Трамп: Эроннинг янги таклифлари қониқарли эмас
АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон томонидан таклиф этилган тинчлик режаси концепцияси билан танишганини ва матннинг аниқроқ баён қилинишини кутаётганини айтди. Шу билан бирга, у Truth Social ижтимоий тармоғида Эрон таклифлари ўзи учун қабул қилиниши мумкинлигини тасаввур қила олмаслигини ёзди, чунки Эрон “сўнгги 47 йил давомида инсоният ва дунёга қилган ишлари учун ҳали етарлича юқори нарх тўламаган” деди.
Шунингдек, Трамп агар Теҳрон “ёмон хатти-ҳаракат қилса”, АҚШ Эронга қарши зарбаларни қайта бошлаш имкониятини ўзида сақлаб қолишидан огоҳлантирди.
Трамп буни Флорида штатидаги Вест-Палм-Бич шаҳрида Air Force One самолётига чиқишдан олдин журналистнинг “Сиз ҳарбий зарбаларни қайта бошлайсизми?” деган саволига жавоб бераркан билдирди:
“Мен буни айтмоқчи эмасман. Яъни мен буни журналистга айта олмайман. Агар улар ўзини ёмон тутса, ёки ёмон иш қилса. Лекин ҳозирча кўрамиз. Аммо бу, албатта, содир бўлиши мумкин бўлган эҳтимол.”
Бундан олдин эрон ОАВлари Эроннинг 14 банддан иборат янги тинчлик таклифи ҳақида хабар берган эди, у АҚШга Покистон орқали воситачилар ёрдамида етказилган.
Юқори лавозимли эронлик амалдор шанба куни билдиришича, Эрон таклифи ҳозирда амалда Эрон томонидан тўсиб қўйилган Ормуз бўғозида кемалар ҳаракатини очишни, шунингдек АҚШ томонидан эрон портларига қўйилган блокадани бекор қилишни назарда тутади. Шу билан бирга, Axios таъкидлашича, Эроннинг ядровий дастури бўйича музокараларни кейинроқ, тинчлик келишуви тузилгандан сўнг ўтказиш таклиф этилмоқда.
Tasnim агентлиги хабарига кўра, бундан ташқари, Эрон АҚШ қўшинларини Яқин Шарқдан олиб чиқиш, музлатиб қўйилган Эрон активларини озод қилиш ва санкцияларни бекор қилишни — шунингдек Ливандаги жанговар ҳаракатларни тугатишни талаб қилишда давом этмоқда.
Қўшма Штатлар ва Исроил тўрт ҳафта олдин тинчлик музокараларини ўтказиш мақсадида Эронга қарши бомбардимонларни тўхтатган эди. Бироқ 11 апрель куни Исломободда ўтказилган юзма-юз учрашув натижа бермади. Трамп сулҳ муддатини номаълум вақтга узайтирди ва АҚШ шошилмаётганини, “келишув” эса биринчи навбатда Эронга кераклигини таъкидлади. Шу билан бирга, Эрон Ормуз бўғози орқали кемалар ўтишини назорат қилишда давом этмоқда ва амалда уни кўпчилик кемалар учун ёпиб қўйган. Бу эса жаҳон энергия бозорида жиддий бузилишларга, нефть нархларининг ошишига ва ёқилғи танқислиги хавфига олиб келди.
ЕИ разведкаси: Кремл Путинга суиқасддан қўрқувда
Кремль Владимир Путинга суиқасд хавфи мавжуд деб ҳисоблайди, шунингдек давлат тўнтариши эҳтимоли билан боғлиқ хавотирлар ортиб бормоқда, дея хабар қилмоқда CNN, Financial Times ва “Важные истории” каби нашрлар.
4 май куни чоп этилган Европа давлати разведкаси ҳисоботига кўра, Кремль Путиннинг шахсий хавфсизлигини сезиларли даражада кучайтирган, шу жумладан унинг яқин ходимлари уйларига кузатув тизимлари ўрнатилган.
Бундай чоралар Россиянинг юқори мартабали ҳарбийларига қарши суиқасдлар тўлқини ва давлат тўнтариши хавфи ортиши билан боғланган.
CNN телеканалининг маълум қилишича, Путинга таҳдид хавфи март ойидан бери муҳокама қилинмоқда ва у, айниқса, сиёсий элита томонидан дронлар орқали суиқасд уюштирилишидан хавотирланмоқда.
