Линклар

Шошилинч хабар
23 феврал 2024, Тошкент вақти: 14:27

Халқаро хабарлар

Саудия Арабистонида ижтимоий тармоқлардаги пости учун бир аёл 45 йилга қамалди

Саудия Арабистонида Нура бинт Саид ал-Қаҳтоний исмли аёл 45 йилга озодликдан маҳрум этилди. Associated Press агентлигининг ёзишича, аёлга бу каби оғир жазо интернетда ўз фикрларини баён қилгани учун берилган. Айблов хулосасига кўра, у ижтимоий тармоқлардаги ўз постлари билан “жамиятдаги бирликка путур етказган” ва “ахборот тармоғи орқали жамоат тартибини ҳақоратлаган”.

Ал-Қаҳтонийнинг ҳибсга олинганига қарийб 14 ой (2021 йилнинг 4 июли) бўлган. Иш асосан миллий хавфсизлик ва террорчиликка оид ишлар кўриладиган махсус суд томонидан кўриб чиқилмоқда.

Аёл ижтимоий тармоқларда нима деб ёзгани очиқланган эмас. Унинг ёши ва таржимаи ҳоли тўғрисида ҳам бирор маълумот йўқ.

“Араб дунёси учун демократия” ташкилоти вакилларининг айтишларича, айблов хулосаси террорчилик ва кибержиноятчиликка қарши қонунларга асосланган ҳолда тузилган. Мазкур қонунлар жуда мужмал ёзилган бўлиб, уларни истаганча талқин қилиш мумкин.

Аввалроқ халқаро агентликлар Саудия Арабистонида 34 ёшли Салма аш-Шабоб 34 йилга озодликдан маҳрум этилгани ҳақида хабар қилишган. У ижтимоий тармоқлардаги ўз саҳифаларида ҳуқуқ фаоллари ва диссидентларнинг постларини кўчириб босгани учун қамалгани айтилган.

Кун янгиликлари

Навальнийнинг онасига ўғлининг жасадини кўрсатилди, Россия расмийлари мухолифатчининг махфий равишда дафн этилишини талаб қилишмоқда

Людмила Навальнаяга кўра, расмийлар ундан ўғлини “видо маросимисиз, яширинча” дафн этишни сўрашган.
Людмила Навальнаяга кўра, расмийлар ундан ўғлини “видо маросимисиз, яширинча” дафн этишни сўрашган.

Мухолифатчи Алексей Навальнийнинг онаси Людмила Навальнаяга ўғлининг жасади кўрсатилган. Бу ҳақда у 22 февралдаги видеомурожаатида маълум қилган. Бунгача сиёсатчининг ҳақиқатан ўлганини давлат расмийларидан бошқа бирор мустақил манба тасдиқлаган эмасди.

Людмила Навальная ўғлининг жасади ўзига 21 февраль оқшомида Салехард шаҳри моргида кўрсатилгани, бироқ жасад оилага берилмаганини билдирган.

Навальнаяга кўра, уни ўликхонага “яширинча” олиб бориб, ўлим ҳақидаги гувоҳномага имзо қўйдиришган. “Улар жасадни бермай, ўғлимни қаерда, қачон ва қандай дафн қилиш борасида шарт қўйиб, қонунни бузишяпти”, деган Людмила Навальная.

Аёлга кўра, терговчилар унинг олдида “ё Кремлдан, ёки Тергов қўмитаси марказий идорасидан” кўрсатма олиб туришган.

“Улар дафн маросимининг ҳеч қандай видо маросимисиз, яширинча ўтказилишини исташяпти. Қўйиб берсангиз, ўзлари бирор ерга кўмиб юборишса, лекин мен бунга рози бўлмайман”, деган Навальная ўғлининг дафн маросими оммага ошкор йўсинда ўтказилишини хоҳлаётганини таъкидлаган.

“Улар мени шантаж қилиб, Алексей қаерда, қачон ва қай йўсинда дафн этилиши кераклиги ҳақида менга шарт қўйишяпти. Терговчи Воропаев менга очиқдан-очиқ: “Вақт сизнинг фойдангизга ишлаётгани йўқ, мурда чирий бошлаган”, деб айтди. Менга ҳеч қанақа алоҳида шарт-шароит қилиб берилишини истамайман. Мен шунчаки барчаси қонун доирасида амалга оширилишини хоҳлайман, холос”, деган Навальная.

Людмила Навальная ўғли Алексей қамоқхонада вафот этгани маълум бўлганидан бери унинг жасадини кўрсатишни талаб қилиб келаётган эди. Қамоқхона расмийларига кўра, 47 ёшли Навальний 16 февраль куни одатий сайрдан қайтаётган пайтда йиқилиб, вафот этган.

Людмила Навальная ўғлининг жасади берилишини талаб қилиб, 21 февраль куни судга даъво аризаси киритган. Ёпиқ эшиклар ортидаги суд мажлиси 4 мартга белгиланган. Навальная ўғлининг жасадини олишда ёрдам сўраб 20 февраль куни Россия президенти Владимир Путинга видеомурожаат йўллаган эди.

