Линклар

Шошилинч хабар
24 июн 2024, Тошкент вақти: 17:09

Халқаро хабарлар

Эрдўғон Анқарада намойишчилар билан учрашди

Туркия Бош вазири Ражаб Тоййиб Эрдўғон мамлакатда икки ҳафтадан бери давом этаётган аксил ҳукумат намойишлари қатнашчиларининг вакиллари билан учрашди.

Эрдўғон намойишчилар билан жума куни саҳар пайт Анқарада учрашди.

Истанбулдаги намойишчилар билан эса шаҳар хокими Ҳусайн Авни Мутлу Тақсим майдони ёнида сўзлашувлар олиб борди.

Ушбу учрашув олдидан Бош вазир Истанбулдаги Гези паркини эгаллаб олган намойишчиларга қарата “сўнгги огоҳлантирув” эълон қилди.

Хабарларга кўра, пайшанбадан жумага ўтар кечаси минглаб норозилар Гези парки ва Тақсим майдонига йиғилишган.

Эрдўғон бошчилигидаги ҳукумат чоршанба куни Гези паркидаги қурилиш ишлари бўйича референдум ўтказишни таклиф этган эди.

31 май куни Истанбулдаги паркда режалаштирилган реконструкция ишларига қарши бошланган норозилик акцияси аксил ҳукумат намойишларига айланиб кетган эди.

Намойишчилар Бош вазир Эрдўғонни мамлакатда консерватив Ислом қадриятларини ўрнатмоқчи эканини айтиб, уни ортиқча қаттиққўлликда айбламоқда.

Кун янгиликлари

Тожикистонда Олий кенгаш собиқ раиси Акбаршоҳ Искандаров қўлга олинди

Акбаршоҳ Искандаров
Акбаршоҳ Искандаров

Душанбеда Тожикистон Олий кенгашининг собиқ раиси Акбаршоҳ Искандаров қўлга олинган.

Озодлик тожик хизматининг икки манбадан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилишича, Бош прокуратура ходимлари 13 ва 14 июнь кунлари Искандаровни сўроққа чақиришган, кейин эса қўйиб юборишган.

Тожикистон расмийлари собиқ раис қўлга олинганини тасдиқлаган ҳам, рад қилган ҳам эмаслар.

Акбаршоҳ Искандаров 2000-йиллар бошида бир неча йил Тожикистоннинг Қозоғистондаги элчиси бўлиб ишлаган, ундан аввал эса у Тожикистоннинг Туркманистондаги ва Мўғулистондаги элчиси ўлароқ фаолият юритган.

73 ёшли Акбаршоҳ Искандаров ўтган асрнинг 90-йиллари бошидаги қуролли можаролар тўлқинида Тожикистон Олий кенгаши раиси лавозимини эгаллаган, ҳатто 1991-92 йилларда вақтинчалик Тожикистон президенти вазифасини ҳам бажарган. Сўнгги пайтларда у Тожикистон Фанлар академиясининг Фалсафа, сиёсатшунослик ва ҳуқуқ институти ишлаб келаётган эди.

Искандаров қайси асосда қўлга олингани ва нима сабабдан сўроқ қилингани маълум эмас.

Бош прокуратура терговчилари ўша кунлар ичида элликка яқин кишини сўроқ қилишиб, уйини тарк этмасликка оид тилхат асосида қўйиб юборишган, Акбаршоҳ Искандаровни эса қўйиб юборишмаган”, дея қайд этган “Озоди” манбаси.

Искандаров мухолифатдаги Тожикистон демократик партияси собиқ лидери, депутат Саиджаъфар Усмонзода ҳамда собиқ ташқи ишлар вазири Ҳамрохон Зарифий ортидан қўлга олинган. Бу қўлга олишлар орасида боғлиқлик бор-йўқлиги маълум эмас, дея ёзган “Озоди” радиоси.

14 июнь куни Тожикистон бош прокурори Юсуф Раҳмон Усмонзодани депутатлик дахлсизлигидан маҳрум қилиш тақдимномаси билан парламент депутатларига мурожаат қилган. Мажлисда иштирок этган депутатларнинг ҳаммаси бир овоздан прокуратура илтимосномасини қаноатлантиришиб, Усмонзоданинг ҳибсга олинишига розилик беришган.

Юсуф Раҳмон парламентда Бош прокуратура Усмонзода ва “бошқалар”ни Тожикистонда давлат ҳокимиятини эгаллаб олишга уринганликда айблаётганини билдирган. Усмонзоданинг қариндошлари депутатга туҳмат қилинаётганини айтишган.

Австралияда террор тарғиботи учун қамалган тожикистонлик олим озодликка чиқди

Абдусалом Одиназоданинг қамоқдан озод бўлганидан кейинги фотосурати
Абдусалом Одиназоданинг қамоқдан озод бўлганидан кейинги фотосурати

Австралияда “терроризм тарғиботи” учун озодликдан маҳрум этилган ва 3,5 йил қамоқхонада ўтирган тожикистонлик олим Абдусалом Одиназода озодликка чиқди. Бу ҳақда Озодликнинг тожик хизмати хабар қилди.

Одиназода 2022 йилнинг 22 декабрида Австралиянинг Перт шаҳридаги уйида қўлга олинган эди.

Озодликнинг тожик хизмати билан суҳбатда тожикистонлик олим ўзининг қамоқ муддати 19 июнь куни тугаганини маълум қилган.