Ҳисоботга кўра, давлат тўнтариши хавфи гўёки собиқ мудофаа вазири Сергей Шойгу билан ҳам боғланмоқда, чунки у ҳали ҳам ҳарбий элита орасида ўз таъсирини сақлаб қолганига ишонилмоқда. У 2024 йилдан Россия Хавфсизлик Кенгашига раҳбарлик қилади.
Бироқ CNN таъкидлашича, ҳисоботда бу даъволарни тасдиқловчи аниқ далиллар келтирилмаган ва баъзи таҳлилчилар бу ҳисобот аслида Кремльдаги вазиятни беқарорлаштиришга қаратилган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.
Ҳисоботда, шунингдек, Россия Федерал қўриқлаш хизмати Путиннинг ҳаракатланишини чеклагани, уни доимий равишда ҳимояланган бункерлардан ишлаш режимига ўтказгани айтилган. Дрон ҳужумлари хавфи сабаб бу чоралар янада кучайтирилгани қайд этилган.
Қўшимча қилинишича, кузатув тизимлари Путиннинг яқин ходимлари — ошпазлар, қўриқчилар ва фотографлар уйларига ҳам ўрнатилган, уларга жамоат транспортидан фойдаланиш тақиқланган.
“Менга бу ҳисоботда энг қизиқ бўлгани — Бортников, Золотов, Герасимов ва Путиннинг ўзлари Украинадаги муваффақиятсизликлар учун жавобгарликни бир-бирига юклаётгани ҳақидаги қисми бўлди. Бундан шундай хулоса келиб чиқадики, қимирлаётган курсини сақлаб қолиш учун фаол кураш бошланган, худди бир шиша ичидаги ўргимчаклар бир-бирини еб қўйгани каби”, дейди “Важные истории” асосчиси Роман Анин.
Унинг фикрича, бу Россия элитаси ичида масъулият ва таъсир учун кураш кучайганини кўрсатади.
Халқаро ОАВга кўра, хавфсизлик чоралари доирасида кенг текширувлар ўтказилмоқда, Москва дарёси бўйлаб кучайтирилган патруллар жойлаштирилган, меҳмонлар эса икки босқичли текширувдан ўтказилмоқда.
Расмий Кремль ва Россия хавфсизлик идоралари бу ҳисобот мазмунига ҳозирча изоҳ бергани йўқ. Аммо айни пайтда айрим сиёсий таҳлилчилар ва кремльтараф Z-блогерлар орасида “ҳокимият алмашинуви” ҳақидаги муҳокамалар кучайгани ҳам кузатилмоқда.
Россияда “оқ рўйхат”даги сайтлар ҳам ёпиляпти
Россия Федерацияси Рақамли ривожланиш вазирлиги Москвада мобил интернет ўчирилган вақтда “оқ рўйхат”даги сайтлар ҳам ишламаганини тан олди — уларни куч ишлатувчи идоралар тўсган.
5 май куни эрталаб Москва ва Санкт-Петербург аҳолиси мобил интернет ишламаётгани, қўнғироқлар ва SMS юборишда муаммолар борлиги ҳақида оммавий шикоят қила бошлади.
Вазирликка кўра, Москвада мобил алоқа узилган пайтларда “оқ рўйхат”даги сайтларни очиш масаласи ҳали ҳам Россия махсус хизматлари билан келишилмоқда.
Вазирлик шунингдек Россия пойтахтида мобил интернет аллақачон тикланганини маълум қилди. Уланишдаги узилишлар эса “хавфсизлик таҳдидлари, жумладан душман дронлари (БПЛА) билан боғлиқ хавфлар” билан изоҳланди.
Бир кун аввал эса Россия мобил операторлари абонентларни Москва ва Санкт-Петербургда бир неча кун давомида алоқада узилишлар бўлиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган, бу эса Ғалаба куни байрам тадбирларига тайёргарлик билан боғланган эди.
Россияга нисбатан янги санкциялар
Буюк Британия Россияда дронлар ишлаб чиқариш ва мигрантларни ёллаш тармоқлари билан боғлиқ 35 та компания ва жисмоний шахсга санкциялар жорий қилди.
Британия ташқи ишлар вазирлигига кўра, “Алабуга Старт” дастури доирасида хорижликларни ишга ёллашда иштирок этган 6 нафар шахс ва бир компания санкциялар рўйхатига киритилган.
“Хорижий фуқаролар савдоси”га алоқадорлиги учун санкциялар рўйхатига бешта компания ва учинчи давлатлардан, жумладан Таиланд ва Хитойдан бўлган тўққиз нафар фуқаро ҳам киритилган.