Арманистон Россия етовида бўлган КХШТдаги иштирокини музлатиб қўйди

Арманистон бош вазири Никол Пашинян
Арманистон бош вазири Никол Пашинян

Арманистон Россия етовида бўлган Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилотидаги иштирокини музлатиб қўйган. Бу ҳақда Арманистон бош вазири Никол Пашинян France 24 телеканалига берган интервьюсида маълум қилган.

Пашинян бошқа гаплар қаторида Москва бир неча ой аввал “Арманистон аҳолисини очиқдан-очиқ ҳукуматни ағдариб ташлашга чақирган”ини айтган. У ўзига қарши “Москва пропагандаси тинмаётган”ини қўшимча қилган.

Шунингдек, Пашинян Украинадаги урушга бормаслик учун Арманистонга қочиб келган россиялик Дмитрий Сетраковнинг 2023 йил декабрида қўлга олингани юзасидан ташвиш изҳор этган. Ҳуқуқ фаоллари Сетраков россиялик полициячилар томонидан тутиб кетилгани, бу эса қонунга хилоф эканини билдиришган эди. Ўшанда Арманистон расмийлари бунга изоҳ беришмаган, бироқ эндиликда Пашинян буни “одам ўғирлаш” деб атаган.

Биз ўз ҳудудимизда ноқонуний хатти-ҳаракатлар амалга оширилишига тоқат қилмоқчи эмасмиз”, деган Пашинян “агар Ереван талаблари жавобсиз қолгудек бўлса”, бу салбий оқибатларга олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирган.

Бундан ташқари, Пашинян Боку Арманистонни “Ғарбий Озарбайжон” деб ҳисоблаши ҳамда Арманистонда янги ҳудудларни эгаллаб олишни режалаётганини билдирган.

Аввалроқ Пашинян Тоғли Қорабоғдаги қуролли тўқнашув чоғида “қўл қовуштириб ўтиргани” учун Москвани кескин танқид қилган эди. Бош вазирга кўра, бу КХШТ блокининг самарасизлигини кўрсатган. Айни пайтда Пашинян France 24 телеканалига Россиянинг Арманистондаги ҳарбий базасини ёпиш масаласи “кун тартибида эмас”лигини айтган.

КХШТ котибияти Ереван ташкилотга аъзоликни тўхтатиш тўғрисида ариза топширмагани ва, афтидан бу ерда гап Арманистоннинг КХШТ тадбирларида иштирок этмаслиги ҳақида бораётганини қайд этган.

2023 йил ноябрида Пашинян КХШТнинг Минскдаги саммитида иштирок этишдан бош тортганди. Ўша пайтда у Арманистон хавфсизлик соҳасидаги “алоқаларини диверсификация қилиш” ниятида эканини, чунки Ереваннинг “ҳозирги ҳамкорлари” унга қурол-аслаҳа ва ўқ-дори етказиб бера олмаётганини билдирган эди.

Байден Навальний ўлими ортидан Путинга қарши киритилажак санкцияларни очиқламоқчи

АҚШ президенти Жо Байден сиёсатчи Алексей Навальнийнинг беваси Юлия ва қизи Дарья билан, 2024 йил 22 феврали
АҚШ президенти Жо Байден сиёсатчи Алексей Навальнийнинг беваси Юлия ва қизи Дарья билан, 2024 йил 22 феврали

АҚШ президенти Жо Байден мухолифатчи Алексей Навальний ўлими ортидан 23 февраль куни Россия президенти Владимир Путинга қарши санкциялар жорий этилишини эълон қилди. Бу ҳақда CNN телеканали хабар қилди.

Байден мухолифатчининг ўлими учун Путин масъуллигини билдирган. АҚШ президенти мазкур баёнотни Навальнийнинг беваси Юлия ва қизи Дарья билан бўлиб ўтган учрашув ортидан берган.

“Мен унинг хотини ва қизи билан учрашиб, унинг (Навальнийнинг - таҳр.) мислсиз жасоратли одам бўлгани ҳақида билдириш шарафига ноил бўлдим”, деган Байден.

АҚШ президенти мухолифатчининг беваси билан учрашувдан кейин ўзига бу аёлнинг “курашни давом эттириши” аён бўлганини билдирган.

Аввалроқ Давлат котибининг сиёсий ишлар бўйича ўринбосари Виктория Нуланд АҚШ Россияга қарши “қақшатқич” санкциялар пакетини ҳозирлаётганини билдирган эди. Мулозимага кўра, унда “юзлаб, юзлаб ва юзлаб” чекловлар бўлади. Нуланд янги санкциялар шу пайтгача мавжуд бўлган чекловлардаги “тирқишларни ёпиш”и ҳамда Россия томонига уларни айланиб ўтишга имкон қолдирмаслигини таъкидлаган.

АҚШ Россия президенти Владимир Путинга қарши 2022 йил февралида ҳам - Россия қўшинлари Украинага бостириб кириши биланоқ санкция киритган эди. Ўшанда чекловлар активларни музлатиш билан боғлиқ бўлган.