Одиназода Ғарбий Австралия университетида ўн йилдан кўпроқ ишлаган биохимик олимдир. Расмий маълумотларга кўра, Абдусалом Одиназода YouTube видеопорталига “Тожикистонда ҳокимиятни ағдариб ташлаш ва халифалик барпо қилиш чақириғи билан” бир неча видео жойлаштиргани ортидан 2020 йил февралида Австралия полицияси назарига тушган.

Австралия нашрларининг ўша пайтда ёзишича, тергов бошланганидан икки ой ўтиб, Австралия федерал полицияси 54 ёшли олимнинг уйида тинтув ўтказиб, қатор электрон жиҳозларни мусодара этган. Бироқ собиқ биохимикка террор тарғиботига оид расмий айблов фақат 2020 йил декабрига бориб эълон қилинган. Мазкур айблов бўйича маҳаллий қонунчиликда 6 йиллик қамоқ жазоси кўзда тутилган.

“Озоди” радиоси билан суҳбатда Одиназода ўша пайтда австралиялик расмийлар у томонидан Интернетга жойланган 16 та видеони текширишиб, уларда “террор ташвиқоти” мавжуд деган хулосага келишган. Одиназодага кўра, судда у бутун айбни бўйнига олган эмас, бироқ ўша пайтда шартли “қизил чизиқ”дан ўтиб кетганини тасдиқлаган.

Австралия округ судида Одиназода иши бўйича ўша пайтда бўлиб ўтган маҳкама жараёнида “судланувчи ўз видеоларида Афғонистондаги “Толибон” ҳамда Суриядаги “Ислом давлати”нинг илҳомлантирувчи таъсири ҳақида гапирган”и қайд этилган. Бу видеороликлар, судда билдирилишича, 1,6 миллион мартадан кўпроқ кўрилган, уларни томоша қилганларнинг 78 фоизи Россия Федерацияси, 12 фоизи Тожикистонга тўғри келган.

Абдусалом Одиназода ижтимоий тармоқлардаги фаолиятини бундан буён ҳам давом эттиришини, бироқ эндиликда “янада эҳтиёткорроқ бўлиши”ни айтган.

Эндиликда мен “судланган” деган тамға билан университетдаги ишимга қайта олмайман. Ҳозирда мен давлат томонидан ишсизларга бериладиган нафақа ҳисобига кун кечиряпман”, деган у.

Ҳозирда 56 ёшга кирган Абдусалом Одиназода узоқ йиллардан бери Австралияда истиқомат қилади ва бу мамлакат фуқаролигига эга. У орада бир муддатга Тожикистонга қайтиб, ўша ерда ишлаган, бироқ кейин яна Австралияга чиқиб кетган.

Олим Тожикистонда “экстремизм” моддаси бўйича қидирувга берилган: тожик расмийлари 2018 йилда Абдусалом Одиназодага нисбатан мамлакат Жиноят кодексининг икки моддаси – Интернет орқали экстремистик фаолиятга чақириш ва конституцион ҳокимиятни куч билан ўзгартиришга чақириш бўйича жиноят иши очилганини маълум қилишган.

Эронда рэпер Солиҳийга нисбатан ўлим ҳукми бекор қилинди

Эронлик рэпер Тумаж Солиҳий
Эронлик рэпер Тумаж Солиҳий

Эрон Олий суди рэпер Тумаж Солиҳийга нисбатан чиқарилган ўлим ҳукмини бекор қилди. Суд рэпер иши бўйича қайта тергов ўтказилиши ҳақида қарор чиқарган. Бу ҳақда Озодликнинг форс хизмати (“Фардо” радиоси) хабар қилди.

Жорий йилнинг 24 апрелида Эрон суди 2022 йили мамлакатда бўлиб ўтган норозилик чиқишларини дастаклаган Солиҳийга нисбатан ўлим жазосини тайинлаган эди.

Солиҳий 2022 йил октябрида ҳибсга олинган. 2023 йилда Эрон Олий суди уни олти йилу уч ойга озодликдан маҳрум қилиш ҳақида ҳукм чиқарган. Кейинроқ Исфаҳон суди Олий суд қарорини қайта кўриб чиқиб, рэперга нисбатан ўлим ҳукмини чиқарган.

Рэпернинг адвокати ўшанда ҳукмни “мисли кўрилмаган” деб атаб, суд қарори юзасидан юқори инстанцияга шикоят қилинишини билдирган эди.

Эронда 2022 йилдаги оммавий норозилик чиқишлари ҳижобни нотўғри ўрагани учун ахлоқ полицияси томонидан қўлга олингани ортидан вафот этган толиба Маҳса Аминий ўлимидан кейин — сентябрь ойида бошланган. Бир неча ой давом этган бу норозилик акциялари Эроннинг муҳофазакор раҳбариятига қарши сўнгги ўн йилликлардаги энг жиддий чақириқлардан бири бўлгани айтилади. Намойишлар чоғидаги тўқнашувлар оқибатида юзлаб одам ҳалок бўлган, минглаб киши ҳибсга олинган, норозилардан бир нечаси қатл этилган.

Солиҳий Эронда коррупция, қашшоқлик, намойишчиларнинг ўлдирилиши ва қатл этилишига қарши рэплари билан танилган.

