ТИВ: Фуқаролар Яқин Шарқдан эвакуация қилинмоқда
Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги Яқин Шарқ минтақасидаги вазият муносабати билан Матбуот хизматига оммавий ахборот воситаларидан тушаётган саволларга жавобларни эълон қилди.
Саволлардан бири бу минтақадаги ўзбекистонликларнинг эвакуацияси ҳақида бўлган. Унга берилган жавобга кўра, ҳозирча Саудия Арабистонидаги фуқаролар, катта эҳтимол билан умрага борганлар тизимли равишда юртга қайтарилмоқда:
- Саудия Арабистонидан тизимли эвакуация амалга оширилмоқда;
- Бирлашган Араб Амирликларидан “Узбекистан Аирвайс” авиакомпанияси репатриация рейсларини амалга ошириш масаласини ишлаб чиқди;
- авиакомпаниялар билан чартер рейсларни келишиш ишлари олиб борилмоқда;
- минтақадаги авиация регуляторлари билан мувофиқлаштириш таъминланмоқда.
Ташқи ишлар вазирлигига кўра, 28 февралдан бери давом этаётган қуролли низо давомида Яқин Шарқ минтақасидаги фуқаролар орасида ўлган ёки жабрланганлар йўқ.
Бошқа маълумотларни юқоридаги ҳавола орқали вазирлик саҳифасидан топишингиз мумкин.
Яқин Шарқдаги ўзбекистонликлар ёрдам сўрамоқда
Эрон ва унга қўшни Яқин Шарқ давлатларидаги ўзбекистонликларнинг ижтимоий тармоқлардан ёрдам сўраб йўллаган мурожаатлари тарқалишда давом этмоқда.
Ижтимоий тармоқлардаги видеолар кўламидан бугун таҳликали бўлиб қолаётган Яқин Шарқ минтақасида ўзбекистонликлар кўплиги кўринади.
Эрон, Қатар, Бирлашган Араб амирликлари, Саудия Арабистонида бўлган ўзбекистонликлар ортга йўл қидирмоқдалар.
3 март куни Ўзбекистон ташқи ишлар вазирлиги бу ўзбекистонликларга ёрдам ваъда қилинган бир неча баёнотни кетма-кет улашди.
Ўзбекистоннинг Қатардаги Элчихонасига кўра, бу давлатда қолган фуқароларга ёрдам кўрсатмоқда.
Шунингдек, Бирлашган араб амирликларида қолаётган 100 дан ортиқ ўзбекистонликларга хавфсиз жойга жойлаштирилгани айтилди. Ўзбекистон ва Саудия Арабистони ташқи ишлар вазирлари эса минтақадаги кескин вазият ва унинг оқибатларини телефондаги ўзаро мулоқотда муҳокама қилгани айтилди.
Албатта, энг хавотирли вазият ҳужумларга нишон бўлаётган Эрон ва Исроилда бўлмоқда. Исроилдан туриб, тармоқларга хабар улашаётган ўзбекистонликлар куннинг асосий қисмини бомбапаноҳда ўтказаётганини айтмоқда.
Ўзбекистоннинг Исроилдаги элчихонаси мамлакатда 12 мартгача жорий этилган “Фавқулодда ҳолат” муносабати билан ўзбекистонликларни шахсий хавфсизлик қоидаларга риоя қилишга чақирди.
Сирена янграганда дарҳол бункер ёки бошпаналарга кириш, ракета тушган жойлар ёки сирена вақтидаги ҳолатларни видео/фотога олмаслик, номаълум жисмлар ёки ракета парчаларига яқинлашмаслик ва тегинмаслик каби, Исроил ҳукумати мамлакат ичида жорий қилган, талаб ва тартибларга бўйсуниш сўралмоқда.
Айни пайтда, Исроилдаги эчилик бу давлатни тарк этишни истовчиларга эса “Таба/Бегин” назорат-ўтказиш пункти орқали Мисрга ўтиш имкониятини эслатган. У ердан Шарм аш-Шайхгача бўлган 270 километрлик масофани босиб ўтиш зарур. У ердаги аэропортдан эса Ўзбекистон авиакомпаниялари орқали ватанга қайтишлари мумкин.
2 март куни президент Мирзиёев Форс кўрфази давлатларида бўлиб турган ўзбекистонликларни ватанга қайтариш бўйича бош вазир Абдулла Ариповга топшириқ берган. Қорақалпоғистонда эса 24/7 режимида ишловчи штаб ташкил этилгани хабар қилинган.
Суюлтирилган табиий газ тақчиллиги кутилмоқда
Минтақани уруш гирдобига тортган, кўплаб инсонлар ўлимига сабаб бўлаётган бу зиддият айни пайтда жаҳон бозорида энергия нархларининг кескин ошишига ҳам олиб келди.