Россия расмийлари Навальний колонияда жон таслим қилгани ҳақида 16 февраль куни эълон қилишган. Россия Жазони ўташ федерал хизмати маълумотига кўра, “Қутб бўриси” (“Полярный волк”) колониясида жазо ўтаётган мухолифатчи сайрдан кейин вафот этган. Ўлимидан бир неча кун олдин Навальний 27-маротаба жарима изоляторига йўлланган эди.

Мухолифатчининг тарафдорларни Навальний ўлдирилган, деб ҳисоблайдилар. Мухолифатчининг жасади ҳалигача яқинларига топширилган эмас. Навальнийнинг беваси Юлия эрининг ишини давом эттиришга ваъда берган.

Байден Путинни “телба итвачча” деб атади

АҚШ президенти Жо Байден.
АҚШ президенти Жо Байден.

АҚШ президенти Жо Байден 21 февраль куни ўтган сайлов олди тадбирида Россия президенти Владимир Путинни “телба итвачча” деб атади.

“Бизда Путин ва бошқа телба итваччалар бор, шунинг учун доимо ядровий конфликт таҳдидидан ташвишланишимиз зарур”,- деган Байден.

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков бу каби баёнотга Путин “вақт сарфлаб эътибор ҳам қаратиб ўтирмаслиги”ни айтди. Айни пайтда Песков бу каби “ифодаларни қўллаганлар ўзларини ўзлари ҳақорат қилаётгани”ни таъкидлади. Песковга кўра, Байден бу баёноти билан ўзини “Ҳолливуд ковбойига ўхшатиш”га ҳаракат қилган.

Байден ўз чиқишида инсониятга хавф туғдираётган энг асосий таҳдидлардан бири иқлим ўзгариши эканини ҳам қайд этди.

Мутахассислар таъкидича, 2023 йил кузатувлар тарихидаги энг жазирама йил бўлди. Ҳаво ҳароратининг ортиб бориши дунёда табиий офатлар, жумладан, сув тошқинлари, қурғоқчилик, ўрмон ёнғинлари, довулларнинг кўпайишига сабаб бўлмоқда.

Халқаро метеорология ташкилотининг билдиришича, сўнгги эллик йилда жаҳонда деярли 12 мингта табиий офат юз берди. Бунинг оқибатида камида икки миллион киши ҳалок бўлди. Нобуд бўлган ҳайвонлар сони номаълум. Табиий офатлар оқибатида жаҳон иқтисодиёти, билвосита зиён миқдори ҳисобга олинмаганда, 4,3 триллион доллар зарар кўрди.

БМТ озиқ-овқат дастури Ғазодаги фаолиятини тўхтатди

Дастур очларни озиқ-овқат билан хавфсиз таъминлаш чораларини излаётганини маълум қилди.
Дастур очларни озиқ-овқат билан хавфсиз таъминлаш чораларини излаётганини маълум қилди.

БМТнинг Бутунжаҳон озиқ-овқат дастури Ғазодаги фаолиятини тўхтатди. Бу ҳақда дастур раҳбари Синди Маккейн маълум қилди. Бунга Ғазо бўлгаси аҳолисининг мародёрлик ва дастур ходимларига ҳужумлар қилаётгани сабаб бўлди.

Баёнотда айтилишича, 18 февраль куни Вади-Ғазо чегара назорат пункти орқали бўлгага фаластинлик қочқинлар учун олиб кирилган озиқ-овқат юкланган юк автомашиналари оч одамлардан иборат оломон томонидан қуршаб олинган. Улар қуроллардан ўқ отишган.

19 февралда Ғазо бўлгаси шимолига озиқ-овқат олиб кетаётган юк автомашиналари карвонига ҳужум қилинган. Ҳайдовчилардан бири калтакланган. Дастур ходимлари озиқ-овқат маҳсулотларини тарқатаётганида одамлар ўзаро муштлашиб кетмоқда.

Баёнотда Ғазода озиқ-овқат тарқатиш жараёни “жамоат тартибини хаос ва фалокатга айлантираётгани” қайд этилади.

БМТнинг Бутунжаҳон озиқ-овқат дастури ўз ходимлари ва ёрдамга муҳтожларнинг хавфсизлигини таъминлай олмаслиги муносабати билан фаолиятини вақтинча тўхтатган.

Дастур очларни озиқ-овқат билан хавфсиз таъминлаш чораларини излаётганини маълум қилди ва тез кунларда фаолиятини қайта тиклашига умид билдирди. Дастур эълон қилган баёнотда таъкидланишича, хавфсизликни таъминлаш учун озиқ-овқат етказиб бериш ҳажмини ошириш, қўшимча чегара назорат пунктларини очиш зарур.

БМТнинг Бутунжаҳон озиқ-овқат дастури Ғазо бўлгаси ва Ғарбий соҳилда деярли 1,5 миллион фаластинлик қочқинга кўмак кўрсатади.

The Guardian газетасининг ёзишича, ҲАМАС-Исроил уруши бошланганидан сўнг Ғазо бўлгасига берилаётган халқаро ёрдам ҳажми 80 фоизга камайган. Халқаро ташкилотлар бир неча маротаба Ғазо гуманитар ҳалокат ёқасида турганидан ташвиш билдирган.