Ракета ҳужуми оқибатида Севастополда тўрт россиялик ўлди

Россия томонидан аннексия қилинган Севастополдаги ҳарбий ҳаво базаси яқинида жойлашган пляж
Россия томонидан аннексия қилинган Севастополдаги ҳарбий ҳаво базаси яқинида жойлашган пляж

Россия томонидан аннексия қилинган Севастополнинг Украина Қуролли кучлари томонидан ракета зарбасига тутилиши оқибатида тўрт киши ҳалок бўлган, 140 дан зиёд киши жароҳатланган. Жабрланганларнинг аксарияти маҳаллий пляжларда дам олаётганлар бўлган.

Шаҳарнинг россиялик расмийларига кўра, қурбонларнинг уч нафари ёш болалардир. Россия Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотига кўра, ракета ҳужуми ортидан 144 киши тиббий ёрдам сўраб мурожаат қилган, улардан 82 нафари касалхонага ётқизилган. Жабрланувчилардан 13 нафарининг аҳволи оғир экани айтилмоқда. Маҳаллий аҳоли вакиллари ҳужум олдидан ҳаво зарбасидан огоҳлантирувчи тизим ишга тушмаганини қайд этишган.

Ракета зарбаси чоғида ҳалок бўлганлар орасида Магадан мэри ўринбосари Олег Аверьяновнинг 9 яшар қизи София ҳам бўлган. Магадан мэри телеграм-каналидаги маълумотга мувофиқ, қизча ота-онаси билан бирга пляжда бўлган. Аверьянов ва хотини жабрланган-жабрланмагани ҳақида маълумот йўқ.

Даставвал 23 июнь куни Украина ракетаси шаҳар пляжи узра уриб туширилгани, одамлар ракета парчаларидан яралангани ҳақида хабар қилинган эди.

Эндиликда ракетада кассетали каллак бўлгани ва у ҳавога қарши мудофаа тизими таъсирида ўз йўналишини ўзгартириб, пляж узра портлагани, натижада одамлар жароҳатлани иддао қилинмоқда. Бу иддаони мустақил равишда тасдиқлашнинг имкони йўқ. Ҳужум ортидан Россия Тергов қўмитаси террор хуружига оид жиноят иши очган.

Россия Мудофаа вазирлиги ҳодисани бешта ATACMS ракетаси ёрдамида амалга оширилган “терро мақсадли ракета зарбаси” деб атаган. Вазирлик ҳужум учун масъулиятни Вашингтонга юклаган, чунки, россияликларга кўра, “ATACMS тезкор-тактик ракеталарининг барча парвоз топшириқлари АҚШ разведкасининг сунъий йўлдош маълумотлари асосида америкалик мутахассислар томонидан киритилади”.

Украиналик расмийлар Севастополга берилган ракета зарбалари юзасидан ҳали изоҳ берганларича йўқ.

Доғистонда қуролли ҳужумлар: 6 полициячи ҳалок бўлди

Доғистоннинг Дарбанд шаҳрида номаълум қуроллилар синагога ва черковни ўққа тутган. Ҳужум ортидан синагогада ёнғин содир бўлган. Бир вақтнинг ўзида Махачқалъада номаълум шахслар ЙПХ постига ҳужум уюштирган. Камида 6 нафар полиция ходимлари ҳалок бўлган.

Махачқалъадаги ҳужум оқибатида 16 киши шифохонага ётқизилган, улардан 13 нафари полиция ходимлари. Республика муфтиятининг маълум қилишича, Дарбанд ва Махачқалъада жаъми 9 киши ҳалок бўлган, улардан 7 нафари полиция ходимлари, яна 25 одам жабрланган.

"Даҳшатли террорчилик ҳужуми оқибатида ҳуқуқ-тартибот идоралари, руҳонийлар, оддий фуқаролар ҳалок бўлди", – дейилади хабарда.

Ҳужум қилганларнинг шахси ҳозирча номаълум, улар оқ рангдаги Volkswagen Polo русумли автомобилда ҳодиса жойидан яширинишга муваффақ бўлганлар. Шаҳар ҳокими вазифасини бажарувчи Аҳмад Қулиевнинг сўзларига кўра, барча хавфсизлик кучлари шай ҳолатга келтирилган.

Доғистон Жамоатчилик кузатув комисияси раиси Шамил Хадулаевнинг билдиришича, Дарбандда бир руҳоний ўлдирилган, шунингдек Махачқалъадаги черков қўриқчиси ҳалок бўлган.

Миллий аксилтеррор қўмитаси маълумотларига кўра, якшанба куни Махачқалъада икки православ ибодатхонаси, шунингдек синагога ва ЙПХ постига ҳужум уюштирилган. Тергов қўмитаси террорчилик ҳужуми бўйича жиноят иши қўзғатган.

Дарбанд ва Махачқалъада отишмалар давом этаётгани хабар қилинмоқда. Минтақада аксилтеррор режими эълон қилинган.

Миллий аксилтеррор қўмитаси Москва вақти билан соат 23.00 ҳолатига аксилтеррор амалиётининг фаол босқичи ниҳоясига етгани, икки нафар ҳужумчи ўлдирилганини маълум қилган.

Арманистон Фаластинни мустақил давлат ўлароқ тан олди

Арманистон Фаластин давлати мустақиллигини тан олишини эълон қилди. Бунга оид баёнот Арманистон Ташқи ишлар вазирлиги сайти орқали ёйинланган.

