Жонли ХДТ: Ҳормуз бўғозида 1600 кема қолиб кетмоқда

Россия Украинанинг нефть экспортига оид объектларига ҳужумларини бас қилса, Киев ҳам Москванинг энергетика инфратузилмасига зарбаларни тўхтатишга тайёр.

Украина президенти Владимир Зеленский 6 апрел куни кечки видеомурожаатида "энергетика сулҳи" таклифи АҚШ воситачилиги орқали Россия томонига етказилганини айтди.

"Агар Россия бизнинг энергетикамизга зарба беришни тўхтатишга тайёр бўлса, биз ҳам худди шундай жавоб беришга тайёрмиз" - деди у.

Зеленский Пасха муносабати билан таклиф этилган вақтинчалик тинчлик ҳали кучида эканини, аммо Россия унга жавоб бермаганини қўшимча қилди.

Шунингдек, Россия урушни нефть экспортидан тушаётган даромадлар ҳисобига давом эттиришини, Яқин Шарқдаги уруш туфайли нефть нархлари ошиши эса Москва имкониятларини кенгайтираётганини таъкидлади

Кремл тинчлик музокаралари “танаффус”да эканини, аммо тўхтамаганини билдирган, шунингдек, АҚШ билан мулоқот давом этаётганини айтган. Москва “энергетик сулҳ” бўйича изоҳ бермаган.

6 апрелга ўтар кечаси Украина дронлари Новороссийскдаги “Шесхарис” нефть терминалига зарба берган. Март ойида эса Украина бир неча бор Россиянинг Болтиқбўйи портларини нишонга олган.

АҚШ президенти Доналд Трамп душанба куни Вашингтонда журналистлар билан мулоқот чоғида 7 апрелни Эроннинг АҚШ таклифларини қабул қилиб, тинчлик келишувига эришиши учун белгиланган сўнгги муддат сифатида атади.

У Эрон томонининг сўнгги таклифларини “жиддий”, аммо АҚШнинг бу давлатга қарши кампаниясини тўхтатиш учун “етарли эмас”, деб баҳолади. BBC хабар беришича, душанба куни Теҳрон Покистон орқали етказилган Вашингтон таклифини рад этган ва урушнинг тўлиқ ва якуний тўхтатилиши тарафдори эканини таъкидлаган.

Аввалроқ Трамп Эронни 48 соат ичида келишувга рози бўлишга ёки камида Ҳурмуз бўғозини кемалар ҳаракати учун очишга чақирган эди. Кейин у ультиматум муддатини Вашингтон вақти билан 7 апрел соат 20:00 гача (Тошкент вақти билан 8 апрел соат 5:00) узайтирган. Талаблар бажарилмаган тақдирда, Эроннинг электр станциялари ва бошқа энергетика объектларига кучли зарбалар берилиши мумкинлигини билдирган.

Оқ уйдаги матбуот анжуманида “Фуқаролик инфратузилмасига зарбалар ҳарбий жиноят ҳисобланадими?” - деган саволга жавобан Трамп Эрон ҳукумати сўнгги ойларда 45 минг намойишчини ўлдирганини иддао қилди ва “уларни тўхтатиш керак” деди (Ҳуқуқ ҳимоячилари минглаб қурбонлар ҳақида хабар бермоқда, айрим маълумотларга кўра, улар сони 10 мингдан ошган. Эрон расмийлари эса бир неча минг киши ҳалок бўлганини тан олган, бу ҳолат зўравон тўқнашувлар пайтида юз берганини ва куч ишлатар тузилмалар ходимлари ҳам қурбон бўлганини билдирган).

Трампнинг таъкидлашича, агар Эрон келишувга рози бўлса, уруш “жуда тез” тугайди. Теҳрон эса АҚШ талабларини рад этишда давом этмоқда.

Трампнинг баёнотларига жавобан Эрон парламенти раиси Муҳаммад Боқир Қолибоф АҚШни "хавфли ўйин"ни тўхтатишга чақирди. У Вашингтонни "масъулиятсиз қадамлар" қўяётганликда айблаб, бу ҳолат "бутун минтақани олов ичига ташлаши мумкин"лигидан огоҳлантирди.

