АҚШ ва Эрон навбатдаги музокараларни ўтказадими?
АҚШ Президенти Дональд Трамп душанба куни, агар шу ҳафта охиригача келишувга эришилмаса, Эрон билан икки ҳафталик ўт очишни тўхтатиш муддатини узайтириши амримаҳол эканини айтди, деб хабар бермоқда Bloomberg.
Нашрнинг ёзишича, Трамп АҚШ делегацияси Эрон билан музокараларнинг иккинчи босқичи учун Покистон пойтахтига йўл олганини маълум қилган.
Truth Social тармоғидаги постида Трамп унинг маъмурияти ишлаб чиқаётган келишув собиқ президент Барак Обама 2015 йилда Эрон билан имзолаган ядровий келишувдан «анча яхши» бўлишини таъкидлади.
Шунингдек, Трамп агар силжиш кузатилса, Эроннинг юқори мартабали раҳбарлари билан учрашишга тайёрлигини билдирди. Бироқ душанба куни эрталаб у музокараларда шахсан иштирок этиши шарт эмас деб ҳисоблашини айтган эди.
Трампнинг сўзларига кўра, у 7 апрелда эълон қилган сулҳ муддати АҚШ вақти билан чоршанба оқшомида тугайди.
Агар келишув бўлмаса, ҳужумлар дарҳол қайта бошланишини кутяпсизми, деган саволга Трамп: "Агар келишув бўлмаса, албатта шуни кутардим", деб жавоб берди.
Манбаларга кўра, Жей Ди Вэнс сешанба куни Вашингтондан жўнаб кетиши кутилмоқда. Музокараларнинг иккинчи босқичи чоршанба кунига режалаштирилган.
Эрон суд ҳокимияти раҳбари Ғуломҳусайн Моҳсений музокаралар ҳақиқатан ҳам ҳеч қандай натижа бермаслиги мумкинлигини айтиб, Эрон кемаларига қарши кўрилган ҳар қандай чорага Эрон албатта жавоб қайтаришини таъкидлади.
У таклиф қилинган денгиз блокадасини ўт очишни тўхтатиш келишувини очиқчасига бузиш деб атади.
Эрон давлат телевидениеси сешанба куни Эрон делегацияси АҚШ билан музокаралар учун Покистонга ҳали йўлга чиқмаганини хабар қилди.
- Музокараларимиз ҳақиқатан ҳам ҳеч қаерга олиб бормаслиги ва биз учун ҳарбий ҳаракатларни қайта амалга ошириш зарурати туғилиши мумкин. Уларнинг бизнинг кемамизга қарши кўрган чорасига Эрон Ислом Республикаси албатта жавоб қайтаради. Уларнинг ўзлари сулҳни бузишди ва Эрон албатта жавоб беради. Улар айтаётган ушбу денгиз блокадаси ўт очишни тўхтатиш келишувини очиқдан-очиқ бузиш ҳисобланади ва Ислом Республикаси бунга албатта жавоб қайтаради, деди Эрон суд ҳокимияти раҳбари Ғуломҳусайн Моҳсени.
Зеленский Путин билан учрашишга тайëр
Украина Президенти Владимир Зеленский ва Россия Президенти Владимир Путин ўртасида Туркия ва АҚШ воситачилигида юқори даражадаги учрашув ўтказилишига Украина тайёр. Бу ҳақда "Интерфакс-Украина" агентлиги Украина Ташқи ишлар вазири Андрей Сибигага таяниб хабар берди.
- Биз Туркияда шундай учрашувга тайёрмиз. Мен Зеленский, Путин, Эрдўғон ва эҳтимол Трамп иштирокидаги учрашувни назарда тутяпман, — деди Сибига Туркияга ташрифи чоғида.
Сибига Туркиянинг тинчлик йўлидаги саъй-ҳаракатларини юқори баҳолади ва Анқарага қўллаб-қувватлагани, айниқса Қора денгиздаги "дон йўлаги"ни ташкил этишдаги роли учун миннатдорлик билдирди.
Россия томонидан ҳозирча бунга ҳеч қандай жавоб бўлмади.
Исломободда хавфсизлик кучайтирилди
Якшанба куни Исломободда хавфсизлик кучлари Эрон ва АҚШ ўртасидаги музокараларнинг эҳтимолий янги босқичи олдидан назорат-ўтказиш пунктларини ўрнатди.