Эрон расмийлари жаҳон нефть таъминоти учун муҳим йўл ҳисобланган Ҳормуз бўғози орқали ўтишга уринган ҳар қандай кемага ўқ узиши мумкинлигини билдирган.
Суюлтирилган табиий газ (LNG) бўйича япониялик эксперт, Кплер ширкати бош таҳлилчиси Го Катаяма, АҚШ–Эрон можароси боис, суюлтирилган газ инқирози муқаддам кўрилмаган бир даврга кирди, демоқда:
«Ҳормуз бўғозидан чиқувчи оқимлар тўхтаганини кўрдик. Газ — яъни LNG нуқтаи назаридан бу жуда катта воқеа. Ҳормуз бўғози Қатар ва БАА таъминотини ўз ичига олади ва жаҳон LNG таъминотининг тахминан 20 фоизини ташкил қилади. Менимча, биз мисли кўрилмаган даврга киряпмиз — бу Украина–Россия инқирозида кўрганимиздан ҳам анча каттароқ».
Таҳлилчига кўра, агар юк ташиш тўхтатилиши бир йилга чўзилса, “талабнинг қисқариши” юз беради ва бу айниқса, LNG импортининг қарийб 99 фоизини Қатар юкларидан оладиган Покистон каби давлатларга қаттиқ таъсир қилади.
«Қатар ва БАА таъминотининг аллақачон 20 фоизи ҳодисанинг салбий таъсири остида. Бунинг устига, агар Россия ҳам зарар кўра бошлайди, биласиз, улар аллақачон санкциялар таъсирини ҳис қиляпти. Бунинг устига, Япония Россиядан, жумладан Сахалин ва Ямал орқали келадиган юкларга ва бошқа лойиҳаларга анча боғланиб қолган. Демак, бу аллақачон маҳсулот тортилиб қолган бозорга қараб қолган Японияни ҳам янада оғир аҳволга солиши мумкин. Осиёдаги ривожланаётган давлатлар электр ишлаб чиқариш учун бошқа турдаги ёқилғиларни ёқишга мажбур бўлади”, дейди Катаяма.
Қатар 2 март куни суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқаришни тўхтатганини маълум қилди. Ҳужумлар Ҳормуз бўғози орқали нефть ва газ ташишни ҳам тўхтатган.
Мазкур йўлак орқали жаҳонда истеъмол қилинадиган нефтнинг қарийб бешдан бир қисми ва катта ҳажмдаги LNG ташилади. Бу эса глобал энергия нархлари ва юк ташиш харажатларининг янада ошишига олиб келишидан жиддий хавотирлар бор.
Уруш қачон тугайди?
АҚШ ва Исроил 28 феврал куни сўнгги ўн йилликлардаги Эронга қарши энг кенг кўламли ҳужумларни амалга оширди.
Ҳужумлар натижасида олий раҳбар Оятуллоҳ Али Хоманаий ўлдирилди, Эрон ҳарбий кемалари чўктирилди, ҳозирга қадар бу давлатдаги 1000 дан ортиқ нишонга зарба берилгани айтилмоқда.
АҚШ расмийлари операция бир неча кун давом этишини маълум қилган. Аммо, душанба куни АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳаво уруши янада кенгайди ва ҳозирча унинг ниҳояси кўринмаётир.
Исроил «Ҳизбуллоҳ» ҳаракати зарбаларига жавобан Ливанга ҳужум қилди, Эрон эса АҚШ ҳарбий базалари жойлашган Форс кўрфази давлатларига қарши ҳужумларини давом эттирди.
Reuters агентлиги эса ўз манбаларига таяниб, бир неча ҳафта давом этиши мумкин бўлган узлуксиз ҳарбий операция режалаштирилгани ҳақида хабар қилмоқда.
Бу уруш АҚШ ичкарисида турлича қарши олинмоқда. Жумладан, АҚШ Сенатидаги демократлар етакчиси Чак Шумер Эронга қилинган бу ҳужумни «Америка халқи истаган нарса эмас», деб баҳолади:
«Аниқ билиб қўйинг, бу — зарурат эмас, балки танланган уруш. Демократмисиз, республикачими ёки мустақил сайловчими, ҳатто сиёсатга қизиқмасангиз ҳам, деярли ҳамма бир фикрга қўшилади: биз Яқин Шарқдаги тугамас урушлардан чарчадик. Ҳозир эса айнан шу йўлга кириб қолиш хавфи бор».
Трамп душанба куни Эроннинг тез суръатларда ривожланаётган ядровий дастури ва баллистик ракета дастурининг олдини олиш мақсадида АҚШ ҳарбийларига ҳужум уюштиришни буюрганини айтди.
Пентагон ҳам душанба куни АҚШнинг Эронга ҳужуми мамлакатни Яқин Шарқда янги, очиқ муддатсиз можарога тортиб киритиш хавфи борлиги ҳақидаги хавотирларни рад этган.