6 апрел куни Покистон АҚШ ва Эронга ўзининг тинчлик режасини тақдим этгани ҳақида Reuters манбаларга таяниб хабар қилди. Унга кўра, Исломобод зудлик билан ўт очишни тўхтатиш ва 15–20 кун ичида кенгроқ келишувни муҳокама қилишни таклиф этган. Якуний музокараларни Исломободда ўтказиш режалаштирилган. Битим Эроннинг ядровий қурол ишлаб чиқмаслик мажбурияти эвазига санкцияларни бекор қилиш ва музлатилган активларни очишни назарда тутади.

Эроннинг IRNA агентлиги Теҳрон Покистон орқали АҚШга 10 банддан иборат таклиф юборганини маълум қилди. Унда Эрон ўт очишни тўхтатишни рад этиб, узоқ муддатли тинчлик келишуви зарурлигини таъкидлаган, шунингдек санкцияларни бекор қилиш ва Ҳурмуз бўғозида хавфсиз транзит бўйича протокол ишлаб чиқишни таклиф этган.

CNN маълумотига кўра, Трамп мазкур лойиҳани қўллаб-қувватламаган, аммо Оқ уй бу “ғоялардан бири” эканини билдирган. Axios эса томонлар 45 кунлик ўт очишни тўхтатиш вариантини муҳокама қилаётганини ёзган. Нашр манбаларига кўра, яқин 48 соат ичида келишув эҳтимоли паст, бироқ бу кескинлашувнинг олдини олиш учун сўнгги уриниш сифатида баҳоланмоқда.

28 февралдан бери АҚШ ва Исроил Эрон ҳудудига зарбалар бермоқда. Трамп ҳарбий операциянинг асосий мақсади Эроннинг ядровий қуролга эга бўлишининг олдини олиш эканини таъкидлаган. Жанглар бошланганидан сўнг Эрон жаҳон энергия бозори учун стратегик аҳамиятга эга бўлган Ҳурмуз бўғозини амалда ёпган.

Украина ҳарбийлари Новороссийск портида турган "Адмирал Макаров" фрегатига зарба бергани ҳақида 6 апрелда Украина Қуролли кучларининг дрон тизимлари қўмондони Роберт Бровди маълум қилди. Айтишича, ушбу фрегат "Калибр" қанотли ракеталарини ташувчи кемалардан бири ҳисобланади. Бровдига кўра, зарба Қора денгиздаги "Сиваш" деб номланган сузувчи минорага ҳам берилган. Унинг зарар даражаси аниқланаётганини қўшимча қилган.

Бровдининг бу баёноти мустақил манбалар томонидан ҳозирча тасдиқланмаган.

Россиянинг Краснодар вилояти губернатори Вениамин Кондратьев Новороссийскка қилинган тунги ҳужум ҳақида маълумот берган, аммо порт ёки минорага зарба берилганини айтмаган. У фақат бир нечта корхона ҳудудида дрон парчалари топилганини билдирган.

Reuters манбаларига кўра, Покистон АҚШ ва Эронга тинчлик режасини таклиф қилган. Келишувга эришилса, у 6 апрелдан амалга кириши мумкин. Режа дарҳол ўт очишни тўхтатиш ва Ҳурмуз бўғозида кема қатновини тиклашни назарда тутади. Шундан кейин томонларга 15–20 кун ичида кенгроқ битимни келишиш таклиф этилган. Якуний ҳужжат Исломободда имзоланиши эҳтимол. Аммо бу маълумотлар расман тасдиқланмаган.

Якуний келишув Эроннинг ядровий қурол ишлаб чиқармаслик мажбуриятини, эвазига санкцияларни бекор қилиш ва музлатилган активларни очишни ўз ичига олиши айтилмоқда. Музокараларни Покистон қўшинлари қўмондони Асим Мунир олиб борган.

Axios маълумотича, АҚШ ва Эрон 45 кунлик ўт очишни тўхтатишни ҳам муҳокама қилмоқда, аммо яқин 48 соатда келишув эҳтимоли паст. Бу эскалациянинг олдини олиш учун охирги уриниш сифатида баҳоланмоқда.

4 апрель куни АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон икки кун ичида келишувга рози бўлмаса, “қаттиқ зарбалар” берилишини айтган, аммо ҳужумларни 8 апрел соат 20:00гача кечиктирган.