Линклар

Шошилинч хабар
13 декабр 2019, Тошкент вақти: 19:06

"O‘zbekiston havo yo‘llari"ni Uchuvchi qarzga botirib, Mashinasozga topshirdi


23 avgust kuni “O‘zbekiston havo yo‘llari” milliy aviakompaniyasi bosh direktori Valeriy Tyan o‘z lavozimidan ozod etildi. 17 yildan beri Tyan boshqargan milliy aviakompaniya rahbarligiga “O‘zavtosanoat” raisi Ulug‘bek Ro‘ziqulov tayinlandi.

“Yaxshi uchuvchi¸ yomon boshqaruvchi edi”

Ozodlik manbalarining aytishicha¸ 71 yashar Tyan Islom Karimov vafotidan ko‘p o‘tmay¸ pensiyaga ketish istagini bildirgan¸ ammo prezident Mirziyoev unga hali ishlab turishni aytganidan so‘ng¸ lavozimida qolgan.

“O‘zbekiston havo yo‘llari”ga yaqin mulozimga ko‘ra¸ Tyan o‘zi tashkil qilgan yosh pilotlar o‘quv-mashq markaziga rahbarlikka qo‘yilishi mumkin.

Primoryelik etnik koreys Nikolay Tyan va leningradlik nemis Tereza Ikertning Qozog‘iston cho‘lida tug‘ilib¸ Sirdaryoda katta bo‘lgan o‘g‘li Valeriy Tyan¸ o‘z uchuvchilik faoliyatini An-2 (“kukuruznik”) samolyotidan boshlagan va O‘zbekiston mustaqilligidan so‘ng 1992 yilda Toshkentdan Nyu-Yorkka borgan birinchi Il-62 uchqichi komandiri bo‘lgan.

Rossiya nashrlarida aviatsiya mutaxassislari bildirgan fikrlarga ko‘ra¸ Tyan postsovet hududida yaxshi tanilgan uchuvchi-komandirlardan biri bo‘lgan.

Valeriy Nikolaevich¸ chindan ham yaxshi uchuvchi¸ sodda qilib aytganda¸ yaxshi shofyor edi. Lekin “O‘zbekiston havo yo‘llari”ni yaratgan Arslon Ro‘zmetov kabi tashkilotchi yoki aviabiznesdagi yaxshi boshqaruvchi emas edi. Bu odam ijrochi¸ ispolnitel edi¸ bo‘lganda ham¸ yaxshi bo‘lmagan ijrochi edi. Birgina misol. Unga Samarqand aeroportini butun Yevroosiyo uchun ham yo‘lovchi¸ ham transport qatnovi habiga aylantirish taklifini berishdi. U buni o‘zgartirib¸ Navoiyda transport habi yaratmoqchi bo‘ldi¸ o‘xshamadi. Koreys shirkatlarini olib keldi¸ baribir yordam bermadi. Chunki Navoiy g‘oyasining o‘zi o‘lik tug‘ilgan bola edi. Infrastruktura yo‘q¸ sayyoh uchun notanish bu cho‘lning o‘rtasini qanday hab qilish mumkin¸ kim bu yerga qo‘nib-uchishni xohlaydi? Samarqand butunlay boshqa ideya edi¸ shuni Tyan yo‘qqa chiqardi”¸ deydi milliy aviakompaniya evolyutsiyasidan yaxshi xabardor mulozim.

"O‘zbekiston havo yo‘llari"dagi xizmat ko‘rsatish sifatining nihoyatda pastligi¸ shirkat xodimlarining mijoz bilan muomala qilish madaniyatini hanuzgacha o‘rgana olmagani¸ O‘zbekiston¸ xususan¸ Toshkent xalqaro aeroportidagi xizmat ko‘rsatish tizimining dunyodagi eng yomon darajada ekani ham¸ kuzatuvchilar fikricha¸ Valeriy Tyanning¸ yaxshi menejer bo‘lmaganiga yana bir misoldir.

Qarzga botgan milliy “yo‘llar”

“O‘zbekiston havo yo‘llari” rasmiy saytida keltirilgan ma’lumotga ko‘ra¸ kompaniya aviaparkida Boeing-757/767, Boeing-787-8 Dreamliner¸ A-320, IL-114-100 yo‘lovchi¸ hamda Boeing-767-300BCF yuk tashuvchi uchqichlari bor¸ shirkat muntazam sur’atda dunëning 40 dan ortiq shahriga parvozlarni amalga oshiradi.

Biroq, kompaniya vaziyatidan yaxshi xabardor Ozodlik manbasi¸ aslida milliy aviakompaniyaning moliyaviy-iqtisodiy ahvoli juda og‘irligini iddao qildi.