Хабарномада Арманистон яҳудийлар ва фаластинликлар ўртасида узоқ муддатли тинчлик ўрнатилишидан манфаатдор экани қайд этилган. Шунингдек, унда мамлакат Фаластин-Исроил можаросининг “икки давлат” тамойили асосида ҳал этилишини қўллаши қўшимча қилинган.

Биз бунинг фаластинлик ва исроилликлар ўз машруъ истакларини турмушга татбиқ эта олишини кафолатлашнинг ягона йўли эканига аминмиз”, дейилган баёнотда.

Шу тариқа, Арманистон Фаластин давлати мустақиллигини тан олган БМТга аъзо 148-мамлакатга айланди.

Май ойи охирида Норвегия, Испания ва Ирландия Фаластин давлати мустақиллигини тан олишлари ҳақида эълон қилишган. Исроил бу қарорни “террорчилик учун мукофот” деб атаб, уч мамлакат элчиларини Ташқи ишлар вазирлигига чақирган. Ғарбий соҳил ҳудуди устидан чекланган бошқарувни амалга ошираётган Фаластин миллий маъмурияти бу уч мамлакат қарорини олқишлаган. Кейинроқ Словения ҳам Фаластин давлатини тан олганига оид қарор қабул қилган эди

Путин: Россия қўшинлари Украинадан ҳеч қачон олиб чиқилмайди

Владимир Путин
Владимир Путин

Россия президенти Владимир Путин Шимолий Корея ва Вьетнам сафарлари якунлари бўйича матбуот анжуманида чиқиш қилар экан, Украинадаги урушга оид бир неча баёнот берди.

Хусусан, Путин Россия қўшинларининг, Украина талаб қилаётганидек, ишғол этилган ҳудудлардан олиб чиқиб кетилиши “афтидан, ҳеч қачон рўй бермайди”, деган. Унга кўра, ғарб мамлакатлари сиёсатчиларининг Россияни “жанг майдонида стратегик мағлубиятга учратиш” истаги Кремлни фақатгина “охиригача бориш”га мажбур қилиши мумкин, холос.

“Ғарб мамлакатлари сиёсатчилари бизнинг стратегик мағлубиятимизга эришишни хоҳлаётганларини айтишмоқда, бироқ Россия учун бу ўз давлатчилигининг тугаганини англатади. Аҳвол шундай бўлганидан кейин “нимадан қўрқишимиз керак, охиригача борганимиз яхши эмасми?” деган масала кўндаланг бўлади”, дея иқтибос келтирган “Медуза” нашри Путин сўзларидан.

Россия президенти ўз сўзида ҳозирда муҳтамал душман томонидан ядро қуроли қўлланилганига жавобангина ядровий қурол қўллашни кўзда тутган мамлакат ядровий доктринасига ўзгартишлар киритиш эҳтимоли ҳақида ўйлаётганини ҳам билдирган.

“Бироқ доктринада бизга превентив зарба керак эмас, биз жавоб зарбасида ҳам душманни йўқ қила оламиз”, дея ўз сўзига аниқлик киритган Путин.

Тожикистонда собиқ ташқи ишлар вазири қўлга олинди

Ҳамрохон Зарифий
Ҳамрохон Зарифий

Душанбеда 12 июнь куни Тожикистон собиқ ташқи ишлар вазири Ҳамрохон Зарифий қўлга олинган. Бу маълумотни 18 июнь куни Озодликнинг тожик хизматига бир неча манба тасдиқлаган.

“Озоди” манбаларидан бирига кўра, 16 июнгача Зарифий Тожикистон ИИВнинг Душанбедаги вақтинча сақлаш ҳибсхонасида сақланган, бироқ кейин у қайси ҳибсхонага кўчирилганидан манбанинг хабари йўқ.

Собиқ вазир сўроқдан кейин қўйиб юборилгани ҳақида ҳам хабарлар пайдо бўлган, бироқ бу маълумотни таҳририят манбаларидан биронтаси тасдиқламаган.

Расмий тузилмалар собиқ мулозимнинг қўлга олингани ёки озод қилинганига оид маълумотни тасдиқлаган ҳам, рад қилган ҳам эмас.

74 ёшли Ҳамрохон Зарифий айни пайтда нафақада. “Озоди” манбалари собиқ вазир нима сабабдан қўлга олинганини билмасликларини айтишган. Тожикистон ҳуқуқ-тартибот идораларидаги манба “қўлга олиш ва сўроқ Зарифий вазир бўлиб ишлаган пайтда ТИВ биноси қурилиши чоғида содир этилган иқтисодий жиноят билан боғлиқ” эканини маълум қилган.

Ҳамрохон Зарифий “давлат ҳокимиятини эгаллаб олишга уринганлик” айблови билан ушланган Тожикистон парламенти депутати Саиджаъфар Усмонзода билан бир кунда қўлга олинган.

Тожикистон мухолифати Зарифийнинг қўлга олинишини Усмонзода иши билан боғламоқда. Бу борада расмийлар томонидан бирор изоҳ берилмаган. Озодликнинг тожик хизмати суҳбатдошлари Зарифий Саиджаъфар Усмонзода билан мулоқот қилиб турганини, бироқ унинг қўлга олиниши собиқ депутат иши билан боғлиқ ёки эмаслигини аниқ билмасликларини айтганлар.

14 июнь куни Тожикистон бош прокурори Юсуф Раҳмон Усмонзодани депутатлик дахлсизлигидан маҳрум қилиш тақдимномаси билан парламент депутатларига мурожаат қилган. Мажлисда иштирок этган депутатларнинг ҳаммаси бир овоздан прокуратура илтимосномасини қаноатлантиришиб, Усмонзоданинг ҳибсга олинишига розилик беришган.