Европа Иттифоқи Россияга қарши санкцияларнинг 13-пакети юзасидан келишувга эришди

Европа Иттифоқи Россияга қарши санкцияларнинг 13-пакети юзасидан келишувга эришди. Янги санкциялар 24 февралда, яъни Россиянинг Украинага бостириб кирганига икки йил тўладиган куни тасдиқланиши кутилмоқда.

Янги ҳужжатга асосан икки юзга яқин жисмоний ва юридик шахс санкциялар рўйхатига киритилади. Бу Россияга нисбатан жорий этилган санкциялар тарихидаги энг катта чекловлар рўйхати бўлади.

Европа комиссияси раҳбари Урсула фон дер Ляйен янги санкциялар жорий этиш орқали ЕИ «Путиннинг ҳарбий машинасини заифлаштиришда» давом этиши кераклигини айтди.

Россияга нисбатан илк санкциялар Украина босқини бошланган 2022 йил февралидан сўнг жорий этилган эди. Россия Украинанинг Донецк, Херсон, Луганск ва Запарожье вилоятларини аннексия қилгани ортидан санкциялар кенгайтирилди.

Аввалроқ Европа Иттифоқи Россияга нисбатан санкциялар муддатини 2025 йилнинг 24 февралигача узайтирган эди.

Reuters: Эрон Россияга йил бошидан бери 400 га яқин баллистик ракета етказиб берди

Эрон Ҳарбий-ҳаво кучлари қўмондони Амир Ҳожизода, Эрон президенти Иброҳим Раисий ва Мудофаа вазири Муҳаммад Ризо Аштианий ракеталар фонида. 2023 йил, август.
Эрон Ҳарбий-ҳаво кучлари қўмондони Амир Ҳожизода, Эрон президенти Иброҳим Раисий ва Мудофаа вазири Муҳаммад Ризо Аштианий ракеталар фонида. 2023 йил, август.

Reuters агентлиги Эрон ҳарбий доираларидаги олти нафар манбасига таянган ҳолда Теҳрон 2024 йил бошидан то шу кунгача Россияга 400 га яқин баллистик ракета етказиб бергани тўғрисида хабар берди.

Агентлик манбаларининг айтишича, Эрон Россияга Fateh-110 русумидаги ер-ер ракеталарини берган. Бу ракеталар 300 дан 700 километргача узоқликда бўлган нишонларга зарба бера олади.

Манбаларга кўра, Россия ва Эрон ҳарбий ҳамда хавфсизлик хизматлари вакиллари ўтган йил охирида Москва ва Теҳронда учрашган. Учрашувдан кўп ўтмай Эрон Россияга ракеталарни етказиб бера бошлаган. Ракеталар қисман Каспий денгизи орқали кемада, қисман самолётда етказилмоқда.

Эроннинг юқори мартабали мулозими бўлган Reuters манбаларидан бири агентликка "Ракеталарни Россияга етказиб беришни тўхтатмаймиз. Буни яшириб ўтиришга ҳожат йўқ. Биз исталган давлатга қурол етказиб бериш ҳуқуқига эгамиз", - деб айтган.

Эрон ва Россия ҳарбий идоралари Reuters агентлигининг бу борадаги расмий сўровларига жавоб бермаган.

Январь ойи ўрталарида Россия Мудофаа вазирлиги Теҳрон билан ҳарбий-техник ҳамкорлик ва минтақавий хавфсизлик масалалари бўйича “катта давлатлараро битим”ни имзолашга тайёрлигини маълум қилган эди.

Ўтган йилнинг декабрь ойида Россия ва Эрон ташқи ишлар вазирлари санкцияларнинг салбий оқибатларини бартараф этиш воситалари тўғрисидаги декларацияни имзолаган.

Эрон ва Россия қатор халқаро санкциялар остида яшамоқда.

Freedom House Тожикистонни энг репрессив давлатлар бешталигига киритди

Иллюстратив сурат.
Иллюстратив сурат.

Ўнлаб давлатлар босимлардан қочиб мамлакатни тарк этган ватандошларни хорижда ҳам таъқиб қилишда давом этмоқда. Бу ҳақда Freedom House халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотининг "трансмиллий репрессия" тўғрисидаги ҳисоботида қайд этилди.

2014 йилдан 2023 йилгача ташкилот 100 мамлакатдаги вазиятни кузатган. Улардан 44 давлат ҳукуматлари томонидан жами 1034 та трансмиллий таъқиб амалга оширилгани ҳужжатлаштирган. Энг ашаддий таъқибчиларнинг биринчи бешталигига Хитой, Туркия, Тожикистон, Россия ва Миср ҳукуматлари кирган.

Ҳуқуқбонлар фикрича, постсовет давлатлари кузатув остидаги шахсларнинг умумий базасини яратган.

Аввалроқ Тожикистон Бош прокуратураси 2023 йилда икки юздан ортиқ фуқарони экстрадиция орқали мамлакатга қайтаришга муваффақ бўлганини маълум қилган эди. Бу бир йил аввалги кўрсаткичдан икки баравар кўпдир.

