балки ўзи ишдан кетганини айтмоқда.
Эстониянинг ETIS илмий ахборот тизими маълумотига кўра, Вячеслав Морозов 2010 йилга қадар Санкт-Петербург давлат университетида ишлаган, кейин эса Тарту университетига ишга ўтган.
2016-2023 йилларда у Тартуда Европа иттифоқи ва Россия тадқиқотлари профессори лавозимини эгаллаган, 2023 йил 1 сентябридан 2024 йил 11 январгача халқаро сиёсий назария профессори лавозимида бўлган.
Bloomberg: Хитой банклари россиялик мижозлари учун чекловларни кучайтирмоқда
Хитой давлат банклари АҚШ Россияга қарши санкцияларни бузганларга иккиламчи чекловлар қўллашини билдиргани ортидан россиялик мижозларига хизмат кўрсатиш шартларини оғирлаштиришга қарор қилди. Бу ҳақда Bloomberg хабар берди.
Агентлик суҳбатдошларига кўра, сўнгги ҳафталарда Хитойнинг камида икки йирик банки Россиядаги бизнесини, биринчи галда – трансчегаравий операциялар ва россиялик мижозларни молиялаш устидан текширув бошлаган. Тафтиш натижаларига кўра санкциялар рўйхатига киритилган ширкатларга хизмат кўрсатиш ва Россия мудофаа саноати комплексига молиявий хизматлар тақдим этиш тўхтатилмоқда.
Мазкур чоралар Россияда бизнес юритаётган ёки учинчи мамлакатлар орқали Россияга товарлар етказиб бераётган чет эл ширкатларига ҳам қўлланмоқда, деган Bloomberg манбалари.
Хитойнинг энг йирик давлат банклари илгари иккиламчи санкцияларга йўлиқишдан ва долларда операцияларни амалга ошириш ҳуқуқидан маҳрум бўлишдан чўчиб, АҚШнинг Эрон ва КХДРга қарши чеклов чораларига риоя қилиб келган.
Пекин Украинага босқинга жавобан Россияга қарши жорий этилган санкцияларга расман қўшилган эмас. Бироқ чекловлар киритилганидан сўнг Хитой банклари санкцияга учраган россиялик мижозлар билан ишлашни камайтирди. Хусусан, санкция рўйхатига тушган Россия банклари томонидан чиқарилган Хитойнинг Union Pay тўлов тизими карталари хорижда ишламай қўйди.
2023 йилнинг ёзида эса Россия молия ташкилотлари Европа ва АҚШга Bank of China орқали пул ўтказмаларини амалга оширишда тақиққа дуч келди.
Россия президентининг матбуот котиби Дмитрий Песков Хитой банклари Россиядаги бизнесини тафтиш қилаётгани ҳақидаги хабарларга изоҳ бераркан,
Хитойнинг санкцияларга риоя қилиши масаласи Кремл ваколатларига кирмаслигини айтди. Песков Москванинг Пекин билан молиявий операцияларни амалга ошириш учун муқобил режалари борми ёки йўқми, деган саволга ҳам жавоб бермади, деб ёзади “Интерфакс”.
Хитой Россия учун – энг йирик хомашё бозори (экспортнинг 32 фоизи) ва асосий товарлар таъминотчисидир (импортнинг 41 фоизи).
Москва билан Пекиннинг ўзаро яқинлашуви Ғарб лидерларида хавотир уйғотмоқда. АҚШ разведкасига кўра, Хитой Россияга Ғарб санкцияларини четлаб ўтишда кўмаклашмоқда ва Украинага қарши урушда қўллаш учун ҳарбий ва ноҳарбий технологияларни у билан бўлишаётган бўлиши мумкин. Хитой эса бетарафлигини ва урушаётган томонларга қурол сотмаслигини бир неча бор иддао қилди.
Декабрда Вашингтон ва Лондон санкцияларни яна бир карра кенгайтириб, санкцияланган товарларни Россияга етказиб беришда иштирок этган Хитой, Туркия, Сербия, БАА ва Ўзбекистон ширкатларини “қора рўйхат”га қўшди.
Запорожьеда Озодликнинг украин хизмати мухбири яраланди
Озодлик радиоси украин хизматининг Қрим.Реалии лойиҳаси мухбири Дмитрий Евчин Запорожье вилояти Работино қишлоғида оёғидан яраланди. Қрим.Реалии лойиҳасининг тасвирга олиш гуруҳи Работинода минимётдан берилаётган зарбаларга дуч келган.
Евчин Запорожье шаҳар касалхонасида операция қилинди ва ҳозирда реанимация бўлимида қолмоқда.
Украина армиясининг 10-корпуси тарқатган билдирувда қайд этилишича, журналист “Пресса” деган ёзуви бор зирҳли камзулда бўлган. Билдирувда ўқ отган Россия аскарлари бу ёзувни кўрмай қолган бўлиши мумкин эмаслиги айтилади.
“Замонавий урушда артилериячилар вазиятни учувчисиз бошқариладиган аппарат ёрдамида текширмагунича, дерли ҳеч қачон ўқ отмайди”, дейилади билдирувда.
Дмитрий Евчин Қрим.Реалии лойиҳасида 2018 йилдан бери ишлаб келмоқда. Россия Украинага кенг қамровли босқинни бошлаган 2022 йилдан бери у тасвирчи Никита Исайко билан фронт чизиғида ҳарбий ҳаракатларни ёритиб келмоқда.
Украина Оммавий ахборот институтининг билидиришча, 2022 йилнинг февралидан то шу кунгача Россия агрессияси оқибатида 70 нафар журналист ҳалок бўлди, 25 журналист яраланди.