Усмонзоданинг қариндошлари “Озоди” радиоси билан суҳбатда депутатга қўйилган ҳокимиятни эгаллаб олишга уринганлик айбловини “туҳмат” деб аташиб, “бундай режа Усмонзоданинг ҳатто хаёлида ҳам ҳеч қачон бўлмаган”ини айтишган.

Меҳнат фаолиятини Кўлоб педагогика институтида ўқитувчиликдан бошлаган Ҳамрохон Зарифий 1974 йилдан бошлаб Давлат хавфсизлик қўмитаси (КГБ), 1993 йилдан эса Ташқи ишлар вазирлиги тизимида ишлаган.

Қатор йиллар давомида Тожикистоннинг БМТ тузилмалари ва ЕХҲТдаги доимий вакили, шунингдек, Ғарбдаги қатор мамлакатларда элчи лавозимларини эгаллаган Зарифий 2006 йил декабридан 2013 йил 31 ноябригача ташқи ишлар вазири ўлароқ фаолият юритган эди.

Москвада ноқулай об-ҳаво 2 кишининг ўлимига сабаб бўлди

Россия пойтахтида 20 июнь куни қўпган кучли шамол натижасида икки киши ҳалок бўлди, 10 чоғли одам жароҳатланди. Тезкор хизматлар маълумотига кўра, қурбонлардан бирини парклардан бирида дарахт босиб қолган, иккинчиси эса қурилиш ҳавозаси билан бирга қулаш оқибатида вафот этган.

Шаҳардаги парклар эрталабдан бери ёпиқ. Расмийлар шаҳарликларни кўчага чиқмасликка чақирган.

Кучли шамол Москва шаҳри ва вилоятида пайшанба куни туш пайтида бошланган.

Ҳодиса гувоҳлари ижтимоий тармоқларда кучли шамол ва жала таъсирида қўпорилган ва синган дарахтлар, йиқилган реклама лавҳалари ва кўча қурилмалари акс этмиш видеоларни ёйинламоқдалар. Минтақада қуюнлар кузатилган.

Расмий маълумотларга кўра, Москва вақти билан соат 14:00 бориб ноқулай об-ҳаво шароити туфайли бир бола дохил камида 10 киши жабрланган.

Москва вилоятида довул туфайли 200 та дарахт қулаган, 26 машина шикастланган, камида бир киши тан жароҳати олган. Бу ерда шамол тезлиги сониясига 25 метрга етган.

Об-ҳаво кескин бузилишига оид огоҳлантирувлар Марказий Россиянинг бошқа ҳудудлари ва Европанинг бошқа мамлакатларида ҳам эълон қилинган. Киевда ҳам кучли шамол бўлиб, жала қуйиши мумкинлиги айтилган. 21 июнь куни довул Чехиянинг шарқий ҳудудларига ҳам етиб бориши тахмин қилинмоқда.

ЕИ мамлакатлари элчилари Россияга қарши 14-санкция пакетини мувофиқлаштиришди

Европа Иттифоқи мамлакатлари элчилари Россиянинг Украинага босқини туфайли Москвага қарши 14-санкция пакетини мувофиқлаштиришган. Бу ҳақда “Озод Европа/Озодлик радиоси” медиакорпорациясининг Брюсселдаги мухбири Рикард Йозвяк хабар қилди. Чекловлар Россиянинг суюлтирилган табиий гази ва нефть транспортировкасига қарши киритилиши кутилмоқда.

Айни пайтда ЕИда раислик қилувчи Бельгия ваколатхонаси хабарномасида мазкур санкция пакетида “мақсадли янги чоралар” кўзда тутилган бўлиб, у “мавжуд тирқишларни ёпиб, амалдаги санкциялар таъсирини максимал даражада кучайтиради”, дейилган.

EUobserver нашрининг ҳужжат лойиҳасига таянган ҳолда ёзишича, санкцияларнинг янги пакетида Россия суюлтирилган газни тушириб-ортиш ва гелий экспортига тақиқ, қўш мақсадли технологиялардан фойдаланишга ҳамда Украинада ўғирланган санъат асарлари савдосига чеклов киритиш назарда тутилган.

Санкция пакетининг қабул қилиниши Германия позицияси туфайли кeчикаётган эди, бироқ, Йозвякнинг маълум қилишича, 19 июнь куни бу масалада муросага эришилган.

Санкция рўйхатига “Русская медная компания” асосчиси Игорь Алтушкин, “Луганск халқ республикаси элчиси” Родион Мирошник, қўшиқчи Полина Гагарина, президент Путин маъмуриятининг собиқ ходими, “Интернетни ривожлантириш институти” аноним нотижорат ташкилоти бош директори Алексей Гореславский, “Балтика” ширкати собиқ президенти Таймураз Боллоев ва бошқалар киритилиши мумкин. Шунингдек, Россиядаги бир неча корхона юридик шахслар санкция рўйхатига киритилиши кутиляпти.

Санкцияларнинг янги пакети, тахминларга кўра, 27-28 июнь кунлари Брюсселда бўлиб ўтадиган ЕИ саммити чоғида ёки мазкур анжуман арафасида қабул қилинади.