“Медиазона” нашри ўтказган суриштирувда Россия Ички ишлар вазирлигининг “қидирувдаги ёки назорат остидаги шахслар базасида” турли мамлакатларнинг, жумладан, Ўзбекистон, Тожикистон, Қирғизистоннинг ўнлаб сиёсатчилари ва амалдорлари мавжудлиги аниқланган.

Россияда қидирилаётган марказий осиёликларнинг аксарияти ўз ватанларида ҳам қидирувга берилган. Билол Қурбоналиев, Абдулло Шамсиддин ва Низомиддин Насриддинов каби фаоллар 2023 йилда Европа давлатларидан Тожикистонга экстрадиция қилингандан сўнг турли муддатдаги қамоқ жазосига ҳукм қилинган.

Хитой хакерлари икки йил мобайнида Қозоғистон IT-инфраструктурасини назорат қилган

Иллюстратив сурат.
Иллюстратив сурат.

Киберҳужумларни таҳлил ва тергов қилиш маркази GitHub платформасида 16 февраль куни қозоғистонликларнинг ўғирланган шахсий маълумотлари ошкор этилишини “системасиз ҳаракатлар ва ташкилот манфаатини давлат манфаатидан юқори қўйиш маҳсули” сифатида баҳолади. Бу ҳақда Озодликнинг қозоқ хизмати хабар берди.

Марказнинг билдиришича, хитойлик хакерлар гуруҳи зарарли дастурлардан, Windows, Mac, iOS ва Android учун троянлардан, DDoS хизматларидан, ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларини деанонимлаштириш иловаларидан, Wi-Fi'ни бузиш ускуналаридан фойдаланиб қозоғистонликларга доир шахсий маълумотларни ўғирлаб келган.

Қайд этилишича, камида битта хакерлик гуруҳи Қозоғистон алоқа операторларининг муҳим IT-инфратузилмаси устидан икки йил давомида тўлиқ назоратни ўрнатган. Хакерлар қўнғироқлар давомийлигини, қурилма ИМEИ-ларини ва биллингни кузатиб борган. Сиздирилган маълумотлар ичида Пенсия жамғармаси, Air Astana ва Қозоғистон Мудофаа вазирлигининг почта серверига тааллуқли маълумотлар ҳам бор.

Бундан ташқари, хакерлар "ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларига, жумладан, Миллий хавфсизлик қўмитаси ходимларининг қурилмаларига мақсадли ҳужумлар уюштирган.

Аввалроқ, киберхавфсизлик ва IT технологияларга ихтисослашган қатор нашрлар номаълум шахслар GitHub платформасига Хитойнинг I-Soon инфохавфсизлик компаниясининг ички ҳужжатларини жойлаган.

Ҳужжатларда Хитой дунё бўйлаб ижтимоий платформалар, телекоммуникация компаниялари ва бошқа ташкилотлардан яширинча маълумот олишига мўлжалланган жосуслик дастурлари муҳокама қилинган.

Ҳужжатларда айтилишича, Хитой жосуслик дастури, жумладан, Қозоғистоннинг Beeline ва Tele2 телекоммуникация компанияларидан ҳам нозик маълумотларни ўғирлашга муваффақ бўлган.

Тадқиқотчилар бу жосуслик амалиёти Хитой ҳукумати томонидан уюштирилганлигини гумон қилмоқда.

20 февраль куни Қозоғистон Рақамли ривожланиш, инновациялар ва аэрокосмик саноат вазирлиги Миллий хавфсизлик қўмитаси билан биргаликда "маълумотлар қандай сизиб кетганлиги”ни ўрганаётганини маълум қилди. Вазирлик ортиқча тафсилотларни келтирмаган.

“Таҳлил натижаларига кўра, тегишли ташкилотларда шахсий маълумотлар ва уларни муҳофаза қилиш, шунингдек, ахборот хавфсизлигини таъминлаш бўйича қонун ҳужжатлари талабларига риоя этилишини таъминлаш мақсадида режадан ташқари текширишлар ўтказилади”, дейилади вазирликнинг баёнотида.

ОАВ Украинада ҳалок бўлган камида 45 минг рус ҳарбийси шахсини аниқлади

Ҳалок бўлганлар тўғрисидаги маълумотни журналистлар волонтёрлар кўмагида йиғмоқда.
Ҳалок бўлганлар тўғрисидаги маълумотни журналистлар волонтёрлар кўмагида йиғмоқда.

Би-би-си ва "Медиазона" волонтёрлар кўмагида олиб бораётган ҳисоб-китоб натижасида Украина урушида ҳалок бўлган камида 45 123 нафар Россия ҳарбийсининг исми аниқланди.

Уларнинг учдан икки қисми Украина уруши бошлангунига қадар армияга алоқадор бўлмаган шахслар: кўнгиллилар, мобилизация қилинганлар, собиқ маҳкумлар ва хусусий ҳарбий ширкатлар томонидан ёлланганлар. Исми аниқланган 5406 нафар мобилизация қилинганларнинг 80 фоизи урушнинг иккинчи йилида ҳалок бўлган.

Ҳалок бўлганларнинг асосий қисми Краснодар ўлкаси, Свердлов вилояти, Бошқирдистон Республикаси ва Челябинск вилоятида яшаган.

