Эрон билан уруш тўхтатилганига қарамай, Ҳормуз бўғозида кемалар ҳаракати озлигича қолмоқда
Эрон билан боғлиқ АҚШ–Исроил урушида ўт очишни тўхтатиш эълон қилинганига қарамай, Ҳормуз бўғози орқали кемалар ҳаракати деярли ўзгармаган. Бу ҳақда кемалар ҳаракатини кузатувчи MarineTraffic маълумотларига таяниб, пайшанба куни (9 апрель) хабар берилди.
АҚШ президенти Donald Trump 7 апрель куни кечқурун Truth Social тармоғида ўт очишни тўхтатиш ҳақида эълон қилди. Бу баёнот Эронга бўғозни қайта очиш бўйича берилган муддат тугашига икки соатдан кам вақт қолганда айтилган.
АҚШ ва Исроил 28 февраль куни Эронга қарши ҳарбий амалиёт бошлаган эди. Эрон эса жавобан Исроил ва Форс кўрфази ҳудудидаги АҚШ манзилларига зарбалар берди ҳамда Ҳормуз бўғози орқали денгиз қатновини чеклади.
Маълумотларга кўра, дунёдаги нефть ва газнинг тахминан бешдан бири, шунингдек бошқа юклар ҳам айнан шу сув йўли орқали ташилади.
Исроил зарбаларидан сўнг Эрон музокараларни “асоссиз” деб атади
Исроил чоршанба куни (8 апрель) Ливанга ҳозиргача энг кучли зарбаларини берди.
Ливан фуқаролик мудофаа хизмати маълумотига кўра, 250 нафардан ортиқ одам ҳалок бўлган, уларнинг аксари Бейрутда.
Аҳоли айтишича, айрим зарбалар одатдагидек фуқароларни эвакуация қилиш бўйича олдиндан огоҳлантиришларсиз амалга оширилган.
Исроил бош вазири Бенямин Нетаняҳу Эронга қарши ҳужумлар қайта бошланиши мумкинлигини билдирди:
“Бизда яна бажарилиши керак бўлган мақсадлар бор — ва биз уларга келишув орқали ёки жангларни қайта бошлаш орқали эришамиз. Зарур бўлган ҳар қандай пайтда жангга қайтишга тайёрмиз. Қўлимиз қуролда.”
Бу кескинлашув АҚШ ва Эрон ўртасида икки ҳафталик ўт очишни тўхтатиш келишуви кучга кирган бир пайтда юз берди.
АҚШ президенти Доналд Трамп бу келишувни сешанба куни эълон қилган ва музокаралар шанба куни бошланиши кутилган эди.
Бироқ Эрон Исроил Ливандаги зарбаларни кучайтириш орқали келишувни аллақачон бузганини билдирди.
Шу сабабли, Теҳрон Вашингтон билан музокараларни бундай шароитда “асоссиз” деб баҳолади.
Исроил ва АҚШ эса келишув Ливанга тааллуқли эмаслигини таъкидламоқда.
АҚШ вице-президенти JD Vance музокараларда АҚШ делегациясига раҳбарлик қилади. Унинг айтишича, Эрон келишув шартларини нотўғри тушунган:
“Менимча, эронликлар ўт очишни тўхтатиш келишуви Ливанни ҳам ўз ичига олади деб ўйлашган. Аслида эса ундай эмас. Биз ҳеч қачон бундай ваъда бермаганмиз.”
Келишув атрофидаги ноаниқлик жаҳон бозорларига ҳам таъсир қилди — пайшанба куни нефть нархлари яна ошди.
Ҳормуз бўғози орқали қатнов эса рухсатномасиз кемалар учун ёпиқлигича қолмоқда. Ташувчилар эса ҳаракатни тиклашдан олдин янада аниқлик киритилишини кутаётганини билдирмоқда.
АҚШ ҳам, Эрон ҳам беш ҳафталик урушдан сўнг ўзини ғолиб деб эълон қилган. Бироқ улар ўртасидаги асосий ихтилофлар ҳали ҳал этилмаган ва бу ҳар қандай келишувнинг барқарорлигига шубҳа уйғотмоқда.
“Жуда қўрқинчли эди” — Байрутдаги Исроил зарбалари ҳақида гувоҳлар
Ливанлик бир аёл Исроилнинг Байрутга берган ҳаво зарбалари пайтидаги ҳолатни “жуда қўрқинчли” деб таърифлади.
Жанубий Ливандан кўчирилган Мона Наура шундай деди:
“Қанчалик кучли ва даҳшатли бўлганини сўз билан айтолмайман. Шовқин жуда баланд, жуда қўрқинчли эди.”
Исроил зарбаларидан сўнг Ливан бўйлаб қутқарувчилар тун бўйи вайроналар остида қолган ярадорларни қидиришда давом этди. Ҳужумлар аҳоли зич яшайдиган ҳудудларга, одатдагидек олдиндан огоҳлантиришсиз амалга оширилган.
Байрутда вайрон бўлган бинода ишловчи 60 ёшли Абед Сабра эса вазиятни шундай тасвирлади:
“Бу тасаввур қилиб бўлмайдиган вайронагарчилик. Ҳатто қўрқмайдиган одам ҳам қўрқиб кетади. Бу мамлакат қаерга кетяпти? Биз қаерда яшаймиз, қаерга борамиз — ҳеч ким билмайди. Одамлар яшашни истайди. Урушдан чарчадик.”
Ливан фуқаролик мудофаа хизмати маълумотига кўра, 8 апрель куниги ҳужумлар натижасида 250 дан ортиқ киши ҳалок бўлган.
АҚШ президенти Donald Trump эълон қилган ўт очишни тўхтатиш келишуви бу ҳужумлар ортидан шубҳа остида қолди.
Вашингтон келишув Ливанга тааллуқли эмаслигини айтган бўлса, Эрон ва воситачи сифатида қатнашган Покистон бу келишув Ливанни ҳам қамраб олишини таъкидламоқда.
Буюк Британия ва Франция каби бир қатор давлатлар эса келишув Ливанга ҳам татбиқ этилиши кераклигини билдириб, Исроил ҳужумларини қоралади.
Эронда Ҳоманаий ўлимининг 40 куни муносабати билан умуммиллий мотам
Эронда пайшанба куни (9 апрель) марҳум Али Ҳоманаий вафотининг 40 куни муносабати билан оммавий мотам тадбирлари ўтказилди.
Пойтахт Теҳрон кўчаларида тўпланган одамлар Эрон байроқлари ҳамда Ҳоманаий ва унинг ўғли — янги олий раҳбар Можтаба Ҳоманаий суратларини кўтариб чиқди.
Шаҳарда йирик хотира баннерлари ўрнатилди, айрим биноларда эса Ливандаги “Ҳизбуллоҳ” ҳаракати байроқлари ҳам кўринди. Одамлар АҚШ–Исроил уруши бошланган 28 февраль куни Ҳоманаий ҳалок бўлган жой томон йўл олди.
АҚШ ва Эрон 8 апрель куни урушни тўхтатиш бўйича музокаралар олиб бориш учун вақтинча танаффусга келишган. Исроил Эронга ҳужумларни тўхтатишга рози бўлган бўлса-да, Ливандаги Эрон қўллаб-қувватлайдиган кучларга қарши амалиётларни давом эттиришини билдирган.