Трамп Эронни музокаралар бўйича жиддийроқ бўлиш ҳақида огоҳлантирди
АҚШ президенти Доналд Трамп Теҳронни музокаралар бўйича жиддийроқ бўлишга чақирди.
"Улар жуда кеч бўлмасдан олдин жиддийроқ бўлишса яхши бўлади, чунки бу содир бўлгандан кейин ОРТГА ЙЎЛ ҚОЛМАЙДИ ва бу чиройли бўлмайди! " - дея баёнот берди Трамп.
Бир кун аввал Эрон АҚШнинг 15 банддан иборат тинчлик режасини кўриб чиқаётганини ва можарога барҳам бериш учун бажарилиши керак бўлган беш шартни илгари сурганини айтди.
Эрон тинчлик режаларида нима бор?
Трамп алоҳида постида НАТО ҳарбий алянсини АҚШга кампанияда ёрдам бермагани учун қоралаб, “АҚШ НАТОдан ҳеч нарсага муҳтож эмаслигини” қўшимча қилди.
Ўтган ҳафта Трамп НАТОдан нефт ва газ транзитининг муҳим йўли бўлмиш Ҳормуз бўғози хавфсизлигини таъминлашда ёрдам сўраган эди. Эроннинг баъзи кемаларга берган зарбалари ва Теҳрондан кўпроқ таҳдидлар туфайли сув йўлидаги юк ташиш деярли тўхтаб қолди.
НАТОга аъзо бўлган бир қанча Европа давлатлари можаро тугаганидан кейин ёрдам беришни кўриб чиқишга тайёр эканликларини билдиришган, бошқалари эса ҳеч қандай аниқ маълумотиз келган сўровни рад этишган.
ОАВ: Трамп Эронга 15 банли тинчлик режасини юборган
АҚШ президенти Доналд Трамп сешанба куни Америка маъмурияти Эрондаги “тўғри одамлар” билан урушни тўхтатиш бўйича келишувга эришиш учун музокаралар олиб бораётганини айтди.
Трампнинг таъкидлашича, эронликлар келишувга эришиш ниятида.
"Улар қўнғироқ қилишди. Улар келишувга эришмоқчи. Ва биз келишувга жуда тайёрмиз. Яхши келишув бўлиши керак ва энди урушлар, ядровий қуроллар бўлмаслиги керак. Улар энди ядро қуролига эга бўлмайдилар", - деди Трамп.
Президент Трамп Қўшма Штатлар Эронда ким билан гаплашаётгани ҳақида маълумот бермади, аммо бу Эрон олий раҳбари Оятуллоҳ Можтабо Хоманаий эмаслигини айтди.
Айни пайтда АҚШ Эронга урушни тугатиш учун 15 банддан иборат режа юборган. Бу ҳақда New York Times нашри ва Исроилдаги наршлар хабар берди.
Унинг мазмуни ҳақида ҳозирча расмий тасдиқ йўқ. Бироқ айрим тафсилотлар Исроил ва АҚШ нашрларида пайдо бўлмоқда.
Исроилнинг Channel 12 телеканали хабар беришича, режада қуйидаги талаблар бор:
- Натанз, Исфаҳон ва Фордовдаги ядровий иншоотлар ишдан чиқарилиб, йўқ қилинади
- Эрондаги фаолият устидан Халқаро атом энергияси агентлиги (IAEA) томонидан тўлиқ шаффофлик ва назорат ўрнатилади
- Эрон минтақадаги қуролланган прокси кучлардан воз кечади, уларни молиялаш ва қуроллантиришни тўхтатади
- Аллақачон қўлга киритилган ядровий салоҳият бутунлай тугатилади
- Ядровий қуролга эришмаслик бўйича мажбурият олинади
- Эрон ҳудудида уран бойитиш тўхтатилади, барча бойитилган материаллар IAEAга топширилади
- Ҳормуз бўғози очиқ қолади ва "эркин денгиз ҳудуди" сифатида сақланади
- Эрон ракеталари бўйича қарор кейинчалик қабул қилинади, аммо уларнинг сони ва парвоз масофаси чекланади ва фақат мудофаа мақсадида қўлланилади
Вашингтон бу маълумотни расман тасдиқламади ҳам, инкор ҳам қилмади. АҚШ президенти Доналд Трамп сўнгги кунларда Эрон билан музокаралар давом этаётганини айтган.
