АҚШ президенти Дональд Трамп Федерал тергов бюроси директори Жеймс Комини ишдан бўшатди. У АҚШ ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идораларининг юксак лавозимли амалдори ва Трампнинг сайловолди кампанияси вақтида Россия билан алоқа қилгани билан боғлиқ айбловларни тергов қилаётган идора раҳбари эди.
Трамп 9 май куни нега Комини ишдан бўшатгани тўғрисидаги қарорига изоҳ берар экан, Коми ўтган йили Демократлар партиясидан президентликка номзод Ҳиллари Клинтоннинг электрон почта орқали ёзишмаларини нотўғри тергов қилганини ҳамда адлия вазири – бош прокурор Жефф Сешн ва бош прокурор ўринбосари Род Розенштайн ушбу масала юзасидан уни ишдан бўшатишни тавсия қилганини билдирди.
Трамп Комига ёзган хатида, “мени учта алоҳида масала юзасидан тергов қилинмаётганим хусусида хабардор қилганингиз учун сиздан жуда миннатдорман, аммо шунга қарамасдан, Адлия вазирлигининг сиз бюрони яхши бошқара олмаётганингиз тўғрисидаги хулосасига қўшиламан”.
Демократлар 8 ноябрдаги сайловдан бир неча кун олдин Клинтоннинг электрон почта орқали ёзишмалари юзасидан янгитдан тергов бошлаш ҳақида баёнот берганини танқид қилиб чиққан эди. Клинтон хонимнинг айтишича, Коми ушбу хатти-ҳаракати билан ҳал қилувчи паллада ҳали бир қарорга келиб улгурмаган сайловчиларни унга қарши қилиб қўйди. Демократлар Конгрессда президентнинг Комининг ишдан бўшатиш тўғрисидаги қарорини деярли бир овоздан қоралади.
Бу ҳақда АҚШ сенатори, демократ Боб Кейси фикрини тингланг:
“Федерал тергов бюроси директори бир неча ҳафта олдин Россия ҳукумати билан тил бириктирганлик ҳақидаги бошқа масалаларга қўшимча равишда Трампнинг сайловолди кампанияси билан Россия ҳукумати ўртасидаги алоқаларни қамраб олиши мумкин бўлган жиноят тергови давом этаётганини хабар қилганидан сўнг ушбу ишни тергов қилаётган идора раҳбарини ишдан бўшатиш жуда хунук, АҚШ президентига ярашмайдиган иш бўлди, бунга тоқат қилиб бўлмайди”.
Президентнинг ушбу қарори Вашингтонда кўпчиликни ҳайрон қолдирди, демократлар ва бошқаларнинг, Оқ Уй ФТБнинг Россия билан боғлиқ ишни йўққа чиқаришга интилмоқда, деган айбловига сабаб бўлди.
Январь ойида АҚШнинг разведка ҳамжамияти Россия президенти Владимир Путинни АҚШ сайлов тизимига бўлган ишончга путур етказиш учун “таъсир ўтказиш кампанияси”ни амалга ошириш ва Демократлар партиясидан президентликка номзод Ҳиллари Клинтонни обрўсизлантиришга буйруқ берганликда айблаган эди. Баёнотда айтилишича, Россия Трампни очиқдан-очиқ қўллаб-қувватлаган.
Бир неча кун олдин Трампнинг сайланишида Россиянинг гумон қилинаётган саъй-ҳаракатлари юзасидан ФҚБнинг суриштируви давом этаётгани хусусида гувоҳлик берган Коми ҳақида фикр билдирган демократ-сенатор Патрик Лиҳининг фикрича, ушбу ишдан бўшатиш президент Ричард Никсоннинг 1973 йилда рўй берган машҳур “Шанба тунидаги қирғин” воқеаси билан боғлиқ Уотергейт можаросини тергов қилаётган махсус прокурорни вазифасидан четлатганини эсга солади.
Демократлар: “Катта хато”
Сенатдаги демократлар фракциясининг Нью-Йорк штатидан сайланган етакчиси Чарлз Шумер Трампга Комининг ишдан бўшатиши “катта хато” бўлганини айтганини хабар қилди.
“ФТБ Трампнинг президентлик кампанияси даврида руслар билан тил бириктирилган- бириктирилмаганини суриштираётган эди, агар тил бириктирилган бўлса, бу ўта оғир жиноятдир. Ушбу тергов ишлари президентнинг уйига жуда яқин бориб қолмаганмикан?”, дея савол қўяди Шумер.
Шумер Розенштайнни Конгресс олдида Россиянинг сайловга аралашган-аралашмаганини тергов қилиш учун махсус прокурор тайинлаш тўғрисидаги ваъдасини бажаришга, керак бўлса, суриштирув ишларига Ой Уй аралаштирмасликка даъват қилди.
Аксарият демократлар Россиянинг сайловга аралашган-аралашмаганини тергов қилиш учун алоҳида прокурор тайинлаш тўғрисидаги даъватини қўллаб-қувватлади. Уларнинг айтишича, бундай мустақил иш юритадиган кишини тайинлашни Оқ Уйга ишониб бўлмайди.
Республикачиларнинг аксарияти эса Трампнинг қарорини қўллаб-қувватламоқда, Сенатда кўпчиликдан иобрат республикачилар фракцияси раҳбари, кентуккилик Митч МакКоннелл Коммининг ўрнига янги тайинланган раҳбарни имкон қадар тезроқ тасдиқлашга ваъда берди.
Республикачи сенатор Сюзан Коллинз шундай деди:
“Бу биз Разведка масалалари бўйича қўмитада ўтказаётган суриштирувга ҳеч қандай таъсир кўрсатмайди. Биз ўтказаётган сериштирувда иккала партия вакиллари ҳам иштирок этяпти. Сўнгги икки ҳафта мобайнида анча-мунча олға силжидик ҳамда исботларни қаерда бўлса ҳам, қидириб топамиз”.
56 ёшли Коми ФТБнинг ишдан бевақт бўшатилган иккинчи раҳбаридир. Одатда ФТБ директорлари бир марта 10 йил муддатга тайинланади.
Бундан тўрт йил муқаддам собиқ президент Барак Обама ушбу лавозимга тайинлаганда Коми ФТБ ходимлари бу қарорни олқишлаган, уни республикачилар ҳам, демократлар ҳам бирдай ҳурмат қилар эди.