Тожикистонда ҳижоб тақиқига оид қонун лойиҳаси қабул қилинди

Тожикистон парламенти юқори палатасининг мажлиси, 2024 йил 19 июни
Тожикистон парламенти юқори палатасининг мажлиси, 2024 йил 19 июни

Тожикистон парламентининг юқори палатаси (Мажлиси Миллий) 19 июнь куни “миллий маданиятга ёт бўлган кийим-бош”ни ҳамда ҳайит кунлари болаларнинг “идгардак” айтишини тақиқловчи қонун лойиҳасини маъқуллади.

Озодликнинг тожик хизмати хабарига кўра, лойиҳанинг юқори палатадаги муҳокамасига мустақил журналистлар киритилмаган, шунинг учун ҳам қабул қилинган тузатишларга оид тафсилотлар маълум эмас.

Мажлиси Миллий матбуот котиби Навруз Қурбонзода 19 июнь куни Озодликнинг тожик хизматига “Барча қонунлар белгиланган тартибга мувофиқ равишда қабул қилинган”ини билдирган.

“Анъана ва урф-одатларни тартибга солиш тўғрисидаги” қонун лойиҳаси мамлакат парламентининг қуйи палатаси (Мажлиси Намояндагон) томонидан шу йил 8 майида қабул қилинган эди. Ўшанда мамлакат хорижида яшайдиган айрим тожикистонликлар ва руҳонийлар “идгардак” ва “ёт” кийим-бошга оид тузатишларни танқид қилишиб, уни қайта кўриб чиқишга чақиришган.

Қонунчиликка “миллий маданиятга ёт бўлган” кийим-бошни тақиқлаш бўйича тузатишлар парламентга Тожикистон президентининг жорий йил март ойидаги руҳонийлар билан учрашувидан кейин киритилганди.

Кийинишда ёт маданиятга тақлид қилиш, яъни сатр ва ҳижоб деб номланган ёт кийим-бошни кийиб юриш жамиятимиз учун яна бир долзарб муаммо бўлиб ҳисобланади”, деган Эмомали Раҳмон миллий либослардан бегоналашиш миллатнинг миллий ва маданий ўзлигига путур етказишини урғулаган эди.

Бунинг ортидан Мусулмон уламолари иттифоқи Тожикистонда ҳижобни тақиқлашга оид қонун лойиҳасини қоралаб чиққан, Афғонистондаги экстремистик кайфиятда бўлган айрим руҳонийлар эса ҳатто “жиҳод” эълон қилган.

Қонун лойиҳасининг қуйи палатада қабул қилиниши ижтимоий тармоқларнинг тожик сегментида қизғин баҳсларга сабаб бўлган. Бу борада мамлакат ичида айрим диний арбоблар, мулозимлар, ОТМ ўқитувчилари ва блогерлар ҳам ўз мулоҳазаларини билдирганлар.

Мазкур қонун лойиҳаси президент томонидан имзоланиб, расмий матбуотда эълон қилинганидан кейин кучга киради.

Россия ва КХДР стратегик ҳамкорлик битимини имзолади

Россия президенти Владимир Путин билан Шимолий Корея раҳбари Ким Чен Ин ўртасида Пхеньянда ўтказилган музокаралар якунига кўра икки мамлакат ўртасида стратегик ҳамкорлик тўғрисида шартнома имзоланган. Озодликнинг рус хизмати хабарига кўра, ҳужжатда жумладан ҳарбий соҳада ҳамкорлик имконияти ва аъзо мамлакатлардан бирига қарши уруш эълон қилинган пайтдаги ўзаро мажбуриятлар акс этган.

Путин КХДР пойтахтига икки кунлик ташриф билан 18 июнь оқшомида учиб борган - уни аэропортда шахсан Ким Чен Ин кутиб олган. Бу Путиннинг Шимолий Кореяга амалга оширган иккинчи сафари бўлиб ҳисобланади - биринчиси 2000 йилда амалга оширилган эди.

Аэропортда Владимир Путин билан Ким Чен Ин қизил гилам устида бир неча бор қучоқлашишган, кейин эса “аввал сиз ўтинг; йўқ, ўзларидан бўлсин” қабилидаги мулозамат билан бир-бирини лимузинга таклиф қилишган.

Путин билан музокаралар чоғида Ким КХДР ҳукумати “Россия ҳукумати, армияси ва халқига махсус ҳарбий амалиётни бажариш (яъни Украинадаги уруш - таҳр.) чоғида тўлиқ қўллов ва бирдамлик изҳор қилиши”ни билдирган. Ким фикрича, амалиёт “суверенитет ҳимояси учун, хавфсизлик ва ҳудудий яхлитлик манфаатларидан келиб чиққан ҳолда” ўтказилмоқда. Ким “дунёда стратегик мувозанатни сақлаш”да Россиянинг ролини ҳам қайд этган.

Путин эса ўз чиқишида Россия ва КХДРнинг тарихий алоқаларига, шу жумладан совет учувчиларининг 1950-53 йиллардаги Корея урушида иштирок этганига тўхталган. У Қўшма Штатларни танқид қилиб, Россияни Украина урушида дастаклагани учун Пхеньянни яна бир бор мақтаб ўтган. Бу ҳақда Путин ўз ташрифидан аввал Шимолий Корея газетасида чоп этилган мақоласида айтган эди.