Hozir butun boshli milliy aviakompaniyada ikki dona Il-76 (yuk tashuvchi uchqich -tahr.) qolgan¸ qolgani tamom bo‘lgan – motori yo‘q¸ dvigateli yo‘q¸ korpus qolgan¸ xolos. Olingan Boeing va A-320 larning hammasi kredit va lizingda¸ aviakompaniyaning milliard dollardan ko‘proq qarzi bor. Davlatdan aeroport rekonstruksiyasi¸ aviaparkni yangilash uchun olingan mablag‘lar eb bitirilgan. Prezident Mirziyoev buni yaxshi bilardi¸ faqat aviashirkatni isloh qilishga navbat endi yetib keldi”¸ deydi milliy aviakompaniyadagi ahvoldan yaxshi xabardor suhbatdosh.

2013 yilda “O‘zbekiston havo yo‘llari” milliy aviakompaniyasi uchta Airbus A-310 va uchta RJ-85 rusumidagi uchqichni kim oshdi savdosiga qo‘yganini e’lon qilgan edi. O‘shanda ixtiyorida jami 31 ta uchqich borligi aytilgan aviashirkat bunday choraga¸ mutaxassislar ta’kidicha¸ zararga ishlab kelayotgani¸ o‘z aviaparkiga texnik xizmat ko‘rsata olmay qolgani¸ lizingga olingan G‘arb samolyotlari uchun olgan ulkan qarzlarini vaqtida qaytara olmay qolgani bois¸ qo‘l urgan edi.

Ammo milliy aviashirkat o‘z moliyaviy-iqtisodiy avholining abgorligini biror marta jamoatchilik oldida e’tirof etgan emas.

«O‘zbekiston havo yo‘llari» sotuvga qo‘yiladi»

Ozodlik suhbatlashgan mulozimlardan birining aytishicha¸ "O‘zbekiston havo yo‘llari" rahbarligiga Ulug‘bek Ro‘ziqulov milliy aviakompaniyada jiddiy strukturaviy islohot qilish topshirig‘i bilan qo‘yilgan.

«Hukumat dasturi ishlab chiqilayapti. Unga ko‘ra¸ «O‘zbekiston havo yo‘llari» kompaniyasi privatizatsiya qilinadi¸ aeroportlar¸ uchqichlar¸ xizmatlarning hammasi xususiy shirkatlarga sotiladi. Toshkent aeroporti dunyodagi eng yomon aeroportlardan biri¸ uni tuzatishga pul yo‘q. Ahvolni tuzatishning privatizatsiyadan boshqa yo‘li yo‘qligi ko‘rinib turipti.

«Gosavianadzor» havo yo‘llariga berilgan¸ bular xohlasa samolyot beradi¸ xohlamasa bermaydi¸ xohlasa koridor beradi¸ xohlasa bermaydi. Buni «O‘zbekiston havo yo‘llari» nazoratidan chiqarish taklifi bor. Shirkat aviaperevozkaniyam¸ aeroportlarniyam¸ aviaxavfsizlikniyam o‘z monopoliyasiga aylantirdi va boshqalarning na yo‘lovchi tashishiga ¸ na yuk tashishiga ruxsat berdi. "Abu Saxiy" bundan istisno. Agar ana shu monopoliyaga yo‘l berilmaganda edi¸ bu paytgacha¸ O‘zbekistonda 10-15 ta kichik-kichik xususiy aviashirkatlar ishlab turgan bo‘lardi¸ aeroportlarimiz dunyodagi eng yomon aeroportlar ro‘yxatiga tushmas¸ yo‘lovchilar buncha qiynalmas edi¸ aviaperevozkalar buncha qimmat bo‘lmas edi.

Xalqaro maydondagi ahvol ham abgor. Xorij aviakompaniyalarining O‘zbekistonga uchishini ataylab nevigodniy qilib qo‘yishdi. Biletlarni so‘mga sotasan deyishdi¸ lekin ularning so‘mini konvertatsiya qilib berishmadi. Aeroportni qimmat¸ qo‘nish-ko‘tarilishni qimmat¸ parkovka narxlarini qimmat qilib qo‘yishdi. Lufthansa, Czech Airlines kabilar O‘zbekistonga uchmay qo‘ydi¸ Rossiya shirkatlari talashib-tortishib¸ biletlarni dollarga sotiladigan qilishga erishdi¸ arzon aviashirkatlar O‘zbekistonga umuman yaqinlashmadi. Ana shularning hammasi endi bosqichma-bosqich isloh qilinadi. Har qalay¸ berilgan taklif¸ muhokamadagi tavsiyalar¸ strategiyadagi gaplar shu mazmunda. Ijrosi qanday bo‘ladi¸ bu boshqa masala»¸ dedi 23 avgust kuni raisi o‘zgargan «O‘zbekiston havo yo‘llari» shirkati yaqin kelajagiga to‘xtalgan Ozodlik suhbatdoshi.

XS
SM
MD
LG