11 апрель куни музокараларнинг биринчи босқичи бўлиб ўтган меҳмонхона яқинида тиканли симлар ва кўп сонли полиция ходимларини кўриш мумкин.
Президент Дональд Трамп якшанба куни ижтимоий тармоқдаги постида унинг вакиллари душанба куни янги музокаралар учун Исломободда бўлишини айтди.
Бироқ шу хабарнинг ўзида у агар Эрон "адолатли ва оқилона келишув"ни қабул қилмаса, АҚШ Эрон кўприклари ва электр станцияларига ҳужум қилишини айтди.
Икки ҳафта олдин ўт очишни тўхтатиш келишувига эришилган ва томонлар тинчлик музокараларининг биринчи босқичи учун учрашган эди.
Эрон парламенти спикери ва мамлакатнинг бош музокарачиси Муҳаммад Бақир Қалибоф Теҳрон "қадамма-қадам" ҳаракат қилишни исташини айтди.
Спикернинг айтишича, томонлар икки асосий тўсиқ — ядровий масалалар ва Ҳормуз бўғози устидан назорат бўйича ҳали ҳам бир-биридан жуда узоқ позицияда.
Эрон 28 февралдан бери бўғозни кемалар учун ёпиб қўйган. Урушгача глобал энергия ташишнинг бешдан бир қисми ушбу сув йўли орқали ўтган.
17 апрел куни Эрон бўғозни қайта очишини эълон қилган эди, бироқ Трамп Эрон кемалари блокадасини тўхтатишдан бош тортганидан кейин бир кун ўтиб бу қарорини бекор қилди.
18 апрел куни камида иккита кема бўғозга яқинлашганда ўққа тутилгани хабар қилинди ва шундан бери сув йўлида ҳеч қандай ҳаракат кузатилмаяпти. Трамп Эронни кемаларни ўққа тутгани учун сулҳни "тўлиқ бузишда" айблади.
19 апрел куни Эроннинг "Тасним" ахборот агентлиги "модомики денгиз блокадаси давом этар экан", Эроннинг Покистонга музокаралар делегациясини юбориш нияти йўқлигини маълум қилди.
Яқин Шарқ таназули: Марказий Осиëга йўл олган минглаб фуралар Озарбайжон портида қолмоқда
Эрондаги уруш туфайли барча машиналар Озарбайжондаги "Алят" халқаро портига йўл олмоқда. Бу ерда тахминан 3 ярим мингдан 4 минггача юк машинаси тўпланиб қолган. 10 гектарлик турар жойда бўш жой йўқ.
Юк машиналарининг асосий қисмини Марказий Осиё давлатлари учун юк олиб кетаётганлар ташкил қилади.
Улар орасида Туркия ва Европадан юк ташиётган Тожикистоннинг юзлаб фуралари ҳам бор. Ҳайдовчиларнинг сўзларига кўра, улар икки ҳафтдан бери ўз навбатларини кутишмоқда.
- Эронда уруш бўлмаган пайтда Туркманистон ва Туркия фуралари Эрон орқали ўтарди. Уруш бошлангач, ҳамма шу ерга йўналди. Бу ердан машиналар Қозоғистон ва Туркманистонга, ундан кейин эса Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистонга ўтказилади, дейди Самандар исмли ҳайдовчи.
Бокунинг "Алят" портидан Туркманистоннинг "Туркманбоши" портига 12 соат вақт олади. Яна бир тожикистонлик ҳайдовчи паром навбатини 14 кундан бери кутмоқда. У ҳам қачон Каспийнинг туркман қирғоғига ўтказишларини аниқ билмайди.
- Бу йўналиш биз учун ҳам қимматроқ, ҳам узунроқ. Туркиядан юк ташиётганлар учун йўл янада узайди. Бу ерда бизни бир қирғоқдан иккинчисига ўтказадиган паром учун ҳақ тўлаш керак, дейди яна бир ҳайдовчи.
"Алят" портидаги паром ўтиш жойи, айниқса юк машиналари учун чекланган ўтказувчанлик қобилиятига эга. Очиқ манбаларга кўра, Озарбайжон ва Туркманистон ўртасида ҳар куни 15 та паром қатнайди. Улар бир суткада 100 тадан 300 тагача фурани ташийди. Транспорт оқимининг кескин ортиши туфайли порт инфратузилмаси бундай босимга бардош бера олмаяпти.