Шимолий Корея Украинадаги уруш бўйича нейтрал позицияда эмас, балки Россияни қўллашини тўғридан-тўғри билдирган дунёдаги кам сонли мамлакатлардан биридир. КХДР Россия армиясига артиллерия снарядлар ва муҳтамалан ракета тизимлари етказиб бермоқда. Бунга жавобан Москва Пхеньянга муҳтамалан БМТ Хавфсизлик кенгаши санкциялари билан тақиқланган ракета дастурида кўмаклашяпти. АҚШ ва Ғарб мамлакатлари Москва билан Пхеньян ўртасидаги ҳамкорлик юзасидан тобора кўпроқ ташвиш билдирмоқда.

Маккада жазирама туфайли вафот этганлар сони 900 дан ошди

Арафот тоғида турган зиёратчилар (архив сурати)
Арафот тоғида турган зиёратчилар (архив сурати)

Саудиянинг Маккаи Мукаррама шаҳрида Ҳаж ибодатини адо этиш чоғида вафот этган зиёратчилар сони, сўнгги маълумотларга кўра, 922 нафарга етди. Бу ҳақда France-Presse агентлиги (AFP) хабар қилди.

Ўлим сони ортганига соя жойларда ҳаво ҳароратининг +50 даражадан ошиб кетгани сабаб бўлган.

Ҳаж фарзларидан бўлган Арафот тоғида туриш ва Каъбатуллоҳ тавофи каби қатор амаллар зиёратчилар томонидан очиқ осмон остида бошяланг ҳолда (эркаклар) адо этилгани учун ёши улуғ кишилар ва соғлиғи унча яхши бўлмаганлар жазирама синовига дош беролмаяпти. Натижада офтоб урган минглаб одам касалхонага олиб кетилган.

Саудия Арабистони Соғлиқни сақлаш вазирлиги зиёратчиларга қуёшдан сақланиш, кўп сув ичиш ва ҳарорат энг юқори бўлган пайтларда имкон қадар ёпиқ жойларда қолишни тавсия қилган.

Араб дипломати AFP агентлигига биргина мисрлик зиёратчилар орасида вафот этганлар сони камида 600 нафарга етганини маълум қилган. Жазирама қурбонларига айланганлар орасида Тунис, Урдун, Эрон, Сенегал, Индонезия ва бошқа мамлакатлар фуқаролари борлиги айтилмоқда.

Маълумотларга кўра, бу йилги мавсумда Маккага бутун дунёдан 1 миллион 800 мингдан зиёд зиёратчи борган. Ўтган йили июнь ойи охирларига тўғри келган Ҳаж зиёрати чоғида жазирама ва ташналик туфайли камида 240 та ўлим ҳолати қайд этилган эди.

Минтақадаги тадқиқотлар ҳатто Саудия учун аномал бўлган иссиқ ҳарорат глобал иқлим ўзгариши билан боғлиқлигини кўрсатмоқда. Таҳлилчиларга кўра, Макка тарафларда ўртача ҳарорат ҳар ўн йилда мунтазам равишда 0,4 даражага ошиб бормоқда.

Жўғўрқу Кенеш “Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон” темир йўли лойиҳаси бўйича шартномани ратификация қилди

“Хитой - Қирғизистон - Ўзбекистон” темир йўли харитаси
“Хитой - Қирғизистон - Ўзбекистон” темир йўли харитаси

Қирғизистон парламенти депутатлари бирваракайига уч ўқишда Ўзбекистон, Хитой ва Қирғизистон ҳукуматлари ўртасидаги “Хитой - Қирғизистон - Ўзбекистон” темир йўли лойиҳасини биргаликда илгарилатиш бўйича ҳамкорликка оид шартномани ратификация қилиш тўғрисидаги қонун лойиҳасини маъқуллашган. Мазкур қарор депутатлар томонидан 19 июнь куни қабул қилинган.

Озодликнинг қирғиз хизмати хабарига кўра, шартномага оид маълумотни Қирғизистон транспорт ва алоқа вазирининг ўринбосари Ирисбек Бариев тақдим этган. У қонун лойиҳасининг қабул қилиниши темир йўл қурилиши лойиҳаси бўйича амалий ишга ўтишга имкон беришини айтган. Шунингдек, вазир муовинига кўра, лойиҳа амалга оширилиши ҳисобига 10 мингдан зиёд иш ўрни яратилади.

Шартноманинг ўзи уч мамлакат вакиллари томонидан 6 июнь куни Пекинда имзоланган. Кейин Қирғизистон Вазирлар Маҳкамаси лойиҳани ратификация қилиш учун Жўғўрқу Кенешга киритиб, ҳужжатни бирваракайига уч ўқишда навбатдан ташқари кўриб чиқишни сўраганю

Ҳужжатга мувофиқ, Қирғизистон, Хитой ва Ўзбекистон темир йўл лойиҳасини амалга ошириш учун Қўшма лойиҳавий компания (ҚЛК) тузишади. ҚПК фаолиятини таъминлаш учун устав капиталидаги улушлар уч мамлакат ўртасида тақсимланади: улушнинг 51 фоизи Хитойга, 24,5 фоиздан эса Қирғизистон билан Ўзбекистонга тегади.

Шартномада темир йўл йўналиши “Қашғар - Тўруғарт - Мақмал - Жалолобод - Андижон” шаклида кўрсатилган.

Аввалроқ лойиҳа 4,7 миллаирд долларга баҳоланаётгани, ундан 2 миллиард 350 миллион долларини кредит сифатида ҚЛК олиши маълум бўлган. Қолган сумма эса уч мамлакатнинг ҳар бир томонидан киритилади.