Эронга қарши бошланган ҳарбий кампания тўртинчи ҳафтага кирар экан АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон электр станцияларига қарши ҳар қандай ҳарбий зарбаларни беш кунга қолдириш ҳақида буйруқ берганини айтди.
Зеленский: Россия Эронга разведка ёрдами бермоқда
Украина президенти Владимир Зеленский душанба куни Украина ҳарбий разведкаси Россия Эронга разведка маълумотларини беришда давом этаётганига оид "инкор этиб бўлмайдиган" далилларга эга эканини ва бундай фаолият Яқин Шарқдаги урушни фақат узайтиришини айтди:
"Асосий разведка бошқармаси. Эрон атрофидаги вазият бўйича ҳисобот. Россияликлар Эрон режимига разведка ёрдамини давом эттираётгани ҳақида далиллар тобора кўпаймоқда. Бу очиқча вайронкор фаолият бўлиб, тўхтатилиши керак, чунки у фақат янада беқарорликка олиб келади. Барча масъул давлатлар хавфсизликни таъминлаш ва каттароқ муаммоларнинг олдини олишдан манфаатдор: бозорлар аллақачон салбий реакция қилмоқда ва бу кўплаб мамлакатларда ёқилғи билан боғлиқ вазиятни анча мураккаблаштирмоқда. Эрон режимининг яшаб қолиши ва янада аниқ зарбалар беришига ёрдам бериш орқали Россия амалда урушни узайтирмоқда. Бунга жавоб бўлиши керак."
Кремль ўтган ҳафта The Wall Street Journal нашрининг Россия Эронга сунъий йўлдош тасвирлари ва такомиллаштирилган дрон технологияларини тақдим этаётгани ҳақидаги хабарини "фейк янгилик" деб рад этган эди.
Энергия бозорлари ларзада: Ҳормуз бўғози можароси глобал хавфни кучайтирмоқда
Таҳлилчилар таъкидлашича, энергия бозорлари геосиёсий воқеаларга жуда сезгир бўлиб қолмоқда ва қисқа муддатли нарх ҳаракатлари томонлар ўртасидаги давом этаётган қарама-қаршилик натижасига боғлиқ бўлади. Агар таранглик яна кучайса, айниқса Европа каби энергия импортига катта боғлиқ иқтисодиётлар импорт инфляциясининг ошишига дуч келиши мумкин.
Осиё акциялари сешанба куни кўтарилди, нефть нархлари пасайишни сақлаб қолди ва доллар беқарор ҳаракат қилди, бу АҚШ президенти Дональд Трамп Эроннинг электр тармоқларига зарба беришни кечиктириб, энергия бозоридаги чуқур шок хавотирларини юмшатганидан кейин кузатилди.
28 февраль куни АҚШ Исроил билан биргаликда Эронга қарши ҳарбий тадбир бошлади. Зарбалар натижасида олий раҳбар оятулло Али Ҳоманаий ўлдирилди, мамлакатнинг ҳарбий ва ядровий объектлари нишонга олинди. Эрон жавобан АҚШ базалари ва Вашингтон иттифоқчилари инфратузилмасига Форс кўрфази мамлакатларида зарбалар бермоқда. Уруш давомида 2000 дан ортиқ одам ҳалок бўлган.
Эрон амалда Форс кўрфазини жаҳон океани билан боғлайдиган Ҳормуз бўғозини блоклади. Бу бўғоз стратегик аҳамиятга эга, чунки у орқали Форс кўрфази нефть ишлаб чиқарувчи мамлакатларидан жаҳон бозорига нефть етказиб бериш амалга оширилади. Ушбу бўғоз орқали жаҳон нефти ва суюлтирилган табиий газининг тахминан 20 фоизи ўтади.
Трамп Эрондан Ҳормуз бўғозини кемачилик учун дарҳол очишни талаб қилиб, Эрондаги электр станцияларига зарба бериш билан таҳдид қилган. Эрон ҳукумати жавобан Форс кўрфази мамлакатларидаги энергетика объектларига зарба бериш билан таҳдид қилди. Шунингдек, Эрон ўз ороллари ёки соҳилларига ҳужум қилинган тақдирда Форс кўрфазини миналашини маълум қилди.