2023 йилда журналистлар томонидан Украина урушида ўлган 27 906 рус ҳарбийсининг исми аниқланган. Бу эса Украина уруши бошланган 2022 йилдаги кўрсаткичдан 57 фоизга кўпдир.

Донецк вилояти туманлари, жумладан, Авдеевкага ҳужум бошланган 2023 йилнинг февралидан 2024 йил февралигача мазкур фронт чизиғида тадқиқотчилар камида 6614 рус ҳарбийси ҳалок бўлганини тасдиқлаган.

Журналистлар қурбонларнинг шахсини маҳаллий ҳокимликлар, матбуот, ҳалок бўлганларнинг яқинлари ва қабристонлардан олинган очиқ маълумотлар асосида аниқлаган. Тадқиқотчилар нуқтаи назарича, қурбонлар сони бу рақамдан камида икки баробар кўп бўлиши эҳтимол.

Москва ва Киев урушда ҳалок бўлган аскарлар сонини ошкор қилмай келмоқда. Урушаётган томонлар ўзларининг ютуқларини бўрттириб кўрсатиш ва мағлубиятини яширишга мойил бўлади.

Озодлик радиоси рус хизматининг ёзишича, Би-би-си ва "Медиазона" волонтёрлар кўмагида олиб бораётган ҳисоб урушдаги қурбонлар сонини аниқлаш йўналишидаги энг муҳим мустақил манба сифатида кўрилади.

АҚШ Навальний ўлими ортидан Россияга янги санкциялар жорий этади

АҚШ мухолифатчи сиёсатчи Алексей Навальний ўлими ва Украина босқинининг икки йиллиги муносабати билан Россияга қарши янги санкциялар жорий этади.

Reuters агентлигининг ёзишича, президент Жо Байден бу ҳақда Калифорнияга қилган сафари чоғида журналистларга маълум қилган. Унга кўра, санкциялар ҳақида батафсил 23 февраль куни баёнот берилади. Байден бошқа тафсилотларни очиқламади.

20 февралда миллий хавфсизлик кенгаши расмий вакили Жон Кирби ҳам Россияга нисбатан янги санкциялар жорий этилиши кутилаётганини билдирган, аммо у ҳам тафсилотларни очиқламаган эди. Кирбининг айтишича, АҚШ Кремлдан Навальнийнинг қамоқда ўлгани юзасидан очиқ ва шаффоф тушунтириш беришни талаб қилмоқда.

“Россия ҳукумати дунё ҳамжамиятига қандай ҳикоя тўқишидан қатъий назар, Навальний ўлими учун масъулият Путин ва унинг атрофидагилари зиммасидадир”, - деди Кирби.

Россия расмийлари Навальний ўлими ҳақида 16 февралда хабар берган эди. Ғарб давлатлари сиёсатчининг ўлими учун масъулиятни Кремль зиммасига юклади.

Шу кунгача Навальнийнинг ўлими сабаблари расман аниқланмаган. Мухолифатчининг сафдошлари Навальний ўлдирилганини ва ҳукумат жиноят изларини яшириш мақсадида жасадни бермаётганини иддао қилаётир.

АҚШ президенти Жо Байден Навальний ўлимида Россия президенти Владимир Путинни айблади.

Россия Адлия вазирлиги Озод Европа/Озодлик радиосини исталмаган ташкилотлар рўйхатига киритди

Россия Адлия вазирлиги 20 февралда Озод Европа/Озодлик радиоси (RFE/RL)ни мамлакатда фаолият кўрсатиши исталмаган хорижий нодавлат ташкилотлари рўйхатига киритди.

Озодлик радиоси рус хизматининг хабар беришича, 2 февралда Россия Бош прокуратураси RFE/RL корпорациясини исталмаган ташкилот сифатида тан олиш тўғрисида қарор чиқарган эди.

RFE/RL Россияда исталмаган ташкилот сифатида тан олинган 142-ширкат бўлди. Кремль бу рўйхатга ўз наздида конституциявий тузум, хавфсизлик ва мудофаа салоҳиятига хавф туғдирувчи ташкилотларни тиркайди. Адлия вазирлиги рўйхатига киритилган ташкилотларга Россия ҳудудида фаолият кўрсатиш, гражданларга эса улар билан ҳамкорлик қилиш тақиқланади.

RFE/RL президенти вазифасини бажарувчи Стивен Капус мазкур қарорнинг қабул қилинишини Россия ҳукумати эркин журналистикани ўзига таҳдид сифатида кўришининг яна бир ифодаси ўлароқ сифатлади.

“Миллионлаб россияликлар ўнлаб йиллар давомида бизга ишонч билдириб келган. Жумладан, Алексей Навальний ўлимидан сўнг ўтган бир неча кун давомида муштарийларимиз рекорд даражага етди. Бизни бўғишга қаратилган бу ҳаракат RFE/RLнинг россияликларни объектив ва ҳолис ахборот билан таъминлаш йўналишидаги фаолиятини янада қурчланишига сабаб бўлади”,- деб таъкидлади Стивен Капус.

Журналистларни ҳимоя қилиш халқаро қўмитасининг билдиришича, 2021 йилдан то шу кунгача Россияда “Дождь”, “Медуза”, “Новая газета Европа”, “Важние истории”, The Insider, “Проект”, Bellingcat суриштирув лойиҳаси каби ўнлаб ОАВ исталмаган ташкилотлар рўйхатига киритилган.

RFE/RL мустақил медиаширкат бўлиб, у АҚШ Глобал медиа агентлиги воситасида Конгресс ажратадиган грант маблағлари ҳисобига фаолият юритади.

RFE/RL асосан матбуот эркинлиги чекланган 23 давлат учун 27 тилда ахборот беради.

Россия ташқи разведкаси Украинага вертолёт олиб қочган рус ҳарбий ўлганини тасдиқлади

28 ёшли Кузьминов Россиянинг Украинага қарши урушини қоралаб келган.
28 ёшли Кузьминов Россиянинг Украинага қарши урушини қоралаб келган.

Россия ташқи разведка хизмати раҳбари Сергей Наришкин 20 февралда Ми-8 ҳарбий вертолётини Украинага олиб қочган учувчи Максим Кузьминов ўлганини тасдиқлади. 19 февралда Кузьминов ўлганини Кремлга яқин бўлган нашрлар ва Украина ҳарбий разведкаси хабар қилганди.

Наришкин давлат ахборот агентликларининг бу ҳодиса юзасидан саволларига жавоб қайтарар экан: «Россияда марҳум ҳақида яхши сўз айтилади ёки айтилмайди. Бу хоин ва жиноятчи ифлос ҳамда жирканч ҳаракатни амалга оширишни режалаштираётганидаёқ маънан ўлган эди”,- деб айтди.

Сизран авиация билим юрти битирувчиси бўлган 28 ёшли капитан Кузьминов Россиянинг Украинага қарши урушини қоралаб келганлар сафида эканини ва шу эътиқоди ортидан Украина махсус хизматлари билан алоқа ўрнатганини иддао қилган. 2023 йилнинг 9 августида у қирувчи самолёт эҳтиёт қисмлари юкланган вертолётни Украина назоратидаги ҳудудга олиб ўтган.

Вертолёт бортида у билан бирга иккита катта лейтенант: 35 ёшли штурман Хушбахт Турсунов ва 28 ёшли техник Никита Кирьянов бирга бўлган эди. Озодлик радиоси рус хизматининг ёзишича, улар вертолётни олиб қочиш амалиётида иштирок этмагани ортидан отиб ўлдирилган.

«Настояшчее время» телеканалидаги мавжуд маълумотларга кўра, Хушбахт Турсунов ва Никита Кирьянов қайси ҳудудга учаётганини билмаган. Улар вертолёт қўндирилганидан сўнг Россия чегарасига қараб қоча бошлаган. Украина ОАВларининг ёзишича, улар қочаётган пайтида отиб ўлдирилган.

El País газетасининг ёзишича, Украина паспортига эга бўлган эркак жасади 13 февралда Испания жануби-шарқидаги Аликанте провинциясидаги гаражда топилган. У отиб ўлдирилган ва кейин унинг танаси ўз автомобили томонидан босиб ўтилган. El País газетаси иддаосича, уни ўлдирганлар воқеа жойидан изсиз йўқолган.

Испания Фуқаролик гвардияси ўлдирилган шахс қалбаки ҳужжатлардан фойдаланганини гумон қилмоқда. Испания ҳукумати ўлдирилган шахс тўғрисидаги маълумотларни очиқламаган. Бироқ El País газетасининг Аликантедаги ишончли манбалари ўлдирилган киши Кузьминов эканини тасдиқлаган.

El Español газетасининг ишончли манбаларга таяниб хабар беришича, ўлдирилган киши ортидан кузатув уюштирган гумонланувчилар мавжуд. Манбалар уларни “профессионаллар” деб атаган.

Бундан аввал Украина Миллий хавфсизлик кенгаши котиби Алексей Данилов “Украинская правда” нашрига Киев Кузьминовга мамлакатда қолишни таклиф қилгани ҳақида гапирган эди. “Агар у Киевда қолса, аниқ ҳимоя қилинар эди”,- деган Данилов.

“Россия 1” давлат телеканали мухбири Сергей Зенин эса Кузьминовни жисмонан йўқ қилиш тўғрисида Мудофаа вазирлиги офицерларига буйруқ берилганини иддао қилган эди.

Навальнийнинг онаси Путиндан ўғлининг жасадини беришни талаб қилди

"Полярний волк" қамоқхонасидаги черков.
"Полярний волк" қамоқхонасидаги черков.

Қамоқда ўлган мухолифатчи Алексей Навальнийнинг онаси Людмила президент Владимир Путинга ўғлининг жасадини бериш талаби билан видеомурожаат йўллади. Бу мурожаат Youtube порталидаги Навальний LIVE каналида эълон қилинди.

“Менинг ортимда “Полярний волк” деб аталмиш ИК-3 деворлари турибди. Бу ерда 16 февраль куни ўғлим ҳалок бўлди. Беш кундан бери мен уни кўра олмайман, менга унинг жасадини беришмаяпти ва унинг қаерда эканини айтишмаяпти. Мен сизга мурожаат қиляпман, Владимир Путин, масаланинг ҳал этилиши фақат сизга боғлиқ. Менга, ниҳоят, ўғлим билан кўришишга рухсат беринг. Мен, уни одамга ўхшаб дафн этишим учун, Алексейнинг жасади зудлик билан берилишини талаб қиламан”, - деган Людмила Навальная.


Север.Реалии лойиҳасининг қайд этишича, она Салехард шаҳар моргига киритилмаган. Мазкур ўликхонада Навальний жасади сақланаётгани таҳмин қилинади.

Бундан аввалроқ мухолифатчининг матбуот котиби Кира Ярмиш Алексей Навальний жасади қариндошларига камида икки ҳафтадан сўнг берилиши маълум қилингани тўғрисида билдирган эди.

Унга кўра, бу ҳақда терговчилар Навальнийнинг онаси ва адвокатларни хабардор қилган. Терговчиларга кўра, кимёвий экспертиза ўтказиш учун икки ҳафта керак бўлади.

Россия расмийлари Навальний ўлими ҳақида 16 февралда хабар берган эди. Ғарб давлатлари сиёсатчининг ўлими учун масъулиятни Кремль зиммасига юклади.

Хабарда айтилишича, шу кунгача Навальнийнинг ўлими сабаблари расман аниқланмаган. Мухолифатчининг сафдошлари Навальний ўлдирилганини ва ҳукумат жиноят изларини яшириш мақсадида жасадни бермаётганини иддао қилаётир.

Людмила Навальная ўғли ўлгани тўғрисидаги хабар берилганидан сўнг журналистларга бир неча кун аввал Навальнийни кўргани қамоқхонага боргани ва унинг соғлиғи яхши бўлгани тўғрисида айтиб берди.

Навальнийнинг соғлиғи яхши бўлганини Владимир вилоят суди ҳам тасдиқлади. Мазкур судда 15 февраль куни Навальний видеоалоқа орқали қатнашган эди.

Навальний ўлимидан бир неча кун олдин 27-марта жарима изоляторига жойлаштирилганди.

ЕИ Қизил денгизда ҳусийларга қарши ҳарбий амалиётга қўшилди

Қизил денгизга Германия, Франция, Италия ва Бельгия ўз ҳарбий кемаларини жўнатишга розилик берди.
Қизил денгизга Германия, Франция, Италия ва Бельгия ўз ҳарбий кемаларини жўнатишга розилик берди.

Европа Иттифоқи ташқи ишлар вазирлари Қизил денгизда Ямандаги ҳусий қуролли гуруҳларига қарши олиб борилаётган ҳарбий амалиётга қўшилиш тўғрисида якуний қарорни қабул қилди. Бу эса Европа давлатлари ҳарбий кемалари Қизил денгизга жўнатилишини англатади. Мазкур амалиёт Aspides номи остида олиб борилмоқда. Aspides қадим юнон тилидан олинган сўз бўлиб, “Қалқон” деган маънони англатади.

Euronews телеканалининг хабар беришича, Қизил денгизга Германия, Франция, Италия ва Бельгия ўз ҳарбий кемаларини жўнатишга розилик берди. Греция тезкор штаб бошлиғи номзодини, Италия кемалар гуруҳи қўмондони номзодини, Франция эса қўмондон ўринбосари номзодини таклиф қилади. Штаб қароргоҳи Грециянинг Ларисса шаҳрида бўлади.

Қизил денгизда кемалар ҳаракатланиши хавфсизлигини таъминлаш бўйича Европа миссияси ташкил этилиши тўғрисидаги дастлабки қарор 16 январда қабул қилинган эди. Мазкур ҳудудда Европа ҳарбийлари АҚШ ва Британия ҳарбий денгиз кучлари билан ҳамкорлик қилади.

Эрон томонидан дастакланадиган ҳусийларнинг “Ансаруллоҳ” гуруҳи Яман шимолини назорат қилади. Гуруҳ томонидан ташкил этилган ҳукумат дунёнинг кўплаб давлатларида, жумладан, Ўзбекистонда ҳам тан олинмаган. 17 январда АҚШ ҳусийларни “Глобал террорчи гуруҳлар” рўйхатига киритди.

Яманнинг катта қисмини назорат қилаётган ҳусий шиа қуролли гуруҳлари АҚШ ва ЕИ томонидан террорчи ташкилот деб тан олинган ҲАМАСни қўллаб-қувватлашини намойиш этиш мақсадида Қизил денгиздаги кемаларга ҳужум қилмоқда. Бу ҳужумлар халқаро савдога салбий таъсир кўрсатди. Кўплаб денгиз савдоси билан шуғулланувчи ширкатлар бу йўналишдаги қатновларни тўхтатдилар.

Ҳусийлар сўнгги бир неча ойдан бери Қизил денгиздаги кемаларга ҳужум қилмоқда. Бунга жавобан 12 ва 13 январь кунлари АҚШ ва Британия Ямандаги ҳусий шиа исёнчиларининг позицияларини илк бор бомбалаган эди.

Давомини ўқинг

XS
SM
MD
LG