Қирғизистон Вазирлар Маҳкамаси раҳбари Ақилбек Жапаровга кўра, темир йўл қурилишини 2024 йил августиданоқ бошлаш режаланган.

Алсу Курмашева тергов ҳибсхонасида қоладиган бўлди

Алсу Курмашева суд залида, 2024 йил 31 майи (REUTERS/Alexey Nasyrov фотоси)
Алсу Курмашева суд залида, 2024 йил 31 майи (REUTERS/Alexey Nasyrov фотоси)

Татаристон Олий суди 18 июнь куни Озодликнинг татар-бошқирд хизмати журналисти Алсу Курмашевани ҳибсхонада қолдириш ҳақида қарор чиқарди. Бу ҳақда “Коммерсантъ” газетаси журналистнинг адвокатидан олинган маълумотга таянган ҳолда хабар қилди.

Адвокат Алсу Курмашева ўзига нисбатан эҳтиёт чораси “ҳеч бўлмаганда уй қамоғи”га алмаштирилишини истаётганини айтган. Озодликнинг Idel.Реалии лойиҳаси қайдича, журналист аёл устидан суд мажлиси ёпиқ тарзда ўтказилган.

Пировардида Татаристон Олий суди судьяси Ризван Юсупов Қозон шаҳридаги Совет туман судининг май ойи охирида чиқарилган Алсу Курмашева ҳибс муддатини 5 августгача узайтиришга оид қарорини қонуний, деб топган.

Алсу Курмашева етти ойдан буён — ўтган йилнинг 18 октябридан бери ҳибсхонада тутиб турилибди. Унга қарши иккита — “хорижий агентлар” реестрига киритиш учун ўзи ҳақида маълумотлар топширмаганлик ҳамда армия тўғрисида “фейк” тарқатганлик айбловлари билан жиноят иши очилган. Журналист аёл мазкур айбловларни рад этиб келмоқда.

Аввалги суд мажлисида Алсу Курмашева ўзини тобора ёмонроқ ҳис қилаётганини айтган эди. Журналист аёл амалиётга эҳтиёжи борлигини урғулаган. Курмашева фарзандларнинг овозини сўнгги бор 2023 йил октябрида эшитганини қайд этган. Унга яқинларига қўнғироқ қилишга рухсат берилмаган.

Журналист аёлнинг оиласи Прагада истиқомат қилади. Россия фуқаролигидан ташқари АҚШ фуқаролигига эга бўлган Алсу Курмашева охирги йилларда шу шаҳарда яшаб, ишлаётган эди. У Россияга ўтган йилнинг май ойида касал онасидан хабар олиш учун учиб борганди. Даставвал унинг мамлакатдан чиқиб кетишига тўсқинлик қилинган, октябрь ойида эса у қўлга олинган.

Озод Европа/Озодлик радиоси корпорацияси президенти Стивен Капус Алсу Курмашеванинг ҳибс муддати узайтирилгани юзасидан изоҳ бера туриб, Курмашевага нисбатан “кераксиз ва аёвсиз бу таъқиб чоғидаги адолатсизликлар сони кундан-кунга ошиб бормоқда. Алсунинг АҚШ фуқароси ўлароқ асосий ҳуқуқлари уни қамоққа ташлаган ва 227 кундан буён тутиб турган Россия расмийлари томонидан бузилди. Бу вақт мобайнида Алсуга ҳатто севган эри ва болаларига қўнғироқ қилишга бир марта бўлса ҳам имкон беришмаган, уни АҚШ консуллик ёрдамидан ва элементар зарурий тиббий ёрдамдан маҳрум қилишган. Алсу шу тобда асоссиз айбловлар билан Россия қамоқхонасида панжара ортида эмас, балки Прагадаги уйида қизларига мактаб имтиҳонларига тайёрланишда ёрдам бераётган бўлиши керак эди”, дея билдирган.

Апрель ойи охирларида АҚШ президенти Жо Байден Владимир Путинни Алсу Курмашева ҳамда Россиядаги тергов ҳибсхонасида тутиб турилган The Wall Street Journal нашри журналисти Эван Гершковични озод қилишга чақирган. “Журналистиканинг жиноят эмаслиги мутлақо аниқ”, дея таъкидлаган Байден.

Шу йилнинг 25 апрелида Европарламент депутатлари Курмашева ва Гершкович дохил Россияда тутиб турилган сиёсий маҳбусларнинг барчасини “зудлик билан ва шартсиз озод қилиш”га чақирувчи резолюцияни маъқуллаган эди.

Алсунинг қўлга олиниши аввалроқ Канада, Чехия, Франция, Польша ва Швеция

ҳукуматлари, шунингдек, ЕИнинг ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати олий вакили, Европа парламенти президенти, ЕХҲТнинг ОАВ эркинлиги бўйича вакили ва БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари қоралаб чиқишган. Европа кенгашининг журналистика ҳимояси ва журналистлар хавфсизлигига кўмаклашиш платформаси Алсуни озод қилиш бўйича ўз чақириғини ёйинлаган.

Шу билан бирга, Amnesty International, Журналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси, Freedom House, ПЕН-Америка, Чегара билмас мухбирлар, Халқаро журналистлар федерацияси, Халқаро матбуот институти каби халқаро ташкилотлар ҳам Алсунинг қўлга олинишини қоралаб, уни зудлик билан озод қилишга чақиришган.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG